คำอธิบายการใช้วิอิเล็กทรอนิกส์

๔๔

อิเล็กทรอนิกสซ่ึงถือวาพยานเอกสารที่อางสงผานระบบรับสงอิเล็กทรอนิกสเปนตนฉบับหรือเอกสาร
เทียบเทาฉบับเดิม๖๕ หากศาลตรวจสอบตนฉบับเอกสารแลวถูกตองตรงกันกับพยานเอกสารท่ีอางสง
ในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกสแลว ก็สามารถรับเอกสารในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกสเปนพยานหลักฐาน
ในสํานวนไดทันทีโดยไมไดหมายรับเอกสารอีก นอกจากนี้ การอางสงเอกสารเพิ่มเติมในวันนัดไตสวน
คูความและทนายความอาจสงเอกสารดังกลาวตอศาลผานระบบบริการออนไลนศาลยุติธรรม (CIOS)
ระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (e-Filing System) หรือจดหมายอเิ ลก็ ทรอนกิ ส (e-mail address) ทแ่ี จง ไว
ตอ ศาล แลว แตก รณี

อน่ึง เมื่อผานกระบวนการไตสวนพยานบุคคลและพยานเอกสาร
ทางอิเล็กทรอนิกสแลว กอนสิ้นสุดกระบวนพิจารณาจะตองมีการลงลายมือช่ือในบันทึกคําใหการและ
รายงานกระบวนพิจารณา ซึ่งคูความและทนายความท่ีอยูนอกศาลไมสามารถลงลายมือช่ือไดตามปกติ
ดังน้ัน ในหัวขอถัดไปจะกลาวถึงการลงลายมือชื่อในบันทึกคําใหการและรายงานกระบวนพิจารณา
สําหรับคดรี อ งขอจัดการมรดกที่มกี ารนัดไตส วนคาํ รอ งทางอิเลก็ ทรอนิกส ดังรายละเอียดตอไปนี้

๕) การลงลายมอื ชอื่ ในบนั ทึกคาํ ใหก ารและรายงานกระบวนพิจารณา
เม่ือการไตสวนคํารองขอจัดการมรดกทางอิเล็กทรอนิกสเสร็จสิ้น ศาลอาจส่ังให
เจาหนา ทีห่ นาบลั ลังกจดั ทําบันทึกคาํ ใหการและรายงานกระบวนพจิ ารณาในรปู แบบไฟล PDF แลวสงให
ผรู อง (พยาน) และทนายความผรู อง ลงลายมือช่ืออเิ ลก็ ทรอนกิ สใ นบนั ทกึ คาํ ใหก ารและรายงานกระบวน
พจิ ารณา๖๖
อยางไรก็ตาม หากไมสามารถจัดใหลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสได ขอกําหนดของ
ประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๑๒ กําหนดวา “รายงาน
กระบวนพจิ ารณาท่ีจัดทาํ ในรปู แบบขอมูลอิเล็กทรอนิกส หากไดก ระทาํ ตอหนาคคู วามหรอื พยานทอี่ ยูใ น
หอ งพิจารณาหรอื ถอื วา ไดอยูในหอ งพิจารณาในการพิจารณาโดยระบบการประชุมทางจอภาพ เม่ือศาล
ไดอานรายงานกระบวนพิจารณาใหคูความหรือพยานไดรับฟงและคูความหรือพยานดังกลาวได
ดําเนินการตามหลักเกณฑและวิธีการที่สํานักงานศาลยุติธรรมประกาศกําหนด ใหถือวาบุคคลน้ันได
ทราบและลงลายมือช่ือในรายงานกระบวนพิจารณานั้นแลว” ซ่ึงภายหลังสํานักงานศาลยุติธรรม
ออกประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เร่ือง หลักเกณฑ วิธีการและเง่ือนไขเก่ียวกับการใชวิธีพิจารณา

๖๕ ขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ลงวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๖๓
ขอ ๑๘ “พยานเอกสารและพยานวัตถุท่ีคูความประสงคจะอางอิง ใหย่ืนในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสผานระบบรับสง
อิเลก็ ทรอนิกส และใหถ ือวาพยานเอกสารและพยานวัตถดุ ังกลาวเปน ตนฉบับหรอื เอกสารเทยี บเทา ฉบบั เดิม …”

๖๖ วิธีการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสอาจทําโดยเทียบเคียงวิธีการตามหนังสือสํานักงานศาลยุติธรรม ดวนที่สุด ที่
ศย ๐๑๖/ว ๕๗๘ ลงวันท่ี ๔ มิถุนายน ๒๕๖๔ เรื่อง ขอพิจารณาในการลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสในสัญญาประนีประนอม
ยอมความในคดแี พง

๔๕

คดีทางอิเล็กทรอนิกส ซ่ึงกําหนดวา “เมื่อพยานเบิกความเสร็จและองคคณะผูพิพากษาอานบันทึก
คําเบิกความพยานแลว ใหเจาหนาท่ีจัดใหคูความท่ีอยูในหองพิจารณาลงลายมือช่ือ แลวแปลงบันทึก
คําเบิกความพยานดังกลาวใหอยูในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสนําเขาระบบอิเล็กทรอนิกส ใหคูความ
และบุคคลที่เกี่ยวของท่ีอยูนอกศาลตรวจดูทางจอภาพและลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสแสดงรับรูหรือ
รับรองในเอกสารน้ัน หากไมสามารถลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสไดถือวาเปนกรณีท่ีบุคคลดังกลาว
ลงลายมือช่ือไมได” และวรรคสองกําหนดวา “ความในวรรคกอ นใหนํามาใชบังคับแกการลงลายมือช่ือ
ของคูความในรายงานกระบวนพิจารณาโดยอนุโลม” ดังน้ัน เมื่อศาลอานบันทึกคําใหการและรายงาน
กระบวนพิจารณาใหคูความฟงเรียบรอยแลว ยอมถือวาเปนกรณีที่คูความลงลายมือชื่อไมได๖๗
และถือวาคูความทราบและลงลายมือช่ือในบันทึกคําใหการและรายงานกระบวนพิจารณาแลว
ตามขอกําหนดประธานศาลฎีกาและประกาศสํานักงานศาลยุติธรรมดังกลาว จึงไมตองจัดใหคูความ
ลงลายมอื ชือ่ ใด ๆ ในบันทึกคําใหการและรายงานกระบวนพจิ ารณาทีจ่ ดั ทําขึน้ อีก

๖) กระบวนพจิ ารณากรณผี ูมีสว นไดเสยี มายน่ื คําคดั คา นคํารอ งขอจัดการมรดกทศ่ี าล
ดังที่กลาวมาแลวกอนหนาวา การที่ศาลมีคําสั่งอนุญาตใหผูรองไตสวนคํารองขอ
จัดการมรดกทางอิเล็กทรอนิกส ไมไดทําใหผูมีสวนไดเสียที่ประสงคยื่นคําคัดคานเสียสิทธิในการตอสูคดี
เพราะผูมีสวนไดเสียสามารถเลือกเขารวมกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสเชนเดียวกับผูรอง หรือ
จะเดนิ ทางมารวมกระบวนพิจารณาดวยตนเองทศี่ าลตามปกตกิ ไ็ ด
หากคูความสามารถตกลงเปนผูจัดการมรดกรวมกันได ศาลอาจดําเนินการไตสวน
คํารองขอจัดการมรดกโดยไตสวนพยานผูรอ งผานทางอิเล็กทรอนิกสและไตสวนพยานผูคัดคานตอหนา
ศาลตามแนวทางการไตสวนทางอิเล็กทรอนิกสท่ีกลาวมาแลวขางตน หรือหากคูความไมสามารถตกลง
กันไดและศาลเห็นสมควรใหเลื่อนคดีไปเพื่อนัดสืบพยานผูรองและผูคัดคานในนัดหนา กอนเสร็จส้ิน
กระบวนพิจารณา ใหศาลสอบถามความประสงคของคูความเสียกอนวาคูความประสงคสืบพยานทาง
อิเล็กทรอนิกสห รือไม หากคูความฝา ยใดประสงคแ ละศาลมีคําสั่งอนุญาตใหสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกส
ก็ใหแจงชองทางการติดตอระหวางศาลและคูความในวันนัด เชน หมายเลขโทรศัพท จดหมาย
อิเล็กทรอนิกส (e-mail address) หรือ Line ID เปน ตน
การลงช่ือในบันทึกคําใหการและรายงานกระบวนพิจารณาใหเปนไปตามประกาศ
สาํ นักงานศาลยุตธิ รรม เรื่อง หลักเกณฑ วิธีการและเง่อื นไขเกี่ยวกบั การใชวธิ ีพิจารณาคดีทางอเิ ล็กทรอนิกส
ขอ ๒๖ ซงึ่ กําหนดวา “เม่ือพยานเบกิ ความเสรจ็ และองคคณะผพู ิพากษาอานบนั ทึกคําเบิกความพยานแลว
ใหเ จาหนาทจ่ี ัดใหคูความท่อี ยูในหองพจิ ารณาลงลายมือชื่อ แลว แปลงบนั ทึกคําเบกิ ความพยานดังกลา ว
ใหอยูในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสนําเขาระบบอิเล็กทรอนิกสใหคูความและบุคคลท่ีเกี่ยวของที่อยู
นอกศาลตรวจดูทางจอภาพและลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสแสดงรับรูหรือรับรองในเอกสารน้ัน

๖๗ หลักการนส้ี อดคลอ งกับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒)

๔๖

หากไมสามารถลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสไดถือวาเปนกรณีที่บุคคลดังกลาวลงลายมือช่ือไมได” และ
วรรคสองกําหนดวา “ความในวรรคกอนใหนํามาใชบังคับแกการลงลายมือชื่อของคูความในรายงาน
กระบวนพิจารณาโดยอนโุ ลม”

๓.๒ กระบวนพิจารณาคดีผูบรโิ ภค คดีมโนสาเร คดไี มมีขอยงุ ยาก และคดีแพงสามัญทางอิเล็กทรอนกิ ส

๓.๒.๑ กระบวนพิจารณากอ นวันนัด
กระบวนพิจารณากอนวันนัดพิจารณาในคดีผูบริโภค คดีมโนสาเร คดีไมมีขอยุงยาก

และคดีแพง สามญั ทางอเิ ลก็ ทรอนิกสมปี ระเด็นสาํ คัญทต่ี องพิจารณา ๕ ประเด็น ไดแ ก
๑) คดีผูบริโภค คดีมโนสาเร คดีไมมีขอยุงยาก และคดีแพงสามัญที่สามารถนั่ง

พจิ ารณาทางอิเลก็ ทรอนิกส
คดีผูบริโภค คดีมโนสาเร คดีไมมีขอยุงยาก และคดีแพงสามัญท่ีสามารถนั่งพิจารณา

ทางอเิ ล็กทรอนิกสได อาจเปนคดีที่โจทกหรือทนายความย่ืนคาํ ฟองต้ังตนคดแี บบปกติ (คดีทีย่ ื่นคาํ ฟอง
เปนกระดาษ) หรือเปนคดีท่ียน่ื คําฟอ งตัง้ ตนคดีผานระบบรับสงอเิ ล็กทรอนิกส (e-Filing System) ก็ได
และไมวาในคดีนั้นจําเลยจะยื่นคําใหการตอสูคดีหรือไม ก็สามารถพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ไดท ั้งส้ิน

๒) ผูมีสิทธิยื่นคํารองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสในคดีผูบริโภค
คดีมโนสาเร คดไี มม ขี อ ยงุ ยาก และคดีแพง สามัญ

การยื่นคํารอ งขอใชว ิธพี ิจารณาคดที างอิเล็กทรอนิกสถือเปนการย่ืนคํารอ งขอใหดําเนิน
กระบวนพิจารณาดว ยวิธีการทางอิเลก็ ทรอนิกสต ามขอ กาํ หนดของประธานศาลฎกี า วา ดวยวธิ พี ิจารณา
คดีทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๔๖๘ ซ่ึงหากพิจารณาขอกําหนดดังกลาว การเริ่มตนของ
การน่ังพิจารณาคดีทางอเิ ลก็ ทรอนกิ สอาจเกิดขน้ึ จากเหตุ ดงั ตอ ไปนี้

(๑) คูความรอ งขอ
โดยทั่วไปแลว “โจทก” ซงึ่ เปน ฝายเร่ิมตนคดผี ูบริโภค คดมี โนสาเร คดีไมมีขอยงุ ยาก
และคดีแพงสามัญยอมมีสิทธิยื่นคํารองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสได และเมื่อศาลมีคําสั่ง
อนุญาตใหพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส ก็จะมีการสงหมายเรียกและสําเนาคําฟองใหแกจําเลย
โดยแจงใหจําเลยทราบดวยวา คดีน้ีจะดําเนินกระบวนพิจารณาในวันนัดผานทางระบบอิเล็กทรอนิกส
หากจําเลยประสงคไกลเกล่ีย ยื่นคําใหการ และสืบพยาน จําเลยอาจเดินทางมาที่ศาลไดตามปกติ หรือ

๖๘ ขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ลงวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๖๓
ขอ ๔ “เพื่อใหการดําเนินกระบวนพจิ ารณาเปน ไปโดยสะดวก รวดเร็ว และเที่ยงธรรม เม่ือศาลเห็นสมควรหรือคูความรองขอ
ศาลอาจกําหนดใหดําเนินกระบวนพจิ ารณาดว ยวิธกี ารตามขอกําหนดน้ี โดยคํานงึ ถึงความสะดวกและประหยัดสําหรับคูความ
ท่ยี งั ไมส ามารถเขา ถึงเทคโนโลยีดวย …”

๔๗

อาจแจง ความประสงคต อ ศาลตามชอ งทางทร่ี ะบุไวในหมายเรยี กวา ตนประสงคเ ขา รว มกระบวนพจิ ารณา
ทางอเิ ล็กทรอนกิ สก ไ็ ด

อยางไรก็ตาม หากโจทกไ มไดย ่ืนคาํ รองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ซ่งึ ในกรณีน้ีโจทกตองเดินทางมาเขารวมกระบวนพิจารณาท่ศี าลตามปกติในวันนัด จําเลยท่ปี ระสงคจะ
ใชสิทธิเขารวมกระบวนพิจารณาคดกี อ็ าจยน่ื คาํ รองขอเขารว มกระบวนพิจารณาทางอเิ ล็กทรอนิกสก็ได๖๙

(๒) ศาลเหน็ สมควร
นอกจากการเริ่มตนยื่นคํารองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสโดยคูความ
ตามท่กี ลา วมาแลว ขอ กําหนดของประธานศาลฎีกา วา ดวยวิธีพิจารณาคดที างอเิ ลก็ ทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓
ขอ ๔ และขอ ๑๓ ยังใหอํานาจศาลในการกาํ หนดใหดําเนินกระบวนพิจารณาดว ยวธิ ีการทางอิเล็กทรอนิกส
ไดดวย ดังนั้น “ศาล” จึงอาจกําหนดใหน่ังพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสได อยางไรก็ตาม ในการใชอํานาจ
กําหนดใหน่ังพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกส ศาลจะตองคํานึงถึงความสะดวกและประหยัดสําหรับ
คคู วามท่ยี งั ไมส ามารถเขาถงึ เทคโนโลยดี วย หากคูค วามไมสามารถเขาถงึ เทคโนโลยีไดโ ดยสะดวกและ
ประหยัด ศาลไมควรกําหนดใหมีการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส ในทางกลับกัน หากศาลเห็นวา
คูความมคี วามสามารถในการเขาถึงเทคโนโลยีได เชน คคู วามมคี วามสามารถในการยน่ื คําฟอ งผา นระบบ
รับสง อิเล็กทรอนกิ ส (e-Filing System) ได เปน ตน ยอมแสดงวาคคู วามมีความสามารถเขา ถงึ เทคโนโลยี
ในการพิจารณาคดีดวยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส เชน นี้ ศาลก็ชอบท่จี ะใชอาํ นาจกาํ หนดใหพ ิจารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกสได
ขอ สังเกต ขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยวิธพี ิจารณาคดที างอิเล็กทรอนกิ ส
พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๔ และขอ ๑๓ ตางกําหนดใหสํานักงานศาลยุติธรรมประกาศกําหนดรายละเอียด
เก่ียวกับประเภทคดี หลักเกณฑ และวิธีการในการใชวิธีพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกส ดังน้ัน การใชอํานาจ
กาํ หนดใหพจิ ารณาคดีทางอิเลก็ ทรอนกิ สจ ะตอ งคํานงึ ถึงหลักเกณฑตามประกาศสํานักงานศาลยตุ ิธรรมดว ย๗๐

๖๙ จําเลยทีป่ ระสงคใหการ ไกลเกลยี่ และสืบพยาน อาจย่นื คาํ รองขอใชว ิธพี จิ ารณาคดที างอิเล็กทรอนกิ สเ พื่อเขา รวม
กระบวนพิจารณาในวันนัดใหการ ไกลเกล่ีย และสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกสก็ได โดยอยางชาท่ีสุดควรย่นื คํารองขอพิจารณา
ทางอิเล็กทรอนิกสกอนวันนัดใหการไกลเกล่ีย และสืบพยาน เพ่ือใหศาลและเจาหนาที่ศาลเตรียมสํานวนคดีลวงหนา
โดยบรรยายคํารองมาเชนเดียวกับกรณีท่ีโจทกยื่นคํารองขอพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกส ทั้งน้ี หากมีเอกสารใด ๆ ตองยื่น
ตอ ศาลอาจย่นื ผานระบบรบั สงอิเล็กทรอนิกส (ระบบ e-Filing หรือระบบ CIOS) แลว แตก รณี

๗๐ การเริ่มตนของกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสอาจเร่ิมตนโดยศาลเห็นสมควรหรือคูความรองขอก็ได
เนื่องจากประกาศสาํ นกั งานศาลยุตธิ รรม เรือ่ ง หลกั เกณฑ วิธกี ารและเง่ือนไขเก่ยี วกบั การใชวธิ ีพิจารณาคดีทางอิเลก็ ทรอนกิ ส
ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๑๒ กําหนดไวชัดเจนวา “เมื่อศาลเห็นสมควรหรือคูความรองขอ ไมวาคูความฝา ยใดฝาย
หนึ่งขาดนดั หรือไมกต็ าม ศาลอาจกําหนดใหม ีการนั่งพจิ ารณาโดยทีค่ ูความหรอื บุคคลท่ีเก่ียวของในคดีอยนู อกศาลโดยวิธกี าร
ทางอิเล็กทรอนิกส...”

