~ 93 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 93 1. โครงการส่งเสริมการเรียนรู้ : การดูแลสุขภาพและการออกกำลังกายสำหรับผู้สูงอายุ 2. สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และจุดเน้นการดำเนินงาน ข้อ .................................................................. 3. หลักการและเหตุผล ตามที่ กรมส่งเสริมการเรียนรู้ ได้ดำเนินโครงการจัดและส่งเสริมการจัดการศึกษาตลอดชีวิตเพื่อคง พัฒนาการทางกาย จิตและสมองของผู้สูงอายุซึ่งมุ่งเน้นให้กลุ่มเป้าหมายผู้สูงอายุมีความรู้พื้นฐาน ทักษะใน การพัฒนาคุณภาพชีวิตใน 4 มิติ ( (มิติสุขภาพ มิติสังคม มิติเศรษฐกิจ และมิติสภาพแวดล้อม) ตามสภาพและ ความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย โดยมีศูนย์การเรียนรู้ตำบลเป็นผู้จัดกระบวนการเรียนรู้และยึดหลักการมีส่วน ร่วมของภาคีเครือข่าย ภูมิปัญญาท้องถิ่น หรือปราชย์ชาวบ้านในการดำเนินงาน นั้น ศกร.ตำบลสันนาเม็ง ได้วิเคราะห์สภาพปัญหาและความต้องการเรียนรู้เบื้องต้นของกลุ่มผู้สูงอายุ พบว่า ผู้สูงอายุ มีปัญหา/ความต้องการใน มิติสุขภาพ เรื่องของการดูแลสุขภาพและการออกกำลังกายสำหรับ ผู้สูงอายุสาเหตุเนื่องจากผู้สูงอายุในชุมชนมีจำนวนเพิ่มขึ้นและมีปัญหาด้านสุขภาพ ขาดทักษะการออกกำลัง กายที่ถูกต้องดังนั้น จึงดำเนิน “โครงการส่งเสริมการเรียนรู้การดูแลสุขภาพและการออกกำลังกายสำหรับ ผู้สูงอายุ” เพื่อให้ผู้สูงอายุมีความรู้ความเข้าใจ เจตคติ และทักษะการดูแลสุขภาพและการออกกำลังกาย สำหรับผู้สูงอายุที่ถูกต้อง ส่งผลให้มีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขและมีคุณภาพ ชีวิตที่ดีขึ้น 4. วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้ผู้สูงอายุมีความรู้ความเข้าใจ เจตคติ และทักษะการดูแลสุขภาพและการออกกำลังกาย สำหรับผู้สูงอายุ 2. เพื่อให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขและมีคุณภาพชีวิตที่ ดีขึ้น 5. เป้าหมาย เชิงปริมาณ ผู้สูงอายุ จำนวน 20 คน เชิงคุณภาพ - ผู้สูงอายุ มีความรู้ความเข้าใจ เจตคติ และทักษะ การดูแลสุขภาพตนเองและการออกกำลังกาย สำหรับผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขและมีคุณภาพชีวิตที่ดี ขึ้น
~ 94 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 94 6. วิธีการดำเนินงาน กิจกรรมหลัก วัตถุประสงค์ กลุ่มเป้าหมาย เป้าหมาย พื้นที่ดำเนินการ ระยะเวลา งบประมาณ สำรวจสภาพ ปัญหาและความ ต้องการของ กลุ่มเป้าหมาย ผู้สูงอายุ เพื่อทราบถึงสภาพ ปัญหาและความ ต้องการของ กลุ่มเป้าหมาย ผู้สูงอายุในชุมชน ผู้สูงอายุ 20 คน บ้านสันนาเม็ง หมู่ 3 ....ก.พ. 67 - ดำเนินการอบรม เพื่อให้ประชาชนมี ความรู้ เจตคติและ ทักษะตามหลักสูตร ผู้สูงอายุ 20 คน ศูนย์บริการ สาธารณสุข เทศบาลตำบล สันนาเม็ง ....ก.พ. 67 1,400 บาท ติดตามและ ประเมินผล เพื่อกำกับ ติดตาม และประเมินผลการ การดำเนินงาน โครงการ ครู/กลุ่ม ผู้สูงอายุ 1 กลุ่ม ศกร.ตำบลสัน นาเม็ง ....ก.พ. 67 - สรุปผลการ ดำเนินงานและ รายงานผล เพื่อสรุปผลและ รายงานผลการ ดำเนินงานงานของ โครงการ ....ก.พ. 67 - 7. งบประมาณ เงินงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2567แผนงาน : ยุทธศาสตร์พัฒนาศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ งบรายจ่ายอื่น ค่าใช้จ่ายโครงการการจัดและส่งเสริมการจัดการศึกษา ตลอดชีวิตเพื่อคงสมรรถนะทางกาย จิตและสมองของผู้สูงอายุ จำนวน 1,400 บาท (หนึ่งพันสี่ร้อยบาทถ้วน) รายละเอียดดังนี้ ค่าอาหารว่างและเครื่องดื่ม มื้อละ 35 บาท X 1 มื้อ X 20 คน 700 บาท ค่าวัสดุ 700 บาท - ไวนิลตาราง 9 ช่อง จำนวน 7 แผ่น ๆ ละ 100 บาท 700 บาท รวมเป็นเงินทั้งสิ้น (หนึ่งพันสี่ร้อยบาทถ้วนบาทถ้วน) 1,400 บาท หมายเหตุ ถัวจ่ายทุกรายการ
~ 95 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 95 8. แผนการใช้จ่ายงบประมาณ กิจกรรมหลัก ไตรมาสที่ 1 (ต.ค. – ธ.ค. 66) ไตรมาสที่ 2 (ม.ค. – มี.ค. 67) ไตรมาสที่ 3 (เม.ย. – มิ.ย. 67) ไตรมาสที่ 4 (ก.ค. – ก.ย. 67) อบรมประชาชน - 1,400 บาท - - 9. ผู้รับผิดชอบโครงการ ศกร.ตำบล สันนาเม็ง 10. เครือข่าย 1. ศูนย์บริการสาธารณสุขเทศบาลตำบลสันนาเม็ง 2. เทศบาลตำบลสันนาเม็ง 11. โครงการที่เกี่ยวข้อง - 12. ผลลัพธ์(Outcome) ผู้สูงอายุมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น 13. ดัชนีชี้วัดผลสำเร็จของโครงการ 1. ตัวชี้วัดผลผลิต (Output) - ร้อยละ 80 ของผู้เข้ากิจกรรมผ่านเกณฑ์การประเมินตามหลักสูตร 2. ตัวชี้วัดผลลัพธ์(Outcome) - ร้อยละ 80 ของผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขและ มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น .- ร้อยละ 80 ของผู้เข้าร่วมกิจกรรมมีความพึงพอใจระดับดีขึ้นไป
~ 96 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 96 14. การติดตามและประเมินผลโครงการ 1. การประเมินความรู้ 2. การประเมินความพึงพอใจ 3. การติดตามผลการนำความรู้ไปใช้ ผู้เสนอโครงการ ผู้เห็นชอบโครงการ (นางสาวผดุงขวัญ มูลคำ) (นางจันจิรา เจริญฤทธิ์) ครู ศกร.ตำบลสันนาเม็ง หัวหน้างานการศึกษาต่อเนื่อง ผู้อนุมัติโครงการ (นายมนตรี คำปัน) ตำแหน่ง ครูชำนาญการพิเศษ รักษาการในตำแหน่ง ผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อำเภอสันทราย
