มาตรฐานการกำกับดูแลโรงงาน

กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

หมายเหตุ ผูอนุญาตใหพิมพช่ือและตําแหนง เชน “นายรัชดา สิงคาลวณิชย
ผูอํานวยการกองควบคุมโรงงาน” โดยไมตองพิมพประโยควา ผูไดรับมอบหมายใหออกใบอนุญาต และ
พมิ พว นั /เดือน/ป ท่อี อกใบอนุญาตเดิม ตามทร่ี ะบุใน ร.ง.4 ฉบับ กรอ. ลาํ ดับที่ 1

3) ประทับตรา “ใบแทน” ดวยตัวอักษรสีแดงกึ่งกลางดานบน เฉพาะใบ
ร.ง.4 ฉบบั ใบแทน ทกุ ลําดับ

4) เจาหนาท่ีลงชื่อกํากับขอความที่เพิ่มเติมใน ร.ง.4 ลําดับท่ี 7 ฉบับ ที่เก็บ
ที่ องคก รปกครองสวนทอ งถ่ิน และ ฉบับใบแทน

5) หัวหนาสวนงานเปนผูลงนาม และประทับตราหัวหนาสวนงาน ไมใช
ตราผไู ดรบั มอบหมายใหอ อกใบอนญุ าต ใน ร.ง.4 ฉบบั ใบแทน ลําดบั ท่ี 1

6) ออกเลขที่ และลงวนั ท่ีออกใบแทนในลําดับท่ี 1 ใหม โดยเลขที่ใบแทน
ใชร หัส ท............................/..........................

2.17.3.2 การออกใบแทนใบอนุญาตกรณใี บอนุญาตสูญหายเปนบางลาํ ดบั
1) ใหจดั พมิ พใบ ร.ง.4 ฉบบั ผูป ระกอบกจิ การ เฉพาะลําดบั ท่สี ูญหาย ใหมี

ขอความเชนเดียวกับใบ ร.ง.4 ฉบับ ท่ีเก็บที่ องคกรปกครองสวนทองถ่ิน โดยพิมพชองการลงชื่อของ
เจา หนา ที่ และหรอื ผอู นุญาต เชนเดียวกับขอ 2.7.3.1 (2)

2) ใหพิมพใบ ร.ง.4 ทั้งฉบับ ท่ีเก็บท่ี องคกรปกครองสวนทองถ่ิน และ
ฉบับผูประกอบกิจการ ลําดับท่ี 7 โดยระบุ ขอความวา “ไดออกใบแทนใบอนุญาต ลําดับที่...........ตามคํารอง
ลงวันท่.ี ...........เดอื น..……......พ.ศ. ...........”

3) ประทับตรา “ใบแทน” ดวยตวั อกั ษรสีแดง ก่งึ กลางดานบนของใบแทน
ทกุ ลาํ ดับที่จดั พมิ พ

4) เจาหนาท่ี ลงชื่อใน ร.ง.4 ลําดับท่ี 7 ทั้งฉบับ ท่ีเก็บที่ องคกรสวน
ปกครองทองถิ่น และฉบับใบแทน

5) กรณสี ูญหายลําดบั ท่ี 1 ใหถือวา เปน การสญู หายท้งั ฉบบั
2.17.3.3 การตดั สาํ เนาใบรับแจงการประกอบกจิ การโรงงานจาํ พวกท่ี 2

1) ใหพิมพใบ ร.ง.2 ฉบับผูประกอบกิจการ ขอความเชนเดียวกับฉบับที่
เก็บที่ องคกรปกครองสว นทองถน่ิ ทกุ ประการ รวมทั้งช่อื และตาํ แหนง เจาหนาทผ่ี ูรบั แจง เดิมดวย

บทที่ 2 ข้นั ตอนการดําเนินงานและวธิ กี ารปฏิบัตกิ ารกาํ กับดแู ลโรงงาน 47

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงาน

2) ใหพิมพใบ ร.ง.2 ท้ังฉบับผูประกอบกิจการ และ ฉบับที่เก็บท่ีองคกร
ปกครองสวนทองถ่นิ ในหนาบนั ทึกการเปลี่ยนแปลงตา งๆ วา “ไดคัดสาํ เนาใหต ามคาํ ขอลงวนั ที่.................”…

3) ใหประทับตรา “สําเนา” บน ร.ง.2 ฉบับผูประกอบกิจการ ก่ึงกลาง
ดานบนเหนอื ครุฑ

4) ใหผูรับแจงลงช่ือและประทับตราในหนาบันทึกการเปลี่ยนแปลง
ทัง้ 2 ฉบับ

48 บทที่ 2 ขั้นตอนการดําเนินงานและวธิ กี ารปฏบิ ัติการกาํ กับดูแลโรงงาน

กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

บทท่ี 3

มาตรฐานการกาํ กับดแู ลโรงงาน

เพ่ือเปนการเตรียมความพรอมใหแกเทศบาล องคการบริหารสวนตําบลท่ีไดรับการถายโอน
ภารกิจตามพระราชบญั ญตั โิ รงงาน พ.ศ. 2535 ในดา นการตรวจสอบกรณีโรงงานกอเหตุเดือดรอนรําคาญ
หรือการพิจารณาการประกอบกิจการของโรงงานในพื้นที่ใหเปนไปตามกฎหมายภายใตหลักเกณฑ
เง่ือนไข วิธีการที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมกําหนดไดอยางถูกตอง และมีประสิทธิภาพ จึงไดกําหนด
มาตรฐานการกํากับดูแลโรงงานออกเปน 7 ดา น ดังนี้

3.1 ทําเลทต่ี ั้ง

ทําเลที่ต้ังของโรงงาน ถือไดวาเปนปจจัยสําคัญที่มีผลกระทบตอสภาพความเปนอยูของ
ประชาชน ผูอาศัยบริเวณใกลเคียงและสภาพแวดลอม ตลอดจนการกําหนดพื้นที่วางเพ่ือความปลอดภัย
ในการทํางานของโรงงาน

ในการกํากับดูแลการทําเลต้ังโรงงาน ถือปฏิบัติตามกฎหมายฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2535) ออกตาม
ความในพระราชบัญญตั โิ รงงาน พ.ศ. 2535 ดงั น้ี

1. หามตัง้ โรงงานจําพวกที่ 1 และโรงงานจาํ พวกที่ 2 ในบริเวณดังตอ ไปนี้
- บา นจัดสรรเพอ่ื การพกั อาศัย อาคารชุดพกั อาศยั และบานแถวเพือ่ การพักอาศัย
- ภายในระยะ 50 เมตร จากเขตติดตอสาธารณสถาน ไดแก โรงเรียน สถาบันการศึกษา

วัด ศาสนาสถาน โรงพยาบาล โบราณสถาน สถานที่ทํา งานของหนวย งานของรัฐ และใหหมายความ
รวมถงึ แหลง อนรุ กั ษท รัพยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดลอ ม ตามที่คณะรัฐมนตรีกําหนด

2 หา มตั้งโรงงานจําพวกท่ี 3 ในบริเวณดงั ตอ ไปน้ีกาํ หนด
- บานจัดสรรเพอ่ื การพักอาศัยอาคารชดุ พักอาศัย และบา นแถวเพ่อื การพักอาศยั
- ภายในระยะ 100 เมตร จากเขตติดตอสาธารณสถานไดแก โรงเรียนหรือสถาบัน

การศึกษา วัดหรือศาสนาสถาน โรงพยาบาล โบราณสถาน และสถานท่ีทําการหนวยงานของรัฐ และให
หมายความรวมถงึ แหลง อนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลอ ม ตามทค่ี ณะรฐั มนตรกี าํ หนด

3. โรงงานจําพวกท่ี 3 นอกจากหามตั้งในบริเวณตามขอ 2. แลวตองต้ังอยูในทําเลและ
สภาพแวดลอมท่ีเหมาะสมมีบริเวณเพียงพอที่จะประกอบกิจการอุตสาหกรรมตามขนาดและประเภท
หรือชนิดของโรงงานโดยไมอาจกอใหเกิดอันตราย เหตุรําคาญ หรือความเสียหายตอบุคคล หรือทรัพยสิน
ของผูอ่นื ดว ย

บทที่ 3 มาตรฐานการกาํ กับดูแลโรงงาน 49

มาตรฐานการกํากับดูแลโรงงาน

ข้นั ตอนการพจิ ารณาทําเลทตี่ ้ังเพือ่ กํากบั ดแู ลโรงงาน

ข้ันตอนท่ี แผนภาพ ชือ่ ขั้นตอน เกณฑ
1. เริม่ ตนไดร ับคําขอ
อนุญาต 1. คําขอ
2. 2. แผนท่สี งั เขป
พจิ ารณาท่ีต้ัง 3. แผนทีใ่ นโฉนด /นส.3
ไมใ ช ใช 4. สถานท่ตี ั้ง /ถนน /ตําบล /

อนญุ าต อาํ เภอ /จงั หวัด
1. อยใู นเขตประกอบการ

อตุ สาหกรรมหรือสวน
อตุ สาหกรรมหรอื ชุมชน
อตุ สาหกรรม

3. พิจารณากฎหมาย 1. ขัดตอกฎหมายตางๆ

ขัดตอ กฎหมาย ผงั เมือง,กฎหมายวา หรือไม

ดว ยการสงเสริมและ

รกั ษาคุณภาพ

สิ่งแวดลอ มแหงชาติ

ไมข ดั ตอ กฎหมาย และกฎหมายอ่ืนๆ
ไมอ นญุ าต

4. ไปดูสถานทีจ่ รงิ เขตติดตอกบั อะไร

1. ทศิ เหนือ

2. ทศิ ใต

3. ทศิ ตะวันออก
A 4. ทศิ ตะวันตก

50 บทท่ี 3 มาตรฐานการกาํ กับดแู ลโรงงาน

กรมสง เสริมการปกครองทองถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ขน้ั ตอนท่ี แผนภาพ ชื่อขัน้ ตอน เกณฑ
5. โรงงานจําพวกท่ี 1
B และจาํ พวกท่ี 2 กฎกระทรวงฉบับท่ี 2
ไมน อยกวา พิจารณาระยะหางจาก (พ.ศ. 2535) หมวด 1 ขอ 1
เขตติดตอสาธารณะ และประกาศกระทรวง
สถาน อุตสาหกรรมเร่ืองใหรน
หรอื ไมใ ชบ งั คับขอกําหนด
มากกวา เกย่ี วกบั ระยะทางระหวาง
โรงงานและเขตตดิ ตอ
ไมอ นญุ าต สาธารณสถาน พ.ศ. 2545

ทําเลทต่ี งั้ เหมาะสม

6. โรงงานจําพวก 3 กฎกระทรวงฉบับที่ 2

C พจิ ารณาระยะหางจาก (พ.ศ. 2535) หมวด 1 ขอ 2

เขตติดตอ และประกาศกระทรวง

สาธารณสถาน อุตสาหกรรมเร่ืองใหรน

หรอื ไมใชบังคบั ขอ กําหนด

มากกวา ภายในรัศมี นอยกวา เกยี่ วกบั ระยะทางระหวาง
100 เมตร โรงงานและเขตตดิ ตอ
สาธารณสถาน พ.ศ. 2545