๔๘

๓) ระยะเวลาในการย่ืนคาํ รองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอเิ ล็กทรอนกิ สใ นคดีผูบริโภค
คดีมโนสาเร คดีไมม ีขอยุงยาก และคดีแพงสามญั

การย่นื คาํ รองขอใชวิธพี จิ ารณาคดีทางอเิ ล็กทรอนิกสอาจแบง ไดเปน ๒ กรณี ดังน้ี
(๑) ย่ืนคํารอ งขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนกิ สพ รอมกับคําฟอ ง
โจทกสามารถย่ืนคํารองขอพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสไดพรอมกับคําฟอง

โดยคํารองตองบรรยายรายละเอียดใหปรากฏขอเท็จจริงที่แสดงวาโจทกมีความสามารถในการเขาถึง
เทคโนโลยีได ระบุระบบอิเล็กทรอนิกส อุปกรณส่ือสารและสถานท่ีท่ีจะใชระบบอิเล็กทรอนิกสรวมถึง
หมายเลขโทรศัพท ท่ีอยูจดหมายอิเล็กทรอนิกส (e-mail address) หรือชองทางติดตอผานเครือขาย
สังคมออนไลน (social media platform) ใด ๆ ที่สามารถใชในการติดตอและสงลิงก (link) เขาหอง
พิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสใหแกโจทกในวันนัดได๗๑ เพื่อประกอบดุลพินิจศาลในการพิจารณา
สั่งคํารอ งขอพจิ ารณาคดีทางอเิ ล็กทรอนิกสต อไป

(๒) ยื่นคํารอ งขอใชวธิ ีพิจารณาคดที างอเิ ล็กทรอนกิ สร ะหวางพจิ ารณา
นอกจากการย่ืนคํารอ งขอใชวิธพี ิจารณาคดที างอิเล็กทรอนิกสพ รอมกับคําฟอง
ตามที่กลาวมาแลว โจทกยังอาจย่ืนคาํ รองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสในระหวางพิจารณา
ไดเชนกัน อยา งไรก็ตาม เพื่อใหจําเลยทราบวาโจทกจะดําเนินกระบวนพิจารณาในวันนัดทางอิเล็กทรอนิกส
การย่ืนคํารองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสจึงควรเกิดข้ึนอยางชาท่ีสุดกอนการพิจารณาคดี
ทางอเิ ล็กทรอนิกส เพอ่ื ความสะดวกในการแจงรายละเอียดเกี่ยวกับการพิจารณาคดีทางอิเลก็ ทรอนิกส
ใหจ ําเลยทราบได๗๒
ในสวนของจาํ เลยที่ประสงคย ื่นคําใหการตอ สคู ดี หากคดีนั้นโจทกไ ดร ับอนุญาต
ใหพิจารณาคดีทางอเิ ลก็ ทรอนิกส จําเลยอาจเดนิ ทางมายืน่ คาํ ใหก าร ไกลเกล่ีย และสืบพยานที่ศาลไดต ามปกติ
หรืออาจยื่นคํารองขอเขารวมกระบวนพิจารณาในวันนัดพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสก็ได โดยคํารอง
ตองบรรยายรายละเอียดใหปรากฏขอเท็จจริงวาตนมีความสามารถในการเขาถึงเทคโนโลยีได ระบุ
ระบบอิเล็กทรอนิกส อุปกรณสื่อสารและสถานท่ีท่ีจะใชระบบอิเล็กทรอนิกสรวมถึงหมายเลขโทรศัพท
ที่อยูจดหมายอิเล็กทรอนิกส (e-mail address) หรือชองทางติดตอผานเครือขายสังคมออนไลน

๗๑ เทียบเคยี งประกาศสํานกั งานศาลยุติธรรม เร่อื ง หลกั เกณฑ วิธกี ารและเงอื่ นไขเกยี่ วกบั การใชวิธพี จิ ารณาคดที าง
อเิ ล็กทรอนิกส ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๖ ที่ระบุวา “การรอ งขอใหมีการน่ังพิจารณาโดยวธิ ีการทางอิเล็กทรอนกิ ส
คูความอาจรองขอในเวลาท่ีย่ืนคําคูความหรือในระหวางการพิจารณา โดยตองระบุระบบอิเล็กทรอนิกส อุปกรณสื่อสารและ
สถานท่ที ี่คคู วามหรือบคุ คลทีเ่ ก่ยี วขอ งในคดจี ะใชระบบมาดวย”

๗๒ มขี อ พจิ ารณาวา การท่จี ําเลยท่ีประสงคย นื่ คาํ ใหก ารไมทราบถึงการพจิ ารณาคดีทางอิเลก็ ทรอนกิ ส จะถือวาจําเลย
ดังกลาวเสียสิทธิในการตอ สูคดีหรือไม เห็นวา การไมทราบถึงการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสไมไดทําใหจําเลยเสียสิทธิในการ
ตอสคู ดีแตอยางใด เน่ืองจากจําเลยยังสามารถมาใชส ทิ ธิยน่ื คําใหการไดท่ีศาลตามกาํ หนดนดั ทีป่ รากฏในหมายเรียกได

๔๙

(social media platform) ใด ๆ ที่สามารถใชในการติดตอและสงลิงก (link) เขาหองพิจารณาคดี
ทางอิเลก็ ทรอนกิ สใ หแ กตนในวันนัดได๗๓

ขอสังเกต ในคดีที่โจทกไมไดย่ืนคํารองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ซึ่งจะมีการดําเนินกระบวนพิจารณาที่ศาลตามปกติ จําเลยที่ประสงคย่ืนคําใหการตอสูคดีก็สามารถย่ืน
คํารองขอเขารวมกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสไดเชนกัน โดยคํารองตองปรากฏรายละเอียด
เชนเดียวกับท่ีกลาวมาขางตน และควรยื่นคํารองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสอยางชาที่สุด
กอนวันนัด เพ่ือใหผูพิพากษาเจาของสํานวนและเจาหนาที่หนาบัลลังกทราบและเตรียมพรอมอุปกรณ
และเครอ่ื งมอื ในการดําเนินกระบวนพจิ ารณาทางอเิ ลก็ ทรอนกิ สไวใ หพรอ มในวนั นัด

อนึ่ง หากคดีใดจําเลยประสงคยื่นคําใหการตอสูคดี ซ่ึงอาจทําใหคดีไมสามารถเสร็จสิ้นไป
ภายในนัดเดียวได ศาลตองกําหนดประเด็นขอพิพาท หรือช้ีสองสถานและสอบถามรายละเอียดเก่ียวกับ
พยานกอนศาลมีคําส่ังเลื่อนคดีไปเพื่อนัดสืบพยานโจทกและพยานจําเลยในนัดหนา ศาลอาจสอบถาม
ความประสงคหรอื คูความอาจยน่ื คํารองเพอ่ื ขอสืบพยานทางอิเลก็ ทรอนิกสส ําหรับการพิจารณาในนัดตอไป
ไดเชนกัน ในกรณีนี้ใหศาลมีคําสั่งในคํารองขอสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกสใหเสร็จสิ้นกอนส้ินสุด
กระบวนพิจารณาในวันนดั เพ่ือใหคคู วามทกุ ฝา ยทราบแนวทางการดําเนนิ กระบวนพิจารณาในนดั ตอไปลว งหนา

๔) เงื่อนไขการอนญุ าตหรอื กําหนดใหใ ชวธิ พี ิจารณาคดที างอิเลก็ ทรอนกิ สใ นคดีผูบริโภค
คดมี โนสาเร คดีไมมีขอยุงยาก และคดีแพงสามญั

เงือ่ นไขการอนุญาตตามคาํ รองขอใชวิธพี ิจารณาคดที างอเิ ล็กทรอนกิ ส เงอื่ นไขในการกาํ หนด
ใหมีการพิจารณาคดที างอิเลก็ ทรอนิกส มรี ายละเอียดดังนี้

(๑) เง่ือนไขการอนญุ าตตามคํารอ งขอใชวิธีพจิ ารณาคดีทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส
เม่ือคูความยื่นคํารองขอเขารวมการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส ไมวาจะยื่น
พรอมกับคําฟองหรือยื่นมาในระหวางพิจารณา๗๔ ศาลจะส่ังอนุญาตใหพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสได

๗๓ ในทางปฏบิ ัติ จําเลยท่ปี ระสงคย่ืนคําใหการตอสูคดอี าจไมไ ดย ื่นคํารอ งขอเขารวมพิจารณาคดีทางอิเลก็ ทรอนกิ ส
เพียงแตใชวิธีการติดตอมายังเจาหนาท่ีศาลตามชองทางที่ระบุไวในหมายเรียกเพื่อแจงวาตนประสงคเขารวมพิจารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกสเชนเดียวกับโจทก ซ่ึงในกรณีน้ี เจาหนาที่ศาลตองจัดทาํ รายงานเจาหนาท่ีใหปรากฏไวในสาํ นวน เพ่อื ให
ผูพิพากษาเจาของสํานวนและเจาหนาที่หนาบัลลังกทราบวาตองสงลิงก (Link) เพื่อเขาหองพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ใหแกจําเลยคนดงั กลา วในวันนัดดวย

๗๔ การยน่ื คํารอ งขอพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสระหวางพิจารณา ไมมีกฎเกณฑจํากัดระยะเวลาในการย่นื คํารองไว
อยางไรก็ตาม การยื่นคํารองขอดําเนินกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสสําหรับวันนัดคร้ังแรกควรเกิดข้ึนกอนการสงหมายเรียก
เพ่ือใหศาลสามารถระบุแจงไวในหมายเรียกใหอีกฝายทราบไดวาโจทกหรือผูรองจะเขารวมกระบวนพิจารณาในวันนัด
ทางอิเล็กทรอนิกส สวนการยื่นคํารองขอดําเนินกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสสําหรับวันนัดถัดไป คูความควรย่ืนคํารองขอ
พิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสกอนกระบวนพิจารณาในวันนัดครั้งแรกเสร็จส้ินลง เพื่อใหทุกฝายทราบวาในวันนัดครั้งถัดไป
จะมกี ระบวนการพจิ ารณาทางอเิ ล็กทรอนิกสเกดิ ข้นึ

๕๐

หรอื ไมจ ะตองพจิ ารณาเงอ่ื นไขตามขอกาํ หนดของประธานศาลฎีกา วา ดวยวิธีพิจารณาคดที างอเิ ลก็ ทรอนิกส
พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๔ ที่กําหนดใหศาล “คํานึงถึงความสะดวกและประหยัดสําหรับคูความที่ยังไมสามารถ
เขาถึงเทคโนโลยี” และขอ ๑๓ ท่ีกําหนดใหการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส “ตองไมทําใหสิทธิ
ในการตอสูคดีของคูความลดนอยลง” ดวย ดังนั้น หากศาลพิจารณาแลวเห็นวาคูความสามารถ
เขาถึงเทคโนโลยีได อีกท้ังการพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสนั้นจะไมทาํ ใหสิทธิในการตอสูคดีของคูความ
ลดนอยลง ก็ชอบทจี่ ะสงั่ อนญุ าตใหพิจารณาคดีทางอเิ ล็กทรอนิกสไ ดตามทคี่ ูค วามรองขอ

ขอสงั เกต หากศาลมีคาํ ส่ังอนุญาตใหพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสโดยไมร อ
สอบถามจําเลย จะถือวาการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสที่จะเกิดขึ้นทําใหสิทธิในการตอสูคดี
ของจําเลยลดนอยลง อันอาจขัดแยงตอขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๑๓ หรือไม ในประเด็นนี้เห็นวา คําสั่งศาลทอี่ นญุ าตใหพ ิจารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกสไมไดม ีผลทําใหสทิ ธใิ นการตอสูคดีของจําเลยลดนอยลงแตป ระการใด ท้ังนี้ เพราะการที่
ศาลอนุญาตใหพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสในวันนัด ไมไดเปนการตัดสิทธิจําเลยท่ีประสงคยื่นคําใหการ
ตอสูคดีในการท่ีจะเดินทางมาเขารวมกระบวนพิจารณาท่ีศาลตามปกติแตอยางใด อยางไรก็ตาม กรณีจะ
แตกตา งออกไปหากในวนั นัดพิจารณาคดีมีจําเลยเขา มาเปนคคู วามในคดเี รยี บรอ ยแลว และโจทกย น่ื คาํ รอ งขอ
พิจารณาคดที างอิเล็กทรอนกิ ส กรณีเชน นีจ้ ําเปน ตอ งสอบถามความพรอมของจําเลยดวย โดยจําเลยอาจ
คัดคานวา การพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนกิ สอาจไมเ หมาะสมแกก ารสบื พยานบางปากมผี ลกระทบทําให
สิทธใิ นการตอสคู ดขี องจําเลยลดนอยลงกไ็ ด

(๒) เง่อื นไขในการกําหนดใหพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนกิ ส
การท่ศี าลจะกาํ หนดใหพจิ ารณาคดที างอเิ ลก็ ทรอนกิ สด วยเหตุที่ “ศาลเห็นสมควร”
ศาลยังคงตองคาํ นึงถึงเง่ือนไขตามท่ีกาํ หนดไวในขอกาํ หนดของประธานศาลฎีกา วาดวยวธิ พี จิ ารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๔ ทีใ่ หคาํ นงึ ถงึ ความสะดวกและประหยดั สาํ หรับคูความท่ียังไมสามารถ
เขาถึงเทคโนโลยี และขอ ๑๓ ที่กําหนดใหการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสตองไมทําใหสิทธิในการ
ตอ สูคดีของคูความลดนอ ยลง โดยศาลอาจพจิ ารณาจากพฤติการณใ นการย่นื คาํ ฟอ ง เชน กรณีท่โี จทก
ยื่นคําฟองทางระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (e-Filing System) ซ่ึงตองใชวิธีการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส
ผานระบบโครงสรางพื้นฐานกุญแจสาธารณะ (public key infrastructure : PKI) ยอมเปนขอบงชี้
ประการหนึ่งไดว าโจทกม ีความสามารถในการเขาถงึ เทคโนโลยีที่ใชในการพิจารณาคดีทางอิเลก็ ทรอนิกสได
อีกท้ังการกําหนดใหพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสก็ไมเปนการตัดสิทธิจําเลยท่ีประสงคยื่นคําใหการ
ตอสูคดีในการเดินทางมาใชสิทธิยื่นคําใหการท่ีศาลตามปกติแตอยางใด การกําหนดใหพิจารณาคดีทาง
อิเลก็ ทรอนิกส จงึ ไมทําใหสทิ ธิในการตอ สูคดีของคูความลดนอ ยลง เปน ตน

๕๑

๕) การสงหมายเรียกและสาํ เนาคําฟอง
หลังจากศาลมีคําสั่งอนุญาตใหพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสแลวจะตองมีการสง
หมายเรียกและสําเนาคาํ ฟอ งเพื่อใหจาํ เลยทราบ โดยการสงหมายเรียกและสาํ เนาคําฟอ งใหแกจําเลยใน
คดีที่โจทกยื่นคํารองขอใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส ที่มีความแตกตางจากการสงหมายเรียกและ
สาํ เนาคําฟองใหแกจาํ เลยท่ัวไป ในประเด็นขอความที่ปรากฏในหมายเรียก นอกจากขอความท่ีปรากฏ
ในหมายเรียกแบบปกติแลว คดที ี่มกี ารพจิ ารณาทางอเิ ล็กทรอนิกสจะตองปรากฏขอ ความอันเปนการแจง
จําเลยในทํานองที่วา “ในวันนัดพิจารณา ศาลอนุญาตใหโจทกเขารวมกระบวนพิจารณาทาง
อิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน Google Meet จําเลยสามารถเดินทางมาท่ีศาลไดตามปกติ หรือ
หากจําเลยประสงคเขารวมกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสสามารถเขาหองพิจารณาคดีทาง
อเิ ล็กทรอนิกสไดท่ีหนาเวบ็ ไซตของศาล หรือติดตอขอชองทางสง ลิงก (Link) เพ่ือเขาหองพจิ ารณา
คดีทางอิเล็กทรอนิกสไดที่ …”๗๕ เพ่ือใหจําเลยที่ประสงคมารวมกระบวนพิจารณาทราบชองทางที่ตน
สามารถเขารวมพจิ ารณาได

๓.๒.๒ กระบวนพจิ ารณาในวนั นัด
ขั้นตอนตาง ๆ ที่เกิดขึ้นในวันนัดพิจารณาและสิ่งที่ผูเขารวมกระบวนพิจารณา

