ประเด็นที่ 1 ความเป็นมา ของชนชาติไทย พัฒนาการการศึกษาความเป็นมา ของชนชาติไท หลักฐานและเกณฑ์ที่ใช้วิเคราะห์ ความเป็นคนไท/ความเป็นไทย
ส 4.3 ม.4-6/1 วิเคราะห์ประเด็นส าคัญ ของประวัติศาสตร์ไทย ตัวชี้วัด
นักเรียนรู้หรือไม่ว่า บรรพบุรุษของเรามาจากไหน ?
หลักฐานส าคัญที่เป็นพื้นฐานของแนวคิดเรื่องถิ่นฐานเดิม ของชนชาติไทยอยู่ทางตอนใต้ของจีนคือหลักฐานใด ? ค าถาม ชวนคิด ก. ภาษา ข. ศาสนา ค. กลุ่มเลือด ง. เครื่องใช้
พัฒนาการการศึกษาความเป็นมาของชนชาติไท ไท VS ไทย ไท/ไต = กลุ่มชาติพันธุ์ที่พูด ภาษาตระกูลไท (ไท-กะได) ไท ไต ไทย = คนไทและคนเชื้อชาติอื่น ที่เป็นพลเมืองของประเทศไทย ใช้ภาษาไทยและมีวัฒนธรรม หลักร่วมกัน ไท + เชื้อชาติอื่น = ไทย
การศึกษาค้นคว้าในระยะแรกของนักวิชาการชาวตะวันตก วิลเลียม คลิฟตัน ดอดด์(William Clifton Dodd) แตเรียง เดอ ลา คูเปอรี (Terrien de la Couperie) คนไทเรียกตนเองว่าอ้ายลาว เดิมอยู่ทางตอนเหนือของจีน ต่อมาจึงอพยพลงสู่เอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้ ถิ่นก าเนิดของชนชาติไทอยู่ทางเหนือ ของมณฑลเสฉวน ต่อมาอพยพ ลงมาอยู่ตอนใต้ของจีน และเข้าสู่ ตอนบนของคาบสมุทร
การศึกษาค้นคว้าในระยะแรกของนักวิชาการชาวตะวันตก (ต่อ) วูลแฟรม อีเบอร์ฮาร์ด (Wolfram Eberhard) ดับบลิว. เอ. อาร์. วูด (W.A.R. Wood) ชนชาติไทมีถิ่นเดิมอยู่ในมณฑลกว่างโจว และกวางสี ต่อมาได้อพยพเข้าสู่ดินแดน ประเทศไทยประมาณพุทธศตวรรษที่ 17 บริเวณทางใต้ของแม่น าฉางเจียง เป็นถิ่นที่อยู่ของชนเผ่าไท
การศึกษาค้นคว้าในระยะแรกของนักวิชาการชาวตะวันตก (ต่อ) ยอร์ช เซเดส์(George Caedes) วิลเลียม เครดนีย์(William Credney) มณฑลหยุนหนานเป็นถิ่นฐานของคนไท เมื่อถูกจีนรุกรานจึงอพยพลงมาทางใต้ ตั งแต่บริเวณภาคเหนือของเวียดนาม ลาว ไทย เมียนมา ไปจนถึงรัฐอัสสัม หลักฐานด้านภาษาศาสตร์และ ประวัติศาสตร์ ถิ่นเดิมของไทยคงจะอยู่ บริเวณมณฑลกวางสีลงมาจนถึง ตอนเหนือของเวียดนาม
การศึกษาค้นคว้าในระยะแรกของนักวิชาการชาวตะวันตก (ต่อ) พอล เบเนดิกต์(Paul Benedict) คนไทมีเชื อสายมลายูและอาจอพยพ จากใต้ขึ นเหนือ รูธ เบเนดิกต์(Ruth Benedict) อยู่ทางตอนใต้ของจีนหรือในดินแดน ประเทศไทยปัจจุบัน
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย พงศาวดารและเอกสารเก่า “พงศาวดารเหนือ” “พงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา” “พงศาวดารโยนก” ของพระยาประชากิจกรจักร (แช่ม บุนนาค) กล่าวว่า ของรัชกาลที่ 4 คนไทมีถิ่นเดิมอยู่ทางตอนใต้ของจีน
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) แนวคิดกระแสหลักของนักวิชาการไทย สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาด ารงราชานุภาพ ฐานเดิมของชนชาติไทย คือ พื นที่ตอนใต้ของจีนแถบ มณฑลหยุนหนาน กว่างโจว กวางสี ไกวเจา ต่อมาคนไท จึงอพยพไปสู่ถิ่นอื่นแยกเป็น 2 สาย คือ เข้าสู่ลุ่มน าสาละวิน ในเมียนมา เรียกว่า ไทใหญ่ บางส่วนเลยเข้าไปถึงรัฐอัสสัม ของอินเดีย อีกสายหนึ่งลงมาแถบลุ่มน าแดงในเวียดนาม และลุ่มน าโขงตอนบน เรียกว่า ไทยน้อย ซึ่งเป็นบรรพบุรุษ ของคนไทยปัจจุบัน พระบริหารเทพธานี คนไทยมาจากทางเหนือของจีน แล้วจึงอพยพลงมายังดินแดน สุวรรณภูมิ