ไมอ นุญาต

ทําเลทต่ี ัง้ เหมาะสม

หมายเหตุ A หมายถงึ ท่ีต้งั โรงงาน
B หมายถึง โรงงานจาํ พวกท่ี 1 และท่ี 2 ตามลาํ ดับ
C หมายถงึ โรงงานจาํ พวกท่ี 3

บทที่ 3 มาตรฐานการกาํ กบั ดแู ลโรงงาน 51

มาตรฐานการกาํ กบั ดูแลโรงงาน

3.2 ดา นอาคารโรงงาน
อาคารโรงงานจะตองมีความมั่นคงแข็งแรง และมีบริเวณเพียงพอที่จะประกอบกิจการ

อุตสาหกรรมนนั้ ๆ โดยพจิ ารณาองคประกอบสาํ คัญทางดาน ประเภทของอาคาร สิ่งกอสราง ลักษณะการ
ใชเพ่ือประกอบกิจกรรมของอาคารและการเก็บรักษาสินคาประเภทท่ีอาจเปนอันตรายตาม
พระราชบญั ญตั ิโรงงานและกฎกระทรวงทีเ่ กี่ยวของ

เกณฑก ารตรวจสอบดานอาคารโรงงาน ปรากฏตามภาคผนวก

การพิจารณาดา นอาคารโรงงาน

A 1) ประเภทของอาคารตามโครงสราง
2) ขอมูลส่งิ สราง
การพิจารณาอาคาร 3) ลักษณะการใชเ พื่อประกอบ
4 รายการ
กจิ กรรมของอาคาร
check list
การตรวจสอบอาคาร 4) การเกบ็ รักษาของประเภทสินคา ที่

ผา น อาจเปนอนั ตราย
ลักษณะอาคารถกู ตอ ง
ไมอ นุญาต ไมผ า น

52 บทที่ 3 มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงาน

กรมสงเสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

3.3 ดา นเครอ่ื งจกั ร ไฟฟา อปุ กรณ

การแบง ประเภทโรงงานโดย
ใชแ รงมา ของเครอ่ื งจกั รเปนเกณฑ

นอ ยกวาหรอื นอยกวา หรือ มากกวา
เทากบั 20 แรงมา เทากับ 50 แรงมา 50 แรงมา

โรงงานจาํ พวกที่ 1 โรงงานจําพวกท่ี 2 โรงงานจําพวกที่ 3

check list การตรวจสอบเครื่องจกั ร ไฟฟา อุปกรณ

เคร่ืองจักร คือ ส่ิงที่ประกอบดวยชิ้นสวนหลายช้ินสําหรับใชกอกําเนิดพลังงานเปล่ียนหรือ
แปลงสภาพพลงั งาน หรอื สง พลงั งาน ท้ังนีด้ ว ยกําลงั นาํ้ ไอนํ้า เช้ือเพลิง ลม กาซ ไฟฟาหรือพลังงานอ่ืน
อยางใดอยา งหน่ึง หรือหลายอยา งรวมกัน และหมายความรวมถึงอุปกรณไฟลวีล ปุลเล สายพาน เพลา เกียร
หรอื สิ่งอืน่ ทที่ ํางานสนองกนั

การนําเครื่องจักร ไฟฟา อุปกรณ หรือส่ิงท่ีนํามาใชในโรงงานจะตองมีความม่ันคง แข็งแรง
และเหมาะสม ท้ังนี้เพ่ือความปลอดภัยในการทํางาน และเปนการปองกันความเสียหายจากการใช
เครื่องจักร ไฟฟา อุปกรณ โดยจะตองเปนไปตามกฎกระทรวง ฉบับท่ี 2 (พ.ศ. 2535) ออกตามความใน
พระราชบญั ญัตโิ รงงาน พ.ศ. 2535

เกณฑการตรวจสอบปรากฏตามภาคผนวก

บทที่ 3 มาตรฐานการกาํ กบั ดูแลโรงงาน 53

มาตรฐานการกํากบั ดแู ลโรงงาน

3.4 สภาพแวดลอ มในการทาํ งานและความปลอดภยั

การกํากับดูแลโรงงานประการหน่ึงก็คือการดูแลสภาพแวดลอมในการทํางาน เพ่ือความ
ปลอดภัยตอการประกอบกิจการและตัวคนงาน ท้ังทางดานกายภาพ ชีวภาพ และเคมี โดยการตรวจ
สภาพแวดลอมและความปลอดภัยในการทาํ งาน มดี ังน้ี

- การตรวจสอบสภาพแวดลอมในการทํางานดานความรอน
- การตรวจสอบสภาพแวดลอ มในการทํางานดานแสงสวา ง
- การตรวจสอบสภาพแวดลอ มในการทํางานดานเสียง
- การตรวจสอบสภาพแวดลอมในการทาํ งานดานสารเคมี
- การตรวจสภาพแวดลอมในการทาํ งานดานอปุ กรณคุมครองความปลอดภัยสวนบุคคล
เกณฑการตรวจสอบสภาพแวดลอ มในการทาํ งานและความปลอดภัยปรากฏตามภาคผนวก

54 บทที่ 3 มาตรฐานการกาํ กบั ดแู ลโรงงาน

ขัน้ ตอนโดยสรปุ ของการตรวจสภาพแวดลอม และความปลอดภยั ในการทํางาน

สภาพแวดลอมในโรงงานอุตสาหกรรม

ความรอน แสงสวาง เสยี ง สารเคมี

เบา หนกั มี เกนิ
ลกั ษณะงาน
แสงตรง/ เกนิ กวา แยกอาคารจัดเก็บ ไมแยก
หนัก/เบา แสงสะทอน 140dB (A) สารเคมเี ปนเอกเทศ

งานเบา งานปานกลาง งานหนัก กรมสง เสริมการปกครองทอ งถิน่ กระทรวงมหาดไทยแกไ ขปรับปรงุปรับปรงุ /แกไขแยก ปรบั ปรุง/แกไข

บทท่ี 3 มาตรฐานการกํากบั ดูแลโรงงาน 55 ไมม ี ไมเ กิน

<200 kcal/hr 200-350 351-500 พิจารณาความ พิจารณาจํานวน
kcal/hr kcal/hr ละเอยี ดของเนอ้ื งาน ชวั่ โมงการทาํ งาน
ตดิ ปายเตือน
WBGT<34 c WBGT<32 c WBGT<30 c C ไมติดปา ย
ตดิ ปา ย
ปรับปรงุ /แกไข
D
AB

A มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานBC

ไมเ กนิ56 บทท่ี 3 มาตรฐานการกํากบั ดแู ลโรงงานพอระดับเสียงท่ีไมเ กิน
ผลการประเมิน ปรมิ าณแสงสวาง ไดร ับ จบ

จบ (LUX) เกนิ
เกิน ไมพ บ จบ
ได
ปรับปรงุ /แกไ ข ปรับปรงุ /แกไ ข จบ

ปรับปรงุ / ได ไมไ ด ได
แกไข ลดช่วั โมง จบ
ปด ประกาศเตอื น การทาํ งาน

ไมไ ด จบ ไมไ ด

จัดหาอุปกรณ ใสจัดหาอปุ กรณ ได
ปองกัน ปองกนั จบ

ไมไ ด

กรมสง เสรมิ การปกครองทองถ่ิน กระทรวงมหาดไทย

3.5 สิ่งแวดลอม
การประกอบกิจการโรงงานบางประเภท อาจกอใหเกิดผลกระทบตอสิ่งแวดลอม สุขภาพ

อนามัยชีวิตและ/หรือทรัพยสินของผูอาศัยในบริเวณโดยรอบหรือใกลเคียง โดยเฉพาะปญหาเรื่องน้ําเสีย
อากาศเสีย ขยะและสง่ิ ปฏิกูล และปญหาจากเสยี งดัง

ในการวางแผนปองกัน และควบคุมปญหาดานสิ่งแวดลอมดังกลาว กระทรวงอุตสาหกรรม
ไดกําหนดเปนกฎกระทรวงและประกาศกระทรวงหลายฉบับเพื่อใชเปนมาตรฐานการกํากับดูแลโรงงาน
ดานส่ิงแวดลอม ทั้งน้ีผูที่มีหนาท่ีในการกํากับดูแลจําเปนที่จะตองมีความรูในการปฏิบัติเพื่อใหเปนไป
ตามกฎกระทรวง และประกาศกระทรวงดงั กลาว ท้งั นีย้ งั อาจเกี่ยวพันไปถึงกฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ งฉบบั อนื่ ๆ
อกี ดว ย

ดังนั้น จึงกําหนดเกณฑการพิจารณา ในดานการจัดขยะ สิ่งปฏิกูล และวัสดุที่ไมใชแลว การ
ระบายนํ้าท้ิง การระบายอากาศเสีย และเสียง โดยไมแบงเปน 4 หัวขอดังตอไปนี้ รายละเอียดปรกฎตาม
ภาคผนวก

บทท่ี 3 มาตรฐานการกาํ กบั ดูแลโรงงาน 57

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานปญหาสิ่งแวดลอมจากโรงงาน

58 บทท่ี 3 มาตรฐานการกํากบั ดแู ลโรงงานนา้ํ ท้งิ มลพษิ ทางอากาศ ส่งิ ปฏิกูลหรอื วัสดทุ ไ่ี มใชแลว

มนี า้ํ ทงิ้ จากโรงงาน ไมม ี มปี ญ หามลพิษทาง ไมม ี ปอก.ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2540) ปอก.ฉบับท่ี 1 (พป)
หรือไม จบ อากาศหรอื ไม จบ

มี มี

มรี ะบบบําบัด ฝนุ - ลกั ษณะของมลพิษ พจิ ารณาลักษณะ ไมเ ขาขาย
หรอื ไม ไอระเหย - ทางอากาศ และคุณสมบัติ
เขมาควนั - พิจารณาลกั ษณะ
มี เขา ขา ย และคุณสมบตั ิ
ละออง - ไมเ ขา ขาย
เกนิ กล่นิ - มีระบบบําบดั ไมมี
ระบายออก อนื่ ๆ - หรอื ไม เขา ขา ย
จบ

คณุ ภาพนา้ํ ท้งิ เกนิ คา มี ขออนุญาตนาํ ออก ขออนุญาตนําออก
มาตรฐานหรอื ไม นอกโรงงาน นอกโรงงาน

ไมเ กิน เกิน

ระบายออก คุณภาพอากาศเกิน แจง รายละเอยี ดตาม ทําลายฤทธ์ิ
คา มาตรฐาน แบบ ร.ง. 6 กาํ จดั ท้ิง ฝง