~ 97 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 97 กำหนดการอบรม โครงการการดูแลสุขภาพและการออกกำลังกายสำหรับผู้สูงอายุ วันที่ ....................................... ณ ศกร.ตำบลสันนาเม็ง ****** วัน .................................. เวลา กิจกรรม หมายเหตุ 08.00 – 08.30 น. ลงทะเบียน/เปิดการอบรม ผู้เปิดการอบรม : 08.30 - 10.00 น. การบรรยาย : การดูแลสุขภาพตนเองและการออก กำลังกายสำหรับผู้สูงอายุ วิทยากร : เจ้าหน้าที่ รพ.สต.สันนาเม็ง 10.00 - 11.30 น. การบรรยาย/สาธิต : การออกกำลังกายด้วย ตาราง 9ช่อง วิทยากร : เจ้าหน้าที่ รพ.สต.สันนาเม็ง 11.30 – 12.00 น. สรุป/แลกเปลี่ยนความคิด/ปิดการอบรม ผู้ปิดการอบรม : ครู กศน.ตำบล สันนาเม็ง หมายเหตุ 1. รับประทานอาหารว่างและเครื่องดื่มระหว่างทำกิจกรรม 2. กำหนดการอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามความเหมาะสม
~ 98 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 98 กลยุทธ์ที่ 3 : ส่งเสริมการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อคุณวุฒิตามระดับ 1) โครงการจัดการศึกษาศึกษาตั้งแต่ระดับอนุบาลจนจบการศึกษาขั้นพื้นฐาน 1. โครงการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2. สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และจุดเน้นการดำเนินงาน จุดเน้นและนโยบายกระทรวงศึกษาธิการประจำปี 2567 2. การยกระดับคุณภาพการศึกษา 2.1 ส่งเสริม สนับสนุนให้สถานศึกษาจัดการเรียนรู้สู่สมรรถนะตามหลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ไปสู่การปฏิบัติอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อสร้างสมรรถนะที่จำเป็นในโลกยุคใหม่ให้กับผู้เรียน 2.2 จัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมพหุปัญญาให้กับผู้เรียน โดยเน้นการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง ในรูปแบบ Active Learning, STEM Education, Coding ฯลฯ และกระบวนการส่งต่อในระดับที่ สูงขึ้น 3. หลักการและเหตุผล ตามที่ กรมส่งเสริมการเรียนรู้ กำหนดนโยบายและจุดเน้นการดำเนินงาน ให้หน่วยจัดการเรียนรู้ใน พื้นที่ จัด ส่งเสริม และสนับสนุนการเรียนรู้เพื่อคุณวุฒิตามระดับ โดยจัดการเรียนรู้ให้แก่ผู้ซึ่งอยู่ในวัยเรียนแต่ ไม่ได้รับการศึกษาในสถานศึกษา หรือผู้ซึ่งพ้นวัยที่จะศึกษาในสถานศึกษา หรืออยู่ในพื้นที่ห่างไกลหรือ ทุรกันดาร หรือไม่มีหน่วยงานอื่นใดไปดำเนินการ เพื่อให้ได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานตลอดจนส่งเสริม สนับสนุน เพื่อให้ได้รับการศึกษาสูงกว่าระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานตามศักยภาพของผู้เรียน นั้น ศกร.ตำบลสันนาเม็ง ได้ตระหนักถึงความสำคัญของนโยบายดังกล่าว จึงได้ดำเนินโครงการจัด การศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อสนับสนุน ส่งเสริมและจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานให้กับกลุ่มเป้าหมายทุกกลุ่มได้รับ โอกาสในการเข้าถึงบริการทางการศึกษาที่มีคุณภาพโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และได้รับการยกระดับการศึกษาและ มีคุณธรรม จริยธรรม มีสติปัญญา มีคุณภาพชีวิตที่ดี มีศักยภาพในการศึกษาต่อ การประกอบอาชีพและการ เรียนรู้อย่าต่อเนื่องซึ่งเป็นคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่ต้องการ
~ 99 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 99 4. วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้ประชาชนทุกกลุ่มเป้าหมายได้รับโอกาสทางการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างเท่าเทียมและทั่วถึง เป็นไปตามสภาพ ปัญหา และความต้องการของแต่ละกลุ่มเป้าหมาย 2. เพื่อให้ผู้เรียนได้รับการยกระดับการศึกษา และมีคุณธรรม จริยธรรม มีสติปัญญา มีคุณภาพชีวิตที่ ดี มีศักยภาพในการศึกษาต่อ การประกอบอาชีพและการเรียนรู้อย่าต่อเนื่องซึ่งเป็นคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ที่ต้องการ 5. เป้าหมาย เชิงปริมาณ ผู้เรียน จำนวน 80 คน เชิงคุณภาพ ผู้เรียนได้รับการพัฒนาด้านคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยมที่ดีงาม ด้านความรู้พื้นฐานสำหรับ การดำรงชีวิตและการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ด้านความสามารถในการประกอบสัมมาอาชีพ ด้านทักษะการดำเนิน ชีวิต ด้านประวัติศาสตร์ชาติไทย ด้านจิตสำนึกในการอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านทักษะในการแสวงหาความรู้ ตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551
~ 100 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 100 6. วิธีดำเนินการ กิจกรรมหลัก วัตถุประสงค์ กลุ่มเป้าหมาย เป้าหมาย พื้นที่ดำเนินการ ระยะเวลา งบประมาณ สำรวจจำนวนผู้เรียน เพื่อวางแผนการ ส่งเสริมการเรียนรู้ เพื่อคุณวุฒิตาม ระดับ ผู้เรียน 80 คน ตำบลสันนาเม็ง - 1. จัดการเรียนการสอน 2. จัดกิจกรรมพัฒนา คุณภาพผู้เรียน 3. สนับสนุนหนังสือเรียน เพื่อพัฒนาผู้เรียน ให้มีคุณลักษณะ อังพึงประสงค์ ตามหลักสูตรฯ ประถม ม.ต้น ม.ปลาย รวม 10 คน 30คน 40 คน 80 คน ศกร.ตำบล สันนาเม็ง 10x875 คน 30x1,075คน 40x1,075คน 85,075 บาท ติดตามและประเมินผล เพื่อกำกับ ติดตาม และประเมินผล การการ ดำเนินงาน โครงการ ศกร.ตำบล สันนาเม็ง - สรุปผลการดำเนินงานและ รายงานผล เพื่อสรุปผลและ รายงานผลการ ดำเนินงานงาน ของโครงการ สกร.อำเภอ สันทราย - 7. งบประมาณ งบประมาณประจำปี พ.ศ. 2567 แผนงาน : ยุทธศาสตร์พัฒนาการศึกษาเพื่อความยั่งยืน โครงการ สนับสนุนค่าใช้จ่ายในการจัดการศึกษาตั้งแต่ระดับอนุบาลจนจบการศึกษาขั้นพื้นฐาน กิจกรรมจัดการศึกษา นอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน งบเงินอุดหนุน เงินอุดหนุนทั่วไป ค่าจัดการเรียนการสอน จำนวน 80 คน บาท (แปดหมื่นห้าเจ็ดสิบห้าบาทถ้วน) ค่าวัสดุ 8,000 บาท รวมเป็นเงินทั้งสิ้น (แปดพันบาทถ้วน) 8,000 บาท