ทางอเิ ล็กทรอนกิ ส ไดแ ก คูความ เจา หนาทีห่ นาบลั ลังก และศาล ตองปฏิบตั ิในวนั นดั มรี ายละเอยี ด ดงั นี้
๑) ขน้ั ตอนการเขา หองพิจารณาคดีทางอเิ ลก็ ทรอนิกส
เมื่อถึงเวลานัดพิจารณาคดีจะตองมีหองพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสเตรียมพรอมไว

สําหรับใหทุกฝายเขารวมกระบวนพิจารณา โดยในการตั้งหองพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสอาจแบง
ออกไดเ ปน ๒ วิธี ไดแก

(๑) การตัง้ หองพจิ ารณาคดที างอเิ ล็กทรอนิกสไ วล วงหนา
วิธีการนี้เปนกรณีท่ศี าลสรางลงิ ก (link) สําหรับเขาหองพจิ ารณาคดีไวลวงหนา
แลวนําลิงกดังกลาวโพสตไวที่หนาเว็บไซตของศาล หรือสงลิงกท่ีสรางไวลวงหนาใหแกคูความทาง
จดหมายอิเล็กทรอนิกส (e-mail address) ทีค่ ูความใหไ ว ซึ่งวิธีการน้ีจะทําใหก ารพิจารณาคดีในวันนัด
เปน ไปโดยรวดเร็วมากยิ่งขึ้น ไมต อ งเสยี เวลาสง ลิงกใ หแกคูความในวันนดั ซง่ึ อาจมีคดีรอพจิ ารณาหลายคดี
เม่ือถึงวันเวลานัด เจาหนาท่ีหนาบัลลังกในฐานะผูตั้งหองประชุม (host) เพียงแครอตอบรับคําขอ

๗๕ มีขอสังเกตวา การเขา หองพิจารณาทางอเิ ล็กทรอนิกสของคูความในวันนัดเทาท่ีปรากฏในปจจบุ ันมี ๒ วิธี ไดแ ก
(๑) การเขาหองพิจารณาทางอิเลก็ ทรอนิกสผา นหนาเวบ็ ไซตข องศาล โดยศาลต้งั หอ งพจิ ารณาอเิ ล็กทรอนิกสประจาํ บัลลังกไ ว
ลวงหนาในเว็บไซต และ (๒) การเขาหองพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสโดยใหเจาหนาที่หนาบัลลังกสงลิงก (Link) เขาหอง
พิจารณาใหเม่ือถึงเวลานัด โดยในกรณีท่ี (๒) จําเปนตองใหจาํ เลยติดตอมาแจงชองทางท่ีประสงครับลิงกจากเจาหนาท่ี
หนาบัลลงั กใ นวันนัด เชน E-mail Line ID หรือหมายเลขโทรศัพท จากน้ันตองบันทกึ ขอมูลชองทางติดตอสงลงิ กใหแกจําเลย
ใหป รากฏในสํานวน เพือ่ ใหเ จาหนาทีห่ นาบลั ลังกใ ชใ นการตดิ ตอสงลิงกใ หแกจ าํ เลยทปี่ ระสงคยื่นคําคดั คานในวนั นัด

๕๒

เขาหองประชุมของคคู วามและผูพ ิพากษาเทานน้ั สวนคูความและผพู ิพากษาก็เพียงแคกดลิงกที่ตง้ั รอไวแลว
ลว งหนาเพ่ือขอเขา หองประชุมเทานนั้

(๒) การตงั้ หองพิจารณาคดที างอเิ ลก็ ทรอนิกสในวันนดั
วิธีการน้ีเปนกรณีท่ีเจาหนาท่ีหนาบัลลังกสรางหองประชุมเม่ือถึงเวลานัด
จากน้ันสงลิงกสาํ หรับเขาหองประชุมใหกับคูความและผูพิพากษาผานทางจดหมายอิเล็กทรอนิกส
(e-mail address) Line ID หรือ SMS แลวแตกรณี จากน้ันคูความและผูพิพากษาเขาหองพิจารณาคดี
อิเล็กทรอนิกสตามลิงกท่ีเจาหนาท่ีหนาบัลลังกสงให อยางไรก็ตาม วิธีการน้ีมีขอเสียในแงที่เจาหนาที่
หนาบัลลังกตองเสียเวลาในการต้ังหองพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสในวันนัดซ่ึงอาจมีคดีจํานวนมาก
ตอ งพจิ ารณา
๒) ขัน้ ตอนการตรวจสอบยนื ยนั ตัวบคุ คล
การตรวจสอบยืนยันตัวบุคคล เจาหนาที่หนาบัลลังกตองแจงคูความท่ีเขารวม
การพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสใหแสดงบัตรประจาํ ตัวประชาชนใหปรากฏทางจอภาพ จากนั้น
ใหเจาหนาท่ีหนาบัลลังกบันทึกรูปภาพคูความพรอมบัตรประจําตัวประชาชนดังกลาวที่ปรากฏขอมูล
บนบตั รประจําตวั ประชาชนชัดเจน เพื่อเก็บไวเ ปน พยานหลกั ฐานในสํานวน๗๖ และเมื่อตรวจสอบยืนยัน
ตัวบุคคลเรียบรอยแลวใหเจาหนาท่ีหนาบัลลังกแนะนําวิธีปฏิบัติตนในการเขารวมกระบวนพิจารณาทาง
อเิ ลก็ ทรอนิกสใหค คู วามทราบ
๓) นดั พจิ ารณา (กาํ หนดประเดน็ ขอพพิ าท) หรอื นดั ชส้ี องสถาน
ในวันนดั พิจารณาคดีผบู ริโภค คดีมโนสาเร และคดีไมมีขอยงุ ยาก ที่จําเลยย่ืนคําใหการ
ซึ่งอาจเปนนัดที่ศาลจะกําหนดประเด็นขอพิพาท และนัดชี้สองสถานในคดีแพงสามัญที่จําเลยย่ืนคําใหการ
หากคูความยังไมไดใชวิธีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนกิ ส ใหศาลสอบถามความประสงคของคูความวาจะ
สบื พยานปากหนึง่ ปากใด หรือทกุ ปากดวยวิธีการทางอเิ ลก็ ทรอนิกสหรือไม และสั่งอนุญาตไปตามน้นั
อยางไรก็ตาม หากเปนกรณีที่มีคูความฝายหน่ึงประสงคสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกส
แตคูความอีกฝายไมประสงคและคัดคานในการที่คูความอีกฝายหน่ึงจะใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ตองปรากฏวาเปน กรณีที่คคู วามฝายท่ไี มไ ดเ ขา รว มเสียเปรยี บเทานนั้ ศาลจึงจะไมอ นญุ าต เชน จาํ เปนตอ ง
ใหพยานที่มีความสาํ คัญในคดีมาเบิกความดวยตนเองตอหนาศาล มีขอโตแยงในความถูกตองแทจริง

๗๖ ประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เรือ่ ง หลักเกณฑ วิธีการและเงื่อนไขเก่ียวกบั การใชว ิธีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๑๗ “การแสดงตนของคูความหรือบุคคลที่เกี่ยวของในคดีในการพิจารณาคดีทางระบบ
อเิ ล็กทรอนิกส ใหดําเนินการโดยใหเจาหนา ที่ตรวจสอบบุคคลท่ีใชระบบอเิ ล็กทรอนิกสว าตรงกบั คูความหรือบุคคลที่เกี่ยวของ
ในคดีหรือไม โดยใหบุคคลดังกลาวแสดงบัตรประจําตัวประชาชนใหปรากฏทางจอภาพของระบบ และใหเจาหนาท่ีทําการ
บันทึกภาพใบหนาบุคคลน้ันพรอมกับบัตรประจําตัวประชาชนที่ปรากฏขอมูลบนบัตรประจําตัวประชาชนอยางชัดเจนเสนอศาล
เพอ่ื เปนหลักฐานรวมไวในสาํ นวน”

๕๓

ของเอกสารจํานวนมาก หรือมีขอโตแยงเรื่องลายมือชื่อ ซึ่งจะตองมีการสงตรวจพิสูจน เปนตน
แตถาคัดคานดวยเหตุผลวาตนเองไมมีความพรอม หรือไมสะดวกในการใชวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส
ศาลไมควรฟงคําคัดคาน เพราะคูความฝายนั้นสามารถมาดําเนินกระบวนพิจารณาที่ศาลไดตามปกติ โดยไม
จําตอ งใหคูความอีกฝายท่ีมีความพรอมและประสงคจะใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสมาท่ีศาล
ดวย สวนในวนั สบื พยาน หากมีเอกสารในการสืบพยานของคคู วามทีม่ าดว ยตนเองทีศ่ าลนัน้ ใหเจา หนา ท่ี
ประจําหองพิจารณาคดีดําเนินการแปลงเอกสารดังกลาวใหอยูในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสและสงเขา
ระบบแทนคูค วามฝา ยนน้ั ได

(๑) ความพรอ มของคูค วาม
ใหศ าลสอบถามคูความฝายที่จะเขารวมการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ถึงความพรอมในการสืบพยานท้ังในดานอุปกรณ เชน โนตบุก เครื่องสแกนเอกสาร (scanner)
เครื่องพิมพเอกสาร (printer) ความพรอมในการเขาสูระบบรบั สงอิเล็กทรอนิกส ไมวา จะเปนระบบการย่ืน
สง และรับคําคูความทางอิเล็กทรอนิกส (e-Filing System) และระบบบริการออนไลนศาลยุติธรรม
(CIOS) รวมท้ังความสามารถในการแสดงภาพเอกสารในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสทางจอภาพของ
ระบบอิเลก็ ทรอนกิ ส (share screen) ดวย
หากคูความฝายท่ีจะเขารวมการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสมีความพรอม
ดังกลาวขางตนแลว ศาลพึงสอบถามคูความทั้งสองฝายถึงพยานบุคคลและพยานเอกสารที่จะนาํ สืบ
ในคดนี ั้นตอไป
(๒) พยานบคุ คล
กรณีพยานบุคคล ศาลพึงสอบถามถึงจํานวน และความประสงคของพยาน
วา พยานคนใดประสงคท่ีจะเขาเบิกความทางอิเล็กทรอนิกสบางหรือไม เพื่อใหศาล และคูความอีกฝาย
ไดเตรียมความพรอมดวย หากมีการเปลี่ยนแปลงความประสงคในการเขาเบิกความทางอิเล็กทรอนิกส
ในภายหลัง ก็ใหศาลพิจารณาถึงความพรอมของศาล และคูความอีกฝายในการจัดเตรียมอุปกรณและ
ความพรอ มอ่ืน ๆ หากไมมปี ญหาใดขดั ของ ก็ใหอ นุญาต
(๓) พยานเอกสาร
กรณีพยานเอกสาร ศาลพึงสอบถามถึงจํานวนเอกสารที่จะใชในการสืบพยาน

เชนเดียวกัน และสอบถามคูความวายอมรับหรือมีขอโตแยงความถูกตองของเอกสารที่จะนํามาสืบ

ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส กรณีท่ีมีขอโตแยงศาลอาจจัดใหมีการนั่งพิจารณาคดีออนไลนเพื่อตรวจสอบ

ความพรอมของเอกสารกอน (pre-trial) ก็ไดในกรณที ่ีตอ งใชตนฉบับศาลอาจสง่ั ใหคูความที่ครอบครอง

เอกสารสงตนฉบับมายงั ศาลก็ได

๕๔

๔) ข้ันตอนการสืบพยานบคุ คลทางอิเลก็ ทรอนกิ ส
กอนเริ่มการสืบพยานบุคคล ใหเจาหนาท่ีหนาบัลลังกนาํ พยานท่ีจะเขาเบิกความทาง
อิเล็กทรอนิกสสาบานตน จากน้ันใหพยานเบิกความผานจอภาพไปจนจบคําเบิกความ ทั้งน้ี กอนหรือ
ระหวางการสืบพยาน หากเกิดความสงสัยถึงความสุจริตในการดําเนินกระบวนพิจารณาของผูเขารวม
กระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนกิ ส ศาลอาจตรวจสอบสภาพแวดลอ มปลายทางไดตลอดเวลา๗๗
คูความและทนายความสามารถเบิกความเชนเดียวกับการมาเบิกความที่ศาล และ
ตองใหความรวมมือกับศาลหรือเจาหนาที่ศาลในการตรวจสอบสภาพแวดลอมปลายทางที่คูความ
และทนายความอยดู วยเสมอ เพอื่ ความเรียบรอยในการดําเนนิ กระบวนพิจารณาทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส
๕) ขนั้ ตอนการนาํ สบื เอกสารในการพจิ ารณา
ในการนั่งพิจารณาคดีผูบริโภค คดีมโนสาเร คดีไมมีขอยุงยาก และคดีแพงสามัญ
โดยปกติแลวโจทกจะเตรียมตนฉบบั เอกสารท่ีประสงคอา งเปนพยานหลกั ฐานในสํานวนมาแสดงตอศาล
ในการสืบพยานประกอบกับคําเบกิ ความของพยาน เชน สัญญากู สัญญาซื้อขาย เปนตน อยางไรก็ตาม
ในกรณีที่โจทก (พยาน) และทนายโจทกปรากฏตัวทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน การสงตนฉบับ
เอกสารเพ่ือใหศาลตรวจเปรียบเทียบกับสําเนาเอกสารทายฟองอาจแตกตางออกไปจากการสืบพยาน
ในหองพิจารณา โดยแยกอธิบายออกเปน ๒ กรณี ดงั ตอ ไปนี้

(๑) การนาํ สบื เอกสารหรอื ภาพถายประกอบคําเบกิ ความของพยานบุคคล
เอกสารหรือภาพถายท่ีใชสืบประกอบคําเบิกความของพยานบุคคลทางระบบ
อิเล็กทรอนิกส ตองใชเอกสารในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสท่ีคูความสงเขามาในระบบรับสง
อเิ ล็กทรอนกิ ส โดยกรณีทีค่ คู วามยืน่ คําฟองหรอื คํารอ งต้ังตนคดผี า นระบบรับสง อเิ ล็กทรอนกิ ส (e-Filing
System) คูความก็ตองนําเอกสารหรือภาพถายเขาระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (e-Filing System)
เทานั้น สวนกรณีคูความยื่นคําฟองหรือคํารองต้ังตนคดีดวยวิธีตามปกติ (ยื่นตอศาลเปนกระดาษ)
คูความตองนําเอกสารหรือภาพถายเขาระบบบริการออนไลนศาลยุติธรรม (CIOS) ซึ่งเจาหนาที่ศาล
จะตองพมิ พเ อกสารดงั กลาวเพ่ือเก็บรวมไวในสํานวน๗๘

๗๗ วิธีการตรวจสอบสภาพแวดลอมปลายทางที่พยาน คูความ หรือทนายความอยูขณะเขารวมกระบวนพิจารณา
ทางอิเล็กทรอนิกส อาจกระทําไดหลายวิธี เชน หันกลองใหศาลตรวจสอบสภาพหองทุกดาน รวมถึงบนหรือใตโตะ
ที่คอมพิวเตอรต ั้งอยู Share screen ใหศาลตรวจสอบหนาจอคอมพวิ เตอร ใชก ระจกสองหรือกลอ งหลังของโทรศัพทเคล่ือนที่
สองใหศาลเห็นหนาจอและสภาพดานหลังเครื่องคอมพิวเตอร เปนตน หรือหากศาลตองการความม่ันใจวาพยานเบิกความ
โดยอยูคนเดียวในหองปดตลอดเวลาท่ีเบิกความ หลังจากตรวจสภาพแวดลอมปลายทางแลว ศาลอาจใหพยานต้ังกลอง
ในมุมทศี่ าลสามารถมองเหน็ ประตูหองไดต ลอดเวลา เปน ตน

๗๘ ประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เรื่อง หลกั เกณฑ วธิ ีการและเงื่อนไขเก่ียวกับการใชวิธีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ลงวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๒๔ วรรคหน่ึง “เอกสารหรือภาพถายที่ใชสืบประกอบคําเบิกความของพยานบุคคล
ทางระบบอเิ ล็กทรอนิกส ใหใ ชเอกสารในรูปแบบขอ มูลอเิ ล็กทรอนิกสทค่ี ูความสง เขามาในระบบรับสง อเิ ลก็ ทรอนิกส”

๕๕

สําหรับวิธีการนําสืบคูความที่นําสืบสามารถดําเนินการไดโดย (๑) เปดไฟล
เอกสารหรือภาพถายน้ันในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส แลวแสดงภาพเอกสารในรูปแบบขอมูล
อเิ ล็กทรอนิกสด งั กลาวทางจอภาพของระบบอิเล็กทรอนิกสใหศาล พยานและคูความทุกฝายตรวจดู
(share screen) หรือ (๒) แสดงตนฉบับเอกสารหรือวัตถุพยานใหปรากฏทางจอภาพของระบบ
อิเล็กทรอนิกสเ พ่อื ใหตรวจสอบความถูกตองกบั สําเนาเอกสารหรอื ภาพถา ยทไ่ี ดยนื่ ไวในสาํ นวนแลว ๗๙