ไมเกิน ปรับปรุงแกไ ข

ปลอ ยออก

กรมสงเสริมการปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

3.6 ดา นบคุ ลากร

ในการกาํ กับดูแลโรงงาน องคกรปกครองสวนทอ งถิน่ ควรจัดเตรียมบคุ ลากรทมี่ ีคณุ วุฒิ ดงั นี้
6.1 วิศวกร ในสาขาวิศวกรรมโยธา วิศวกรรมเครื่องกล วิศวกรรมไฟฟา วิศวกรรมอุตสาหการ
และสาขาอืน่ ๆ ทเ่ี ก่ยี วของกบั การประกอบกจิ การโรงงาน
6.2 นายชาง ผูสําเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพช้ันสูง สาขาเคร่ืองกล ไฟฟา
โยธา อยา งนอย 1 คน
ทั้งน้ี เพือ่ เปนการพัฒนาบุคลากรใหสามารถกํากับดูแลโรงงานอยางมีประสิทธิภาพ ควรจัดให
มกี ารเพ่มิ พูนทักษะเฉพาะดา น เชน ดานการกําจัดขยะ ดา นความปลอดภยั ในการทํางานดว ย
สําหรับกรณี องคกรปกครองสวนทองถ่ิน ไมสามารถจัดหาบุคลากรที่มีคุณวุฒิดังกลาวให
พิจารณาประสานขอความรวมมือ สํานักงานอุตสาหกรรมจังหวัด หรือกรมโรงงานอุตสาหกรรมเขา
ชวยเหลือดาํ เนนิ การตามความเหมาะสมตอ ไป

3.7 ดา นอุปกรณเ ครอื่ งมอื

ในการตรวจสอบสภาพแวดลอมการทํางานดานความรอน แสง เสียง มีอุปกรณเครื่องมือ
ตรวจวัดที่จําเปน ดังน้ี

7.1 เคร่อื งมอื วดั ดชั นีความรอ น WBGT (Wet bulb globe temperature) เปน วิธกี ารและดัชนที ี่
ยอมรับกันอยางแพรหลาย เชน ACGIH และประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมเรื่อง มาตรการคุมครอง
ความปลอดภัยในการประกอบกิจการโรงงานเกี่ยวกับสภาพแวดลอมในการทํางาน พ.ศ. 2546 เครื่องมือ
ดังกลา วประกอบดวยอุณหภูมกิ ระเปาะเปย ก กระเปาะแหง และอณุ หภูมิแผร งั สีจากโกลบ

บทที่ 3 มาตรฐานการกาํ กบั ดูแลโรงงาน 59

มาตรฐานการกํากับดูแลโรงงาน

เคร่อื งมอื วัดดัชนคี วามรอน WBGT เครือ่ งมอื วดั ดชั นีความรอน WBGT

7.2 เครื่องวัดเสียง (Sound Level Meter) เปนเคร่ืองมือที่อาศัยการทํางานจากคล่ืนเสียงมา
กระทบแผนไดอะแฟรมของไมโครโฟนแลวเปลย่ี นระดับความดงั ดังกลา วเปนความตา งศกั ยทางไฟฟาซ่ึง
จะถูกขยายดวยปรีแอมปไฟเออร มีหนวยวัดเปนเดซิเบล (dB) ประเภทของเคร่ืองวัดเสียง ถูกแบง
ออกเปน 4 ประเภท ตามมาตรฐาน ANSI (American National Standard Institute) คือ Type 1 หรือ
precision type , Type 2 หรือ general purpose type, Type 3 หรือ Survey type และ type 4 หรือ Special
purpose type ซึ่งองคกรปกครองสวนทองถิ่น ควรจะจัดหาเครื่องมือวัดเสียงไวใชแบบ Type 2 หรือ
Type 3 กไ็ ดข ้ึนอยูกับงบประมาณท่มี ีอยู

60 บทที่ 3 มาตรฐานการกาํ กับดูแลโรงงาน

กรมสงเสริมการปกครองทอ งถนิ่ กระทรวงมหาดไทย

เคร่ืองวัดเสยี ง SPL เครอื่ งวดั เสยี ง SPL B

7.3 เคร่ืองวัดแสง (Luxmeter) ประกอบดวยเซลแสงทําจากวัตถุซีลีเนียมหรือซิลิกอนเปน
ตวั รบั แสงสวา งแลวแปลคาเปนแรงดันไฟฟา หนวยทว่ี ดั ไดเ ปนลักซ (Lux)

เครอื่ งวัดแสง (Luxmeter) เครื่องวัดแสง (Luxmeter)
Luxmeter Luxmeter A

บทที่ 3 มาตรฐานการกาํ กบั ดูแลโรงงาน 61

มาตรฐานการกํากบั ดแู ลโรงงาน

7.4 อปุ กรณตรวจวดั ทางสิง่ แวดลอ ม
1) PH Meter แบบอิเล็คโทรค (Electrometric Method) เปนเคร่ืองมือวัดคา pH ท่ีใชได

งา ยสะดวก รวดเรว็ มคี วามแมน ยํามากกวาแบบเปรยี บเทียบสี (Colorimetric Method)

เครอื่ งมือวัดคา pH เครอ่ื งมอื วดั คา pH
PH Meter PH Meter 1

62 บทที่ 3 มาตรฐานการกาํ กบั ดูแลโรงงาน

กรมสงเสริมการปกครองทองถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก

ภาคผนวก 63

มาตรฐานการกาํ กับดแู ลโรงงาน

รายการตรวจสอบ

64 ภาคผนวก

รายการตรวจสอบทาํ เลทีต่ ง้ั อางองิ ปริมาณ/จํานวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผ าน
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา
กฎกระทรวงฉบับท่ี 2
1 ทําเลท่ีต้ัง ตองไมอยใู นพน้ื ที่ตอ ไปน้ี (พ.ศ.2535) ขอ 1 (1)
- บานจดั สรรเพ่ือการพักอาศยั ออกตามความใน
- อาคารชุดพักอาศยั พระราชบญั ญัติ
- บานแถวเพอื่ การพักอาศัย โรงงาน พ.ศ. 2535

2 ทาํ เลทต่ี ั้งของโรงงาน จําพวกที่ 1 และโรงงาน จําพวกที่ 2 กฎกระทรวงฉบับท่ี 2 ดรู ายละเอียดประเภท/
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทยชนิดโรงงานใน
ตองไมอยภู ายในระยะ 50 เมตร จากเขตติดตอ (พ.ศ. 2535) ขอ 1 (2) ประกาศกระทรวง
ภาคผนวก 65 อุตสาหกรรม เร่ือง
สาธารณสถาน ไดแก ออกตามความใน ใหร น หรือไมใชบงั คับ
ขอ กําหนดเก่ียวกับ
- โรงเรยี นหรือสถาบันการศกึ ษา พระราชบญั ญัติ ระยะทางระหวาง
โรงงานและเขตติดตอ
- วัดหรอื ศาสนสถาน โรงงาน พ.ศ. 2535 สาธารณสถาน
พ.ศ. 2545
- โรงพยาบาล

- โบราณสถาน

- สถานท่ีทําการงานของหนวยงานของรัฐ

- แหลงอนรุ กั ษทรพั ยากรธรรมชาติ และส่ิงแวดลอ ม

ตามท่คี ณะรฐั มนตรีกําหนด

ขอ มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอา งอิงปริมาณ/จํานวนตามเกณฑหมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผาน
66 ภาคผนวก
รายการตรวจสอบ / เกณฑพ ิจารณา

3 ทําเลทต่ี ั้งของโรงงานจําพวกท่ี 3 ตอ งไมอ ยภู ายในระยะ กฎกระทรวงฉบับที่ 2 ดรู ายละเอยี ดประเภท/
ชนิดโรงงานใน
100 เมตร จากเขตติดตอ สาธารณสถาน ไดแ ก (พ.ศ. 2535)ออกตาม ประกาศกระทรวง
อุตสาหกรรม เรื่อง
- โรงเรียนหรือสถาบันการศึกษา ความใน ใหร น หรอื ไมใชบังคบั
ขอ กําหนดเกี่ยวกับ
- วัดหรือศาสนสถาน พระราชบัญญัติ ระยะทางระหวาง
โรงงานและเขตตดิ ตอ
- โรงพยาบาล โรงงาน พ.ศ. 2535 สาธารณสถาน พ.ศ. 2545

- โบราณสถาน ขอ 2 (2)

- สถานทท่ี าํ การงานของหนวยงานของรัฐ

- แหลงอนรุ ักษทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดลอ ม

ตามทค่ี ณะรฐั มนตรีกําหนด

4 ทาํ เลท่ีตั้งโรงงานตองไมขัดตอกฎหมายอ่ืน เชน พรบ. กฎหมายผังเมือง

ผงั เมอื ง กฎหมายวาดว ยการสง เสรมิ และรกั ษาคุณภาพ กฎหมายวา ดว ยการ

สง่ิ แวดลอ มแหง ชาติ สง เสรมิ และรกั ษา

คณุ ภาพสิง่ แวดลอม

แหงชาตกิ ฎหมายอนื่ ๆ

ไดแ ก

- เทศบญั ญัติ

- ประกาศจังหวัด

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพิจารณา อางอิง ปรมิ าณ/จํานวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผ า น

5 ทําเลท่ีตั้งโรงงานตองไมขดั ตอประกาศกระทรวง ประกาศกระทรวง

อตุ สาหกรรม เชน อุตสาหกรรม ออกตาม

- เร่อื งกําหนดประเภทหรอื ชนดิ ของโรงงานทีจ่ ะใหต ง้ั ความในพระราชบัญญตั ิ

หรอื ไมใหตง้ั ในเขตทอ งท่อี ําเภอพระนครศรีอยธุ ยา โรงงาน พ.ศ. 2535

อาํ เภอบางปะอิน และอําเภอบางไทร จงั หวดั - ประกาศ ณ วนั ที่ 10

พระนครศรอี ยธุ ยา เมษายน 2539

- เร่ืองกาํ หนดประเภทหรือชนิดของโรงงานทไี่ มใ หต ้ัง - ประกาศ ณ วันที่ 11

ในเขตทอ งท่ีวังนาํ้ เขียว จังหวดั นครราชสมี า สงิ หาคม 2540

กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 67
- เร่ืองหามตั้ง ขยายโรงงานทุกประเภทหรอื ชนิดตาม - ประกาศ ณ วนั ที่ 15

บรเิ วณแนวฝง แมน ํา้ กก จงั หวัดเชียงราย มิถนุ ายน 2532

- เรอื่ งกําหนดประเภทหรือชรดิ โรงงานทไ่ี มอ นุญาตให - ประกาศ ณ วันท่ี 29

ตั้งหรือขยายในทอ งที่อาํ เภอเกาะสมุย จงั หวัด สิงหาคม 2532

สรุ าษฎรธ านี

6 โรงงานจะตองมีท่ีวางไมน อ ยกวา รอ ยละ 10 ของพน้ื ที่ดนิ กฎกระทรวง ฉบบั ที่ 50

ทีใ่ ชเ ปน ที่ต้ังอาคาร พ.ศ. 2540 ขอ 6 (2)

ออกตาม พรบ. ควบคุม

อาคาร พ.ศ. 2522

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอางองิปรมิ าณ/จํานวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผาน
68 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา หมายเหตุ

7 โรงงานท่มี พี ้ืนท่ที ีใ่ ชประกอบกิจการของอาคารทกุ ช้ันรวมกนั กฎกระทรวงฉบับท่ี 55