~ 101 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 101 8. แผนการใช้จ่ายงบประมาณ กิจกรรมหลัก ไตรมาสที่ 1 (ต.ค. – ธ.ค. 66) ไตรมาสที่ 2 (ม.ค. – มี.ค. 67) ไตรมาสที่ 3 (เม.ย. – มิ.ย. 67) ไตรมาสที่ 4 (ก.ค. – ก.ย. 67) กิจกรรมการศึกษาขั้น พื้นฐาน 42,537 - - 42,538 9 . ผู้รับผิดชอบโครงการ ศกร.ตำบลสันนาเม็ง 10. เครือข่าย - 11. โครงการที่เกี่ยวข้อง - 12. ผลลัพธ์(Outcome) ผู้เรียนมีคุณวุฒิการศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน 13. ดัชนีชี้วัดผลสำเร็จของโครงการ 13.1 ตัวชี้วัดผลผลิต (Output) - ร้อยละ 80 ของผู้เรียนได้รับการยกระดับการศึกษา 13.2 ตัวชี้วัดผลลัพธ์(Outcome) - ร้อยละ 80 ของผู้เรียนมีคุณวุฒิการศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
~ 102 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 102 14. การติดตามและประเมินผลโครงการ 1. การประเมินตามเกณฑ์ตามหลักสูตร 2. การประเมินความพึงพอใจ (นางสาวผดุงขวัญ มูลคำ) (นางสาวสรุดา ยอดระยับ) ครู กศน.ตำบลสันนาเม็ง หัวหน้ากลุ่มการศึกษาพื้นฐาน ผู้อนุมัติโครงการ (นายมนตรี คำปัน) ครูชำนาญการพิเศษ รักษาการในตำแหน่ง ผอ.สกร.อำเภอสันทราย
~ 103 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 103 กลยุทธ์ที่ 4 : ส่งเสริมและสนับสนุนระบบบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ 1) การส่งเสริมและสนับสนุนระบบฐานข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการกรมส่งเสริมการ เรียนรู้ (DMIS) แนวทางการดำเนินการ 1. จัดทำแผนงานโครงการในระบบฐานข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการกรมส่งเสริมการเรียนรู้ (DMIS) ทุกกิจกรรมที่ได้รับการจัดสรรงบประมาณ 2. รายงานข้อมูลผลการจัดกิจกรรมในระบบฐานข้อมูลฯ ในทุกกิจกรรมที่ได้รับการจัดสรร งบประมาณ 3. รายงานข้อมูลเฉพาะกิจ ตามที่กรมส่งเสริมการเรียนรู้กำหนด 4. รายงานข้อมูลสารสนเทศของศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ตำบลในระบบฐานข้อมูลฯ ให้เป็น ปัจจุบัน
~ 104 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 104 ภาคผนวก
~ 105 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 105 หลักสูตรการศึกษาต่อเนื่อง รหัสหลักสูตร....................ชื่อหลักสูตร การทำถ่านไบโอซาร์ จำนวน 10 ชั่วโมง กลุ่มอาชีพสาขาเกษตรกรรม ความเป็นมา สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยเป็นหน่วยงานภาครัฐที่มีหน้าที่ จัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยให้กับประชาชนที่พลาดโอกาสทางการศึกษาได้กำหนด นโยบาย ให้จัดกิจกรรมการศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพในกลุ่มอาชีพเกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณิชยกรรมและ บริการ ความคิดสร้างสรรค์ และอาชีพเฉพาะทาง ที่สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่ 5 ด้าน คือด้าน ทรัพยากรธรรมชาติ ภูมิประเทศ ศิลปะวัฒนธรรมประเพณี และทรัพยากรมนุษย์ และวิเคราะห์ข้อมูลวิถีการ ดำเนินชีวิต ความต้องการ ของประชาชน โดยเน้นให้ผู้เรียนปฏิบัติได้จริง สามารถนําความรู้ที่ได้รับไปใช้ ประโยชน์ในชีวิตประจำวันเป็นช่อง ทางการประกอบอาชีพและพัฒนาอาชีพสร้างรายได้ให้กับตนเองและ ครอบครัวต่อไป ปัจจุบันปัญหามลพิษเป็นอีกปัญหาที่มีผลกระทบอย่างมากในการใช้ชีวิต ซึ่งสาเหตุเกิดจากมนุษย์ ส่วนหนึ่งเกิดจากการจัดการขยะที่ไม่ถูกวิธี เกิดการเผาขยะในที่โล่ง จึงทำให้อากาศมีสารพิษเจือปนอยู่ใน ปริมาณ มากเป็นระยะเวลานาน ส่งผลเสียต่อสุขภาพอนามัยของมนุษย์รวมถึงสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ การทำถ่านไบ โอชาร์ เป็นอีก หนึ่งวิธีที่ช่วยลดปัญหาปริมาณขยะ ลดการเผาในที่โล่ง โดยการนําเศษไม้ ใบไม้ กิ่งไม้ หรือเศษ วัสดุทางการเกษตร ไม่ว่าจะเป็นซังข้าวโพด เปลือกถั่วเหลือง เปลือกผลไม้ แม้กระทั่งมูลสัตว์ นํามาผ่าน กระบวนการเผาไหม้ที่มีการ ควบคุมอุณหภูมิและอากาศ หรือจํากัดอากาศให้เข้าไปเผาไหม้น้อยที่สุด ซึ่ง กระบวนการเผาไหม้นี้ เรียกว่า “การ แยกสลายด้วยความร้อน” (Pyrolysis) การเผาถ่านแบบไบโอชาร์นี้ จะมี ขบวนการที่ทำให้แก๊สและควันไม่มาทำลาย สุขภาพของผู้เผาถ่าน และสภาพแวดล้อม ประโยชน์ของถ่านไบ โอชาร์มีงานวิจัยที่ได้รองรับไว้หลายด้าน เช่น นําไป ปรับปรุงดินเพื่อปลูกพืชสำหรับปรับปรุงดิน และช่วยเพิ่ม ปริมาณและคุณภาพของผลผลิตทางการเกษตร การดูดซับ แก๊สและลดกลิ่น และหากนำไปประกอบอาหารก็ จะปลอดภัยกว่าถ่านเตาผี เนื่องจากไม่มีสารก่อมะเร็งเพราะถูกกำจัดไปในขั้นตอนของการเผาถ่านำไปแล้ว เป็น ต้น นอกจากนี้ในกระบวนการเผาถ่านไบโอชาร์จะทําให้ได้น้ำส้มควันไม้ออกมาด้วย สามารถ นําไปใช้ประโยชน์ เช่น นําไปพ่นไล่แมลงศัตรูพืช และดับกลิ่นสัตว์เลี้ยง เป็นต้น ดังนั้น ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้จึงได้จัดทำหลักสูตรวิชาการทำ ถ่านไบโอชาร์ เพื่อเป็นช่องทางในการ ประกอบอาชีพ พัฒนาอาชีพ ตอบสนองความต้องการของ ประชาชนกลุ่มเป้าหมายให้ได้รับความรู้ ความเข้าใจ ฝึกปฏิบัติตาม และสามารถนําความรู้ที่ได้รับไปใช้ให้เกิด ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน เป็นช่องทางการประกอบ อาชีพและการมีงานทำ สร้างรายได้ให้กับตนเองและ ครอบครัวต่อไป แบบ กศ.ตน.15