(๒) การนําสบื เอกสารหรือภาพถา ยประกอบการถามคา น
กรณีมีการอางเอกสารหรือภาพถายประกอบการถามคาน คูความฝายที่อางตอง
แปลงเอกสารหรือภาพถายใหอยูในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกส แลวแสดงผานทางจอภาพของระบบ
อิเล็กทรอนิกสใหศาล พยานและคูความทุกฝายตรวจดู (share screen) หากพยานตรวจสอบเอกสาร
ทางจอภาพแลวรับรองการมีอยูและความถูกตองของเอกสาร อันเปนเหตุที่ศาลสามารถรับฟงเอกสาร
หรือภาพถายประกอบคําเบิกความพยานน้ันได๘๐ คูความฝายที่อางเอกสารหรือภาพถายประกอบการ
ถามคานน้ันจะตองสงเอกสารหรือภาพถายในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสน้ันใหศาลทางระบบรับสง
อเิ ล็กทรอนิกสภายในเวลาท่ศี าลเห็นสมควรเพื่อจดั เกบ็ เปนสาํ นวนความ๘๑
ในกรณีท่ีคูความบางฝายมาดําเนินกระบวนพิจารณาท่ีศาลและนําเอกสารมาใช
ประกอบ การสืบพยานหากไมไดจัดเตรียมเอกสารมาในรูปแบบอิเล็กทรอนิกสท่ีพรอมไวใชแสดงทาง
จอภาพ (share screen) ก็อาจใชอุปกรณหรือเคร่ืองมือของศาลในหองพิจารณาในการดําเนินการ
ดงั กลาวได

๗๙ ประกาศสาํ นกั งานศาลยุติธรรม เร่ือง หลกั เกณฑ วธิ ีการและเงื่อนไขเก่ียวกบั การใชวธิ พี ิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๒๕ วรรคหนึ่ง “ในการสืบพยาน ใหคูความที่นําสืบเอกสารหรือภาพถายเปดไฟลเอกสาร
หรือภาพถายน้ันในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส แลวแสดงภาพเอกสารในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสดังกลาวทางจอภาพของ
ระบบอิเล็กทรอนิกสใหศาล พยานและคูความทุกฝายตรวจดู (share screen) หรือแสดงตนฉบับเอกสารหรือวัตถุพยาน
ใหป รากฏทางจอภาพของระบบอเิ ล็กทรอนิกสเพื่อใหตรวจสอบความถูกตอ งกับสําเนาเอกสารหรือภาพถา ยทไ่ี ดย ืน่ ไวใ นสาํ นวนแลว”

๘๐ คําพิพากษาศาลฎีกาที่ ๓๗๗๐/๒๕๔๙ เอกสารท่ีจําเลยใชประกอบการถามคานโจทก ซึ่งอางตนเองเปนพยาน
โดยโจทกเองก็เบิกความรับรองขอเท็จจริงตามเอกสารนั้นเปนพยานหลักฐานท่ีไมอยูในบังคับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา
ความแพง มาตรา ๘๘ และมาตรา ๙๐

๘๑ ประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เรือ่ ง หลกั เกณฑ วิธีการและเงื่อนไขเก่ียวกับการใชวิธีพจิ ารณาคดที างอิเล็กทรอนิกส
ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๒๕ วรรคสอง “คูความท่ีนําเอกสารหรือภาพถายมาใชถามคานพยานตองแปลงเอกสาร
หรือภาพถายใหอยูในรูปแบบขอมลู อิเล็กทรอนกิ ส แลวแสดงภาพเอกสารในรูปแบบขอ มูลอเิ ล็กทรอนิกสดังกลาวทางจอภาพ
ของระบบอิเลก็ ทรอนกิ สใ หศาล พยานและคูความทุกฝายตรวจดู (share screen) และตองสง เอกสารหรือภาพถายในรปู แบบ
ขอมลู อเิ ลก็ ทรอนกิ สนนั้ ใหศาลทางระบบรบั สงอเิ ลก็ ทรอนิกสภายในเวลาที่ศาลเห็นสมควรเพอื่ จดั เก็บเปน สาํ นวนความ”

๕๖

๖) การลงลายมือช่อื ในบันทึกคาํ ใหการและรายงานกระบวนพิจารณา
เม่ือการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสเสร็จส้ิน ศาลอาจส่ังใหเจาหนาท่ีหนาบัลลังก
จดั ทําบันทึกคําใหการและรายงานกระบวนพิจารณาที่ไดจัดทําไวในรูปแบบไฟล PDF แลวสงใหคูความ
และทนายความลงลายมือชอ่ื อเิ ล็กทรอนิกสใ นบนั ทกึ คําใหการและรายงานกระบวนพิจารณา๘๒
อยางไรก็ตาม หากไมสามารถจัดใหลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสได ขอกําหนดของ
ประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๑๒ กําหนดวา “รายงาน
กระบวนพิจารณาที่จัดทําในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกส หากไดกระทําตอหนาคูความหรือพยาน
ท่ีอยูในหองพิจารณาหรือถือวาไดอยูในหองพิจารณาในการพิจารณาโดยระบบการประชุมทางจอภาพ
เมื่อศาลไดอา นรายงานกระบวนพิจารณาใหคูความหรือพยานไดร ับฟงและคูค วามหรือพยานดังกลาวได
ดําเนินการตามหลักเกณฑและวิธีการที่สํานักงานศาลยุติธรรมประกาศกําหนด ใหถือวาบุคคลนั้น
ไดทราบและลงลายมือชื่อในรายงานกระบวนพิจารณานั้นแลว” ซึ่งภายหลังสํานักงานศาลยุติธรรม
ออกประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เรือ่ ง หลักเกณฑ วิธีการและเงื่อนไขเกี่ยวกับการใชวิธีพิจารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกส ขอ ๒๖ ซ่ึงกําหนดวา “เมือ่ พยานเบิกความเสรจ็ และองคคณะผูพพิ ากษาอานบันทึก
คําเบิกความพยานแลวใหเจาหนาท่ีจัดใหคูความท่ีอยูในหองพิจารณาลงลายมือช่ือแลวแปลงบันทึกคาํ
เบิกความพยานดังกลา วใหอยูในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนกิ สนําเขาระบบอิเลก็ ทรอนิกส ใหค ูความและ
บคุ คลท่เี กย่ี วของทอ่ี ยูนอกศาลตรวจดูทางจอภาพและลงลายมือชื่ออเิ ลก็ ทรอนกิ สแสดงรบั รูหรือรับรอง
ในเอกสารนั้น หากไมสามารถลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสไดถือวาเปนกรณีที่บุคคลดังกลาวลง
ลายมอื ช่อื ไมไ ด” และวรรคสองกําหนดวา “ความในวรรคกอ นใหนาํ มาใชบ งั คับแกการลงลายมอื ช่ือของ
คูความในรายงานกระบวนพิจารณาโดยอนุโลม” ดังนั้น เม่ือศาลอานบันทึกคําใหการและรายงาน
กระบวนพิจารณาใหคูความฟงเรียบรอยแลว ยอมถือวาเปนกรณีที่คูความลงลายมือชื่อไมได๘๓
ตามประกาศสํานักงานศาลฯ และถือวาคูความทราบและลงลายมือชื่อในบันทึกคําใหการและรายงาน
กระบวนพิจารณาแลว ตามขอกําหนดของประธานศาลฎีกาฯ จึงไมตองจัดใหคูความลงลายมือช่ือใด ๆ
ในบนั ทกึ คาํ ใหการและรายงานกระบวนพิจารณาทจี่ ัดทําขึน้ อีก
๗) กระบวนพจิ ารณากรณจี ําเลยเขา มาในคดี
ดงั ท่กี ลา วมาแลวกอนหนา วา การทศ่ี าลมีคําส่งั อนุญาตใหโ จทกพ ิจารณาคดที างอิเล็กทรอนกิ ส
ไมไดทําใหจําเลยที่ประสงคยื่นคําใหการเสียสิทธิในการตอสูคดี เพราะจําเลยสามารถเลือกเขารวม

๘๒ วิธีการลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสอาจทําโดยเทียบเคียงวิธีการตามหนังสือสํานักงานศาลยุติธรรม ดวนท่ีสุด ที่
ศย ๐๑๖/ว ๕๗๘ ลงวันที่ ๔ มิถุนายน ๒๕๖๔ เรื่อง ขอพิจารณาในการลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสในสัญญาประนีประนอม
ยอมความในคดแี พง

๘๓ หลักการน้ีสอดคลองกับประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒)

๕๗

กระบวนพิจารณาทางอเิ ล็กทรอนิกสเชนเดียวกับโจทก หรือจะเดินทางมารวมกระบวนพจิ ารณาดว ยตนเอง
ท่ีศาลตามปกติกไ็ ด

นอกจากน้ัน เมื่อจาํ เลยไดรบั หมายเรียกและสาํ เนาคําฟองซ่งึ ปรากฏขอความอนั เปนการ
แจงจําเลยในทํานองที่วา “...หากจําเลยประสงคเขารว มกระบวนพิจารณาทางอิเลก็ ทรอนิกสสามารถ
เขาหองพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสไดที่หนาเว็บไซตของศาล หรือติดตอขอชองทางสงลิงก
(Link) เพื่อเขาหองพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสไดท่ี …” จําเลยอาจรองขอใหใชวิธีพิจารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกสไ ด โดยตองระบุระบบอิเล็กทรอนิกส อุปกรณส ื่อสารและสถานที่ที่จะใชระบบมาดวย๘๔
ซึ่งเม่ือศาลมีคําส่ังอนุญาตใหจําเลยดําเนินกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกส กระบวนพิจารณา
ทจี่ ะดําเนนิ ตอไปจะมีลกั ษณะเปนอิเล็กทรอนกิ สเตม็ รปู แบบ

เม่อื จําเลยเขาสกู ระบวนการพจิ ารณาคดขี า งตนแลว คคู วามอาจเจรจาตกลงกัน
และจาํ เลยอาจย่นื คําใหการตอสูคดีหรือไมก็ได โดยมขี อพจิ ารณา ดงั น้ี

(๑) กรณจี ําเลยย่นื คําใหก าร
กรณีจําเลยย่ืนคําใหการและคูความประสงคเจรจาขอพิพาท ศาลอาจดําเนินการ
ไกลเกลี่ยขอพิพาทออนไลนภ ายในหอ งพิจารณา หรือท่ีศูนยไกลเ กลี่ยประจาํ ศาล ในกรณที คี่ ูความตกลง
หรือประนีประนอมยอมความกันได และตองทําสัญญาประนีประนอมยอมความ ศาลจะดําเนินการให
คคู วามใชว ิธีลงลายมือชื่อในเอกสารในรปู แบบขอมูลอิเลก็ ทรอนิกสไ ด๘๕ โดยศาลอาจจัดใหคูความที่มิได
อยใู นหองพิจารณาคดีลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสในสัญญาประนีประนอมยอมความ๘๖ ในสวนคูความ
ที่อยูในหองพิจารณาคดีของศาล ศาลอาจจัดใหคูความนั้นลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส (Sign Pad)
หรือลงลายมือช่ือจริงในสัญญาประนีประนอมยอมความดังกลาวก็ได และในกรณีท่ีคูความตกลงกันได
แตไมสามารถจัดทําสัญญาประนีประนอมยอมความไดในนัดนั้น ศาลอาจพิจารณาใหเลื่อนคดีไป
เพ่ือทําสัญญาประนีประนอมยอมความในนัดหนา โดยสอบถามความประสงคของคูความวาจะดําเนินการ
ทางอเิ ล็กทรอนิกสใ นนัดหนาหรือไม

๘๔ ประกาศสาํ นกั งานศาลยตุ ิธรรม เร่ือง หลักเกณฑ วิธีการและเงื่อนไขเกี่ยวกับการใชวธิ ีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ลงวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๑๓ “การรองขอใหมีการนั่งพิจารณาโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส คูความอาจรองขอใน
เวลาท่ียื่นคําคูความหรือในระหวางการพิจารณา โดยตองระบุระบบอิเล็กทรอนิกส อุปกรณสื่อสารและสถานที่ที่คูความหรือ
บุคคลที่เกี่ยวของในคดจี ะใชระบบมาดว ย”

๘๕ ขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ลงวันที่ ๑๘ กันยายน
๒๕๖๓ ขอ ๑๐ “ในกรณีท่ีตองลงลายมอื ช่ือในเอกสารในรูปแบบขอมลู อิเลก็ ทรอนิกส อาจใชลายมือชอ่ื อเิ ลก็ ทรอนิกส หรือให
ถือวา ไดม ีการลงลายมอื ชือ่ แลว ถา …”

๘๖ แนวทางการลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสในสัญญาประนีประนอมยอมความ เปนไปตามหนังสือสํานักงาน
ศาลยตุ ธิ รรม ดวนทีส่ ุด ที่ ศย ๐๑๖/ว ๕๗๘ ลงวนั ที่ ๔ มิถุนายน ๒๕๖๔ เรือ่ ง ขอพิจารณาในการลงลายมือช่ืออเิ ล็กทรอนิกส
ในสญั ญาประนีประนอมยอมความในคดแี พง

๕๘

สาํ หรับกรณีที่จาํ เลยยื่นคําใหการและคูความไมประสงคไกลเกลี่ยขอพิพาท
หรือศาลดําเนินการไกลเกล่ียขอพิพาทแลวคูความตกลงกันไมได ศาลตองดําเนินการสืบพยานสองฝาย
โดยในนัดน้ันศาลอาจกําหนดประเด็นขอพิพาท หรือช้ีสองสถาน สอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับพยาน
และสบื พยานไปตามรูปคดี หรือเล่ือนคดีไปเพื่อสืบพยานในนัดหนา โดยกอนเสร็จสน้ิ กระบวนพิจารณา
ใหศาลสอบถามความประสงคของคูความรวมถึงพยานเสียกอนวาคูความหรือพยานประสงคสืบพยาน
ทางอเิ ลก็ ทรอนิกสหรือไม หากคูความฝา ยใดประสงคและศาลมีคําสั่งอนญุ าตใหสบื พยานทางอิเล็กทรอนิกส
กใ็ หแจงชองทางการติดตอระหวางศาลและคูความรวมถึงพยานในวันนัด เชน หมายเลขโทรศัพท
ท่ีอยูจดหมายอิเล็กทรอนิกส (e-mail address) หรือ Line ID เปนตน ทั้งน้ี การสืบพยานสองฝาย
ทางอเิ ล็กทรอนกิ สใหดาํ เนินการตามขอ ๓.๓ ซึ่งจะไดกลา วถงึ ในลาํ ดบั ถัดไป

ขอสังเกต ในกรณที ี่มกี ารเล่ือนคดีไปเพ่ือสบื พยานในนัดหนา หากเปนพยานบุคคล
ท่ีคูความฝายนั้นนํามาศาลเอง (พยานนํา) ยอมเปนหนาท่ีของคูความฝายที่นําพยานบุคคลนั้นเขาสืบพยาน
ในการจัดใหพยานเขารวมและเบิกความทางอิเล็กทรอนิกส หากเปนพยานบุคคลที่ศาลตองหมายเรียก
มาเปนพยาน (พยานหมาย) นอกจากขอความที่ปรากฏในหมายเรียกแบบปกติแลว คดที ่ีมีการพิจารณา
ทางอิเล็กทรอนิกสจะตองปรากฏขอความอันเปนการแจงพยานในทํานองที่วา “ในวันนัดพิจารณา หรือ
สืบพยาน ศาลอนุญาตใหคูความเขารวมกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน
Google Meet หากพยานประสงคเขารว มกระบวนพิจารณา สามารถเดินทางมาที่ศาลไดตามปกติ
หรือหากพยานประสงคเขารวมกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสสามารถเขาหองพิจารณาคดี
ทางอเิ ล็กทรอนิกสไ ดท ี่หนา เวบ็ ไซตข องศาล หรือติดตอขอชองทางสง ลงิ ก (Link) เพื่อเขาหองพจิ ารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกสไดท่ี …” เพ่ือใหพยานบุคคลท่ีประสงคเขารวมกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกส
ทราบชอ งทางทีต่ นสามารถเขารวมการพิจารณาได

(๒) กรณจี าํ เลยขาดนัดยื่นคาํ ใหก าร
กรณีจําเลยขาดนัดยื่นคําใหการ และมีการสืบพยานโจทกฝายเดียว
ตามประมวลกฎหมายวธิ ีพิจารณาความแพง มาตรา ๑๙๘ ทวิ โดยโจทกสามารถสบื พยานบุคคลหรือสง
เอกสารแทนการสืบพยานไดผานทางระบบอิเล็กทรอนิกส ไดแก ระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (e-Filing
System) หรือระบบบริการออนไลนศาลยุติธรรม (CIOS) และศาลจะมีคําพิพากษาในวันเดียวกันหรือ
นัดฟง คาํ พิพากษาในภายหลงั แลวแตกรณี

๕๙

๖๐

๖๑

๓.๓ การสบื พยานสองฝา ยทางอิเลก็ ทรอนิกส

๓.๓.๑ กระบวนพิจารณากอ นวันนดั
เน่ืองจากการสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกสจะมีข้ันตอนและวิธีการมากกวาการสืบพยาน

ในกรณปี กติ โดยเฉพาะในเรอ่ื งการอางพยานเอกสารหรือภาพถายประกอบคําเบิกความพยาน หรือการ
ถามคานพยาน ดังน้ัน ศาลจึงอาจกําหนดใหมีการน่ังพิจารณาทางระบบอิเล็กทรอนิกสกอนวันนัด
สืบพยาน (นัดพรอม) เพื่อตรวจความพรอมของเอกสารที่คูความจะใชในการสืบพยาน๘๗ ทําใหการ
พิจารณาคดีในวันนัดสืบพยานเปนไปดวยความรวดเร็ว ซ่ึงไดกลาววิธีการตาง ๆ ไวในขอ ๓.๒.๒ ๕)
“ขัน้ ตอนการนําสบื เอกสารในการพจิ ารณา” ดังกลา วขา งตนแลว