1) 200-500 ตาราเมตรตองมีท่วี างหา งแนวเขตท่ีดนิ ทใ่ี ช (พ.ศ. 2543) ขอ 39

กอ สรางอาคารน้ันไมนอยกวา 3 เมตร จํานวน 2 ดาน ออกตาม พรบ.ควบคุม

สว นดานทีเ่ หลอื ใหม ีที่วา งไมนอ ยกวา 6 เมตร อาคาร พ.ศ. 2522

2) 500-1,000 ตารางเมตร ตองมีท่วี างหา งแนวเขตที่ดนิ ที่ใช

กอสรางอาคารพ้ืนไมนอยกวา 6 เมตร ทุกดา น

3) เกิน 1,000 ตารางเมตร ตองมีทวี่ างหา งแนวเขตท่ีดนิ

ทใี่ ชกอ สรางอาคารน้ันไมน อ ยกวา 10 เมตรทุกดาน

รายการตรวจสอบอาคารโรงงาน

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา อา งองิ ปรมิ าณ/จาํ นวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผ าน

1 การไดรับอนุญาตกอสราง ดดั แปลง ตอเตมิ มาตรา 21 แหง พรบ. ใบอนุญาต
ควบคมุ อาคาร เลขท่ี ..............
พ.ศ. 2522

2 มีการขยายโรงงานโดยการเพมิ่ หรือแกไ ขสว นหนึ่งสว นใด มาตรา 18 แหง พรบ. ใบอนญุ าตขยาย
ของอาคารโรงงาน ทที่ ําใหฐานรากเดิมของอาคารโรงงาน โรงงาน พ.ศ. 2535 เลขที่ ..............
ฐานใดฐานหนึ่งรบั นํา้ หนักเพมิ่ ขึน้ ต้ังแต 500 กิโลกรมั ขนึ้ ไป

กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 69
4 อาคารโรงงานตองม่ันคง แขง็ แรง เหมาะสมและมบี รเิ วณ กฎกระทรวง ฉบับที่2
เพยี งพอทีจ่ ะประกอบกจิ การอตุ สาหกรรม นัน้ ๆ โดยมี (พ.ศ.2535) ออกตาม
คํารับรองของผูประกอบวชิ าชีพควบคุมหรือบุคคลอน่ื ที่ พรบ.โรงงาน พ.ศ.2535
รฐั มนตรีกําหนดโดยประกาศในราชกิจจานเุ บกษา หมวด 1 ขอ 5 (1)

5 มกี ารระบายอากาศท่ีเหมาะสม โดยมพี ืน้ ที่ประตู หนาตาง กฎกระทรวง ฉบบั ที่ 2
ชองลมรวมกันโดยไมนับทีต่ ิดตอระหวา งหองไมนอ ยกวา (พ.ศ. 2535) ออกตาม
1/10 ของพ้ืนท่หี องหรอื มกี ารระบายอากสศไมนอยกวา พรบ. โรงงาน
0.5 ลูกบาศกเมตรตอ นาท่ีตอคน พ.ศ. 2535 หมวด 1
ขอ 5 (2)

ขอ มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอางองิปรมิ าณ/จาํ นวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผ า น
70 ภาคผนวก
รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา หมายเหตุ

6 มปี ระตหู รอื ทางออกใหพอกบั จํานวนคนในโรงงานที่จะ กฎกระทรวง ฉบบั ที่ 2

หลบหนีภัย ออกไปไดทนั ทว งทีท่ีเม่อื มเี หตฉุ กุ เฉินขน้ึ อยางนอ ย (พ.ศ.2535) ออกตาม

2 แหง อยูหางกันพอสมควร บานประตูทางออกไดง า ย กวา งไม พรบ. โรงงาน

นอยกวา 110 เมตร สูงไมนอ ยกวา 200 เมตร แตถา มีคนใน พ.ศ.2535 หมวด 1

โรงงานเกินกวา 50 คน ความกวา งตองเพิ่มขึ้น 2 เซนติเมตรตอ 1 ขอ 5 (3)

คน และมบี ันไดระหวา งช้ัน อยา งนอย 2 แหง อยหู า งกัน

พอสมควร

7 บันไดตองมนั่ คงแข็งแรง ไมล น่ื มีชวงระยะเทากันโดยตลอด กฎกระทรวง ฉบบั ที่ 2
บันไดและพื้นทางเดนิ ท่สี งู เกนิ 1.50 เมตร ข้นึ ไป ตอ งมีราวที่ (พ.ศ.2535) ออกตาม
ม่ันคงแขง็ แรงและเหมาะสม เพ่ือปองกันอนั ตราย พรบ.โรงงาน พ.ศ.2535
หมวด 1 ขอ 5 (4)

8 ความสงู ระยะด่ิงระหวา งพ้ืนถึงเพดานตองไมน อ ยกวา 3.00 เมตร กฎกระทรวง ฉบับที่2

ในกรณมี รี ะบบปรบั อากาศหรือมกี ารระบายอากาศทเี่ หมาะสม (พ.ศ.2535) ออกตาม

จะตอ งมี ความสงู ระยะดิ่งไมนอ ยกวา 2.30 เมตร พรบ. โรงงาน

พ.ศ.2535 หมวด 1

ขอ 5 (5)

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพิจารณา อางอิง ตามเกณฑ หมายเหตุ
9 พ้ืนที่ใชท ํางานตองมน่ั คง แขง็ แรง ไมมีนํ้าขังหรือลน่ื อันอาจ กฎหมาย/มาตรฐาน ปรมิ าณ/จํานวน

กอใหเกิดอบุ ัตเิ หตุไดงาย ผา น ไมผ า น

10 พ้นื อาคารจะตอ งสามารถรับน้ําหนกั บรรทกุ จรไดไมตํ่ากวา กฎกระทรวง ฉบับที่ 2
500 กิโลกรัม /ตารางเมตร (พ.ศ.2535) ออกตาม
พรบ. โรงงาน พ.ศ.2535
หมวด 1 ขอ 5 (6)

กฎกระทรวง ฉบับท่ี 6
(พ.ศ.2527) ออกตาม
พรบ. ควบคุมอาคาร
พ.ศ. 2522 ขอ 15
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 71
11 พ้นื ท่ปี ฏิบตั ิงานตอ งไมนอยกวา 3 ตารางเมตรตอพนกั งาน 1 คน กฎกระทรวง ฉบบั ท่ี 2
(พ้ืนทป่ี ฏิบัตงิ านใหร วมพนื้ ท่ีใชว างโตะปฏบิ ัติงาน เครอื่ งจกั ร (พ.ศ.2535) ออกตาม
ผลิตภณั ฑ หรือวสั ดุทเ่ี คลอ่ื นไปตามกระบวนการผลิตดว ย) พรบ. โรงงาน พ.ศ.2535
หมวด 1 ขอ 5 (7)

12 วัตถุท่ีใชในการกอ สรา งตอ งเหมาะสมกบั การประกอบกิจการ กฎกระทรวง ฉบับที่ 2
อตุ สาหกรรมตามขนาดประเภทและชนิดของโรงงานและไมก อ (พ.ศ.2535) ออกตาม
ใหเ กดิ การลุกลามของอัคคีภยั (ดูใบอนญุ าตกอสราง) พรบ.โรงงาน พ.ศ. 2535
หมวด 1 ขอ 5 (8)

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงาน

72 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพจิ ารณา อางองิ ตามเกณฑ หมายเหตุ
13 ใหม ีสายลอ ฟาตามความจาํ เปนและเหมาะสม กฎหมาย/มาตรฐาน ปริมาณ/จํานวน

ผาน ไมผ าน

กฎกระทรวง ฉบบั ที่ ดเู กณฑ กาออกแบบ
2(พ.ศ.2535) ออกตาม ตามมาตรฐานการ
พรบ. โรงงาน พ.ศ.2535 ปองกนั ฟาผาสาํ หรับ
หมวด 1 ขอ 5 (9) สิ่งปลกู สราง
(ว.ส.ท. 2003-43)

14 จดั สภาพท่ีเก็บรักษาวตั ถุหรอื สง่ิ ของท่กี อใหเกิดอนั ตราย กฎกระทรวงฉบับท่ี 2
หรืออคั คภี ัยไดงายไวในท่ปี ลอดภยั (พ.ศ.2535) ออกตาม
พรบ.โรงงาน พ.ศ.2535
หมวด 1 ขอ 5 (10)

15 ตองแยกอาคารท่ีมกี ารผลิต หรอื ใชวตั ถุระเบิด หรือวัตถุ ประกาศกระทรวง
ไวไฟใหเ ปน เอกเทศ โดยตอ งอยูหางจากที่พกั อาศัย หรือ อุตสาหกรรม ฉบับที่ 24
เตาไฟ หรือทีเ่ ก็บสินคาตาง ๆ และอาคารอื่น ๆ (พ.ศ. 2530) ขอ 49

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ ิจารณา อา งอิง ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ปริมาณ/จํานวน
16 ในกรณีมีลฟิ ต ลิฟตตอ งมสี ว นปลอดภัยไมนอ ยกวา สเ่ี ทา ของ
น้ําหนักทกี่ าํ หนดใหใ ช โดยถอื วาคนทบี่ รรทุกมีนา้ํ หนัก 70 ผาน ไมผ าน
กิโลกรมั ตอ 1 คน และตองเปนแบบท่จี ะเคลือ่ นที่ไดก ็ตอ เมอื่
ประตไู ดปดตัวแลว เทาน้นั รวมท้งั ตอ งมรี ะบบสงสัญญาณเมอ่ื กฎกระทรวงฉบับที่ 2
เกดิ เหตุฉกุ เฉนิ ดวย ตองมีปายระบจุ าํ นวนคนหรือน้ําหนกั (พ.ศ.2535) ออกตาม
บรรทกุ ใหเหน็ ไดงายและชัดเจน พรบ.โรงงาน พ.ศ.2535
หมวด 1 ขอ 5 (11)

17 จัดใหม หี องสวม ทปี่ ส สาวะ และสถานที่ทําความสะอาดรางกาย
ดังรายละเอยี ดตอไปน้ี

ก) หอ งสวม ในอตั ราคนงานไมเ กิน 15 คน 1 ที่น่ังหรอื คนงาน กฎกระทรวงฉบับที่ 2
ไมเกิน 40 คน 2 ทนี่ ั่งหรือคนงานไมเ กิน 80 คน 3 ท่นี ง่ั และ (พ.ศ.2535) ออกตาม
เพมิ่ ขึน้ ในอัตราสวน 1 ทีน่ ั่งตอ คนงานไมเกิน 50 คน ถามี พรบ.โรงงาน พ.ศ.2535
คนงานชายและหญงิ รวมกันมากกวา 15 คนใหจัดสว มแยก หมวด 1 ขอ 5 (12)
ไวส ําหรบั คนงานหญิงและคนงานชายตามอัตราสว นที่
กําหนดขางตน
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 73

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงาน

74 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา อางอิง ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ปริมาณ/จาํ นวน
ข) อาคารโรงงานที่มคี นทํางานอยูห ลายชั้น ตอ งจัดใหมี
หองสว ม และท่ีปส สาวะในแตละชั้นตามความจําเปน ผาน ไมผาน
และเหมาะสม