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์) “บรรพบุรุษของไทมีถิ่นก าเนิดอยู่บริเวณเทือกเขาอัลไต ทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน ภายหลังอพยพเข้าสู่ หยุนหนานตั งเป็นรัฐน่านเจ้า บางส่วนอพยพลงใต้ก่อตั ง รัฐในดินแดนประเทศไทย ลุ่มน าโขงและลุ่มน าสาขา ของเจ้าพระยา” แนวคิดกระแสหลักของนักวิชาการไทย
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) แนวคิดกระแสหลักของนักวิชาการไทย ถิ ่นเดิมของพวกไทหรือ อ้ายลาว อยู่บริเวณมณฑล เสฉวนทางตอนกลางของ แม่น ้าฉางเจียง พระยาอนุมานราชธน
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) หลวงวิจิตรวาทการ “บริเวณตอนกลางของจีนแถบมณฑลเสฉวน ฮูเป อันฮุย เกียงสี เป็นถิ่นก าเนิดของชนชาติไทย และคนไทยเป็นชนชาติใหญ่ ตั้งถิ่นฐานกระจายเป็นวงกว้างในดินแดนตอนใต้ของจีน และตอนบนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จากตังเกี๋ยใน เวียดนามเหนือไปถึงลุ่มน ้าพรหมบุตรในอินเดียตะวันออก” แนวคิดกระแสหลักของนักวิชาการไทย
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) การศึกษาค้นคว้าของนักวิชาการจีนในสมัยสาธารณรัฐประชาชนจีน ศาสตราจารย์หวง ฮุ่ย คุน ศาสตราจารย์เฉิน หลี่ ฟ่าน อาณาจักรเตียนเยว่ ที่อยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ ของคุนหมิง (มณฑลหยุนหนาน) คือรัฐไท โดยเปรียบเทียบจากลักษณะร่วมกันของ ชนชาติไทและเยว่ เช่น ภาษา การสัก ทรง ผม ถิ่นเดิมของคนไทอยู่บริเวณที่ราบและ หุบเขาตอนบนของคาบสมุทรอินโดจีน ครอบคลุมไปถึงตอนใต้ของมณฑลหยุนหนานในจีน
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) การศึกษาค้นคว้าของนักวิชาการจีนในสมัยสาธารณรัฐประชาชนจีน ศาสตราจารย์เจี้ยง อิ้ง เหลียน เอกสารจีนระบุว่าชนชาติไทสืบเชื อสายมาจากพวก เยว่โบราณ ซึ่งอยู่ทางตอนใต้ของจีน แบ่งเป็นกลุ่มย่อย จ านวนมาก แยกย้ายไปตั งหลักแหล่งกระจายตัวจากทาง ลุ่มน าแดงในเวียดนามลงมาทางใต้ตามแนวลุ่มน าโขง เจ้าพระยา สาละวิน ส่วนทางตะวันตกไปถึงลุ่มน าพรหมบุตร ในรัฐอัสสัมของอินเดีย ซึ่งยังคงมีแกนร่วมด้านภาษาและ วัฒนธรรมบางอย่าง แผนที่แสดงที่ตั งมณฑลหยุนหนาน และประเทศจีนปัจจุบัน
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) การศึกษาค้นคว้าของนักวิชาการจีนในสมัยสาธารณรัฐประชาชนจีน ถิ่นเดิมของคนไท คือ บริเวณตะวันออก เฉียงใต้และทางใต้ของจีน มีวัฒนธรรมข้าว และมีอิทธิพลของวัฒนธรรมจีนโบราณ ร่วมด้วย ศาสตราจารย์เจีย แยน จอง
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) กลุ่มนักวิชาการไทยปัจจุบัน จิตร ภูมิศักดิ์ “ถิ่นก าเนิดของคนไทครอบคลุมบริเวณ กว้างใหญ่ทั งภาคใต้ของจีน เวียดนาม ลาว เขมร ภาคเหนือของไทย เมียนมา ไปจนถึงรัฐอัสสัมในอินเดีย”
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) กลุ่มนักวิชาการไทยปัจจุบัน “ถิ่นก าเนิดของชนชาติไทยตามแนวคิด กระแสหลัก คือ อยู่ทางตอนใต้ของจีน แถบมณฑลกวางสี กว่างโจว มีรัฐส าคัญ คือ รัฐเทียน (แถน) และรัฐลานชาง” ศาสตราจารย์ขจร สุขพานิช