๓.๓.๒ กระบวนพิจารณาในวนั นดั

๑) ขน้ั ตอนการเขา รว มกระบวนพจิ ารณาคดีทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส
เมอื่ ถึงเวลานัดสบื พยาน คูความหรอื พยานทย่ี ืน่ คาํ รอ งขอใชวธิ กี ารพจิ ารณาคดอี ิเลก็ ทรอนกิ ส
และศาลมีคําสั่งอนุญาตแลว สามารถเขาหองพิจารณาคดีอิเล็กทรอนิกสที่เตรียมพรอมไว ซึ่งอาจ
เปนหองพิจารณาคดที างอเิ ล็กทรอนกิ สทตี่ ั้งไวล วงหนาหรอื ต้ังในวันนัด สวนคูค วามหรอื พยานที่ไมไดย ื่น
คํารองหรือไมไดรับอนุญาตใหใชวิธีการพิจารณาคดีอิเล็กทรอนิกส จะตองเขารวมกระบวนพิจารณาท่ี
หองพิจารณาของศาล โดยกอนท่ีศาลจะออกนั่งพิจารณา ใหเจาหนาที่เชื่อมสัญญาณระบบอิเล็กทรอนิกส
ระหวางศาลกับคูความหรือพยานท่ีไดรับอนุญาต ตรวจสอบความเหมาะสมของอุปกรณสื่อสารและ
สถานที่ที่ใชระบบ และแจงขั้นตอนตลอดจนวิธีการปฏิบัติตนในการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนกิ ส๘๘
๒) ขน้ั ตอนการตรวจสอบยนื ยนั ตัวบคุ คล
การตรวจสอบยนื ยันตวั บคุ คล เมื่อเร่ิมกระบวนพจิ ารณาคดีใหเ จาหนาท่ตี รวจสอบยนื ยนั
ตัวบุคคลคูความทุกฝายกอน สําหรับคูความท่ีเขารวมการพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสใหแสดงบัตร
ประจําตัวประชาชนใหปรากฏทางจอภาพ จากนั้นใหเจาหนาที่ศาลบันทึกรูปภาพคูความพรอมบัตร
ประจําตัวประชาชนดังกลาวที่ปรากฏขอมูลบนบัตรประจําตัวประชาชนชัดเจน เพื่อเก็บไวเปน
พยานหลกั ฐานในสํานวน พรอมท้งั แนะนําวิธีปฏิบัติตนในการเขารว มกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกส

๘๗ ประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เรอื่ ง หลกั เกณฑ วิธีการและเง่อื นไขเก่ียวกบั การใชวธิ ีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๒๔ วรรคสาม “เพ่ือประโยชนในการสืบพยาน ศาลอาจกําหนดใหมีการน่ังพิจารณาทาง
ระบบอเิ ลก็ ทรอนกิ สกอ นวนั นดั สืบพยานเพือ่ ตรวจความพรอมของเอกสารทค่ี ูความจะใชใ นการสบื พยาน”

๘๘ ประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เรือ่ ง หลกั เกณฑ วิธีการและเงอ่ื นไขเกี่ยวกับการใชวธิ ีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๒๙ “กอนศาลออกน่ังพิจารณา ใหเจาหนาท่ีเช่ือมสัญญาณระบบอิเล็กทรอนิกสระหวาง
ศาลกับผูที่ไดรับอนุญาตใหใชระบบ ตรวจความเหมาะสมของอุปกรณสื่อสารและสถานทท่ี ่ีใชระบบ และแจงข้ันตอนตลอดจน
วิธีการปฏบิ ัติตนในการพิจารณาคดที างอิเล็กทรอนิกสใ หผ เู กย่ี วขอ งทราบ”

๖๒

ใหค คู วามทราบ๘๙ หลังจากนั้น เมือ่ จะเริ่มสืบพยานปากใดใหเจาหนา ทตี่ รวจสอบยนื ยันตัวบุคคลพยานน้ัน
ดวยวิธีการอยางเดียวกัน พรอมท้ังนําพยานสาบานตนหรือกลาวคาํ ปฏิญาณตอศาลที่นั่งพิจารณา
ในหองพิจารณากอนเรม่ิ สบื พยาน โดยดําเนินการเชนน้ีไปจนครบทกุ ปาก

๓) การนาํ สืบเอกสารหรอื ภาพถา ยประกอบคําเบกิ ความของพยานบคุ คล
เอกสารหรือภาพถายท่ีใชสืบประกอบคําเบิกความของพยานบุคคลทางระบบอิเล็กทรอนิกส
ตอ งใชเ อกสารในรูปแบบขอ มูลอเิ ล็กทรอนิกสที่คูความสงเขา มาในระบบรับสงอิเล็กทรอนกิ ส โดยกรณีท่ี
คูความย่ืนคําฟองหรือคํารองตั้งตนคดีผานระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (e-Filing System) คูความก็ตอง
นําเอกสารหรือภาพถายเขาระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (e-Filing System) เทานั้น สวนกรณีคูความ
ย่ืนคําฟองหรือคํารองต้ังตนคดีดวยวิธีตามปกติ (ยื่นตอศาลเปนกระดาษ) คูความตองนําเอกสารหรือ
ภาพถายเขาระบบบริการออนไลนศาลยุติธรรม (CIOS) ซ่ึงเจาหนาท่ีศาลจะตองพิมพเอกสารดังกลาว
เพอ่ื เก็บรวมไวใ นสํานวน๙๐
สําหรับวิธีการนําสืบคูความท่ีนําสืบสามารถดําเนินการไดโดย (๑) เปดไฟลเอกสารหรือ
ภาพถา ยนน้ั ในระบบรับสง อิเล็กทรอนิกส แลว แสดงภาพเอกสารในรูปแบบขอมูลอิเลก็ ทรอนกิ สดังกลาว
ทางจอภาพของระบบอิเล็กทรอนิกสใหศาล พยานและคูความทุกฝายตรวจดู (share screen) หรือ
(๒) แสดงตนฉบบั เอกสารหรอื วัตถพุ ยานใหปรากฏทางจอภาพของระบบอิเล็กทรอนิกสเ พือ่ ใหตรวจสอบ
ความถูกตอ งกับสาํ เนาเอกสารหรือภาพถา ยท่ไี ดย น่ื ไวในสาํ นวนแลว ๙๑

๘๙ ประกาศสํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม เร่ือง หลักเกณฑ วิธีการและเงื่อนไขเก่ียวกบั การใชว ธิ ีพิจารณาคดีทางอเิ ล็กทรอนิกส
ลงวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๑๗ “การแสดงตนของคูความหรือบุคคลท่ีเกี่ยวของในคดีในการพิจารณาคดีทางระบบ
อิเลก็ ทรอนิกส ใหด ําเนินการโดยใหเจา หนา ทต่ี รวจสอบบคุ คลท่ีใชระบบอเิ ล็กทรอนิกสว า ตรงกบั คูความหรือบคุ คลทเ่ี กยี่ วขอ ง
ในคดีหรือไม โดยใหบุคคลดังกลาวแสดงบัตรประจําตัวประชาชนใหปรากฏทางจอภาพของระบบ และใหเจาหนาท่ีทําการ
บันทึกภาพใบหนาบุคคลนั้นพรอมกับบัตรประจําตัวประชาชนท่ีปรากฏขอมูลบนบัตรประจําตัวประชาชนอยางชัดเจนเสนอศาล
เพอ่ื เปน หลักฐานรวมไวใ นสํานวน”

๙๐ ประกาศสํานกั งานศาลยุติธรรม เรอื่ ง หลักเกณฑ วิธีการและเงอื่ นไขเกี่ยวกบั การใชวิธีพจิ ารณาคดที างอิเล็กทรอนิกส
ลงวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๒๔ วรรคหน่ึง “เอกสารหรือภาพถายที่ใชสืบประกอบคําเบิกความของพยานบุคคล
ทางระบบอเิ ล็กทรอนกิ ส ใหใ ชเอกสารในรูปแบบขอมลู อเิ ล็กทรอนิกสทีค่ คู วามสงเขามาในระบบรบั สง อิเล็กทรอนิกส”

๙๑ ประกาศสาํ นกั งานศาลยุติธรรม เรอื่ ง หลกั เกณฑ วธิ ีการและเงอ่ื นไขเก่ียวกบั การใชวิธพี ิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๒๕ วรรคหนึ่ง “ในการสืบพยาน ใหคูความท่ีนําสืบเอกสารหรือภาพถายเปดไฟลเอกสาร
หรือภาพถายน้ันในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส แลวแสดงภาพเอกสารในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสดังกลาวทางจอภาพของ
ระบบอิเล็กทรอนิกสใหศาล พยานและคูความทุกฝายตรวจดู (share screen) หรือแสดงตนฉบับเอกสารหรือวัตถุพยาน
ใหป รากฏทางจอภาพของระบบอเิ ล็กทรอนิกสเพ่อื ใหตรวจสอบความถูกตอ งกบั สาํ เนาเอกสารหรือภาพถายท่ีไดยน่ื ไวใ นสํานวนแลว”

๖๓

๔) การนําสบื เอกสารหรือภาพถายประกอบการถามคาน
กรณีมีการอางเอกสารหรอื ภาพถายประกอบการถามคาน คคู วามฝายท่ีอา งตองแปลงเอกสาร
หรือภาพถายใหอยูในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกส แลวแสดงผานทางจอภาพของระบบอิเล็กทรอนิกส
ใหศาล พยานและคูความทุกฝายตรวจดู (share screen) หากพยานตรวจสอบเอกสารทางจอภาพแลว
รับรองการมีอยูและความถูกตองของเอกสาร อันเปนเหตุท่ีศาลสามารถรับฟงเอกสารหรือภาพถาย
ประกอบคําเบิกความพยานนั้นได๙๒ คูความฝายท่ีอางเอกสารหรือภาพถายประกอบการถามคานน้ัน
จะตองสงเอกสารหรือภาพถายในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนกิ สนั้นใหศ าลทางระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส
ภายในเวลาท่ีศาลเห็นสมควรเพื่อจัดเก็บเปน สาํ นวนความ๙๓
ในกรณท่ีคูความบางฝายมาดําเนินกระบวนพิจารณาท่ีศาลและนําเอกสารมาใชประกอบ
การสืบพยานหากไมไดจัดเตรียมเอกสารมาในรูปแบบอิเล็กทรอนิกสท่ีพรอมไวใชแสดงทางจอภาพ
(share screen) กอ็ าจใชอ ุปกรณหรอื เครอ่ื งมือของศาลในหองพิจารณาในการดําเนินการดงั กลาวได
๕) การลงลายมือช่อื ในบนั ทึกคําใหการและรายงานกระบวนพจิ ารณา
เมื่อการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสเสร็จสิ้น ศาลอาจสั่งใหเจาหนาที่หนาบัลลังก
จัดทําบันทึกคําใหการและรายงานกระบวนพิจารณาในรูปแบบไฟล PDF แลวสงใหคูความ และ
ทนายความลงลายมอื ชอื่ อิเล็กทรอนกิ สในบนั ทึกคาํ ใหการและรายงานกระบวนพิจารณา๙๔
อยางไรก็ตาม หากไมสามารถจัดใหลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสได ขอกําหนด
ของประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๑๒ กําหนดวา
“รายงานกระบวนพิจารณาที่จัดทําในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกส หากไดกระทําตอหนาคูความหรือ
พยานที่อยูในหองพิจารณาหรือถือวาไดอยใู นหองพิจารณาในการพิจารณาโดยระบบการประชุมทางจอภาพ
เมือ่ ศาลไดอานรายงานกระบวนพิจารณาใหคูความหรือพยานไดรับฟงและคูความหรือพยานดังกลาว

๙๒ คําพิพากษาศาลฎีกาท่ี ๓๗๗๐/๒๕๔๙ เอกสารที่จําเลยใชประกอบการถามคานโจทก ซ่ึงอางตนเองเปนพยาน
โดยโจทกเองก็เบิกความรับรองขอเท็จจริงตามเอกสารน้ันเปนพยานหลักฐานที่ไมอยูในบังคับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา
ความแพง มาตรา ๘๘ และมาตรา ๙๐

๙๓ ประกาศสํานกั งานศาลยุติธรรม เรอื่ ง หลกั เกณฑ วธิ ีการและเง่อื นไขเก่ียวกับการใชวธิ ีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ลงวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๒๕ วรรคสอง “คูความท่ีนําเอกสารหรือภาพถายมาใชถามคานพยานตองแปลงเอกสาร
หรือภาพถายใหอยูในรูปแบบขอมูลอิเลก็ ทรอนิกส แลวแสดงภาพเอกสารในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสดังกลาวทางจอภาพ
ของระบบอเิ ลก็ ทรอนกิ สใหศ าล พยานและคูความทุกฝา ยตรวจดู (share screen) และตองสงเอกสารหรอื ภาพถา ยในรูปแบบ
ขอ มูลอเิ ล็กทรอนกิ สนั้นใหศาลทางระบบรับสงอิเล็กทรอนกิ สภายในเวลาทศ่ี าลเห็นสมควรเพ่ือจดั เก็บเปน สาํ นวนความ”

๙๔ วิธกี ารลงลายมอื ชอื่ อเิ ล็กทรอนกิ สเปน ไปตามประกาศสาํ นักงานศาลยุติธรรม เร่ือง หลกั เกณฑ วิธีการและเง่ือนไข
เก่ียวกับการใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส ลงวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๙ โดยอาจทําโดยเทียบเคียงวิธีการตาม
หนังสือสํานักงานศาลยุติธรรม ดวนที่สุด ที่ ศย ๐๑๖/ว ๕๗๘ ลงวันที่ ๔ มิถุนายน ๒๕๖๔ เรื่อง ขอพิจารณาในการลงลายมือชื่อ
อิเล็กทรอนิกสใ นสัญญาประนีประนอมยอมความในคดแี พง

๖๔
ไดดําเนินการตามหลักเกณฑและวิธีการที่สํานักงานศาลยุติธรรมประกาศกําหนด ใหถือวาบุคคลนั้น
ไดทราบและลงลายมือชื่อในรายงานกระบวนพิจารณานั้นแลว” ซึ่งภายหลังสํานักงานศาลยุติธรรม
ออกประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เรื่อง หลักเกณฑ วิธีการและเงื่อนไขเก่ียวกับการใชวิธีพจิ ารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกส ขอ ๒๖ ซึ่งกําหนดวา “เมื่อพยานเบิกความเสร็จและองคคณะผูพิพากษาอาน
บันทึกคําเบิกความพยานแลวใหเจาหนาที่จัดใหคูความท่ีอยูในหองพิจารณาลงลายมือชื่อแลวแปลง
บันทึกคําเบิกความพยานดังกลาวใหอยูในรูปแบบขอมูลอิเล็กทรอนิกสนาํ เขาระบบอิเล็กทรอนิกส
ใหคูความและบุคคลที่เกี่ยวของที่อยูนอกศาลตรวจดูทางจอภาพและลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส
แสดงรับรูหรือรบั รองในเอกสารนน้ั หากไมส ามารถลงลายมือชือ่ อเิ ล็กทรอนกิ สไดถอื วา เปน กรณีท่บี ุคคล
ดังกลาวลงลายมือชอ่ื ไมได” และวรรคสองกําหนดวา “ความในวรรคกอ นใหนาํ มาใชบ งั คับแกการลงลายมือช่ือ
ของคูความในรายงานกระบวนพิจารณาโดยอนุโลม” ดังนั้น เม่ือศาลอานบันทึกคําใหการและรายงาน
กระบวนพิจารณาใหคูความฟงเรียบรอ ยแลว ยอ มถือวาเปน กรณีทคี่ คู วามลงลายมือช่อื ไมได๙๕ และถือวา
คูความทราบและลงลายมือชื่อในบันทึกคาํ ใหการและรายงานกระบวนพิจารณาแลว ตามขอกําหนด
ของประธานศาลฎีกาและประกาศสาํ นักงานศาลยตุ ิธรรมดังกลาว จึงไมตองจัดใหค คู วามลงลายมอื ช่ือใด ๆ
ในบันทกึ คาํ ใหก ารและรายงานกระบวนพจิ ารณาท่ีจดั ทาํ ข้ึนอกี

๙๕ หลักการน้สี อดคลอ งกับประมวลกฎหมายวธิ ีพิจารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒)

๖๕

๖๖

๓.๔ การลงลายมือชือ่ อเิ ลก็ ทรอนิกสใ นสญั ญาประนปี ระนอมยอมความ
ในกรณีคคู วามฝายหน่ึงฝา ยใดหรือท้ังสองฝายใชวิธีการพิจารณาคดีทางอเิ ล็กทรอนกิ ส และสามารถ

ไกลเกลี่ยขอพิพาทไดสําเร็จ การทําสัญญาประนีประนอมยอมความเปนไปตามแนวทางการลงลายมือชื่อ
อิเล็กทรอนิกสในสัญญาประนีประนอมยอมความ ตามหนังสือสํานักงานศาลยุติธรรม ดวนที่สุด
ที่ ศย ๐๑๖/ว ๕๗๘ ลงวันที่ ๔ มิถุนายน ๒๕๖๔ เรื่อง ขอพิจารณาในการลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกส
ในสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีแพง๙๖ ซึ่งขอพิจารณาในเร่ืองนี้ไดวางเง่ือนไขอันเปนหลักการ
ในการทาํ สญั ญาประนีประนอมยอมความทางอเิ ล็กทรอนิกสไ ว ๔ ประการ ดงั นี้