ค) หอ งสวมหนงึ่ หองตอ งมพี ืน้ ที่ไมน อ ยกวา 0.9 ตาราง
เมตร

ง) หอ งสวมทมี่ ที ป่ี สสาวะตอ งเปน แบบใชน ้ําชําระลงบอ
ซมึ พืน้ หอ งตองเปน แบบไมด ดู นํ้า

จ) จัดใหมกี ระดาษชําระหรอื นํ้าสําหรบั ชําระใหเพยี งพอ
สาํ หรบั หอ งสว มทุกหอง

ฉ) จัดใหม สี ถานที่ทําความสะอาดรา งกาย พรอ มทัง้ วสั ดุ
และอุปกรณสําหรบั คนงานตามความจําเปนและ
เหมาะสม

ช) จัดใหม ีการระบายถายเทอากาศใหเ พยี งพอสาํ หรบั
หอ งสวมหองปส สาวะและสถานท่ีทาํ ความสะอาด
รา งกายทุกหอง

ซ) จัดใหมีการทําความสะอาดหองสว ม ท่ปี สสาวะและ
สถานที่ทําความสะอาดรางกายใหอ ยูในสภาพท่ีถกู
สุขลกั ษณะเปนประจําทุกวนั

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพจิ ารณา อางอิง ปรมิ าณ/จาํ นวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน
ผา น ไมผาน

ฌ) โรงงานผลติ สง่ิ ทใ่ี ชบริโภคตองจัดใหมที ล่ี างมือ ยาฆา
เชอื้ หรอื สบูอนั ได สุขลักษณะ และต้ังอยูในทีท่ ี่
เหมาะสมอยางนอยในอตั ราคนงานไมเกิน 15 คน ตอ
1 ท่ี หรือคนไมเ กิน 40 คน 2 ท่ี หรือคนงานไมเกนิ 80
คน ตอ 3 ที่ และเพิ่มข้นึ ในอัตราสวน 1 ทีต่ อ 50 คน

18 ตอ งจัดใหม ีสญั ญาณแจง เหตอุ นั ตรายอยา งนอ ย 2 แหง ใน ประกาศกระทรวง ฉบบั ที่
ตาํ แหนงทคี่ นจะเขาไปใชไดโ ดยสะดวกและรวดเร็ว 2 (พ.ศ.2513) ออกตาม
พรบ.โรงงาน พ.ศ. 2512
หมวด 3 ขอ 12
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 75
19 สัญญาณแจงเหตุอันตรายจะตองมีเสยี งทีแ่ ตกตางไปจาก ประกาศ

เสยี งที่ใชในสถานประกอบการท่ัวไป และมีระดับความ กระทรวงมหาดไทย เรอ่ื ง

ดังของเสียงไมน อยกวา 100 เดซเิ บล (A) การปองกันและการระงบั

อคั คีภยั ในสถาน

ประกอบการเพ่ือความ

ปลอดภยั ในการทาํ งาน

สาํ หรับลูกจา ง พ.ศ.2534

หมวด 8 ขอ 1, 3

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงาน

76 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพจิ ารณา อา งอิง ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ปรมิ าณ/จาํ นวน
20 มเี คร่ืองดับเพลิงทเี่ หมาะสมที่สามารถหยบิ ใชไดโดย สะดวก ไม
นอยกวา 1 เครอ่ื งตอพ้ืนท่ี 100 ตารางเมตร เศษของ 100 ตาราง ผาน ไมผา น
เมตร ใหนบั เปน 100 ตารางเมตร
หมายเหตุ เครื่องดับเพลิง 1 เคร่ือง หมายถึง
(1) เคร่อื งดับเพลิงชนิดกรดโซดา หรอื ชนดิ ฉีดน้ําดว ยกา ซ ขนาด
บรรจไุ มนอยกวา 10 ลติ ร
(2) เครอ่ื งดับเพลิงชนิดฟองกา ซ ขนาดบรรจไุ มน อ ยกวา 10 ลติ ร
(3) เครอื่ งดบั เพลิงชนิดกาซคารบอนไดออกไซด ขนาดบรรจุ
ไมนอ ยกวา 5 กโิ ลกรัม
(4) เครื่องดบั เพลงิ ชนิดผงเคมแี หง ขนาดบรรจุไมน อ ยกวา 5
กโิ ลกรมั เครอ่ื งดับเพลิงตอ งเปนชนิดท่ีเหมาะสมกับชนดิ ของ
ไฟท่อี าจเกิดขึ้นได ดงั นี้
(1) ชนดิ กรดโซดา หรอื ชนิดฉีดน้ําดว ยกาซใชดับไฟธรรมดา เชน
ไฟท่ีเกดิ จากไม กระดาษ ผา หามใชด บั ไฟทีเ่ กิดจากอุปกรณ
ไฟฟา น้ํามันตางๆ แอลกอฮอล อะซีโตน หรือ
แคลเซียมคารไ บด

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพจิ ารณา อางอิง ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ปรมิ าณ/จาํ นวน

ผาน ไมผ าน

(2) ชนิดฟองกา ซ ใชด ับไฟธรรมดาและไฟที่เกิดจากน้ํามัน
ตา งๆ แอลกอฮอล หรือ อะซโี ตน หามใชดบั ไฟเกิดจาก
อปุ กรณไฟฟา หรือแคลเซยี มคารไ บด

(3) ชนิดคารบอนไดออกไซด ใชด ับไฟไดทกุ ชนดิ ซงึ่
ไมไดเ กิดในท่มี ีลมแรงหรือทโ่ี ลง

(4) ชนิดผงเคมีแหง ใชดบั ไฟไดทุกชนิด

กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 77

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงาน

78 ภาคผนวก
รายการตรวจสอบเกยี่ วกับเครื่องจักร อา งอิง ปริมาณ/จาํ นวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผาน
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพิจารณา
กฎกระทรวงอตุ สาหกรรม
เครื่องจกั ร เคร่ืองอปุ กรณ หรอื สิ่งที่นาํ มาใชในโรงงาน ฉบบั ท่ี 2 (พ.ศ. 2535)
1 ตองเปน ดงั ตอ ไปนม้ี น่ั คง แข็งแรง และเหมาะสม ออกตาม พรบ.โรงงาน
พ.ศ. 2535 หมวด 2 ขอ 6 (1)

2 ใชเครอื่ งจกั รที่มีความปลอดภยั และไมก อ ใหเกิดความ กฎกระทรวงอุตสาหกรรม
ส่นั สะเทือน เสยี ง หรือคลืน่ วทิ ยุ รบกวนผอู ยูอ าศัยใกลเคียง ฉบบั ที่ 2 (พ.ศ. 2535)
ออกตาม พรบ. โรงงาน
พ.ศ. 2535 หมวด 2 ขอ 6 (1)

3 มเี ครือ่ งปอ งกันอันตรายอาจเกดิ จากสว นท่เี คลอื่ นไหวของ
เครื่องจักร ตามความจําเปน และเหมาะสม

3.1 เคร่ืองจักรใดทผ่ี ูผลิตไดตดิ เครอื่ งปองกันอันตรายไว ประกาศกระทรวง
เพอ่ื ความปลอดภัยหรอื มเี ครือ่ งปอ งกนั อนั ตรายอยใู น อตุ สาหกรรมฉบับท่ี 4
วนั ตรวจโรงงานและเคร่ืองจักร จะตอ งดูแลรกั ษาเครื่อง (พ.ศ. 2514) ขอ 2
ปองกนั อันตรายของเครอ่ื งจกั รดังกลาว ใหอยใู นสภาพ
เชนนั้นเสมอ

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพจิ ารณา อา งองิ ปริมาณ/จํานวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผา น

3.2 ชนิ้ สว นของเครอื่ งจักรทีม่ ีการเคลอื่ นไหวอนั อาจจะ ประกาศกระทรวง
เปนอนั ตรายตองมเี ครื่องปอ งกนั อนั ตรายที่ม่นั คง อตุ สาหกรรมฉบบั ที่ 4
แข็งแรงและหามถอดยา ย เปลีย่ นแปลง หรือซอม (พ.ศ. 2514) ขอ 3
เคร่ืองปองกนั อันตราย รวมท้ังอปุ กรณและกลไก

ของเครอื่ งปอ งกันอนั ตรายในขณะทเ่ี ครือ่ งจกั รมกี าร

เคล่ือนไหว

3.3 ไฟลวลี ตองมกี ารฝาครอบ หรอื ตาขายเหล็ก ชองกวา ง ประกาศกระทรวง

ไมม ากกวา 5 เซนติเมตร ปดกันคนงานหรอื ส่ิงของ อตุ สาหกรรมฉบับที่ 4

กระทบไฟลวีล เวนแตใ นกรณใี ดกรณหี นึ่ง
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย(พ.ศ. 2514)ขอ 4

ภาคผนวก 79ดงั ตอไปนี้

1) ไฟลว ลี ท่ีในการใชงานปกติ หมุนไมเ ร็วกวา 500

รอบตอ นาที จะจัดใหม รี วั้ ที่มัน่ คงแข็งแรง กั้นสูง

จากพ้ืนทีไ่ มนอ ยกวา 100 เซนติเมตร มีลกู นอน

อยางนอ ย 1 ลูก สูงจากพน้ื ไมม ากกวา 30

เซนติเมตร และหางจากไฟลว ีลไมนอ ยกวา 50

เซนตเิ มตร แทนก็ได

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงาน

80 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา อา งอิง ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ปรมิ าณ/จํานวน ผา น ไมผ าน

4) ในกรณที จ่ี ําเปน ตองใชคนหมุนไฟลวลี เมอื่ จะ
เดินเครือ่ ง จะจดั ใหมีชองปด เปดไวท ี่เครื่องปองกัน
อันตราย เพอื่ ประโยชนแกก ารนั้นก็ได

2) ไฟลวีลท่ีสูงจากพื้นทป่ี ฏบิ ัติงาน หรือทางเดินลอด
ตัง้ แต 250 เซนตเิ มตรขน้ึ ไป ซ่งึ ตองมีเครือ่ งปองกัน
อันตราย ก็ตอ เมื่อพนักงานเจาหนา ทอี่ อกคําสั่งเปน
หนังสือใหจ ัดทํา

3) ในกรณที จ่ี ําเปน ตองใชค านสอดเพ่ือหนนุ ไฟลวีลเมื่อจะ
เดนิ เครอ่ื ง จะจดั ใหมีชองไวท ีเ่ คร่อื งปองกันอันตราย
สาํ หรับสอดคานเขา ไปได

3.4 เครอ่ื งตนกาํ ลงั กลทุกชนิด ยกเวน เคร่ืองยนตไฟฟา ตอ งมี ประกาศกระทรวง

เคร่อื งรกั ษาระดับความเร็วอัตโนมัติ (governor) ทมี่ ี อตุ สาหกรรมฉบับที่ 4

ประสทิ ธิภาพดี (พ.ศ. 2514) ขอ 5

ประกาศกระทรวง

3.5 ตอ งจดั ใหม วี ธิ หี ยดุ เดินเคร่ืองจกั รไดในกรณีฉกุ เฉนิ จากที่ อุตสาหกรรมฉบับท่ี 4

