ประเภทเพลงไทย
ครปู พิชญา อ่อนสาลี
เพลงไทย
เพลงไทย คือ เพลงทป่ี ระพนั ธ์ขนึ้ สำหรับ
บรรเลงด้วยวงดนตรีไทย
เช่น เพลงลำวดวงเดือน
เพลงเขมรไทยโยค
เพลงพม่ำเขว
กำรแบ่งประเภทของเพลงไทย
เพลงไทย แบ่งออกเป็น 2 ประเภท
เพลงบรรเลง
เพลงขบั ร้อง
เพลงบรรเลง
• เพลงที่ใชด้ นตรีลว้ นหรือเพลงบรรเลง ไดแ้ ก่ บทเพลงท่ีใช้
สำหรับกำรบรรเลงที่เป็นเอกเทศ ไม่มีกำรขบั ร้อง
ประกอบดว้ ย
– เพลงโหมโรง
– เพลงหนำ้ พำทย์
– เพลงเรื่อง
– เพลงหำงเครื่อง
– เพลงออกภำษำ
เพลงบรรเลง : เพลงโหมโรง (1)
• “โหมโรง” ตำมควำมหมำยในพจนำนุกรม คือ “กำรประโคมดนตรี
เบิกโรง” คือ บรรเลงเป็นเพลงแรก
• เพลงโหมโรง มี 2 ประกำร คือ
1) เพอ่ื อญั เชญิ เทวดาและสง่ิ ศกั ดสิ์ ทิ ธิ์ใหล้ งมาประสทิ ธปิ ระสาทพร
2) เพอ่ื ประชาสมั พนั ธใ์ หช้ าวบา้ นรวู้ า่ จะมงี าน
เช่น โหมโรงเช้า โหมโรงเยน็ โหมโรงปฐมดสุ ิต โหมโรงมหาฤกษ์
เพลงบรรเลง : เพลงหนำ้ พำทย์ (2)
- ใชส้ ำหรับบรรเลงประกอบกิริยำอำกำรและอำรมณ์ของกำรแสดง
โขนละคร
- ใชส้ ำหรับบรรเลงในพิธีไหวค้ รูดนตรีไทยและนำฏศิลป์
- เป็นเพลงช้นั สูงผบู้ รรเลงตอ้ งผำ่ นกำรบวชเป็นพระภิกษุสงฆก์ ่อน
เพลงบรรเลง : เพลงเร่ือง (3)
• ชุดของเพลง เป็นกำรนำเอำเพลงหลำย ๆ เพลง มำบรรเลงติดต่อกนั อยำ่ ง
มีระเบียบแบบแผน
• นำเอำเพลงหลำยๆ เพลงมำบรรเลงติดต่อกนั
• เป็นเพลงที่ยำวที่สุด
• โดยมำกต้งั ชื่อเพลงเรื่องตำมเพลงแรกของชุดน้นั
เพลงบรรเลง : เพลงหำงเคร่ือง (4)
- มีจงั หวะกระชบั สนุกสนำน เร้ำใจ ไม่ซบั ซอ้ น
- บรรเลงต่อทำ้ ยเพลงหลกั และจบดว้ ยลูกหมด
- จะตอ้ งมีสำเนียงเดียวกบั เพลงหลกั
เพลงบรรเลง : เพลงออกภำษำ (5)
- มีทำนองและคำร้องท่ีเป็นสำเนียงชำติต่ำง ๆ เช่น พม่ำ มอญ ลำว
- มีท้งั หมด 12 ภำษำ บำงคร้ังจึงเรียกวำ่ ชุด สิบสองภำษำ
- มกั บรรเลงในงำนศพ
เพลงขบั ร้อง
• เพลงประเภทน้ี ประกอบดว้ ย ส่วนสำคญั 2 ส่วน คือ
– บทขบั ร้อง
– บทบรรเลง
โดยกำรบรรเลงจะสลบั สับเปลี่ยนกนั ระหวำ่ งกำรขบั ร้องและกำรบรรเลง
ประกอบดว้ ย
- เพลงเถำ
- เพลงตบั
- เพลงเกร็ด
- เพลงลำ
เพลงขบั ร้อง : เพลงเถำ (1)
- มีอตั รำจงั หวะลดหลนั่ กนั ต้งั แต่ สำมช้นั สองช้นั ช้นั เดียว
สามชนั้
สองชนั้
ชนั้ เดยี ว
เพลงขบั ร้อง : เพลงตบั (2)
เพลงตบั
- นำเพลงหลำยๆ เพลงมำตอ่ กนั
- มกั เป็นเพลงสองช้นั
แบ่งเป็ น
- ตบั เร่ือง เน้ือร้องของแตล่ ะเพลงเป็นเร่ืองเดียวกนั
- ตบั เพลง เน้ือร้องคนละเร่ืองแต่เพลงคลำ้ ยกนั
- ตบั ผสม เน้ือร้องเร่ืองเดียวกนั และเพลงคลำ้ ยกนั
เพลงขบั ร้อง : เพลงเกร็ด (3)
- เพลงที่แยกออกมำจำกเพลงตบั โดยบรรเลงเพลงเดียว
- เลือกเฉพำะอตั รำจงั หวะใดจงั หวะหน่ึงของเพลงเถำ
- เป็นเพลงที่มีมำกท่ีสุด
เพลงขบั ร้อง : เพลงลำ (4)
- ใชบ้ รรเลงทำ้ ยสุด
- มีกำรวำ่ ดอก ผบู้ รรเลงเครื่องดนตรีจะตอ้ งเลียนเสียงร้องใหค้ ลำ้ ยคลึง
มำกที่สุด มกั ใช้ ซออู้ ขลุ่ยเพยี งออ ป่ี ใน
- เน้ือร้องมีเน้ือหำเก่ียวกบั กำรอำลำ
เช่น เต่ากินผกั บ้งุ พระอาทิตย์ชิงดวง
จบกำรนำเสนอ