~ 106 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 106 หลักการของหลักสูตร 1. เป็นหลักสูตรที่เน้นการฝึกปฏิบัติจริง เพื่อให้ผู้เรียนเกิดความรู้ ความเข้าใจ และสามารถนําไป ประกอบอาชีพให้เกิดรายได้ที่มั่นคง และยั่งยืนในอาชีพ 2. เป็นการจัดการเรียนรู้ ฝึกปฏิบัติอาชีพระยะสั้น หลักสูตรด้านเกษตรกรรม มีการจัด กระบวนการเรียนรู้ และการวัดผลประเมินผล จุดมุ่งหมาย 1. ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ มีการพัฒนาอาชีพ พัฒนาในการประกอบอาชีพการทำถ่านไบโอชาร์ 2. ผู้เรียนสามารถประกอบอาชีพการทำถ่านไบโอชาร์ สามารถสร้างงาน สร้างรายได้ กลุ่มเป้าหมาย กลุ่มเป้าหมายคือประชาชนกลุ่มเป้าหมายนอกระบบโรงเรียน 1. ผู้ไม่มีอาชีพ 2. ผู้ที่มีอาชีพและต้องการพัฒนาอาชีพ 3. ผู้ที่มีอาชีพและต้องการเปลี่ยนอาชีพ 4. ผู้ต้องการอาชีพเสริม ระยะเวลา จำนวน 10 ชั่วโมง - ภาคทฤษฎี 3 ชั่วโมง - ภาคปฏิบัติ7 ชั่วโมง \
~ 107 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 107 รายละเอียดโครงสร้างหลักสูตรการทำถ่านไบโอซาร์ หลักสูตร 10 ชั่วโมง เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฏี ปฏิบัติ 1.ช่องทางการ ประกอบอาชีพ 1.เพื่อผู้เรียน สามารถ อธิบาย ความสำคัญ ใน การประกอบ อาชีพการทำถ่าน ไบโอชาร์ 2.เพื่อให้ผู้เรียน สามารถวิเคราะห์ ความเป็นไปได้ในและ ทิศทางในการ ประกอบอาชีพ การ ทำถ่านไบโอชาร์ 1.ช่องทางในการ ประกอบอาชีพ การ 1.1ความเป็นไป ได้ ในการทำ ถ่าน ไบโอชาร์ 1.2ความเป็นไป ได่ทิศทางในการ ประกอบอาชีพ การทํา ถ่านไบ โอชาร์ 1.ผู้เรียนศึกษาข้อมูล เอกสาร สื่อ แหล่ง เรียนรู้ ภูมิปัญญา เพื่อเป็นข้อมูลใน การ ทําถ่านไบโอชาร์ 2.วิทยากรบรรยาย ให้ความรู้/ ผู้เรียน สรุปองค์ความรู้ ร่วมกัน 3.วิทยากรและ ผู้เรีย น แลกเปลี่ยน ความรู้ และศึกษา ทิศทางความ ก้าวหน้าและ พัฒนา อาชีพการประกอบ อาชีพการทําถ่านไบ โอชาร์ รูปแบบที่ เหมาะสมกับตนเอง อย่างคุ้มค่าตามความ ต้องการ 1 - เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ 2.ทักษะการ ประกอบอาชีพ การทำถ่าน ไบโอชาร์ 1.เพื่อให้ผู้เรียนมี ความรู้เบื้องต้น การทําถ่านไบโอชาร์ 2.เพื่อให้ผู้เรียน สามารถเลือก วัสดุ อุปกรณ์ใน การทำ ถ่านไบโอชาร์ 3.ผู้เรียน สามารถทำ ถ่านไบโอชาร์ ได้อย่าง ถูกวิธี 4.เพื่อให้ผู้เรียน สามารถบอก 1.ความรู้ เบื้องต้น การทําถ่านไบ โอชาร์ - ความหมาย ความสำคัญและ ประเภทของถ่าน - การเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ 2. การทําถ่านไบ โอชาร์ จากเศษ 1.ความรู้เบื้องต้น การทําถ่านไบโอชาร์ - ความหมาย ความสำคัญ และ ประเภทของถ่าน - การเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ 2.วิทยากรสาธิตพร้อมกับฝึก ปฏิบัติในขั้นตอนการทำ ถ่านไบโอชาร์ 2.1. ประกอบท่อเหล็ก (ไส้ กลาง) เข้า กับตัวถัง 2.2. ใส่ไม้ (ไม้ที่ต้องการให้ เป็นถ่าน) รอบตัวถัง 1 6
~ 108 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 108 ประโยชน์และ การ นําไปใช้ของถ่าน ไบโอชาร์ได้ กิ่งไม้/ ใบไม้/ เปลือกผลไม้ 2.1. ประกอบท่อ เหล็ก (ไส้กลาง) เข้ากับตัวถัง 2.2. ใส่ไม้ (ไม้ที่ ต้องการให้เป็น ถ่าน) รอบตัวถัง 2.3. ปิดฝา 2.4. ใส่ฟืน บริเวณไส้กลาง 3.วิธีการสังเกต การเผา ไหม้ การเร่งอุณหภูมิ ในการเผาไหม้ และ การสิ้นสุด การเผา 4.บอก ประโยชน์และ การนําไปใช้ของ ถ่าน ไบโอชาร์ได้ 2.3. ปิดฝาถัง รัดเข็มขลัดให้ แน่น แล้ว นำดินเหนียวผสม น้ำมาพอกบริเวณข้อ ต่อ (เพื่อ ป้องกันอากาศเข้า-ออก) 2.4. ใส่ฟืนบริเวณไส้กลางและ จุดไฟทิ้ง ไว้ประมาณ 3-5 นาที 2.5. เมื่อฟืนแกนกลางหมด ให้นับเป็น 1 รอบ เผา ประมาณ 6-8 รอบ (ขึ้นอยู่กับ ชนิดและความชื้น ของไม้) 3.วิทยากรบอก วิธีการสังเกต การเผา ไหม้ การเร่งอุณหภูมิ ในการเผาไหม้ และ การ สิ้นสุดการเผา 4.วิธีการล้างเตาเผาหลังจากที่ เผาเสร็จนำถ่านออกมาล้าง ทันที 5.วิทยากรแนะนํา ขั้นตอน ก่อนนําถ่าน ไปใช้งานและ ประโยชน์ของการทําถ่านไบ โอชาร์ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ 3.การบริหาร จัดการในการ ประกอบอาชีพ การทำภ่านไบโอ ซาร์ 1.เพื่อให้ผู้เรียน สามารถบันทึก ข้อมูล ต้นทุน กําไรได้ 2.เพื่อให้ผู้เรียนมี โล โก้ และการเลือก ใช้ บรรจุภัณฑ์ได้ 1.การบันทึก ข้อมูล ต้นทุน กําไร -การทำการ ตลาด อาชีพการ ทำถ่านไบโอชาร์ 1.วิทยากรให้ความรู้และให้ ผู้เรียนจัดทำบันทึกข้อมูล ต้นทุน กําไร การจัดจําหน่าย 2.วิทยากรให้ความรู้และให้ ผู้เรียนลงมือปฏิบัติในเรื่องการ ทำโลโก้และ การเลือกใช้บรรจุ ภัณฑ์พร้อมให้ผู้เรียน ฝึกบฏิบัติ 1 1
~ 109 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 109 3.เพื่อให้ผู้เรียนมี คุณธรรมในการ ประกอบอาชีพ 2.การทำ โลโก้ และการเลือก ใช้ บรรจุภัณฑ์ 3.คุณธรรมใน การประกอบ อาชีพ -ความซื่อสัตย์ -ความม รับผิดชอบ ต่อ สังคมและชุมชน 3.วิทยากรให้ความรู้เรื่อง คุณธรรมในการประกอบ อาชีพ 3 7 รายการวัสดุพื้นฐาน 1.เศษกิ่งไม้(ไม้ลำไย,ไม้มะขาม) 2.ผงซักฟอก 3.แปรงขัดทองเหลือง 4.กระสอบ 5.เชือกป่าน 6.ถุงพลาสติก การจัดกระบวนการเรียนรู้ 1. จัดกิจกรรมสำรวจ วิเคราะห์ตนเอง เนื้อหา ข้อควรระวังอันตรายที่อาจจะเกิดจากการประกอบ อาชีพ 2. ฝึกทักษะการทำถ่านไบโอซาร์จากวิทยากรและการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง 3. จัดกิจกรรมวิเคราะห์หลักการบริหารจัดการในการประกอบอาชีพ
~ 110 ~ ศูนย์กสารเรียนรู้ต าบลสันนาเม็ง 110 สื่อการเรียนรู้ 1.ศึกษาจากใบความรู้ 2.วิทยากร 3.ชิ้นงาน การวัดและประเมินผล 1. การประเมินความรู้ภาคทฤษฎีระหว่างเรียนและจบหลักสูตร 2. การประเมินผลงานระหว่างเรียนจากการปฏิบัติงาน 3. การประเมินผลความพึงพอใจ และประเมินตามวัตถุประสงค์ของหลักสูตร 4. ผลงานที่มีคุณภาพ เกณฑ์การจบหลักสูตร 1. ผู้เรียนต้องมีเวลาเรียน ไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 ของเวลาเรียน 2. ผู้เรียนต้องมีผลการเรียนไม่น้อยกว่า ร้อยละ 60 ทั้งภาคทฤษฎี/ภาคปฏิบัติ 3. มีผลงานที่มีคุณภาพตรงตามหลักสูตร ผู้เสนอหลักสูตร ผู้อนุมัติหลักสูตร ( นางสาวผดุงขวัญ มูลคำ ) (นายมนตรี คำปัน) ครู กศน.ตำบล ครูชำนาญการพิเศษ รักษาการในตำแหน่ง ผู้อำนวยการ สกร.อำเภอสันทราย