ซ่งึ อยหู า งจากสวนทเ่ี คล่อื นไหวของเครือ่ งจกั รในระยะท่ี (พ.ศ. 2514) ขอ 6

ปลอดภัยแกการปฏิบตั ิ

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพิจารณา อา งอิง ปริมาณ/จาํ นวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผาน

3.6 ถาจําเปน ตองมีทางเดินขามเพลาหรอื ทยี่ ดึ เพลา ประกาศกระทรวง

ทางเดนิ นัน้ ตอ งมพี ้ืนที่มน่ั คง และมีราวกั้นอยาง อตุ สาหกรรมฉบบั ท่ี 4

แข็งแรง (พ.ศ. 2514) ขอ 7

3.7 เพลา สายพาน ปุลเล และอุปกรณสง ถายกําลังอ่นื จะ ประกาศกระทรวง

ไมม ีเคร่อื งปองกันอนั ตรายตามขอขา งตนกไ็ ด หากได อุตสาหกรรมฉบับท่ี 4
จดั ใหอยใู นบรเิ วณหรือหองเฉพาะ และปฏิบัติตามขอ (พ.ศ. 2514) ขอ 8
ตอ ไปนค้ี รบถวนทกุ ขอ คือ

1) หอ งหรอื บริเวณดงั กลาวปดไมใหผ ทู ีไ่ มมีหนาที่

เก่ยี วขอ งเขาไป ตลอดเวลาที่กําลังเดนิ เคร่ืองอยู
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย
2) ความสูงจากพน้ื ถงึ เพดานหรือวตั ถอุ ่นื ใดเหนือ
ภาคผนวก 81
ทางเดนิ ไมนอ ยกวา 170 เซนตเิ มตร

3) มแี สงสวางเพียงพอ พ้ืนแหง ราบเรยี บ ไมลนื่ และ

ม่ันคงเขง็ แรง

4) มเี คร่อื งปอ งกันอนั ตรายตามทางเดินของชอ ง

เคร่ือง (oiler)

3.8 เพลาที่สงู จากพน้ื ทีป่ ฏบิ ัติงานหรือทางเดินไมมากกวา ประกาศกระทรวง

250 เซนตเิ มตร ตอ งมีเครอื่ งปองกนั อนั ตรายท่มี ่ันคง อุตสาหกรรมฉบับที่ 4

แข็งแรงอยา งหนึ่งดังนี้ (พ.ศ. 2514) ขอ 9

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอางองิปริมาณ/จาํ นวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผาน
82 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ ิจารณา หมายเหตุ

1) ครอบปด ยาวตลอดตวั เพลาโดยรอบหรอื อยางนอ ย
ทส่ี ดุ ดา นขา งและดา นบนหรือดานลางที่คนงาน
หรอื สงิ่ ของอาจจะกระทบเพลาได

2) ร้วั ก้นั สูงจากพ้นื ทไ่ี มน อ ยกวา 100 เซมติเมตร
มลี ูกนอน อยางนอย 1 ลูก สูงจากพน้ื ไมม ากกวา
30 เซนติเมตร และหา งจากเพลาไมนอ ยกวา
50 เซนติเมตร

3.9 ขอตอเพลา คลชั ปุลเล และสายพานหรอื โซสงถาย ประกาศกระทรวง

กาํ ลังทีอ่ ยสู ูงจากพืน้ หรอื พืน้ ทปี่ ฏิบตั ิงานไมม ากกวา อตุ สาหกรรมฉบับท่ี 4

2.5 เมตร ตอ งมีเครอ่ื งปอ งกันอนั ตรายอยางม่ันคง (พ.ศ. 2514) ขอ 10

แข็งแรง

3.10 เกียรท่ีอยใู นบริเวณท่อี าจจะกอใหเกิดอนั ตราย ได ประกาศกระทรวง

ตองมีเครื่องปอ งกันอันตรายอยา งมั่นคงแขง็ แรงอยา ง อตุ สาหกรรมฉบับที่ 4

ใดอยางหน่งึ ดังตอ ไปนี้ (พ.ศ. 2514) ขอ 11

1) มคี รอบปด คลมุ หมด นอกเสียจากจานเกยี รเปน

แบบทบึ จะใชค รอบปดคลมุ เฉพาะขอบตรงบริเวณ

ฟนเกยี รก ็ได

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพิจารณา อา งองิ ปริมาณ/จาํ นวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผา น

2) ถาเปนเกยี รขนาดใหญ ตองทําคอกกั้นอยางม่ันคง
แข็งแรง

3.11 ตองไมใชงานปุลเลทมี่ สี ภาพไมม ั่นคงแข็งแรง หรือ ประกาศกระทรวง

มรี อยรา ว หรือขอบบน่ิ แตกราว อุตสาหกรรม ฉบับที่ 4

(พ.ศ. 2514) ขอ 12

3.12 ปลุ เลท มี่ คี วามเรว็ ทข่ี อบนอกมากกวา 1,200 เมตร ตอ ประกาศกระทรวง

นาที ตอ งเปนปุลเลท่ไี ดสรางข้นึ ถูกตอ งตามหลัก อตุ สาหกรรมฉบบั ที่ 4

วชิ าการเพ่อื กจิ การนน้ั เปนพิเศษเทานน้ั (พ.ศ. 2514) ขอ 13

3.13 ปุลเลท ่ใี ชกับสายพานแบนท่ีไมมกี ารขยบั เลือ่ น ตอ ง ประกาศกระทรวง
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย
มหี นานูน เพ่ือปองกันไมใหส ายพานหลุด อตุ สาหกรรมฉบับท่ี 4
ภาคผนวก 83
(พ.ศ. 2514) ขอ 14

3.14 ถาปุลเลอยูหางจากปุลเลตายหรอื คลชั หรืออยา งอ่นื ประกาศกฎกระทรวง

ๆ ไมม ากกวา ความกวางของสายพานตองจดั ใหม ี อุตสาหกรรมฉบบั ที่ 4

เครือ่ งปองกนั ไมใหสายพานหลุดทางดา นที่อยูใกล ขอ 15

กบั ปุลเลตาย หรอื คลัช หรืออื่น ๆ น้ัน

3.15 ปุลเลท ตี่ ดิ อยทู ป่ี ลายเพลาลอย ตอ งมเี คร่อื งปองกนั ประกาศกระทรวง

ไมใ หส ายพานหลดุ ออกนอกเพลาได อุตสาหกรรมฉบับท่ี 4

(พ.ศ. 2514) ขอ 16

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอางอิงปริมาณ/จํานวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผา น
84 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ ิจารณา หมายเหตุ

3.16 ถา สายพานหรือโซสงถายกาํ ลังอยสู งู จากพื้นหรือ ประกาศกระทรวง
พ้นื ทป่ี ฏบิ ตั ิงานไมม ากกวา 2.50 เมตร ตองมีเครอ่ื ง อุตสาหกรรมฉบบั ท่ี 4
ปองกนั ดานขางสงู พนจากสว นบนของสายพานหรือ (พ.ศ. 2514) ขอ 17
โซสงถายกําลังไมนอ ยกวา 40 เซนตเิ มตร หรอื สูง
2.50 เมตรจากพื้นหรือพื้นทปี่ ฏิบัตงิ าน แลว แตวา
อยา งไหน จะนอยกวา กนั แตตอ งสูงไมน อยกวา 1.00
เมตร ท้ังนีเ้ วน แตว าสายพานหรือโซส งถา ยกําลังจะมี
ครอบปดคลมุ หมด

3.17 สายพานสง ถายกําลงั ท่มี คี วามกวางมากกวา 12 ประกาศกระทรวง
เซนติเมตร ความเร็วของสายพานตงั้ แต 540 เมตรตอ อุตสาหกรรมฉบบั ท่ี 4
นาทขี น้ึ ไป และศูนยก ลางปุลเล หา งกันตั้งแต 3.00 (พ.ศ. 2514) ขอ 18
เมตร ขึน้ ไป ถา อยูสูงจากพ้นื หรือพนื้ ทีป่ ฏิบัติงาน
มากกวา 2.50 เมตร ตองมีเครือ่ งปอ งกนั ดานลาง
ตลอดความยาวของสายพาน

3.18 คันขยบั สายพานตอ งมเี คร่ืองบงั คับไมใ หสายพายปน ประกาศกระทรวง

ขา ม ปลุ เลไดเอง อตุ สาหกรรมฉบบั ที่ 4

(พ.ศ. 2514) ขอ 19

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพจิ ารณา อา งอิง ปริมาณ/จาํ นวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผาน

3.19 ในอาคารโรงงานเดยี วกัน คันขยบั สายพานหรือคัน

ขยับคลชั ตอ งขยับไปทางเดียวกันเมื่อจะหยุดเคร่ือง

ยกเวนคันขยบั สามตําแหนง

3.20 เครอ่ื งจกั รที่ไมไดขบั ดว ยเครือ่ งตน กําลังเฉพาะตวั ประกาศกระทรวง
ตอ งจดั ใหคลัชปุลเลฟรหี รือวิธีการอ่นื ใดที่เหมาะสม อุตสาหกรรมฉบบั ที่ 4
เพ่อื ใหห ยุด หรอื เดนิ เครอ่ื งจักรนั้นเฉพาะตวั ได (พ.ศ. 2514) ขอ 21
โดยสะดวกและปลอดภัย

3.21 สวติ ชตัดตอนของเคร่ืองยนตไ ฟฟาตอ งเปนชนดิ ที่ ประกาศกระทรวง
ไมอาจจะเปด ปดไดเ มอื่ มกี ารกระทบโดยบงั เอญิ อุตสาหกรรมฉบับท่ี 4
(พ.ศ. 2514) ขอ 22

3.22 สวิตชต ัดตอนเปน แบบปมุ กด ตอ งเปนแบบท่ีมี ประกาศกระทรวง
ปมุ กดเดินและปุมกดหยดุ แยกกัน ปุมกดเดนิ ตองเปน อตุ สาหกรรมฉบบั ที่ 4
ชนิดสีเขยี วหรอื ดํา สวนปุม กดหยุดตอ งเปนชนิด (พ.ศ. 2514) ขอ 23
สแี ดง
3.23 เครอ่ื งจักรท่ใี ชคนงานหลายคนปฏบิ ตั ิงาน ประกาศกระทรวง
รว มกัน ตอ งมีเครือ่ งบงั คับมิใหเครอ่ื งจักรนนั้ อุตสาหกรรมฉบบั ที่ 4
ปฏบิ ัติงานไดใ นขณะที่คนงานอยใู นตําแหนง อัน (พ.ศ. 2514) ขอ 24

อาจจะเปน อันตรายได
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 85

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอางองิปรมิ าณ/จาํ นวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผาน
86 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา หมายเหตุ

3.24 ถา เครอื่ งจักรขบั ดว ยเครอ่ื งยนตไฟฟาหลายเครือ่ ง ประกาศกระทรวง
นอกจากจะมสี วิตชตดั ตอนเฉพาะเครอ่ื งยนตไฟฟา อุตสาหกรรมฉบบั ท่ี 4
แตล ะเคร่ืองแลว ตอ งสวติ ชตัดตอนหยุดเคร่อื งยนต (พ.ศ. 2514) ขอ 25
ไฟฟา ท้ังหมดพรอมกนั ดวย

