ДЕНЕДЕГІ ЗАТТАР МЕН ЭНЕРГИЯ АЛМАСУЫ, ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ТАМАҚТАНУ ГИГИЕНАСЫ Ташмуратова Дурдона
МАЙ МЕН КӨМІРСУДЫҢ АЛМАСУЫ Май мен көм рсуд ң құрамында үш химиялық элемент бар: көм ртег , оттег , сутег . Бұл екеу н ң құрылысының б рдей болуы организмге б р жетк л кс з болғанда оның орнына ек нш с н пайдалануға мүмк нд к беред . Қажет болғанда майдан көм рсу, ал көм рсудан май оңай түз лед . Денедег майдың мөлшер орта есеппен 10- 20%, ал көм рсуд ң мөлшер 1% шамасында. Ден сау ересек адамның тамағында 30%- дай май болуы ти с. Демек күн не 80-100 г май жейд . Тамақ құрамында жануар және өс мд к майы да болуы ти с. Олардың ара қатынасы 2:1 болу керек.
СУ МЕН ТҰЗДАРДЫҢ АЛМАСУЫ Судың қызмет : ферменттерд ң қорект к заттарды ыдыратуына қатысады, қан мен лимфаға қорект к заттардың с ңу не, газ алмасу және зат алмасуы қалдықтарын тазалап сыртқа шығаруға, дене жылуының тұрақтылығын сақтауға қатысады. Тұз. Организмдег тұздардың процентт к қатынасына байланысты макро және микро элементтер деп ек топқа бөлед . Макро және микроэлементтерд ң рөл әртүрл . Мысалы, кальций және фосфор сүйект ң, ал фосфор мен күк рт мидағы белоктың құрамына к ред . Натрий мен калий жүйке жүйес н ң қозғыштық қаб лет не әсер етед . Микроэлементтер: йод – қалқанша без н ң, тем р – гемоглобинн ң, фтор т с ұлпасының, цинк – жыныс бездер н ң құрамында, хром, марганец, бром – гипофизде, мыс - бауырда болады.
БЕЛОКТЫҢ АЛМАСУЫ ( , 25% БЕЛОК ҚҰРАЙДЫ! Белок организмде б рнеше маңызды қызметтер тасымалдау, құрылысматериалы, қимыл-қозғалыс энергия) атқаратын компонент болып табылады. Белоктың құрамына көм ртег , сутег , оттег , азот жатады. Сондай-ақ, белоктың құрамында әрқашан күк рт, фосфор, т.б. заттар болады. АҒЗАНЫҢ Белокқұнды және құнсыздеп бөл нед . Құнды ақуыздар организмн ң синтезделу не, дамуына қатысатын амин қышқылдары бар ақуыздар. Ал өс мд к тектес ақуыздар құнсыз ақуыздар. Алмастырылмайтын амин қышқылдар: аргинин, триптофан, лейцин, изолейцин, валин, треонин, лизин, метионин, фенилаланин, гистидин жатады. - -
БЕЛОКТЫҢ АҒЗАДА ЖЕТІСПЕУШІЛІГІ ҚАЛАЙ БАЙҚАЛАДЫ? ( ZUMA NUTRITION BY J. KAUFFMAN) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Жаралардың жай б ту ; Көң л-күйд ң құртылуы, жұмысқа қаб летт л кт ң төмендеу ; Тер н ң құрғауы, шаштың түсу , тырнақтың сынғыш болуы; Аяқтың, қолдың с ну , көз астындағы с ктер; Аяққолдың ауруы; Тәтт ге құмарлық, яғни тәбетт ң артуы; Бауырды май басып кету.
Вита- лат. өм р+ аминдер- құрамында азаты бар химиялық заттар. Егер күндел кт жеп жүрген тамағыңызда витамин болмаса- авитаминоз Витамин шектен тыс болса-гипервитаминоз Мөлшер аз болса,гиповитаминоз деп аталатын сырқаттар пайда болады. ВИТАМИНДЕР
Провитамин- адам организ м н белсенд ред .Адам денес нде өнд р лмейт нд ктен ол ш п жеген тамақтың құрамынан алынады
03 01 Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Duis vulputate nulla at ante rhoncus, vel efficitur felis condimentum. Proin odio odio. 02 В2 витамин РИБОФЛАВИН Көз ауырып,анемия. өкпе сырқаты әлс зд к байқалады. Бұл витамин жануартект тамақтарда көп болады А витамин - аксерофтол. Сырт көр н с сары май тәр зд .Бұл витамин жетпесе адам “соқыр тауық” яғни кешке көрмейқалушылыққа шалдығады В1 витамин - тиамин. Ол белок ,май, көм рсу алмасуына қатысатын ферменттерд ң құрамында болады. Витамин жет спесе- “бери-бери” ауыруына шалдығады
ГИГИЕНАСЫ ТАМАҚТАНУ Тәул кт к азықта минерал тұздары,әс ресе кальций мен фосфор тұздарының мөлшер жетк л кт болуы ти с, себеб балалардың сүйег н ң өс п жет лу не бұл минералдар аса қажетт . Егер кальций фосфор және Д витамин жетк л кс з болса,сүйек ұлпасының өс п, жет лу нашарлайды да , баланың бойы ерк н өспейд , нәрестелер ауруға шалдығады.
Іш п-жеген астың с ң мд л г оның дұрыс п с п және әртүрл тағамның жеу кезег не де байланысты.Түск тамақты салат жеуден бастап, содан соң сұйық ыстық ас шкен организмге ти мд . Алғашқы тағамдарды қабылдағанда қарын сөл уақытында өнд р л п, астың қорытылуына жол ашылады. Осыдан соң нег зг тағамды, айталық етт тағамды жегенге ас қорыту мүшелер толық дәрежеде қызмет стеуге дайын болады. Түск тамақтануды сусынмен аяқтайды
ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы К.Дүйсембин, З. Алиакбарова(316-320бб)
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