รหัสหลักสูตร กป005205-66 การทําดินพร้อมปลูกผสมถ่านไบโอชาร์ จำนวน 35 ชั่วโมง กลุ่มอาชีพเกษตรกรรม ความเป็นมา กรมส่งเสริมการเรียนรู้เป็นหน่วยงานภาครัฐที่มีหน้าที่จัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตาม อัธยาศัยให้กับประชาชนที่พลาดโอกาสทางการศึกษา ได้กําหนดนโยบายให้จัดกิจกรรมการศึกษาเพื่อ พัฒนา อาชีพ ในกลุ่มอาชีพเกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณิชยกรรม และบริการ ความคิดสร้างสรรค์และอาชีพเฉพาะ ทาง ที่สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่ 5 ด้าน คือ ด้านทรัพยากรธรรมชาติภูมิประเทศ ศิลปวัฒนธรรม ประเพณีและทรัพยากรมนุษย์และวิเคราะห์ข้อมูลวิถีการดําเนินชีวิต ความต้องการของประชาชน โดยเน้นให้ ผู้เรียนปฏิบัติได้จริง สามารถนําความรู้ที่ได้รับไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจําวัน เป็นช่องทางการประกอบ อาชีพและพัฒนาอาชีพ สร้างรายได้ให้กับตนเองและ ครอบครัวต่อไป การทําดินพร้อมปลูกผสมถ่านไบโอชาร์ในปัจจุบันกําลังเป็นที่ต้องการของประชาชนที่นิยมการ ปลูกต้นไม้และการบํารุงรักษาต้นไม้เป็นอย่างมาก ในปัจจุบันประชาชนมีความสนใจใน การปลูกผักสวนครัว เพื่อบริโภคเอง หรือจําหน่าย เพื่อลดรายจ่ายและเป็นเสริมสร้างรายได้ซึ่งผู้บริโภคใน ปัจจุบันเล็งเห็น ความสําคัญของการดูแลรักษาสุขภาพ และหันมาบริโภค พืชผักที่ปลอดสารพิษ เป็นมิตรกับ สิ่งแวดล้อมมาก ขึ้น รวมทั้งการปลูกไม้ดอกไม้ประดับในภาชนะต่าง ๆ ซึ่งดินพร้อมปลูกผสมถ่านไบโอชาร์คือหนึ่ง ปัจจัยสําคัญ อันดับต้น ๆ ที่นักปลูกต้นไม้หลายคนคํานึงถึง โดยไม่ต้องใช้ปุ๋ยเคมีแล้วหันมาใช้ปุ๋ยธรรมชาติที่หาได้ง่ายใน ท้องถิ่น ดังนั้น ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้อําเภอ จึงได้จัดทํา หลักสูตรการทําดินพร้อมปลูกผสมถ่านไบโอชาร์ เพื่อเป็นช่องทางในการประกอบอาชีพ พัฒนาอาชีพ ตอบสนองความ ต้องการของประชาชนกลุ่มเป้าหมายให้ ได้รับความรู้ความเข้าใจ ฝึกปฏิบัติตาม และสามารถนําความรู้ที่ได้รับไปใช้ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจําวัน เป็นช่องทางการประกอบอาชีพและการมีงานทํา สร้างรายได้ให้กับ ตนเองและครอบครัวต่อไป หลักการของหลักสูตร 1. เป็นหลักสูตรที่ เน้นส่งเสริมให้กลุ่มเป้าหมายได้รับความรู้ทั้งภาคทฤษฎีควบคู่ไปกับการลงมือ ปฏิบัติจริง และนําความรู้ทักษะที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจําวัน 2. เป็นหลักสูตรที่ยึดหลักความสอดคล้องกับความต้องการและความจําเป็นของกลุ่มเป้าหมาย เป็นไป ตามสภาพบริบทชุมชนและสังคม 3. จัดกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสําคัญโดยยึดหลักความสอดคล้องกับศักยภาพและความ พร้อมของผู้เรียน ความหลากหลายตามความแตกต่างของกลุ่มเป้าหมาย จุดมุ่งหมาย 1. เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจ และทักษะตาม หลักสูตรวิชาการทําดินพร้อมปลูกผสมถ่าน ไบโอชาร์ 2. เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนําความรู้ไปประยุกต์ใช้และเป็นแนวทางในการประกอบอาชีพ สร้างรายได้ ให้กับตนเองและครอบครัวได้ เป้าหมาย 1. ผู้ไม่มีอาชีพ 2. ผู้ที่มีอาชีพและต้องการพัฒนาอาชีพ 3. ผู้ที่มีอาชีพและต้องการเปลี่ยนอาชีพ 4. ผู้ที่ต้องการทําเป็นอาชีพเสริม แบบ กศ.ตน.15 C -Smart สนักงานส่งเสริมการเรียนรู้จังหวัดเชียงใหม่ 2566
ระยะเวลา จํานวน 35 ชั่วโมง ทฤษฎี จํานวน 2 ชั่วโมง ปฏิบัติ จํานวน 33 ชั่วโมง โครงสร้างหลักสูตร ที่ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ 1 ช่อง ทางการ ประกอบ อาชีพ 1. บอกความสําคัญ ของ การประกอบ อาชีพการ ทําดินพร้อม ปลูกผสมถ่านไบโอชาร์ ได้ 2. ประโยชน์วิธีการ นําไปใช้ดินพร้อมปลูก ผสมถ่านไบโอชาร์ได้ 3. บอกความเป็นไปได้ ใน การประกอบอาชีพ การ ทําดินพร้อมปลูก ผสมถ่านไบโอชาร์ ได้แก่การลงทุน การตลาด วัสดุอุปกรณ์ และทําเล ที่ตั้ง 4. บอกทิศทางการ ประกอบอาชีพ การทํา ดินพร้อมปลูกผสมถ่าน ไบโอชาร์ 1. ความสําคัญ ของ การ ประกอบอาชีพ การทําดิน พร้อมปลูก ผสมถ่านไบโอชาร์ 2. ประโยชน์วิธีการ นําไปใช้ดินพร้อมปลูก ผสมถ่านไบโอชาร์ 3. ความเป็นไปได้ใน การ ประกอบอาชีพ การทําดิน พร้อมปลูก ผสมถ่านไบโอชาร์ 3.1 ความต้องการของ ตลาด 3.2 การลงทุนและการ หาแหล่งเงินทุน 3.3 การจัดหาวัสดุ อุปกรณ์ 3.4 การเลือกทําเล ที่ตั้ง 3.5 กระบวนการจัดตั้ง กลุ่ม 4. ทิศทางการประกอบ อาชีพการทําดินพร้อม ผสมถ่านไบโอชาร์ 1. วิทยากรบรรยายให้ความรู้ 1.1 ความสําคัญ ของการ ประกอบ อาชีพและประโยชน์วิธีการ นําไปใช้ ดินพร้อมปลูกผสมถ่าน ไบโอชาร์ 1.2 วิทยากรกับผู้เรียนนํา ข้อมูลมา วิเคราะห์และใช้ในการประกอบอาชีพ ที่มีความ เป็นไปได้ในชุมชน 1.3 วิเคราะห์อาชีพที่จะ สามารถเลือก ประกอบอาชีพ ได้ในชุมชนจากข้อมูล ต่างๆ 2. วิทยากรกับผู้เรียนร่วมกันอภิปราย แลก เปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการ ประกอบอาชีพ การทําดินพร้อมปลูก ในรูปแบบที่ เหมาะสมกับตนเอง โดย คํานึงถึง ศักยภาพ ทรัพยากรธรรมชาติ ในแต่ละพื้นที่ ทําเลที่ตั้งศักยภาพของ ทรัพยากร มนุษย์ในแต่ละพื้นที่ความ คุ้มค่า โอกาสในการประกอบอาชีพ 3.ร่วมกันสรุปเพื่อกําหนด ขนาดของ ความเป็นไปได้ใน การประกอบอาชีพ 1 C -Smart สนักงานส่งเสริมการเร ี ยนร ู้จังหวัดเช ี ยงใหม่2566