3.25 เคร่อื งจกั รขนาดใหญ ซง่ึ สามารถจะเคลอื่ นตอ ไปได ประกาศกระทรวง
อีกดวยแรงเฉ่อื ย แมจ ะไดห ยุดสงถายกําลังแลว ตองมี อุตสาหกรรมฉบบั ท่ี 4
หา มลอ ทมี่ ปี ระสทิ ธภิ าพพอท่ีจะหยดุ เครื่องได (พ.ศ. 2514) ขอ 26
โดยเรว็ ในกรณีทอ่ี าจจะกอใหเกิดอันตรายไดตอ งมี
หา มลอชนิดอัตโนมตั ิ

3.26 ไฟฟา แสงสวา งและไฟฟา กําลังท่ใี ชผลติ หรอื ชว ยใน ประกาศกระทรวง
การผลิตตองมวี งจรแยกจากกัน แตวงจรตอ งมีสวิทซ อตุ สาหกรรมฉบับที่ 4
ตดั ตอนชนิดทสี่ ามารถ ตดั วงจรเม่ือกระแสไฟฟา (พ.ศ. 2514) ขอ 27
ไหลผานเกนิ กําลัง

3.27 ในหองปฏิบัติงานหรอื หองเกบ็ สิ่งของทอ่ี าจมี กาซ ประกาศกระทรวง
ควนั ฝนุ ไอ หรอื หมอก ทต่ี ิดไฟไดงาย ตองเดนิ อุตสาหกรรมฉบับที่ 4
สายไฟฟา ในทอ เคร่ืองยนตไฟฟา สวิตชไฟฟา และ (พ.ศ. 2514) ขอ 28
อุปกรณไฟฟาอ่ืน ๆ ตองเปนแบบปดชนดิ ปอ งกัน
การระเบิด และหามใชหลอดไฟฟา ฟลูออเรสเซนท
แบบท่ใี ชสตารท เตอร สวติ ชตัดตอนแบบใบมดี
เตา เสียบและอุปกรณ ทอ่ี าจทาํ ใหเกดิ ประกายไฟได

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ ิจารณา อางองิ ปริมาณ/จํานวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผา น

3.28 หลอดไฟฟาทีจ่ ะใชเคล่อื นยายไปมาตอ งมีเครอื่ ง ประกาศกระทรวง

ปอ งกันการกระทบแตก และตองเปนแบบที่ สรา งขน้ึ อตุ สาหกรรมฉบบั ที่ 4

เพอื่ ใชในกิจกรรมน้ันๆ โดยเฉพาะ (พ.ศ. 2514) ขอ 29

3.29 เครอื่ งยนตไฟฟาหรอื เครอื่ งไฟฟา ชนดิ ท่ีเคลื่อนยา ย ประกาศกระทรวง

ไปมาได ตองใชปลก๊ั เตาเสยี บท่ี แข็งแรงและมีท่ีตอ อุตสาหกรรมฉบับที่ 4

กับสายดนิ ดว ย (พ.ศ. 2514) ขอ 30

3.30 เครือ่ งยนตไฟฟา ทม่ี ขี นาดตั้งแต 1/4 แรงมา ขนึ้ ไป ประกาศกระทรวง

ตอ งไปมเี คร่ืองปองกันกระแสเกินขนาดและการใช อุตสาหกรรมฉบับที่ 4

เกนิ กําลงั (พ.ศ. 2514) ขอ 31
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 87
3.31 เคร่ืองยนตไฟฟา และเครอ่ื งไฟฟา ตองตอสายดิน การ ประกาศกระทรวง

ตอ สายดนิ ตอ งใชส ายไฟฟาขนาดพ้ืนที่หนาตัดไม อุตสาหกรรมฉบับที่ 4

นอ ยกวา 2.5 ตารางมิลลเิ มตรและไมเ ล็กกวา (พ.ศ. 2514) ขอ 32

ครงึ่ หน่งึ ของสายไฟฟาเขาเคร่อื ง แตไมจ ําเปนตอง

ใหญก วา 70 ตารางมลิ ลเิ มตร ตอเขา กับทอ น้ําชนดิ

โลหะที่ตดิ ตอลงถึงพ้นื ดนิ ได หรือตอลงสูทอ หรอื

แทง ทองแดงซ่งึ ยาวไมน อยกวา 1.50 เมตร ขนาด

เสน ผาศูนยกลางไมน อยกวา 1 เซนตเิ มตร ฝงใน

พืน้ ดินที่ชื้นลึกไมนอยกวา 1.50 เมตร หรอื ตอลงสู

ตวั นาํ อืน่ ดว ยวธิ ที ถ่ี กู ตองตามหลักวชิ าการ

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอา งองิปริมาณ/จาํ นวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผาน
88 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา หมายเหตุ

3.32 ตองดแู ลรักษาสายไฟฟา สายดนิ เคร่อื งยนตไฟฟา ประกาศกระทรวง

สวติ ช เตาเสียบ และอปุ กรณไฟฟา อน่ื ๆ ใหอยใู น อุตสาหกรรมฉบับที่ 4

สภาพเรียบรอ ย ไมหลดุ หลวมแตกราว หรือผุกรอน (พ.ศ. 2514) ขอ 33

3.33 แผงสวิตช หมอ แปลงแรงไฟ คาปาซิเตอร แบตเตอรี่ ประกาศกระทรวง

ขนาด 150 โวลตข ้ึนไป ที่มไิ ดติดตัง้ ไวใ นหองที่จัดไว อุตสาหกรรมฉบับที่ 4

โดยเฉพาะ ตองจัดทํารว้ั กนั้ โดยรอบมิใหบุคคลทไ่ี มมี (พ.ศ. 2514) ขอ 34

หนา ทีเ่ ก่ียวของเขาไปได

3.34 หามมิใหซ อ มสายไฟฟา หรืออปุ กรณไ ฟฟาในขณะที่ ประกาศกระทรวง

มกี ระแสไฟฟาไหลผาน อุตสาหกรรมฉบบั ที่ 4

(พ.ศ. 2514) ขอ 35

3.35 สายไฟฟา เครื่องไฟฟา และอปุ กรณ ตอ งไดรับการ ประกาศกระทรวง

ตรวจรบั รองเหน็ ชอบจากผไู ดร ับใบอนุญาตประกอบ อตุ สาหกรรมฉบบั ที่ 4

วชิ าชพี วิศวกรควบคุม หรือนายชางของการไฟฟา (พ.ศ. 2514) ขอ 36

นครหลวง หรือนายชางการไฟฟาสว นภมู ิภาค หรอื

จากวิศวกรที่กระทรวงอุตสาหกรรมเหน็ ชอบทกุ ๆ ระยะ

1 ป โดยมีเอกสารรบั รองเปน หลักฐานทุกป

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพจิ ารณา อางอิง ปริมาณ/จํานวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผ าน

3.36 นายจางจะตองจดั ใหม อี ปุ กรณเ พือ่ ปอ งกนั อันตราย ประกาศกระทรวง

จากเคร่อื งจกั ร ดังตอ ไปน้ี มหาดไทย เร่ืองความ

(1) เคร่ืองจกั รทใ่ี ชพ ลังงานไฟฟา ตอ งมีสายดิน เพ่อื ปลอดภยั ในการทาํ งาน

ปองกนั กระแสไฟฟา รวั่ ตาม มาตรฐานเพื่อความ กับเคร่อื งจกั ร พ.ศ.2519

ปลอดภัยทางไฟฟา ของสํานักงานพลงั งาน ออกตามประกาศคณะ
แหง ชาตทิ กุ เครื่อง
ปฏิวัติ ฉบบั ที่ 103
(2) เครอ่ื งจักรท่ีใชพ ลังงานไฟฟา ตองมสี ายไฟฟา

เขา เครอ่ื งจักร โดยฝง ดิน หรือเดินลงมาจากท่ีสูง

ทัง้ น้ีใหใชท อ รอ ยสายไฟฟา เรยี บรอย เวนแตใช
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย
สายไฟฟาชนิดที่มีฉนวนหนุ เปนพเิ ศษ
ภาคผนวก 89
3) เครอื่ งจักรสาํ หรับปมวัตถุ ซ่ึงใชน้ําหนักเหวี่ยง

ใหตดิ ตัง้ นํ้าหนักเหวยี่ งไวสงู กวา ศีรษะ

ผูป ฏิบตั งิ านพอสมควร เพ่อื ไมใ หเ กิดอนั ตรายแก

ผูป ฏบิ ตั งิ าน หรือใหจ ัดทาํ เครอื่ งปอ งกันอยาง

หนึ่งอยา งใด ใหมีความปลอดภัยตอ ลูกจางและ

จะตอ งไมมสี ายไฟฟา อยูร ัศมขี องนาํ้ หนักเหว่ยี ง

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอา งองิปรมิ าณ/จาํ นวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผา น
90 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา หมายเหตุ

4) เครอื่ งจักรสําหรับปมวัตถโุ ดยใชเทาเหยียบ ตอ งมี
ท่พี กั เทา และมีทีค่ รอบปอ งกันมใิ หเ หยียบโดย
ไมต ้ังใจ

5) เครอื่ งจักรสาํ หรับปม วตั ถุโดยใชม ือปอ น ตอ งมี
เคร่ืองปอ งกันมือ ใหพน จากแมปม หรอื จดั หา
เคร่อื งปอ นวัตถุแทนมอื

6) เครอื่ งจักรทีใ่ ชพลงั งานไฟฟา ปม หรือตดั วตั ถุที่
ใชมือปอ น ตองมสี วติ ชส องแหง หางกันเพื่อให
ผูปฏิบตั งิ านตองเปดสวติ ชพรอ มกนั ท้ังสองมือ

7) เครอื่ งจักรชนิดอัตโนมัติ ตอ งมสี ีเครอื่ งหมายปด-
เปด ท่ีสวติ ชอ ัตโนมตั ติ ามหลักสากลและมีเครื่อง
ปอ งกนั มไิ ดตั้งใจ

8) ใบเลอ่ื ยวงเดือนทใี ชกบั เครอ่ื งจกั รซึ่งอาจเปน
อนั ตรายตอผูปฏิบัติงานไดตองมีทคี่ รอบใบเล่อื ย
สว นทส่ี ูงกวา พนื้ โตะ หรอื แทน

9) เคร่ืองจักรท่ใี ชเปน เครอื่ งลับ ฝน หรือแตงผิวโลหะ
ตองมี เครือ่ งปด บงั ประกายไฟหรือเศษวตั ถุ
ในขณะใชง าน

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา อา งองิ ปริมาณ/จํานวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผา น