๓.๔.๑ ตอ งกระทาํ ตอหนาศาลท่ีน่ังพจิ ารณา
เมื่อคูความทุกฝายเขามาในกระบวนพิจารณาของศาลแลว และประสงคจะทําสัญญา
ประนปี ระนอมยอมความกัน ก็ใหศ าลดําเนินกระบวนการตอ ไปไดเชนเดียวกบั การพิจารณาคดีตามปกติ
น่ันคือ คูความตองทําสัญญาประนีประนอมยอมความกันตอหนาศาล โดยคูความอาจเจรจาหรือทําสัญญา
มากอนไดแตจะตอ งลงลายมือชื่อตอหนา ศาล ไมส ามารถนําสญั ญาประนีประนอมยอมความที่ทํากันเสร็จ
ไวกอ นนอกศาลมาแสดงทางระบบอเิ ล็กทรอนิกสแลวขอใหศาลพิพากษาตามยอม
๓.๔.๒ มีการพิสจู นต วั ตนและยนื ยนั ตัวตนของคคู วาม
กอนคูความลงลายมือชื่อในสัญญาประนีประนอมยอมความ ใหคูความยืนยันตัวตนเพ่ือแสดง
ความเปนเจาของลายมือช่ือเสียกอน โดยวิธีนี้ถือวาศาลเปนผูทําการพิสูจนตัวตนของคูความซึ่งเปน
เจา ของลายมือชอ่ื ตามขัน้ ตอน ดงั น้ี

๑) กรณีคูความทั้งสองฝายปรากฏตัวผานทางอิเล็กทรอนิกส ใหคูความแสดงบัตรประจําตัว
ประชาชนใหปรากฏทางจอภาพของระบบอิเล็กทรอนิกส เพอ่ื ใหเ จา หนา ทตี่ รวจสอบวา ตรงกบั คูความในคดี
หรือไม และใหเจาหนาที่ทําการบันทึกภาพใบหนาคูความพรอมกับบัตรประจําตัวประชาชนเสนอศาล
เพอ่ื เปน หลักฐานรวมไวใ นสํานวน

๒) กรณีคูความฝายหน่ึงฝายใดมาศาล ใหเจาหนาท่ีศาลแสดงภาพคูความฝายท่ีมาศาล
และปรากฏตัวในหอ งพิจารณาคดี

๙๖ การลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสของคูความในสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีแพง เปนการดาํ เนินการ
ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพง มาตรา ๑๓๘ ประกอบขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยการพิจารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกส พ.ศ. ๒๕๖๓ ลงวนั ที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๖๓ ขอ ๑๐ และประกาศสํานกั งานศาลยตุ ิธรรม เร่ือง หลกั เกณฑ
วธิ กี ารและเงื่อนไขเกย่ี วกบั การใชว ิธีพิจารณาคดที างอเิ ล็กทรอนิกส ลงวันท่ี ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ขอ ๙

๖๗

๓.๔.๓ ปรากฏลายมือชื่อของคูความทั้งสองฝายในรูปแบบของลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส

ซึ่งแสดงถงึ เจตนาในการลงลายมอื ช่ือในสัญญาประนปี ระนอมยอมความ

หลังจากท่ีศาลตรวจสอบความถูกตองของสัญญาประนีประนอมยอมความแลว ใหดําเนินการ
ดังตอ ไปน้ี

๑) กรณีคูความทั้งสองฝา ยเขา รว มกระบวนพิจารณาทางอิเลก็ ทรอนิกส
(๑) เจาหนาท่ีศาลจัดสงไฟลสัญญาประนีประนอมยอมความในรูปแบบขอมูล

อเิ ลก็ ทรอนิกส (ไฟลเอกสาร PDF หรือไฟลร ูปภาพเอกสาร JPEG) เขาสูแอปพลิเคชันที่ใชใ นการพิจารณาคดี
เพ่ือใหคคู วามฝา ยแรกลงลายมอื ชือ่ อเิ ลก็ ทรอนกิ สในไฟลเ อกสารดงั กลาว

(๒) ใหค ูความฝายแรกเปดโปรแกรม หรอื แอปพลิเคชันอน่ื ใดสําหรบั ลงลายมือชื่อ
อิเล็กทรอนิกส แลวเปดไฟลสัญญาประนีประนอมยอมความขึ้นมาแสดงใหปรากฏทางจอภาพของ
แอปพลิเคชันท่ีใชในการพิจารณาคดี (share screen) หลังจากน้ัน ใหลงลายมือช่ือดวยวิธีการพิมพช่ือ
หรอื สแกนภาพลายมอื ชอื่ หรือเขียนลายมอื ชือ่ บนหนาจออุปกรณ

(๓) เม่ือคูความฝายแรกลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสในสัญญาประนีประนอม
ยอมความแลว ใหสง ไฟลนั้นแกคูความคนถัดไปผานแอปพลิเคชันทใ่ี ชในการพิจารณาคดี หรอื แอปพลเิ คชนั อ่ืน
เพื่อลงลายมือชอื่ อเิ ลก็ ทรอนิกสดว ยวธิ กี ารเดียวกันตามขอ ๓.๑.๒ จนลงลายมือช่อื ครบทกุ คน

(๔) เมื่อคูความทุกฝายลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกสครบทุกคนแลว ใหคูความ
ทลี่ งลายมือชื่ออิเลก็ ทรอนิกสคนสุดทา ยสงไฟลแกเ จาหนา ท่ีศาลผา นแอปพลเิ คชันที่ใชในการพิจารณาคดี
หรอื แอปพลเิ คชันอ่ืน

๒) กรณีคูความฝายหนึ่งเขารวมกระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกส และคูความอีกฝาย
มาทีศ่ าล

(๑) ใหเ จา หนา ท่ดี าํ เนนิ การเชน เดยี วกบั ขอ ๑) (๑) (๒) และ (๔) สาํ หรบั คูความ
ฝายท่เี ขารว มกระบวนพิจารณาทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส

(๒) ใหเจาหนาที่จัดทําไฟลเอกสารที่มีลายมือชื่อของคูความที่เขารวม
กระบวนพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกสครบถวนแลวเปน สิ่งพิมพออก แลวใหคูความที่มาศาลลงลายมือช่ือ
ในสญั ญาประนีประนอมยอมความในเอกสารน้ัน

๓.๔.๔ การยืนยันและบนั ทกึ หลกั ฐาน
เม่ือคูความทุกฝายลงลายมือช่ือในสัญญาประนีประนอมยอมความครบถวนแลว ใหยืนยัน
สัญญาประนีประนอมยอมความน้ันอีกครั้ง เพ่ือเปนหลักฐานในการยอมรับความสมบูรณของสัญญา
และเพ่อื ลดขอโตแยง ทอี่ าจเกิดขน้ึ ในอนาคต โดยใหดาํ เนนิ การดงั ตอไปน้ี

๑) ใหเจาหนาที่แสดงสัญญาประนีประนอมยอมความที่มีลายมือช่ือทุกฝายครบถวนแลว
ข้นึ ทางจอภาพของระบบอเิ ลก็ ทรอนกิ ส (Share screen) เพือ่ ใหค ูค วามทกุ ฝา ยตรวจสอบ

๖๘

๒) ใหเสนอตอผูพ พิ ากษาเพื่อตรวจและลงนามในสัญญาประนีประนอมยอมความ
๓) ใหเจาหนาที่แสดงสัญญาประนีประนอมยอมความท่ีมีลายมือช่ือผูพิพากษา และ
คูความทกุ ฝา ยครบถวนแลวข้ึนทางจอภาพของระบบอเิ ล็กทรอนิกส (Share screen) อีกคร้ัง
หลังจากท่ีไดดําเนินการครบตามเงื่อนไขท้ัง ๔ ประการดังกลาวขางตนแลว ถือเปนอันเสร็จส้ิน
กระบวนการลงลายมือชอื่ อิเล็กทรอนิกสในสญั ญาประนีประนอมยอมความ ใหศาลมีคําพพิ ากษาตามยอม
และจดั ทาํ รายงานกระบวนพิจารณาไดต ามขนั้ ตอนปกติ

๖๙

๗๐

๓.๕ ตัวอยา งรายงานกระบวนพิจารณาคดที างอเิ ลก็ ทรอนิกส

๓.๕.๑ คดไี มมขี อ พิพาท

๑) กรณีไมมผี คู ดั คา น
“นดั ไตสวนคํารองขอจัดการมรดกวันนี้ ผูรองและทนายผรู อ งปรากฏตัวทางอิเลก็ ทรอนกิ ส
ผา นแอปพลเิ คชัน Google Meet
กอนเริ่มไตสวน ศาลใหเจาหนาท่ีตรวจสอบบุคคลท่ีใชระบบอิเล็กทรอนิกสท้ังหมด โดยให
บุคคลดังกลาวแสดงบัตรประจาํ ตัวประชาชนทางจอภาพแลว พบวา เปนบุคคลคนเดียวกันกับคูความ พยาน
หรือทนายความในคดีนี้จริง จึงใหเจาหนาที่บันทึกภาพใบหนาพรอมบัตรประจําตัวประชาชนของ
บุคคลดงั กลาวไวเ ปน หลกั ฐานเพ่อื รวมไวในสาํ นวน อกี ทงั้ ใหเ จาหนาทแ่ี จงขน้ั ตอนวิธกี ารปฏิบัตติ นในการ
ดําเนินกระบวนพิจารณาผานระบบอิเล็กทรอนิกสใหคูความ พยาน หรือทนายความทราบ พรอมทั้งนํา
พยานสาบานตนผา นระบบการประชมุ ทางจอภาพแลว จงึ เห็นสมควรใหด ําเนินกระบวนพจิ ารณาตอ ไป
ศาลประกาศนัดไตสวนคํารองขอจัดการมรดกตามกฎหมายแลว ไมมีผูมีสวนไดเสีย
ยน่ื คําคัดคานคาํ รอ งขอจัดการมรดกแตอ ยางใด
ไตสวนพยานผูรองทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน Google Meet ได … ปาก
ระหวางไตสวน ทนายผูรอ งอา งสง เอกสารเปน พยานรวม … ฉบบั โดยศาลตรวจสําเนาพยานเอกสารหรือ
ภาพถายที่คูความอางสงตอศาล เทียบกับตนฉบับเอกสารหรือพยานวัตถุท่ที นายผรู องแสดงใหปรากฏ
ในจอภาพแลว เห็นวา ถูกตองตรงกัน ทนายผูรองขออางสงสําเนาเอกสารดังกลาวแทนตนฉบับ
ศาลจึงอนุญาตใหรับสําเนาเอกสารหรือภาพถายไวเปนพยานหลกั ฐานในสํานวนแทนตนฉบับหรือพยาน
วัตถหุ มาย จ. ๑ ถงึ จ. … เอกสารใหร วมสาํ นวนไว แลวทนายผรู องแถลงหมดพยานหลักฐานที่จะนําเขา
ไตส วนเพยี งเทานี้
คดเี ปน อนั เสร็จการไตส วน
ใหร อฟงคําสัง่ วันน้ี
อนงึ่ สําหรับผูรองและทนายผูรองทีป่ รากฏตัวตอศาลทางอิเลก็ ทรอนิกส ถือวา เปนกรณีที่
คูความหรือพยานดังกลาวลงลายมือชื่อในบันทึกคําเบิกความและรายงานกระบวนพิจารณาไมได
ตามประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒) จงึ บนั ทึกไว./อา นแลว”

๗๑

๒) กรณมี ผี ูค ดั คา น
“นัดไตสวนคํารองขอจัดการมรดกวันนี้ ผูคัดคานและทนายผูคัดคานมาศาล สวนผูรอง
และทนายผูรอ งปรากฏตวั ทางอิเลก็ ทรอนิกสผา นแอปพลเิ คชนั Google Meet
กอนเร่ิมไตสวน ศาลใหเจาหนาที่ตรวจสอบบุคคลที่ใชระบบอิเล็กทรอนิกสทั้งหมด
โดยใหบุคคลดังกลาวแสดงบัตรประจําตัวประชาชนทางจอภาพแลว พบวาเปนบุคคลคนเดียวกันกับ
คูความ พยาน หรือทนายความในคดีน้ีจริง จึงใหเจาหนาท่ีบันทึกภาพใบหนาพรอมบัตรประจําตัว
ประชาชนของบุคคลดังกลาวไวเปนหลักฐานเพื่อรวมไวใ นสาํ นวน อีกทั้งใหเจาหนาท่ีแจงขน้ั ตอนวิธีการ
ปฏิบัติตนในการดําเนินกระบวนพิจารณาผานระบบอิเล็กทรอนิกสใหคูความ พยาน หรือทนายความ
ทราบแลว จึงเหน็ สมควรใหดําเนนิ กระบวนพิจารณาตอ ไป
นาย / นาง / นางสาว …… ผูคัดคาน ยื่นคําคัดคานคํารองขอจัดการมรดกอางวา ……
รายละเอียดปรากฏตามคําคัดคานคํารองขอจัดการมรดกฉบับลงวันที่วันนี้ จึงมีคําส่ังรับคําคัดคาน
สาํ เนาใหผูร อ ง๙๗
ศาลไกลเกลี่ยขอพิพาทระหวางคูความแลว คดีไมสามารถตกลงกันได จึงเห็นสมควร
ใหด ําเนินกระบวนพจิ ารณาตอไป
ทนายผูรองแถลง วาประสงคนําพยานบุคคลเขาสืบรวม … ปาก รายละเอียดปรากฏตาม
บัญชีระบุพยานผูรองฉบับลงวันที่ … ขอใชเวลาสืบพยานผูรองครึ่งนัด สวนทนายผูคัดคานแถลงตอหนา
ศาลวา ประสงคนําพยานบุคคลเขา สืบรวม … ปาก รายละเอียดปรากฏตามบญั ชรี ะบุพยานผคู ัดคา นฉบบั
ลงวนั ท่ี … ขอใชเ วลาสืบพยานผคู ัดคา นคร่งึ นัด
ศาลสอบถามคคู วามท้ังสองฝายเก่ยี วกบั วธิ ีการสบื พยานวา ประสงคเดินทางมาสบื พยาน
ท่ีศาลตามปกติหรือประสงคสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน คูความทั้งสองฝาย
แถลงรวมกันวา คดีน้ีคูความท้ังสองฝายมีความสามารถในการเขาถึงเทคโนโลยีได อีกทั้งตามรูปคดี
มีพยานหลักฐานไมมากและประเด็นขอพิพาทไมยุงยากซับซอน การสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกสไมทํา
ใหสิทธิในการตอสูคดีของคูความท้ังสองฝายลดนอยลง จึงขออนุญาตสืบพยานผูรองและผูคัดคาน
ทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน Google Meet โดยคูความท้ังสองฝายและพยานจะใชระบบอยู

๙๗ ทนายผรู องอาจย่ืนคํารองขอคดั ถายคําคัดคานผานระบบ CIOS หรอื ระบบ e-Filing แทนการเดนิ ทางมารับสําเนา
ทศี่ าล

๗๒

ที่ ... (ระบุสถานท่ี)... และจะเตรียมพยานบุคคลและพยานเอกสารท้ังหมดใหพรอมสืบพยาน
ทางอเิ ลก็ ทรอนกิ สในวันนดั ๙๘

พิเคราะหแลว คดีสามารถสืบพยานใหเสร็จไดภายในกําหนด … นัด โดยกําหนด
วันนัดสืบพยานผูรอง … นัด และวันนัดสืบพยานผูคัดคาน … นัด อนุญาตใหคูความสืบพยาน
ทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน Google Meet ใหคูความแจงหมายเลขโทรศัพท Line ID และ
E-mail address ใหเจาหนาท่ีหนาบัลลังกทราบเพ่ือประโยชนในการติดตอระหวางศาลและคูความ
ในวนั นดั สบื พยาน ใหน ัดสบื พยานผรู อ งและผคู ดั คา นในวนั ท่ี … เวลา …นาฬกิ า

อน่ึง สําหรับผูรองและทนายผูรองท่ีปรากฏตัวทางอิเล็กทรอนิกส ถือวาเปนกรณี
ที่คูความหรือพยานดังกลาวลงลายมือชื่อในบันทึกคําเบิกความและรายงานกระบวนพิจารณาไมได
ตามประมวลกฎหมายวธิ พี ิจารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒) จึงบนั ทกึ ไว./อานแลว ”

๓.๕.๒ คดมี ขี อพพิ าท

๑) กรณเี ลอื่ นไปทาํ สญั ญาประนปี ระนอมยอมความ
“นัดพิจารณาเพ่ือการไกลเกลี่ย ใหการ และสืบพยานวันน้ี ทนายโจทกและในฐานะ
ผูรับมอบอํานาจโจทกปรากฏตัวปรากฏตัวทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน Google Meet
สว นจาํ เลยและทนายจาํ เลยมาศาล
กอนเริ่มพิจารณา ศาลใหเจาหนาที่ตรวจสอบบุคคลที่ใชระบบอิเล็กทรอนิกสทั้งหมด
โดยใหบุคคลดังกลาวแสดงบัตรประจําตัวประชาชนทางจอภาพแลว พบวาเปนบุคคลคนเดียวกันกับ
คูค วาม พยาน หรือทนายความในคดีน้ีจริง จึงใหเ จาหนา ที่บันทึกภาพใบหนาพรอมบัตรประจาํ ตัวประชาชน
ของบุคคลดังกลาวไวเปนหลักฐานเพ่ือรวมไวในสํานวน อีกท้ังใหเจาหนาท่ีแจงข้ันตอนวิธกี ารปฏิบัติตน
ในการดาํ เนินกระบวนพิจารณาผานระบบอิเล็กทรอนิกสใหคูความ พยาน หรือทนายความทราบแลว
จึงเหน็ สมควรใหด าํ เนินกระบวนพจิ ารณาตอไป