ที่ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ 2 การ บริหาร จัดการ อาชีพ การบริหาร จัดการการ อาชีพการทําดินพร้อม ปลูกผสมถ่านไบโอชาร์ 1. วางแผนควบคุม คุณภาพการผลิตและ ออกแบบการทําดิน พร้อมปลูกผสมถ่านไบ โอชาร์ได้ 2. จัดทําฐานขอมูล ลูกค้า ที่เป็นปัจจุบันได้ 3. วางแผนและ ปฏิบัติการกระจาย สินค้า และ ประชาสัมพันธ์ได 4. วิเคราะห์ความ ต้องการ ในการทําดิน พร้อมปลูกผสมถ่านไบ โอชาร์ได้ 5. บันทึกข้อมูล ต้นทุน –กําไรได้ 6. ประกอบอาชีพการ ทําดินพร้อมปลูกผสม ถ่านไบโอชาร์ด้วย ความ ซื่อสัตย์และ รับผิดชอบต่อชุมชน และ สังคม 1. การควบคุมการผลิต และ บรรจุ ภัณฑ์ - เทคนิคการเพิ่ม ประสิทธิภาพ ดิน พร้อมปลูกผสมถ่านไบโอชาร์ – บรรจุภัณฑ์ 2. การจัดการตลาด - การจัดทําฐานข้อมูลลูกค้า - การกระจายสินค้า - การประชาสัมพันธ์ 3. การวิเคราะห์ศักยภาพ ใน การใช้ดินพร้อมปลูกผสมถ่านไบ โอชาร์ - ความต้องการในการทําดินพร้อม ปลูกผสมถ่าน ไบโอชาร์ - การบันทึกข้อมูลต้นทุน กําไร - การแข่งขันในการตลาด ผู้ผลิตดิน พร้อมปลูกผสมถ่านไบโอชาร์ 4. คุณธรรม จริยธรรม สําหรับผู้ ประกอบอาชีพ การ ทําดินพร้อมปลูก ผสมถ่านไบโอชาร์ 1 C -Smart สนักงานส่งเสริมการเร ี ยนร ู้จังหวัดเช ี ยงใหม่2566
ที่ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ 3 ทักษะ การ ประกอบ อาชีพ อาชีพ การทํา ดิน พร้อม ปลูก ผสม ถ่านไบ โอชาร์ 1. เพื่อให้ผู้เรียน สามารถอธิบาย การทํา ดินพร้อมปลูกผสม ถ่านไบโอชาร์ได้ 2. ผู้เรียนมีทักษะใน การทําดินพร้อมปลูก ผสมถ่านไบโอชาร์ได้ 3. สามารถนาวัตถุดิบ ในท้องถิ่นมาปรับใช้ใน การทําดินพร้อมปลูก ผสมถ่านไบโอชาร์ได้ 1. การเตรียมวัสดุและ อุปกรณ์การทําดิน พร้อมปลูกผสมถ่านไบ โอชาร์ 2. ขั้นตอนการทําดิน พร้อมปลูกผสมถ่านไบ โอชาร์ 2.1. สูตรที่ 1 ใบมูล เหล็ก ใบกระถิน ใบแค ใบ จามจุรี 2.2. สูตรที่ 2 กาก ข้าวโพด 2.3. สูตรที่ 3 ดอกจอก 2.4. สูตรที่ 4 เปลือก ถั่ว ลิสง 2.5. สูตรที่ 6 สําหรับ ปลูกต้นไม้ทั่ว ๆ ไป 2.6. สูตรที่ 7 สําหรับ ปลูกไม้ดอกในกระถาง 3. ขั้นตอนการทํา ถ่านไบโอชาร์ 3.1. ประกอบท่อเหล็ก (ไส้กลาง) เข้ากับตัวถัง 3.2. ใส่ไม้ (ไม้ที่ ต้องการให้เป็นถ่าน) รอบตัวถัง 3.3. ปิดฝาถัง รัดเข็มข ลัดให้แน่น แล้วนำดิน เหนียวผสมน้ำมาพอก บริเวณข้อต่อ (เพื่อ ป้องกันอากาศเข้าออก) 3.4. ใส่ฟืนบริเวณไส้ กลางและจุดไฟทิ้งไว้ ประมาณ 3-5 นาที 1. วิทยากรสาธิต การใช้วัสดุและ อุปกรณ์การทําดินพร้อมปลูกผสมถ่าน ไบโอชาร์ 2. ฝึกทักษะการทำดินพร้อมปลูกผสม ถ่าน ไบโอชาร์ ตามสูตรต่อไปนี้ 2.1. สูตรที่ 1 ใบมูลเหล็ก ใบกระถิน ใบแค ใบจามจุรี 2.2. สูตรที่ 2 กากข้าวโพด 2.3. สูตรที่ 3 ดอกจอก 2.4. สูตรที่ 4 เปลือกถั่ว ลิสง 2.5. สูตรที่ 6 สําหรับ ปลูกต้นไม้ทั่ว ๆ ไป 2.6. สูตรที่ 7 สําหรับ ปลูกไม้ดอกใน กระถาง 3. ฝึกปฏิบัติขั้นตอนการทําถ่านไบ โอชาร์ 3.1. ประกอบท่อเหล็ก (ไส้กลาง) เข้า กับตัวถัง 3.2. ใส่ไม้ (ไม้ที่ต้องการให้เป็นถ่าน) รอบตัวถัง 3.3. ปิดฝาถัง รัดเข็มขลัดให้แน่น แล้ว นำดินเหนียวผสมน้ำมาพอกบริเวณข้อ ต่อ (เพื่อป้องกันอากาศเข้า-ออก) 3.4. ใส่ฟืนบริเวณไส้กลางและจุดไฟทิ้ง ไว้ประมาณ 3-5 นาที 3.5. เมื่อฟืนแกนกลางหมด ให้นับเป็น 1 รอบ เผาประมาณ 6-8 รอบ (ขึ้นอยู่กับชนิดและความชื้น ของไม้) ก็จะได้ถ่านที่มีคุณสมบัติเป็น ไบโอชาร์ 4. การบรรจุภัณฑ์ 33 C -Smart สนักงานส่งเสริมการเร ี ยนร ู้จังหวัดเช ี ยงใหม่2566
ที่ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ 3 ทักษะ การ ประกอบ อาชีพ อาชีพ การทํา ดิน พร้อม ปลูก ผสม ถ่านไบ โอชาร์ 3.5. เมื่อฟืนแกนกลาง หมด ให้นับเป็น 1 รอบ เผาประมาณ 6-8 รอบ (ขึ้นอยู่กับ ชนิดและความชื้นของ ไม้) ก็จะได้ถ่านที่มี คุณสมบัติเป็นไบโอชาร์ 4. การบรรจุภัณฑ์ 4.1 นำดินพร้อมปลูกที่ ผสมแล้วใส่ถุง บรรจุถุง ละ 5 กิโลกรัม 4.2 นำเครื่องซีลไปตั้ง ค่าความร้อนที่ หมายเลข 5 4.3 นำถุงดินพร้อม ปลูกไปซีลเพื่อบรรจุ ภัณฑ์พร้อมจำหน่าย รายการวัสดุพื้นฐาน 1. กากน้ำตาล 5. ขุ๋ยมะพร้าว 2. EM 6. ดินร่วน 3. น้ำ 7. มูลสัตว์ 4. แกลบดำ ฯลฯ สื่อการเรียนรู้ 1. เอกสารใบความรู้ 2. วิทยากร/ภูมิปัญญาท้องถิ่น 3. ตัวอย่างผลงาน/ผลิตภัณฑ์ การวัดและประเมินผล 1. การประเมินความรู้ภาคทฤษฎีก่อนเรียนและจบหลักสูตร 2. การประเมินผลระหว่างเรียนจากการฝึกปฏิบัติ 3. การประเมินความพึงพอใจ และประเมินตามวัตถุประสงค์ของหลักสูตร หลังการจัดกิจกรรม 4. ผลงานที่มีคุณภาพ เกณฑ์การจบหลักสูตร 1. ผู้เรียนต้องมีเวลาเรียนไม่น้อยกว่า ร้อยละ 80 ของเวลาเรียน 2. ผู้เรียนต้องมีผลการเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ทั้งภาคทฤษฎี/ภาคปฏิบัติ 3. มีผลงานที่มีคุณภาพตรงตามหลักสูตร C -Smart สนักงานส่งเสริมการเร ี ยนร ู้จังหวัดเช ี ยงใหม่2566
พย006210-65 การแปรรูปสมุนไพรพื้นบ้าน จำนวน 35 ชั่วโมง สาขา พาณิชยกรรมและบริการ 1.ความเป็นมา สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย เป็นหน่วยงานภาครัฐที่มี หน้าที่จัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยให้กับประชาชนที่พลาดโอกาสทางการศึกษา ได้กำหนด นโยบายให้จัดกิจกรรมการศึกษาเพื่อพัฒนาอาชีพ ในกลุ่มอาชีพเกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณิชยกรรม และ บริการ ความคิดสร้างสรรค์ และอาชีพเฉพาะทาง ที่สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่ 5 ด้าน คือ ด้าน ทรัพยากรธรรมชาติ ภูมิประเทศ ศิลปวัฒนธรรมประเพณี และทรัพยากรมนุษย์ และวิเคราะห์ข้อมูลวิถีการดำเนิน ชีวิต ความต้องการของประชาชน โดยเน้นให้ผู้เรียนปฏิบัติได้จริง สามารถนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ประโยชน์ใน ชีวิตประจำวัน เป็นช่องทางการประกอบอาชีพและพัฒนาอาชีพ สร้างรายได้ให้กับตนเองและครอบครัวต่อไป