3.37 กอ นการติดตั้งหรอื ซอ มเคร่ืองจกั ร หรอื เครือ่ ง ประกาศกระทรวง

ปอ งกนั อนั ตรายของเครอ่ื งจักร ใหนายจางทาํ ปายปด มหาดไทย เรอ่ื งความ

ประกาศไว ณ บริเวณติดตัง้ หรือซอมแซม และให ปลอดภัยในการทํางาน

แขวนปายหา มเปดสวติ ชไ วท่สี วิตชด ว ย กับเครือ่ งจักร พ.ศ.2519

3.38 เคร่อื งมือกลที่ใชขับเคลอ่ื นไดต อ งมสี ภาพท่ีผูใ ชงาน ออกตามประกาศคณะ

สามารถมองเห็นขา งหลังได เวนแตจ ะมีสัญญาณ ปฏวิ ัติ 103

เสยี งเตอื น หรอื มผี บู อกสญั ญาณ เมอ่ื ถอยหลงั

3.39 จดั ใหม ที างเดนิ เขา ออก จากทส่ี ําหรับปฏิบัติงาน ประกาศกระทรวง

กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 91
เกย่ี วกบั เครอื่ งจักรมีความกวางไมน อยกวา 80 มหาดไทยเร่อื งความ

เซนติเมตร ปลอดภยั ในการทาํ งาน

กบั เครือ่ งจกั ร พ.ศ. 2519

ออกตามประกาศคณะ

ปฏิวตั ฉิ บบั ที่ 103

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอา งอิงปริมาณ/จาํ นวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผา น
92 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา หมายเหตุ

3.40 ใหจ ัดทํารัว้ คอกกัน้ หรอื เสน แสดงเขตอันตราย ณ ประกาศกระทรวง

ที่ตงั้ ของ เครื่องจกั รหรือเขตท่ีเคร่อื งจกั รทาํ งานทอ่ี าจ มหาดไทยเร่ืองความ

เปนอนั ตรายใหชัดเจนทุกแหง ปลอดภัยในการทํางาน

กับเคร่ืองจกั ร พ.ศ. 2519

ออกตามประกาศคณะ

ปฏวิ ัตฉิ บบั ที่ 103

4 บอหรือถังเปดท่ีทํางานสนองกนั กับเครือ่ งจกั รที่อาจเปน กฎกระทรวงฉบับท่ี 2
อันตรายในการปฏบิ ตั งิ านของคนงาน ตองมีขอบหรือราวก้ัน พรบ. โรงงาน พ.ศ. 2535
แข็งแรงและปลอดภยั ทางดานที่คนเขาถงึ ไดส งู ไมนอ ย หมวด 2 ขอ4
กวา 1.00 เซนติเมตรจากระดับพื้นที่ติดกบั บอ หรือถังนั้น

5 บอหรอื ถงั ท่ีมโี อกาสเปน ที่อับอากาศกอ นท่ีจะใหคนงาน ประกาศกระทรวง

เขาไปทํางาน จะตอ งตรวจสอบปริมาณออกซเิ จนไมใ ห มหาดไทยเร่ืองความ

นอ ยกวารอ ยละ 18 โดยปรมิ าตรหรอื มสี ารเคมไี วไฟเกนิ ปลอดภัยในการทาํ งาน

กวา รอ ยละ 20 ของความเขมขนตํา่ สุดท่ที ําใหติดไฟหรือ ในสถานท่อี ับอากาศ

ระเบดิ ได (พ.ศ.2533) ออกตาม

ประกาศคณะปฏิวตั ิ

ฉบับที่ 103

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ ิจารณา อางองิ ปริมาณ/จาํ นวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผาน

6 หมอไอนํา้ (boiler) หมอตมที่ใชของเหลวหรือกา ซเปนสอ่ื กฎกระทรวงฉบับท่ี 2
นาํ ความรอ น เครอื่ งอดั กา ซ (compressor) หรือถงั ปฏิกิรยิ า พรบ. โรงงาน พ.ศ. 2535
(reactor) และระบบทอเครอื่ งจักรหรอื ภาชนะทที่ ํางาน หมวด 2 ขอ 5
สนองกนั โดยมีความกดดนั แตกตางจากบรรยากาศ ซึง่ ใช
กับหมอไอนํ้า หมอ ตม ท่ใี ชข องเหลวหรอื กา ซเปน สอ่ื นาํ
ความรอ น เครื่องอดั กาซหรือถังปฏกิ ิรยิ าดังกลาว ตอง
ไดรบั การออกแบบคํานวณและสรา งตามมาตรฐานที่
ยอมรับ หรอื ผานการทดสอบความปลอดภยั ในการใช
งานโดยมีคารับรองของผปู ระกอบวิชาชพี วศิ วกรรม
ควบคมุ หรือบุคคลอน่ื ที่ รฐั มนตรกี ําหนด
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 93
6.1 หมอ ไอน้าํ จะตองมีอุปกรณปอ งกนั อนั ตราย ดังน้ี ประกาศกระทรวง

1) ติดตัง้ ลิ้นนริ ภยั (Safety Valve) อยางนอ ย 2 ชุด อตุ สาหกรรมฉบับที่ 18

ขนาดเสนผา ศูนยก ลางของลิน้ นิรภัยไมน อยกวา (พ.ศ. 2528) ออกตาม

15 มลิ ลิเมตรที่สามารถตรวจสอบการใชงานไดงาย พรบ. โรงงาน พ.ศ. 2512
สาํ หรับหมอ ไอน้าํ ท่มี ีพ้นื ท่ีผวิ รับความรอ นนอ ยกวา เรอ่ื ง หนาทขี่ องผู
50 ตร.ม.จะมลี ิ้นนริ ภัยเพียง 1 ชดุ กไ็ ด
รบั ใบอนญุ าตประกอบ

กจิ การโรงงาน

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงานอา งอิงปริมาณ/จาํ นวนตามเกณฑ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผา น ไมผาน
94 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพจิ ารณา หมายเหตุ

2) ตอ งมเี ครอ่ื งวดั ระดบั นํ้าชนิดหลอดแกวไวใ หเหน็
ไดช ัดพรอมลน้ิ ปด เปด (Stop Valve) เพ่ือ
ตรวจสอบระดับนํ้าและตอ งมที อ ระบายไปยังที่
เหมาะสมปลอดภยั ท้ังนีต้ องจดั ใหมเี ครอ่ื งปองกัน
หลอดแกวดวย

3) ตอ งติดตงั้ เคร่ืองวัดความดันไอนํา้ (Pressure
gauge) ขนาดหนา ปท มเ สน ผาศูนยก ลางไมน อ ย
กวา 100 มลิ ลเิ มตร มีสเกลสามารถวัดความดันได
1.5-2 เทาของความดันใชงานสูดสุดและตองมี
เครอ่ื งหมายแสดงระดบั ความดันอันตรายไวให
เห็นชัดเจน

4) ตอ งติดตัง้ เครือ่ งสบู น้าํ เขาหมอไอนํา้ (Feed Water
pump) ขนาดความสามารถในการอดั นํา้ ไดอ ยาง
นอย 1.5 เทา ของความดันใชงานสงู สดุ และ
ความสามารถในการสูบน้ําเขา ตองมากกวา อตั รา
การผลิตไอน้ํา

5) ตองตดิ ตัง้ ลิ้นกันกลบั (Check Valve) ท่ีทอนํา้ เขา
หมอ ไอน้ําโดยติดตง้ั ใหใ กลห มอไอนา้ํ มากท่ีสุด
และมีขนาดเทากบั ทอน้ําเขา

ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพ จิ ารณา อางองิ ปรมิ าณ/จํานวน ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ผาน ไมผา น

6) ตองติดตั้งล้ินจา ยไอน้าํ (Main Stream Valve) ท่ีตัว
หมอไอนํา้

7) โรงงานท่ีมีหมอไอน้ําตั้งแต 2 เครื่องขน้ึ ไป ท่ใี ชทอ
จา ยไอน้ํารวมกันตองติดตั้งล้นิ กนั กลับ (Check
Valve) ทีท่ อหลังลน้ิ จายไอนาํ้ (Main Stream
Valve) ของหมอ ไอน้าํ แตล ะเครอ่ื ง

8) หมอไอนํ้าทใี่ ชเชอ้ื เพลิงเหลว เชน น้าํ มัน กา ซ ตอ ง
ตดิ ตั้งเคร่ืองควบคมุ ความดัน (Pressure Control)
และเครอ่ื งควบคมุ ระดบั น้ําอัตโนมัติ (Water
Level Control)

9) ตอ งติดต้ังสญั ญาณเตอื นอตั โนมัติ (Automatic
Alarm) แจงอันตรายเมอ่ื ระดับนํ้าในหมอ นาํ้ ตํา่
กวาระดบั ใชงานปกติ

10) ตองจัดใหม ีฉนวนหมุ ทอ จายไอนํ้าโดยตลอด
11) ทอน้ํา ทอ จา ยไอน้าํ ลนิ้ ปดเปด (Valve) ทุกตวั และ

อปุ กรณอ ื่นๆ ท่ใี ชก บั หมอ ไอน้ํา ตองเปน ชนิดที่
ใชส าํ หรบั ไอน้ําเทานัน้ และเหมาะสมกับความดัน
ใชงานดวย
กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิ่น กระทรวงมหาดไทย

ภาคผนวก 95

มาตรฐานการกํากับดแู ลโรงงาน

96 ภาคผนวก
ขอ รายการตรวจสอบ / เกณฑพิจารณา อา งองิ ตามเกณฑ หมายเหตุ
กฎหมาย/มาตรฐาน ปรมิ าณ/จาํ นวน

ผา น ไมผา น

12) หมอ ไอน้ําสูงเกนิ กวา 3 เมตรจากพน้ื ตองติดตงั้
บันไดและทางเดนิ ไวรอบหมอ ไอน้ํา

13) ตอ งจดั ใหมีลิน้ ปด -เปด (Blow Down Valve) เพ่ือ
ระบายน้ําจากสว นลา งสดุ ของหมอไอนํา้ ให
สามารถระบายไดส ะดวกไปยังที่ ท่ีเหมาะสมและ
ปลอดภยั

6.2 การตดิ ตงั้ หมอ ไอนํา้ และอปุ กรณต องแยกเปน ประกาศกระทรวงมหาดไทย

สดั สวนโดยเฉพาะออกจากเครือ่ งจกั รอื่นไมน อ ยกวา เรอื่ งความปลอดภยั ในการ

2.50 เมตร ระยะหา งระหวา งหมอไอนา้ํ กบั ผนงั เพดาน ทํางานเกย่ี วกับหมอไอนํ้า

และหมอ ไอนํ้าแตล ะเครื่องไมนอยกวา 1.50 เมตร พ.ศ. 2534 ออกตามประกาศ

คณะปฏิบัตฉิ บับท่ี 103

6.3 ตองจัดใหมีการตรวจทดสอบความปลอดภัยในการ ประกาศกระทรวง

ใชง านของหมอ ไอน้าํ หรือหมอ ตมทใ่ี ชของเหลวเปน อุตสาหกรรม ฉบับท่ี 18

สอ่ื นาํ ความรอ นทุกๆ ป อยา งนอยปละ 1 ครั้ง โดย (พ.ศ.2528) ออกตาม พรบ.

วศิ วกรสาขาเครื่องกล ประเภทสามัญวิศวกรหรอื วุฒิ โรงงาน พ.ศ. 2512 เร่ือง

วิศวกรหรือผไู ดรบั ใบอนญุ าตพิเศษใหตรวจสอบ หนา ทีข่ องผูไดรับใบอนญุ าต

หมอไอนาํ้ ประกอบกจิ การโรงงาน