๙๘ กรณีไมประสงคสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกส “คดีนี้มีพยานหลักฐานที่คูความทั้งสองฝายประสงคนําเขาสืบ
คอ นขางมาก หากนดั สืบพยานทางอิเล็กทรอนิกสอาจทําใหไมส ามารถถามคานพยานของคูความอีกฝา ยไดอยางเต็มที่ จึงไมประสงค
สืบพยานทางอิเล็กทรอนิกส โดยจะเดินทางมาสืบพยานท่ีศาลตามปกติ”

กรณีเลื่อนคดีไปเพอื่ สืบพยานผูรองและผูคัดคานในนัดหนา ศาลตองสอบถามความประสงคค ูความในการสืบพยาน
ทางอิเล็กทรอนิกสเสมอ หากคูความทั้งสองฝายประสงคสืบพยานทางอิเล็กทรอนิกสใหศาลสอบเกี่ยวกับแอปพลิเคชันที่
ประสงคใชในวันสืบพยาน รวมถึงชอ งทางการตดิ ตอ เชน หมายเลขโทรศัพท ทอ่ี ยูจดหมายอิเล็กทรอนิกส (e-mail address)
หรือ Line ID เพอื่ ประโยชนในการติดตอระหวางศาลและคคู วามในวันนัด

๗๓

ศาลไกลเ กลย่ี คคู วามแลว จาํ เลยแถลงวาไมป ระสงคจะยน่ื คําใหการตอสคู ดี แตป ระสงค
จะเขาไปเจรจาเง่ือนไขการชําระหนี้กับโจทก หากตกลงกันไดจะมาทําสัญญาประนีประนอมยอมความ
ในนัดหนา ขอเลื่อนคดีไปอกี สักนัด

สอบทนายโจทกแ ลว แถลงไมคา น
พิเคราะหแลวเห็นวา เมื่อคูความประสงคจะเจรจาตกลงกัน หากตกลงกันไดจะเปน
ประโยชนแ กคูความทั้งสองฝาย จงึ อนญุ าตใหเลื่อนคดีไปนดั สบื พยานโจทกหรือทําสัญญาประนีประนอม
ยอมความในวันที่ เวลา ตามทค่ี ูค วามมวี ันวางตรงกัน
กําชับใหจําเลยเรงดําเนินการตามที่แถลงไวตอศาล หากตกลงกันไดใหพรอมทํา
สัญญาประนีประนอมยอมความกนั ในนัดหนา
ศาลสอบถามคูความท้ังสองฝายเก่ียวกับวิธีการพิจารณาในวันนัดสืบพยานหรือ
ทําสัญญาประนีประนอมยอมความวาประสงคเดินทางมาดําเนินกระบวนพิจารณาคดีที่ศาลตามปกติ
หรือประสงคดําเนินกระบวนพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส คูความท้ังสองฝายแถลงรวมกันวา
คดีนี้คูความท้ังสองฝายมีความสามารถในการเขาถึงเทคโนโลยีได อีกทั้งตามรูปคดีมีพยานหลักฐาน
ไมมากและประเด็นขอพิพาทไมยุงยากซับซอน การสืบพยานหรือทําสัญญาประนีประนอมยอมความ
ทางอิเล็กทรอนิกสไมทําใหสิทธิในการตอสูคดีของคูความท้ังสองฝายลดนอยลง จึงขออนุญาตสืบพยาน
หรือทําสัญญาประนีประนอมยอมความทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน Google Meet โดยคูความ
ทงั้ สองฝายและพยานจะใชระบบอยูท่ี ... (ระบุสถานที่)... และจะเตรียมพยานบุคคลและพยานเอกสาร
ท้ังหมดใหพ รอ มสืบพยานหรอื ทาํ สัญญาประนีประนอมยอมความทางอิเล็กทรอนกิ สใ นวันนดั
นดั สบื พยานโจทกหรอื ทําสญั ญาประนปี ระนอมยอมความ วนั ท่ี ...
นดั พจิ ารณาเพอื่ การไกลเกลย่ี ใหก าร และสืบพยาน วันที่ ...
อนึ่ง สําหรับทนายโจทกท่ีปรากฏตัวตอศาลผานระบบอิเล็กทรอนิกส ถือวาเปนกรณี
ท่ีทนายโจทกลงลายมือชื่อในบันทึกคําเบิกความและรายงานกระบวนพิจารณาไมได ตามประมวลกฎหมาย
วิธีพิจารณาความแพงมาตรา ๕๐ (๒) ประกอบพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผูบริโภค พ.ศ. ๒๕๕๑
มาตรา ๗ จึงบนั ทกึ ไว./อา นแลว ”

๒) กรณีนดั ชี้สองสถาน
“นัดชี้สองสถานหรือสืบพยานโจทกวันนี้๙๙ โจทกและทนายโจทกปรากฏตัวผาน
แอปพลิเคชัน Google Meet สว นทนายจาํ เลยมาปรากฏตวั ตอหนา ศาล
กอนเร่ิมพิจารณา ศาลใหเจาหนาที่ตรวจสอบบุคคลท่ีใชระบบการประชุมทางจอภาพ
ท้ังหมด โดยใหบ คุ คลดังกลา วแสดงบตั รประจําตัวประชาชนทางจอภาพแลว พบวาเปนบุคคลคนเดยี วกันกับ

๙๙ คดผี ูบรโิ ภค แกเ ปนวา “นดั พจิ ารณาเพ่อื การไกลเ กลย่ี ใหก าร หรอื สืบพยานโจทกวันน้ี”

๗๔

คคู วาม พยาน หรือทนายความในคดีนี้จรงิ จึงใหเ จาหนาทบี่ ันทึกภาพใบหนาพรอมบัตรประจําตัวประชาชน
ของบุคคลดังกลาวไวเปนหลักฐานเพ่ือรวมไวในสํานวน อีกท้ังใหเจาหนาท่ีแจงข้ันตอนวิธกี ารปฏิบัติตน
ในการดาํ เนินกระบวนพิจารณาผานระบบอิเล็กทรอนิกสใหคูความ พยาน หรือทนายความทราบแลว
จึงเหน็ สมควรใหดําเนินกระบวนพจิ ารณาตอไป

จําเลยยื่นคําใหการตอสูคดีภายในกําหนดระยะเวลาตามกฎหมาย จึงรับเปนคําใหการ
จาํ เลย สาํ เนาใหโจทก

ศาลไกลเกล่ียขอพิพาทระหวางคูความแลว คดไี มสามารถตกลงกันได จึงเห็นสมควรให
ดาํ เนินกระบวนพจิ ารณาตอ ไป

ตรวจคําฟอง คําใหการ และขอ เทจ็ จริงท่ีคูความแถลงรวมกันแลว เห็นวา คดีมปี ระเด็น
ขอพพิ าท ดงั น้ี …

ศาลสอบถามคูความเก่ียวกับพยานหลักฐานที่ประสงคน ําเขาสืบแลว ทนายโจทกแถลง
วา ประสงคนําพยานบุคคลเขาสืบ ... ปาก รายละเอียดปรากฏตามบัญชีพยานโจทก ไดแก อันดับท่ี ๑
คือ … ขอใชเวลาสืบพยาน ... นัด สวนทนายจําเลยแถลง ประสงคนําพยานบุคคลเขาสืบ ... ปาก
รายละเอียดปรากฏตามบญั ชีพยานจําเลย ไดแก อันดับที่ ๑ คอื ... ขอใชเ วลา สบื พยาน ... นัด

พเิ คราะหแ ลว คดสี ามารถสบื พยานใหเ สร็จไดภายในกาํ หนด ... นดั ใหคคู วามไปกาํ หนด
วนั นดั ที่ศูนยนัดความของศาล ...

ศาลสอบถามคคู วามทัง้ สองฝายเกี่ยวกบั วิธีการพิจารณาในวันนดั สืบพยานโจทก/จําเลย
วาประสงคเดินทางมาดําเนินกระบวนพิจารณาคดีที่ศาลตามปกติหรือประสงคดําเนินกระบวนพิจารณา
คดีทางอิเล็กทรอนิกส คูความท้ังสองฝายแถลงรวมกันวา คดีน้ีคูความท้ังสองฝายมีความสามารถ
ในการเขาถึงเทคโนโลยีได อีกทั้งตามรูปคดีมีพยานหลักฐานไมมากและประเด็นขอพิพาทไมยุงยาก
ซับซอน การสืบพยานโจทก/ จาํ เลย ทางอเิ ล็กทรอนกิ สไมท าํ ใหสทิ ธิในการตอ สคู ดขี องคูความทงั้ สองฝา ย
ลดนอยลง จึงขออนุญาตสืบพยานโจทก/จําเลย ทางอิเล็กทรอนิกสผานแอปพลิเคชัน Google Meet
โดยคูความทง้ั สองฝา ยและพยานจะใชระบบอยูท ี่ ... (ระบุสถานท)ี่ ... และจะเตรยี มพยานบุคคลและพยาน
เอกสารทงั้ หมดใหพ รอ มสืบพยานโจทก/ จาํ เลยในวนั นัด

อน่ึง สําหรับทนายโจทกท่ีปรากฏตัวตอศาลผานระบบอิเล็กทรอนิกส ถือวาเปนกรณี
ที่ทนายโจทกลงลายมือชื่อในบันทึกคําเบิกความและรายงานกระบวนพิจารณาไมได ตามประมวลกฎหมาย
วธิ ีพจิ ารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒)๑๐๐ จงึ บันทกึ ไว/ อานแลว ”

๑๐๐ คดีผูบรโิ ภค เพมิ่ เตมิ วา “ประกอบพระราชบญั ญตั วิ ิธีพจิ ารณาคดผี บู ริโภค พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๗”

๗๕

๓) กรณจี ําเลยยืน่ คําใหก าร และนดั สืบพยาน
“นัดสืบพยานโจทก/จําเลย ผานระบบอิเล็กทรอนิกสวันนี้ ทนายโจทก ทนายจําเลย
นาย... พยานโจทก และนาย... พยานจําเลย ปรากฏตัวผา นแอปพลิเคชนั Google Meet
กอนเร่ิมพิจารณา ศาลใหเจาหนาที่ตรวจสอบบุคคลท่ีใชระบบอิเล็กทรอนิกสท้ังหมด
โดยใหบุคคลดังกลาวแสดงบัตรประจําตัวประชาชนทางจอภาพแลว พบวาเปนบุคคลคนเดียวกันกับ
คูความ พยาน หรอื ทนายความในคดีน้ีจริง จึงใหเจาหนาท่บี ันทกึ ภาพใบหนาพรอมบัตรประจําตวั ประชาชน
ของบุคคลดังกลาวไวเปนหลักฐานเพื่อรวมไวในสํานวน อีกท้ังใหเจาหนาท่ีแจงข้ันตอนวิธีการปฏิบัติตน
ในการดาํ เนินกระบวนพิจารณาผานระบบอิเล็กทรอนิกสใหคูความ พยาน หรือทนายความทราบแลว
จึงเหน็ สมควรใหด าํ เนนิ กระบวนพจิ ารณาตอไป
ทนายโจทกนํานาย... เขาเบิกความจนจบปาก ระหวางสืบพยานอางสงเอกสารเปน
พยาน ... ฉบับ ซึ่งย่ืนไวในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (ระบุ e-Filing หรือ CIOS) ศาลหมาย จ ... แลว
โดยทนายโจทกไดแสดงภาพแสดงตนฉบับเอกสารใหศาล พยาน และคูความทุกฝายตรวจดู
(share screen) ทางจอภาพ ศาลตรวจเอกสารที่ทนายโจทกย่ืนไวในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส๑๐๑
เทียบกับตนฉบับเอกสารท่ีโจทกแสดงใหศาลดูทางจอภาพแลว ถูกตองตรงกัน จึงใหรับเอกสารใน
ระบบรับสงอิเล็กทรอนิกสด งั กลาวไวเ ปน พยานหลักฐานในสํานวนโดยไมต องจดั พมิ พอ อกมาอีก๑๐๒
ทนายโจทก/ จําเลยแถลง ...
นดั ... วันที่ …
อน่ึง สาํ หรับทนายโจทก ทนายจาํ เลย นาย... พยานโจทก และนาย... พยานจําเลย
ทีป่ รากฏตัวตอ ศาลผานระบบอเิ ล็กทรอนกิ ส ถือวา เปนกรณีทไ่ี มสามารถลงลายมือช่อื ในบนั ทึกคําเบิกความ
และรายงานกระบวนพิจารณาได ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒) จึงบนั ทึกไว./
อานแลว”

๑๐๑ กรณีมสี าํ เนาเอกสารในสาํ นวน ใชว า “ศาลตรวจสาํ เนาเอกสารทโี่ จทกย น่ื ไวสํานวน”
๑๐๒ กรณีเห็นสมควรใหจัดพิมพเพื่อจัดเก็บเปนสํานวนความ ใชวา “ใหเจาหนาท่ีจัดพิมพเอกสารเพื่อจัดเก็บเปน
สํานวนความ และใหโจทกรับผิดชอบคาจัดทําเอกสาร ตามประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เร่ือง หลักเกณฑ วิธีการและ
เงื่อนไขเกย่ี วกบั การใชวิธพี ิจารณาอิเล็กทรอนิกส ลงวนั ที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔”
กรณเี ห็นสมควรใหส งตน ฉบับ ใชวา “ใหโจทกน ําตนฉบับเอกสารหมาย ... สงตอ ศาลภายในวันท่ี ...”

๗๖

๔) กรณีจําเลยขาดนัดย่ืนคาํ ใหก าร
“นัดชี้สองสถานหรือสืบพยานโจทกวันนี้๑๐๓ โจทกและทนายโจทกปรากฏตัวผาน
แอปพลิเคชนั Google Meet สวนจําเลยทราบนัดโดยชอบแลวไมมา
กอนเริ่มพิจารณา ศาลใหเจาหนาท่ีตรวจสอบบุคคลท่ีใชระบบอิเล็กทรอนิกสท้ังหมด
โดยใหบุคคลดังกลาวแสดงบัตรประจําตัวประชาชนทางจอภาพแลว พบวาเปนบุคคลคนเดียวกันกับ
คคู วาม พยาน หรอื ทนายความในคดีน้ีจริง จึงใหเจาหนาทบ่ี ันทึกภาพใบหนาพรอมบัตรประจําตัวประชาชน
ของบุคคลดังกลาวไวเปนหลักฐานเพื่อรวมไวในสํานวน อีกท้ังใหเจาหนาที่แจงข้ันตอนวิธกี ารปฏิบัติตน
ในการดาํ เนินกระบวนพิจารณาผานระบบอิเล็กทรอนิกสใหคูความ พยาน หรือทนายความทราบแลว
จงึ เหน็ สมควรใหดําเนินกระบวนพิจารณาตอไป
จําเลยทราบนัดโดยชอบแลวไมมา โดยไมยื่นคําใหการตอสูคดี ภายในระยะเวลา
ท่กี ฎหมายกําหนด ประกอบกับทนายโจทกยน่ื คาํ รองขอใหโ จทกชนะคดโี ดยขาดนดั กรณจี ึงถือวา จําเลย
ขาดนัดย่ืนคําใหการ เห็นสมควรใหทนายโจทกนําพยานหลักฐานเขาสืบไปฝายเดียว ตามประมวลกฎหมาย
วิธพี จิ ารณาความแพง มาตรา ๑๙๘ ทวิ วรรคสาม (๒)๑๐๔
สืบพยานโจทกผานระบบอิเล็กทรอนิกสดวยแอปพลิเคชัน Google Meet ได ๑ ปาก
ระหวางสืบพยาน ทนายโจทกอางสงเอกสารเปนพยานรวม ... ฉบับ โดยศาลตรวจสําเนาพยาน
เอกสาร หรือภาพถายท่ีคูความอางสงตอศาล เทียบกับตนฉบับเอกสารหรือพยานวัตถุท่ีทนายโจทก
แสดงใหปรากฏทางจอภาพแลว เหน็ วา ถกู ตองตรงกนั ทนายโจทกขออางสง สําเนาเอกสารหรอื ภาพถาย
ดังกลาวแทนตนฉบับ ศาลจึงอนุญาตให รับสําเนาเอกสารหรือภาพถายไวเปนพยานหลักฐานในสํานวน
แทนตนฉบับหรือพยานวัตถุหมาย จ. ๑ ถึง จ. ... เอกสารใหรวมสํานวนไว แลวทนายโจทกแ ถลงหมด
พยานหลักฐานทีจ่ ะนาํ เขา สบื เพยี งเทา น้ี๑๐๕
คดเี ปน อันเสรจ็ การพิจารณา
ใหนัดฟง คําพพิ ากษาในวันที่ ...