กลุมอาชีพใหมที่รองรับ DisruptiveTechnology ผลิตภัณฑ์จากการแปรรูปสมุนไพร คือ การนำ ส่วนของพืชสมุนไพรมาผสม ปรุง หรือแปรสภาพอื่นๆ เช่นบดละเอียด โดยการเปลี่ยนแปลงสถานะของสมุนไพร ให้แตกต่างไปจากเดิม เพื่อประโยชน์ในการใช้งานที่หลากหลายมากขึ้น สมุนไพรมีหลายชนิด และมีสรรพคุณทาง ยาที่แตกต่างกันทางรูป รสชาติกลิ่น สีเป็นปัจจัยหนึ่งที่มีความสำคัญเพื่อให้การแปรรูปผลิตภัณฑ์สมุนไพรมี คุณภาพดีตลอดจนการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ ให้มีคุณภาพใกล้เคียงผลิตภัณฑ์เดิมมากที่สุด เนื่องจากผลิตภัณฑ์บาง ประเภทไม่สามารถคงสภาพอยู่ได้นาน การแปรรูปจึงเป็นการคงไว้ซึ่งคุณค่า และสรรพคุณที่ดีของพืชสมุนไพร เช่น ฟ้าทะลายโจรชนิดแคปซูล กระชายชนิดแคปซูล น้ำมะตูม ผงชงละลาย ชาใบหม่อน ขมิ้นชันชนิดแคปซูล สบู่ชา เขียว และชมพู่มะกรูด เป็นต้น สถานศึกษา ได้เล็งเห็นความสำคัญของหลักสูตรพัฒนาอาชีพ หลักสูตร การแปรรูปสมุนไพร พื้นบ้านและออกแบบบรรจุภัณฑ์ เพื่อนำเอาสมุนไพรพื้นบ้านที่มีในท้องถิ่นมาแปรรูปและออกแบบผลิตภัณฑ์เพื่อ ใช้ในครัวเรือนและเพื่อจำหน่ายในชุมชน เพื่อให้สอดคล้องกับบริบทของชุมชนการจัดการหลักสูตรนี้เน้นผู้เรียนได้ ฝึกปฏิบัติจริงจากวิทยากรเพื่อเป็นช่องทางการเข้าสู่อาชีพได้ 2.หลักการของหลักสูตร หลักสูตรการแปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านและออกแบบบรรจุภัณฑ์ สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย มีหลักการดังนี้ 1. เป็นการจัดหลักสูตรด้านอุตสาหกรรม ที่มีความยืดหยุ่นด้านการจัดกกระบวนการเรียนรู้ และการวัดผล ประเมินผล โดยบูรณาการ ให้สอดคล้องกับศักยภาพของชุมชนใน 5 ด้าน คือศักยภาพของทรัพยากรธรรมชาติใน แต่ละพื้นที่ ศักยภาพของพื้นที่ตามลักษณะภูมิอากาศ ศักยภาพของพื้นที่ตามลักษณะภูมิประเทศ ศักยภาพด้าน ศิลปะ วัฒนธรรมประเพณีและวิถีชีวิต และศักยภาพของทรัพยากรมนุษย์ 2. การจัดการศึกษาตามหลักสูตรการแปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านและออกแบบบรรจุภัณฑ์ มุ่งเน้นกลุ่มผู้ไม่มี อาชีพ หรือผู้ที่มีอาชีพแต่ต้องการพัฒนาอาชีพให้มั่นคงยิ่งขึ้น 3. เป็นการส่งเสริมความร่วมมือในการดำเนินงานกับเครือข่าย 4. การจัดกระบวนการเรียนรู้มุ่งเน้นให้กลุ่มเป้าหมายมีความรู้ ความเข้าใจ และมีทักษะในการแปรรูป สมุนไพรพื้นบ้านและออกแบบบรรจุภัณฑ์ แบบ กศ.ตน.15 C-Smart สนักงาน กศน. จังหวัดเชียงใหม่ 2566
3.จุดมุ่งหมาย 1. เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนได้เรียนรู้การและทักษะการแปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านและออกแบบบรรจุภัณฑ์ ได้ ถูกต้องและสามารถนำไปประกอบอาชีพได้ 2. เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้ทักษะอาชีพและนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน 4.กลุ่มเป้าหมาย 1. ผู้ไม่มีอาชีพ 2. ผู้ที่มีอาชีพและต้องการพัฒนาอาชีพ 3. ผู้ที่มีอาชีพและต้องการเปลี่ยนอาชีพ 4. ผู้ที่ต้องการทำเป็นอาชีพ 5.ระยะเวลา จำนวน 35 ชั่วโมง ทฤษฎีจำนวน 9 ชั่วโมง ปฏิบัติจำนวน 26 ชั่วโมง 6.โครงสร้างหลักสูตร ที่ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ 1. ช่องทางการ ประกอบ อาชีพการ แปรรูป สมุนไพร พื้นบ้าน และ ออกแบบ บรรจุภัณฑ์ 1.1อธิบายความสำคัญ ของสมุนไพรพื้นบ้าน แต่ละชนิดได้ 1.1 ผู้เรียนอธิบาย ความหมายของการ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ได้ 1.1ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการ แปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านแต่ละ ชนิด 1.2ความสำคัญการแปรรูป สมุนไพรช่องทางการประกอบ อาชีพและการออกแบบ ผลิตภัณฑ์ 1.3ทิศทางการประกอบอาชีพ 1.วิทยากรบรรยายให้ ความรู้ - ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการ แปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านแต่ ละชนิด - ความสำคัญการแปรรูป สมุนไพรช่องทางการ ประกอบอาชีพและการ ออกแบบผลิตภัณฑ์ - ทิศทางการประกอบ อาชีพ 1ชม. - 2. การบริหาร การจัดการ อาชีพการ แปรรูป สมุนไพร พื้นบ้าน และการ ออกแบบ 3.1ผู้เรียนสามารถ วิเคราะห์การตลาดได้ 3.2ผู้เรียนสามารถวาง แผนการผลิตได้ 3.3ผู้เรียนสามรถจัดทำ บัญชีต้นทุนรายรับรายจ่ายได้ 4.ผู้เรียนสามารถจัดทำ 1.การคิดต้นทุนและการตลาด อาชีพการแปรรูปสมุนไพร พื้นบ้านและการออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ 2.การวางแผนการผลิต 3.การทำบัญชีรายรัย-รายจ่าย 4.ช่องทางการจำหน่ายการแปร รูปสมุนไพรพื้นบ้านสู่ตลาด วิทยากรบรรยายให้ความรู้ 1.การคิดต้นทุนและ การตลาดอาชีพการแปรรูป สมุนไพรพื้นบ้านและการ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ 2.การวางแผนการผลิต 3.การทำบัญชีรายรัย2 ชม. 2 ชม. C-Smart สนักงาน กศน. จงัหวดัเช ี ยงใหม ่ 2566