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) กลุ่มนักวิชาการไทยปัจจุบัน ศาสตราจารย์ชิน อยู่ดี บริเวณลุ่มน าแคว แควใหญ่ และลุ่มน า แม่กลอง มีร่องรอยการอพยพเคลื่อนย้าย แหล่งที่อยู่อาศัยของมนุษย์อย่างต่อเนื่อง ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตั งแต่ยุคหินเก่า ตลอดมาถึงยุคโลหะ บรรพบุรุษของคนไทน่าจะอยู่ในบริเวณ ประเทศไทยมาตั งแต่แรก นายแพทย์สุด แสงวิเชียร
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) กลุ่มนักวิชาการไทยปัจจุบัน ศาสตราจารย์พิเศษศรีศักร วัลลิโภดม คนไทอาศัยอยู่ในดินแดนประเทศไทย หรือ คาบสมุทรอินโดจีนมาเป็นเวลานานนับพันปี ฉะนั นดินแดนนี จึงเป็นแหล่งก าเนิดของคนไท การอพยพเลือกท าเลตั งถิ่นฐานจะเป็นไปใน แนวตะวันออกสู่ตะวันตก
ผลงานในระยะแรกเริ่มของไทย (ต่อ) กลุ่มนักวิชาการไทยปัจจุบัน สุจิตต์วงษ์เทศ รองศาสตราจารย์ธิดา สาระยา ศาสตราจารย์ ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ภูมิภาคอุษาคเนย์สมัยโบราณซึ่งรวมถึง บริเวณมณฑลหยุนหนานเป็นถิ่นที่อยู่ของ พวกหมาน ซึ่งรวมถึงกลุ่มคนส่วนใหญ่ที่พูด ภาษาตระกูลไท เนื่องจากเดิมพื นที่ดังกล่าว เป็นบริเวณเดียวกันและมีเส้นทางคมนาคม ติดต่อกันโดยตลอด น าเสนอบทความที่มีแนวคิดสอดคล้อง กับข้อเสนอของสุจิตต์วงษ์เทศ
ค าถาม ชวนคิด นักเรียนคิดว่ามีหลักฐานใดบ้างที่เราจะใช้สืบค้น ความเป็นมาของชนชาติไทย ? หลักฐานประเภทเอกสาร หลักฐานด้านโบราณคดี หลักฐานด้านวัฒนธรรม เป็นต้น
หลักฐานและเกณฑ์ที่ใช้วิเคราะห์ความเป็นคนไท/ความเป็นไทย หลักฐานประเภทเอกสาร เอกสารของจีน เอกสารของชาติตะวันตก เอกสารประเภทต านาน และพงศาวดาร นักวิชาการไทยได้น าเนื้อหา จากต านานและพงศาวดาร ยุคเก่ าม าเป็นหลักในก า ร วินิจฉัยประกอบข้อสันนิษฐาน ของนักวิชาการตะวันตก พ่อค้า บาทหลวง และนักการทูต ชาวตะวันตกที่เดินทางมาค้าขาย เผยแผ่ศาสนาคริสต์และขยาย อ านาจทางการเมืองในพุทธศตวรรษที่ 21-24 ได้บันทึก เอกสารเกี่ยวกับแว่นแคว้นและ ผู้คนในท้องถิ่นต่าง ๆ เอกสารจีน สามารถใช้เป็น หลักฐานในการตรวจสอบและ เสริมเนื้อหาส่วนที่ขาดหายไป ของข้อมูลท้องถิ่นฝ่ายไทยและ รัฐทางตอนบนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
หลักฐานด้านโบราณคดี ได้มีการส ารวจพบหลักฐานด้านโบราณคดีตามแหล่ง ชุมชนโบราณทั่วทุกภูมิภาคในดินแดนประเทศไทย หลักฐานที่ขุดค้นพบมีตั้งแต่กะโหลกและซากโครงกระดูก มนุษย์ อาวุธ เครื่องมือ เครื่องปั้นดินเผา เมล็ดพืชและ ข้าว ตลอดจนภาพเขียนสีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่พบ บนผนังถ้ าและเพิงผาต่าง ๆ