๑๐๓ คดผี บู รโิ ภค ใชว า “นดั พิจารณาเพื่อการไกลเ กล่ยี ใหการ หรอื สบื พยานโจทกวนั น้ี”
๑๐๔ คดผี ูบรโิ ภค เพมิ่ เตมิ วา “ประกอบพระราชบญั ญตั วิ ธิ ีพจิ ารณาคดผี บู รโิ ภค พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๗”
๑๐๕ กรณีอางสงเอกสารท่ียื่นไวในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (e-Filing หรือ CIOS) ใชวา “สืบพยานโจทกผาน
ระบบอิเล็กทรอนิกสดวยแอปพลิเคชัน Google Meet ได ๑ ปาก ระหวางสืบพยาน ทนายโจทกอางสงเอกสารทายคําฟองและ
เอกสารทายคําแถลงสงเอกสารเพ่ิมเติมทั้งหมดที่ยื่นไวในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกส (ระบุ e-Filing หรือ CIOS) เปน
พยานหลักฐาน โดยทนายโจทกไดแสดงภาพแสดงตนฉบับเอกสารใหศาลตรวจดู (share screen) ทางจอภาพ ศาลตรวจที่
ทนายโจทกย ื่นไวใ นระบบรับสง อิเลก็ ทรอนกิ ส เทียบกบั ตนฉบับเอกสารหรอื ภาพถายทีโ่ จทกแสดงใหศาลดูผา นทางจอภาพแลว
ถกู ตองตรงกัน จึงใหรับเอกสารในระบบรับสงอเิ ล็กทรอนิกสดังกลา วไวเปนพยานหลักฐานในสาํ นวนโดยไมตอ งจัดพิมพอ อกมาอีก
จากนน้ั ทนายโจทกแถลงหมดพยานหลกั ฐานท่ีจะนําเขา สืบเพียงเทาน”ี้

๗๗
ทนายโจทกแถลงวา โจทกและทนายโจทกขอฟงคําพิพากษาทางระบบอิเล็กทรอนิกส
ผา นทางแอปพลิเคชัน Google meet ในวันนดั
ศาลอนุญาต และใหเจา หนา ท่จี ัดเตรยี มระบบใหพรอม
อน่ึง สําหรับโจทกและทนายโจทกที่ปรากฏตัวตอศาลผานระบบอิเล็กทรอนิกส ถือวา
เปนกรณีท่ีโจทกและทนายโจทกลงลายมือช่ือในบันทึกคําเบิกความและรายงานกระบวนพิจารณาไมได
ตามประมวลกฎหมายวธิ ีพิจารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒)๑๐๖ จึงบันทกึ ไว. /อานแลว ”

๑๐๖ คดีผบู รโิ ภค เพม่ิ เตมิ วา “ประกอบพระราชบัญญัติวิธีพจิ ารณาคดผี บู ริโภค พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๗”

๗๘

หมวด ๔ : คําถามที่พบบอยเกย่ี วกับวิธีพิจารณาคดีทางอเิ ลก็ ทรอนกิ ส

๑. คําถาม หากตองการใชว ิธีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนกิ สต องทําอยา งไร
คาํ ตอบ คูความหรือทนายความท่ปี ระสงคด ําเนนิ กระบวนพิจารณาผา นระบบอิเล็กทรอนกิ ส

สามารถย่ืนคาํ รอ งขอใชว ิธีพจิ ารณาทางอเิ ล็กทรอนิกสไ ด ดงั นี้
(๑) ย่ืนคาํ รองขอแบบปกติโดยตรงตอ ศาล (ยื่นคํารอ งเปนกระดาษ)
(๒) ยนื่ คํารองขอผา นระบบบริการออนไลนศ าลยตุ ิธรรม (Court Integral Online Service : CIOS)
(๓) คดีที่ยื่นคําฟองต้ังตน คดีระบบรับสง อเิ ลก็ ทรอนกิ ส (e-Filing System) ตองยนื่ คํารอ งขอ

ผา นระบบรับสง อิเล็กทรอนกิ ส (e-Filing System) เทา นัน้
(๔) ชองทางอน่ื ตามแตป ระกาศของศาล
โดยคํารองตองบรรยายรายละเอียดใหปรากฏขอเท็จจริงที่แสดงวาผูรองมีความสามารถ

ในการใชและเขาถึงเทคโนโลยีได อีกท้ังการพิจารณาคดผี านระบบอิเล็กทรอนกิ สจะไมทําใหค ูความฝายใด
ฝายหน่ึงตองเสียเปรียบหรือเสียสิทธิในการตอสูคดี พรอมทั้งระบุระบบอิเล็กทรอนิกส อุปกรณสื่อสาร
และสถานท่ีท่ีคูความหรือบุคคลท่ีเก่ียวของในคดีขอใชในการเขารวมการพิจารณาคดีออนไลน รวมถึง
หมายเลขโทรศัพท ท่ีอยูจดหมายอิเล็กทรอนิกส (e-mail address) หรือชองทางติดตอผานเครือขาย
สังคมออนไลน (social media platform) ใด ๆ ท่ีสามารถใชในการติดตอและสงลิงก (link) เขาหอง
พจิ ารณาคดที างอเิ ล็กทรอนิกสใ หแกผ รู อ งในวันนัดได เพอื่ ประกอบดุลพนิ จิ ศาลในการพิจารณาสงั่ คาํ รอ ง
ขอไตสวนทางอเิ ล็กทรอนกิ สตอ ไป

๒. คําถาม หากศาลอนุญาตใหใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสจะตองเล่ือนไปพิจารณา
คดีผานระบบอเิ ลก็ ทรอนิกสในวนั อื่นหรือไม

คําตอบ คดีท่ีไดรับอนุญาตใหใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสจะพิจารณาในกําหนด
วันนดั เดมิ หรอื อาจเล่อื นไปพจิ ารณานดั อน่ื กไ็ ด ตามที่ศาลเหน็ สมควร โดยพิจารณาถึงระยะเวลากอ นถงึ
วันนัดที่จะใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส ประกอบกับความพรอมของศาล คูความ และ
ผูทเ่ี ก่ียวขอ ง

๓. คําถาม คดใี ดบางท่ีสามารถพิจารณาผา นระบบอเิ ลก็ ทรอนิกสไ ด
คําตอบ คดีแพงทุกประเภท รวมถึงคดีแพงในศาลชํานัญพิเศษ คดีผูบริโภค และคดีท่ีมี

กฎหมายกําหนดใหนําประมวลกฎหมายวิธีพจิ ารณาความแพงไปใชบังคับ ซ่ึงอยูในเขตอํานาจพิจารณา
คดีของศาลนั้น ๆ ไมวาจะเปนนัดใดสามารถดําเนินกระบวนพิจารณาผานระบบอิเล็กทรอนิกสได
หากปรากฏขอเท็จจริงวาคูความมีความสะดวกและสามารถเขาถึงเทคโนโลยีได และการใช

๗๙

ระบบอิเล็กทรอนิกสในการดําเนินกระบวนพิจารณาจะไมทําใหคูความเสียเปรียบหรือเสียสิทธิ
ในการตอสคู ดี

๔. คําถาม การใชว ิธพี ิจารณาคดที างอิเล็กทรอนิกสมีคาใชจา ยท่ตี องชําระเพิ่มเตมิ หรือไม
คําตอบ การใชว ธิ ีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนกิ สนน้ั ไมมีคาใชจา ยเพิ่มเติมแตอ ยางใด เวน แต

กรณีท่ตี องจดั ทาํ ส่ิงพิมพอ อกของเอกสารหรือภาพถายในรูปแบบขอมูลอิเลก็ ทรอนิกสที่คคู วามสงเขามา
ในระบบรับสงอิเล็กทรอนิกสเพ่ือจัดเก็บเปนสํานวนความ คูความท่ีอางเอกสารจะตองเปนผูรับผิดชอบ
คา จัดทาํ เอกสารตามอัตราที่กําหนดไวใ นประกาศท่ีเก่ียวขอ ง

๕. คําถาม ภายใตเง่ือนไขใดที่ศาลจะพิจารณาอนุญาตหรือไมอนุญาตใหใชวิธีพิจารณาคดี
ทางอิเล็กทรอนิกส

คําตอบ ในการพิจารณาอนุญาตหรือไมอนุญาตใหใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
ศาลจะตองพิจารณาโดยคํานึงถึงความสะดวกและประหยัดสําหรับคูความท่ียังไมสามารถเขาถึง
เทคโนโลยีได ตามขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๔ และการใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสน้ันจะตองไมทําใหสิทธิในการตอสูคดี
ของคูความลดนอยลง ตามขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๑๓ หากเขาเง่ือนไขดังที่กลาวมา ศาลยอมอนุญาตใหใชวิธีพิจารณาคดี
ทางอิเลก็ ทรอนกิ สไ ด

๖. คาํ ถาม อุปกรณอเิ ลก็ ทรอนิกสท ตี่ อ งเตรยี มไวส ําหรบั การใชวิธีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนกิ ส
มอี ะไรบา ง

คําตอบ อุปกรณที่ตองจัดเตรียมไดแก คอมพิวเตอร (desktop computer หรือ laptop
computer) เบราวเ ซอร (browser) อินเทอรเ น็ต (internet connection) และ จอภาพสาหรบั คูความ
หรือพยานที่มาศาล รายละเอยี ดปรากฏตามหมวด ๒ ของคําอธิบายการใชวิธีพจิ ารณาคดที างอเิ ล็กทรอนิกส
สวนการพิจารณาคดอี อนไลน

๗. คําถาม การใชวิธีพจิ ารณาคดที างอเิ ล็กทรอนิกสส ามารถใชแอปพลิเคชนั (application)
ใดไดบา ง

คําตอบ แอปพลิเคชันท่ีสามารถใชในการพิจารณาคดีผานระบบอิเล็กทรอนิกส ไดแก
Google meet Cisco webex และ Zoom ทั้งนี้ การไตสวนคํารองขอตั้งผูจัดการมรดกหรือ
คํารองขอต้ังตนคดีประเภทอ่ืน การนั่งพิจารณาคดีผูบริโภค คดีมโนสาเร คดีไมมีขอยุงยาก หรือ
การไตสวนคํารองในคดีแพง เชน คํารองขอสวมสิทธิเปนเจาหนี้ตามคําพิพากษา คํารองขอเฉล่ียทรัพย

๘๐

คาํ รองขอรับชาํ ระหน้จี ํานอง เปน ตน อาจดาํ เนินการทางแอปพลเิ คชันอืน่ ทส่ี ามารถส่อื สารภาพและเสียง
อยางตอเนือ่ ง

๘. คําถาม การใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส คูความจําเปนตองเดินทางไปท่ี
สํานักงานทนายความหรือไม

คาํ ตอบ คูความสามารถเขารวมการพิจารณาคดผี านระบบอิเล็กทรอนิกสไดจากที่พกั อาศัย
โดยไมจําเปนตองเดินทางไปยังสํานักงานทนายความอยางไรก็ตาม ในกรณีที่คูความเดินทางไปยัง
สํานักงานทนายความเพื่อพิจารณาคดีผานระบบอิเล็กทรอนิกส โดยหลักแลวทนายความและคูความ
ตองเขารวมพิจารณาโดยน่ังอยูคนละหองกัน และออนไลนผานระบบโดยแยกหนาจอกัน เวนแต
ใ น ก ร ณี ที่ จํ า เ ป น ต อ ง อ ยู ใ น ห อ ง เ ด ีย ว ก ัน แ ล ะ จํ า เ ป น ต อ ง อ อ น ไ ล น ผ า น ร ะ บ บ อ ิเ ล ็ก ท ร อ น ิก ส
โดยใชหนาจอรวมกัน กใ็ หขออนญุ าตศาลเสยี กอน

๙. คําถาม คูความฝายท่ีไมประสงคจะใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสสามารถเดินทาง
มาใชส ทิ ธทิ างศาลไดตามปกติหรือไม

คําตอบ การใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสยอมไมตัดสิทธิคูความฝายอื่นท่ีไมประสงค
จะใชวิธีพิจารณาคดีอิเล็กทรอนิกส โดยคูความนั้นยังสามารถเดินทางมาใชสิทธิทางศาลตามปกติ
เชน ในคดีท่ีโจทกประสงคจะใชระบบอิเล็กทรอนิกสในการดําเนินกระบวนพิจารณา หากจาํ เลยหรือ
ผูมีสวนไดเสียตองการใชสิทธิยื่นคําใหการหรือย่ืนคําคัดคานในวันนัดดังกลาว จําเลยยังคงสามารถ
เดินทางมาใชสิทธิทางศาลไดที่ศาลนั้น ๆ ตามวันนัดที่กําหนดไวในหมายเรียกตามปกติ

๑๐. คําถาม หากจําเลยไดรับหมายเรียกที่ระบุวาโจทกจะปรากฏตัวในวันนัดพิจารณาคดี
คร้งั แรกผานระบบอิเล็กทรอนิกส จําเลยจะเดนิ ทางมาพจิ ารณาคดีทศ่ี าลหรอื จะเลอื กปรากฏตัวผา น
ระบบอเิ ล็กทรอนิกสเ ชน เดยี วกบั โจทกก ็ไดใชหรอื ไม

คาํ ตอบ การใชวิธพี จิ ารณาคดีทางอเิ ลก็ ทรอนิกสจะไมเ ปน การตดั สิทธิจาํ เลยหรอื ผมู สี วนไดเ สยี
ท่ีจะเดินทางมาท่ีศาลเพื่อย่ืนคําใหการหรือย่ืนคําคัดคานตามปกติ ดังน้ัน จําเลยยังสามารถเดินทางมา
พิจารณาคดีที่ศาลได แตหากจําเลยประสงคจะปรากฏตัวผานระบบอิเล็กทรอนิกสเชนเดียวกับโจทก
จําเลยสามารถรองขอตอศาลโดยติดตอสอบถามวิธีการขอเขารวมพิจารณาคดผี านระบบอิเล็กทรอนิกส
ไดที่ศาลน้นั ๆ

๑๑. คาํ ถาม การเตรียมพรอมในการใชว ิธีพจิ ารณาคดีทางอิเลก็ ทรอนิกสตองทําอยางไร
คําตอบ กอนถงึ วนั นดั พิจารณาคดีที่ใชวิธพี ิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกสศาล คูความ และ

ผูที่เก่ียวของควรการจัดเตรียมอุปกรณ แอปพลิเคชัน และสถานท่ีใหเรียบรอย นอกจากน้ี คูความที่
ประสงคอา งเอกสารหรือภาพถา ยประกอบคาํ เบิกความหรือประกอบการถามคาน ตองสงเอกสารตาง ๆ

๘๑

เขาระบบรับสงอิเล็กทรอนิกสใหเรียบรอยกอนถึงวันนัด โดยสามารถศึกษารายละเอียดตามคําอธิบาย
การใชว ิธพี จิ ารณาคดีทางอิเลก็ ทรอนกิ ส สวนการพจิ ารณาคดอี อนไลน

๑๒. คาํ ถาม การลงลายมอื ชือ่ ในรายงานกระบวนพจิ ารณาหรือคําเบิกความในคดที ่พี จิ ารณา
ผานระบบอิเลก็ ทรอนิกสตอ งทาํ อยางไร

คําตอบ ในกรณีทคี่ คู วามปรากฏตวั ผานระบบอเิ ล็กทรอนกิ ส ทาํ ใหไ มส ามารถลงลายมือชอ่ื
ในรายงานกระบวนพิจารณาและคําเบิกความได สํานักงานศาลยุติธรรมใหแนวทางไววา กรณีดังกลาว
ถือเปนกรณที ่ีคูความไมส ามารถลงลายมอื ช่ือได ตามประมวลกฎหมายวิธีพจิ ารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒)
โดยศาลจะจดแจงเหตทุ ี่ไมส ามารถลงลายมอื ชอ่ื ไดไ วโ ดยละเอยี ดในรายงานกระบวนพจิ ารณา

อยางไรก็ตาม การลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสของคูความไดมีการออกขอกําหนดและ
ประกาศรองรับไวแลว คือ ขอกําหนดของประธานศาลฎีกา วาดวยการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส
พ.ศ. ๒๕๖๓ ขอ ๑๐ และประกาศสํานักงานศาลยุติธรรม เร่ือง หลักเกณฑ วธิ ีการและเง่ือนไขเกี่ยวกับ
การใชวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส ขอ ๙ ดังนั้น เม่ือศาลมีความพรอมเก่ียวกับระบบและอุปกรณ
กส็ ามารถดาํ เนินการตามขอ กําหนดและประกาศดงั กลา วไดทันที

๑๓. คําถาม การลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสในสัญญาประนีประนอมยอมความมีวิธีการ
อยา งไร

คําตอบ ในกรณีท่ีคูความสามารถเจรจาขอพิพาทกันได แตตางฝายตางปรากฏตัวผาน
ระบบอิเล็กทรอนกิ ส ทําใหไ มสามารถลงช่ือในสัญญาประนีประนอมยอมความดงั เชนกรณีปกติทั่วไปได
กรณีเชนนี้ สํานักงานศาลยุติธรรมไดกําหนดรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการลงลายมือช่ืออิเล็กทรอนิกสไว
ตามหนังสือสํานักงานศาลยุติธรรม ดวนที่สุด ท่ี ศย ๐๑๖/ว ๕๗๘ ลงวันที่ ๔ มิถุนายน ๒๕๖๔ เร่ือง
ขอ พจิ ารณาในการลงลายมือชอ่ื อิเลก็ ทรอนิกสในสญั ญาประนปี ระนอมยอมความในคดีแพง

อน่ึง มีขอสังเกตวาการลงลายมือช่ือในสัญญาประนีประนอมยอมความกรณีพิจารณาคดี
ผานระบบอิเล็กทรอนิกส ไมสามารถใชประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพง มาตรา ๕๐ (๒)
โดยถอื วาเปน กรณีท่คี ูความไมสามารถลงลายมอื ชือ่ ดงั เชน รายงานกระบวนพจิ ารณาหรอื คาํ เบิกความได
จาํ เปนตอ งใชวธิ ีการลงลายมือช่อื อิเลก็ ทรอนกิ สเพื่อแสดงเจตนาในการทาํ นิติกรรมของคคู วามเสมอ

๘๒

ภาคผนวก
รวมกฎหมายและระเบยี บเกยี่ วกับ
การใชว ธิ ีพจิ ารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส

๘๓

ขอ กาํ หนดของประธานศาลฎกี า

๘๔
ขอ กาํ หนดของประธานศาลฎีกา วา ดวยการไกลเกล่ยี พ.ศ. ๒๕๕๔ ลงวันท่ี ๒๘ กนั ยายน ๒๕๕๔

๘๕

๘๖

๘๗

๘๘

๘๙

๙๐

๙๑

๙๒

๙๓