ที่ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ บรรจุภัณฑ์ ช่องทางการจำหน่าย การแปรรูปสมุนไพร พื้นบ้านสู่ตลาด ออนไลน์ได้ ออนไลน์ได้ รายจ่าย 4.ช่องทางการจำหน่ายการ แปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านสู่ ตลาดออนไลน์ได้ 3. ทักษะการ ประกอบ อาชีพการ แปรรูป สมุนไพร พื้นบ้าน และ ออกแบบ บรรจุภัณฑ์ 2.1ผู้เรียนสามารถ อธิบายเครื่องมือและ อุปกรณ์ในการแปรรูป สมุนไพรพื้นบ้านและ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ 2ผู้เรียนสามารถฟ้า ทะลายโจรชนิดอัด แคปซูลได้ 3 ผู้เรียนสามารถ อธิบายสถานที่อุปกรณ์ ในการตากละบดฟ้า ทะลายโจร 4.ผู้เรียนสามารถ อธิบายวิธีการและ สามารถออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ได้ 1.เครื่องมือและอุปกรณ์ในการ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ 2.ชั้นตอนวิธีการทำการแปรรูป สมุนไพรพื้นบ้าน(ฟ้าทะลายโจร ชนิดแคปซูล) -การล้าง -การหั่น -การตาก -การบดละเอียด -การอัดแคปซูล 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์ 1.วิทยากรอธิบายเครื่องใช้ และอุปกรณ์ในการแปรรูป และวิธีการแปรรูป 2.วิทยากรอธิบายชั้นตอน วิธีการทำการแปรรูป สมุนไพรพื้นบ้าน (ฟ้า ทะลายโจรชนิดแคปซูล) 3.วิทยากรสาธิตขั้นตอนชั้น ตอนวิธีการทำการแปรรูป สมุนไพรพื้นบ้าน (ฟ้า ทะลายโจรชนิดแคปซูล) -การล้าง -การหั่น -การตาก -การบดละเอียด -การอัดแคปซูล และการออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ 1ชม. 5 ชม. 2.2.1ผู้เรียนสามารถทำ กระชายชนิดแคปซูล 2.2.2 ผู้เรียนสามารถ อธิบายสถานที่อุปกรณ์ ในการตากกระชาย 2.2.3.ผู้เรียนสามารถ อธิบายวิธีการและ สามารถออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ได้ 1.ขั้นตอนการแปรรูปกระชาย ชนิดแคปซูล -การล้าง -การหั่น -การตาก -การบดละเอียด -การอัดแคปซูล 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์ 2.วิทยากรอธิบายชั้นตอน วิธีการทำการแปรรูป สมุนไพรพื้นบ้าน(กระชาย โจรชนิดแคปซูล) 3.วิทยากรสาธิตขั้นตอนชั้น ตอนวิธีการทำการแปรรูป สมุนไพรพื้นบ้าน(กระชาย ชนิดแคปซูล) -การล้าง -การหั่น -การตาก -การบดละเอียด -การอัดแคปซูล 1ชม. 5 ชม. C-Smart สนักงาน กศน. จงัหวดัเช ี ยงใหม ่ 2566
ที่ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ และการออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ 2.3.1ผู้เรียนสามารถทำ น้ำมันเหลืองจากไพล และขมิ้นชันได้ 2.3.2 ผู้เรียนสามารถ อธิบายสถานที่อุปกรณ์ ในการทำน้ำมันเหลือง จากไพลและขมิ้นชัน 2.3.4ผู้เรียนสามารถ อธิบายวิธีการและ สามารถออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ได้ 1.ขั้นตอนการแปรรูปน้ำมัน เหลืองจากไพลและขมิ้น -การล้าง -การหั่น -การตาก -การเจียวขมิ้นและไพล -การทำน้ำมันเหลือง 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์ 1.วิทยากรสาธิตขั้นตอน การแปรรูปน้ำมันเหลือง จากไพลและขมิ้น -การล้าง -การหั่น -การตาก -การเจียวขมิ้นและไพล -การทำน้ำมันเหลือง 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์ 1ชม. 5 ชม. 2.4.1ผู้เรียนสามารถทำ สมุนไพรแช่เท้าคลาย เครียดได้(ไพล มะกรูด ส้มป่อย ขมิ้น) 2.4.2 ผู้เรียนสามารถ อธิบายสถานที่อุปกรณ์ ในการทำสมุนไพรแช่ เท้าคลายเครียดได้ (ไพล มะกรูด ส้มป่อย ขมิ้น) 2.4.3.ผู้เรียนสามารถ อธิบายวิธีการและ สามารถออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ได้ 1.ขั้นตอนการแปรรูปสมุนไพร แช่เท้าคลายเครียดได้(ไพล มะกรูด ส้มป่อย ขมิ้น)-การล้าง -การหั่น -การตาก -การบด -การทำสมุนไพรแช่เท้า 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์ 1.วิทยากรสาธิตขั้นตอน ขั้นตอนการแปรรูป สมุนไพรแช่เท้าคลาย เครียดได้(ไพล มะกรูด ส้มป่อย ขมิ้น) -การล้าง -การหั่น -การตาก -การบด -การทำสมุนไพรแช่เท้า 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์ 1ชม. 5 ชม. 2.5.1ผู้เรียนสามารถทำ น้ำมันนวดคลายเส้น คลายเครียดได้(หญ้า หนวดแมว ไพล มะกรูด ส้มป่อย ขมิ้น) 2.5.2 ผู้เรียนสามารถ อธิบายสถานที่อุปกรณ์ ในการทำน้ำมันนวด คลายเส้นคลายเครียด 1.ขั้นตอนการแปรรูปน้ำมันนวด คลายเส้นคลายเครียดได้(หญ้า หนวดแมว ไพล มะกรูด ส้มป่อย ขมิ้น) -การล้าง -การหั่น -การตาก -การเจียว -การทำน้ำมันคลายเส้น วิทยากรบรรยาย พร้อม สาธิตขั้นตอนการแปรรูป น้ำมันนวดคลายเส้นคลาย เครียดได้(หญ้าหนวดแมว ไพล มะกรูด ส้มป่อย ขมิ้น) -การล้าง -การหั่น -การตาก -การเจียว 1ชม. 5 ชม. C-Smart สนักงาน กศน. จงัหวดัเช ี ยงใหม ่ 2566
ที่ เรื่อง จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา การจัดกระบวนการเรียนรู้ จำนวนชั่วโมง ทฤษฎี ปฏิบัติ ได้(หญ้าหนวดแมว ไพล มะกรูด ส้มป่อย ขมิ้น) 2.5.3.ผู้เรียนสามารถ อธิบายวิธีการและ สามารถออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ได้ 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์ -การทำน้ำมันคลายเส้น 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์ 2.61ผู้เรียนสามารถทำ ขมิ้นชัน ไพล ขิง กระชาย ชนิดผง สำเร็จรูป 2.6.2 ผู้เรียนสามารถ อธิบายสถานที่อุปกรณ์ ในการทำขมิ้นชัน ไพล ขิงกระชาย ชนิดผง สำเร็จรูป 2.6.3.ผู้เรียนสามารถ อธิบายวิธีการและ สามารถออกแบบบรรจุ ภัณฑ์ได้ 1.ขั้นตอนการทำขมิ้นชัน ไพล ขิงกระชาย ชนิดผงสำเร็จรูป -การล้าง -การหั่น -การตาก -การบด -การทำน้ำมันคลายเส้น 3.การออกแบบบรรจุภัณฑ์-การ ล้าง วิทยากรบรรยาย พร้อม สาธิตการทำขมิ้นชัน ไพล ขิงกระชาย ชนิดผง สำเร็จรูป -การล้าง -การหั่น -การตาก -การบด -การทำน้ำมันคลายเส้น 3.การออกแบบบรรจุ ภัณฑ์-การล้าง 1ชม. 5 ชม. รวม 9 26 รวมทั้งหมด 35 7.รายการวัสดุพื้นฐาน 1. สมุนไพรพื้นบ้าน 2. กระดาษ A4 3. ดินสอ ปากกา 4. ฯ ล ฯ 8. สื่อการเรียนรู้ 1. คู่มือการแปรรูปสมุนไพรพื้นบ้านและการออกแบบบรรจุภัณฑ์ 2. เรียนรู้จากวิทยากร C-Smart 3. เรียนรู้จาการลงมือปฏิบัติจริง สนักงาน กศน. จงัหวดัเช ี ยงใหม ่ 2566
9.การวัดและประเมินผล 1.การประเมินผลงานระหว่างเรียนจากการปฏิบัติ 2. จากแบบประเมินความพึงพอใจ 3. จากชิ้นงาน/ภาคปฏิบัติ 10.เกณฑ์การจบหลักสูตร 1. มีเวลาเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 2. มีการประเมินตลอดหลักสูตร ไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 3. มีผลงานที่มีคุณภาพ C-Smart สนักงาน กศน. จงัหวดัเช ี ยงใหม ่ 2566