หลักเกณฑ์ด้านเชื้อชาติและชีวพันธุวิศวกรรม นักวิชาการตะวันตกได้ก าหนดเกณฑ์ในการจ าแนกกลุ่ม เชื้อชาติตามลักษณะทางกายภาพ คือ กะโหลกศีรษะ ใบหน้า รูปตา สีผิว ผม นอกจากนี้ยังมีการจ าแนกตาม สภาพภูมิศาสตร์ในการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์แต่ละกลุ่ม คนไทจัดอยู่ในกลุ่มเชื้อชาติมองโกลอยด์ สาขาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ช่วง พ.ศ. 2531-2539 มีข้อสมมุติฐานด้านพันธุศาสตร์ ประชากร จากผลงานของเสมอชัย พลสุวรรณ และ ถาวร วัชราภัยและคณะ คนไทในพื้นที่ตอนบนและตอนกลางของ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีเชื้อสายพันธุกรรม ต่างกัน แต่ร่วมกันด้านวัฒนธรรม ซึ่งคงเป็น ผลจากการผสมผสานถ่ายทอดแลกเปลี่ยน วัฒนธรรมและสายเลือด
หลักฐานด้านภาษา นักภาษาศาสตร์ทั้งชาวตะวันตกและชาวจีนได้ส ารวจพบกลุ่มคนที่ใช้ภาษา ตระกูลไทจ านวนมากอาศัยอยู่ในบริเวณพื้นที่ใกล้เคียงประเทศไทย ภาษาตระกูลไท เป็นตระกูลใหญ่ที่มีความส าคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งภาษาของกลุ่มคนในประเทศไทย ประเทศลาว สิบสองปันนา สิบสองจุไทย รัฐฉาน รัฐอัสสัม จ้วง ที่มา : https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7/Taikadai-en.svg/800pxTaikadai-en.svg.png
หลักฐานด้านวัฒนธรรม วัฒนธรรมดั้งเดิม วัฒนธรรมผสมผสาน • คนไทหรือเยว่โบราณรู้จักการท านาปลูกข้าว ก่อนชนชาติอื่น และมีความสามารถในการ ผลิตเครื่องมือโลหกรรม • มีการประกอบพิธีกรรมเกี่ยวกับการท านา ตลอดทั้งปี • ค าศัพท์พื้นฐานในชีวิต การสักร่างกาย การใช้สมุนไพร เรือนใต้ถุนสูง การใช้ เรือและช้างเป็นพาหนะ การนับถือผี สางธรรมชาติและผีบรรพบุรุษ • อิทธิพลของพระพุทธศาสนาและ ศาสนาพราหมณ์เข้ามาผสมผสานกับ วัฒนธรรมพื้นเมือง สามารถสร้าง ความเป็นรัฐอันแข็งแกร่ง
นักเรียนคิดว่าการศึกษาถึงกลุ่มชาติพันธุ์ของ คนไทยมีความส าคัญอย่างไร ? เรียนรู้แนวคิดเกี่ยวกับชาติพันธุ์ของคนไทย และได้รู้ว่าคนไทย มีถิ่นก าเนิดอยู่ในบริเวณประเทศไทยในปัจจุบัน ไม่ได้อพยพ มาจากที่ใดท าให้เกิดความภาคภูมิใจในความเป็นคนไทย ค าถาม ชวนคิด
แผนที่“ถิ่นก าเนิดไทย” นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผนจัดท าแผนที่ โดยจัดกลุ่มข้อสรุป ของนักวิชาการแต่ละคนว่าเสนอแนวคิดเรื่องถิ่นก าเนิดของชนชาติไทย ในกลุ่มใด ได้แก่ 1) ชนชาติไทยมีถิ่นก าเนิดอยู่บริเวณมณฑลเสฉวน 2) ชนชาติไทยมีถิ่นก าเนิดอยู่บริเวณตอนใต้ของจีนและแคว้นอัสสัม 3) ชนชาติไทยมีถิ่นก าเนิดอยู่บริเวณประเทศไทยปัจจุบัน แล้วจัดท าเป็น แผนที่สรุปและน ามาปิดประกาศตามจุดส าคัญต่าง ๆ ของโรงเรียน เพื่อส่งเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความเป็นมาของชนชาติไทย ภาระงาน/ชิ้นงาน
สรุปความรู้เรื่อง แนวคิดเรื่องถิ่นก าเนิดของชนชาติไทยในปัจจุบันยังไม่สามารถหาบทสรุปที่ชัดเจนได้ แต่นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญ ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติได้ท าการศึกษาค้นคว้าจากหลักฐานต่าง ๆ ซึ่งท าให้สามารถแบ่งแนวคิดเรื่องถิ่นก าเนิด ของชนชาติไทยได้ 3 แนวคิด ได้แก่ 1) ชนชาติไทยมีถิ่นก าเนิดอยู่บริเวณมณฑลเสฉวน 2) ชนชาติไทยมีถิ่นก าเนิด อยู่บริเวณตอนใต้ของจีนและแคว้นอัสสัม 3) ชนชาติไทยมีถิ่นก าเนิดอยู่บริเวณประเทศไทยปัจจุบัน ประเด็นที่ 1 ความเป็นมา ของชนชาติไทย