รายงานฟ้าผ่า

ฟ้าผ่า

ปิ ยะธิดา ทะมาดี กล่มุ 2 รหัสนกั ศึกษา 116210400082-0
ธีรภัทร ใจปทุม กลุ่ม 2 รหัสนกั ศึกษา 116210421008-0

รายงานนี้เป็ นส่วนหน่งึ ของการศึกษาวิชาสารนิเทศและการเขียนรายงานทางวชิ าการ
ภาควิชาวศิ วกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธญั บุรี
ภาคเรียนท่ี 2 ปี การศึกษา 2564



ฟ้าผ่า

ปิ ยะธิดา ทะมาดี กล่มุ 2 รหัสนกั ศึกษา 116210400082-0
ธีรภัทร ใจปทุม กลุ่ม 2 รหัสนกั ศึกษา 116210421008-0

รายงานนี้เป็ นส่วนหน่งึ ของการศึกษาวิชาสารนิเทศและการเขียนรายงานทางวชิ าการ
ภาควิชาวศิ วกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธญั บุรี
ภาคเรียนท่ี 2 ปี การศึกษา 2564

ก

คานา

รายงานฉบบั น้ีจดั ทาข้ึนเพอื่ ปฎิบตั ิการเขียนรายงานการคน้ ควา้ ท่ีถกู ตอ้ งอยา่ งเป็นระบบ อนั เป็น
ส่วนหน่ึงของการศึกษารายวิชา 01-210-001 สารนิเทศและการเขียนรายงานทางวิชาการ ซ่ึงจะนาไปใช้
ในการทารายงานคน้ ควา้ สาหรับวิชารายวิชาอื่น ไดอ้ ีกต่อไป การท่ีผูจ้ ดั ทาเลือกทาเร่ื อง “ฟ้าผ่า” เน่ือง
ดว้ ยในปัจจุบนั ยงั เกิดปัญหาเรื่องผูป้ ระสบภยั จากเหตุการณ์ฟ้าผ่าอยเู่ ป็ นประจา ดงั น้นั ผูจ้ ดั ทาจึงไดท้ า
รายงานเรื่องน้ีข้ึนมาเพือ่ เป็นประโยชน์ต่อผอู้ า่ น โดยมีเน้ือหาท่ีใหค้ วามรู้เก่ียวกบั เร่ืองฟ้าผา่

รายงานเล่มน้ีกล่าวถึงเน้ือหาในระดบั พ้ืนฐานที่เกี่ยวขอ้ งกบั ฟ้าผ่า ผูเ้ ร่ิมตน้ ศึกษาหรือผูส้ นใจ
ทวั่ ไป อาทิเช่น ความหมาย ความเป็ นมา กระบวนการเกิด ผลกระทบต่างๆ และวิธีป้องกนั ของฟ้าผ่า
ตลอดจนผศู้ ึกษาสามารถนาไปเป็นแนวทางในการป้องกนั ตวั เองจากเหตกุ ารณ์ฟ้าผา่ ได้

ขอขอบคุณ ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร. พนิดา สมประกอบ ท่ีกรุณาให้ความรู้และขอ้ แนะนาโดย
ตลอด และขอขอบคุณเจา้ ของเวบ็ ไซตท์ ี่ใหค้ วามสะดวกในการคน้ หาขอ้ มูล ที่ผเู้ ขียนใชอ้ า้ งอิงทุกท่าน
หากมีขอ้ บกพร่องประการใด ผเู้ ขยี นขอนอ้ มรับไวเ้ พือ่ ปรับปรุงต่อไป

ปิ ยะธิดา ทะมาดี
ธีรภทั ร ใจปทุม
25 กมุ ภาพนั ธ์ 2565

สารบญั ข

คานา หนา้
สารบญั ตาราง ก
สารบญั ภาพประกอบ ง
บทท่ี จ
1 บทนา
1
1.1 ความหมายของฟ้าผา่ 1
1.2 ประวตั ิความเป็นมาของการเกิดเหตกุ ารณ์ฟ้าผา่ 2
1.3 กระบวนการเกิดฟ้าผา่ 3
1.4 ลกั ษณะการเกิดฟ้าผา่ 4
1.5 กลไกการเกิดฟ้าผา่ 6
1.6 ผลกระทบของฟ้าผา่ 7
7
1.6.1 ผลกระทบโดยตรง 8
1.6.2 ผลกระทบทางออ้ ม
2 วิธีป้องกนั ฟ้าผา่ 9
2.1 กรณีอยกู่ ลางแจง้ 10
2.2 กรณีอยใู่ นอาคาร 10
2.3 กรณีขบั รถ 11
2.4 การป้องกนั ฟ้าผา่ อาคารและสิ่งก่อสร้างสูงเด่น 14
2.5 การป้องกนั ฟ้าผา่ คนและสัตว์
3 วิธีติดต้งั ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ 15
3.1 การติดต้งั ตวั นาล่อฟ้า 21
3.2 ติดต้งั อปุ กรณ์ป้องกนั ไฟฟ้ากระโชก 22
3.3 ติดต้งั ระบบกราวดไ์ ฟฟ้า 23
3.4 อปุ กรณ์ป้องกนั ฟ้าผา่

สารบญั (ต่อ) ค

บทที่ หนา้
3.5 วิธีเอาตวั รอดจากฟ้าผ่า 24
3.6 ขอ้ หา้ ม-ขอ้ ควรทาตอนฝนตก 26
3.7 วธิ ีป้องกนั และรับมือกบั อาการท่ีเกิดข้ึนจากฟ้าผา่ 26
3.7.1 อาการบาดเจบ็ จากฟ้าผา่ 27
3.7.2 อาการหลงั ถูกฟ้าผา่ 27
3.7.3 ลกั ษณะอาการของผทู้ ี่ถูกฟ้าผา่ 27
3.7.4 วิธีรักษาอาการผทู้ ี่ถูกฟ้าผา่ 28
4 วธิ ีหลีกเล่ียงฟ้าผา่
4.1 ช่วงเวลา และพ้ืนท่ี ที่เสี่ยงตอ่ การถูกฟ้าผา่ 30
4.2 จุดเสี่ยงที่จะเกิดฟ้าผา่ 30
4.3 วิธีหลีกเล่ียงฟ้าผา่ และป้องกนั ฟ้าผา่ 31
5 สรุป 33
34
บรรณานุกรม

สารบัญตาราง ง

ตารางที่ หนา้
1 แสดงท่ีใชอ้ อกแบบการป้องกนั ผา่ 17

สารบัญภาพประกอบ จ

ภาพที่ หนา้
1 ฟ้าผา่ 2
2 เหตุการณ์ฟ้าผา่ 3
3 แผนภาพแสดงการเกิดฟ้าแลบฟ้าผา่ 4
4 การเกิดฟ้าผา่ 4 รูปแบบ 5
5 หวั ลอ่ ฟ้า 12
6 ตวั นาลงดิน 13
7 รูปภาพแสดงแนวคิดวธิ ีทรงกลมกลิ้ง 17
8 ออกแบบการป้องกนั ผา่ 18
9 รูปแสดงตวั อยา่ งการติดต้งั ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ แบบระบบพ้นื ฐาน 19
10 แสดงตวั อยา่ งหวั ล่อฟ้าแบบ ESE 20
11 ตวั อยา่ งการติดต้งั อุปกรณ์ป้องกนั ไฟฟ้ากระโชกทางดา้ นสายไฟฟ้ากาลงั 21
12 ฟ้าผา่ 23
13 อปุ กรณ์ป้องกนั ฟ้าผา่ 24
14 เหตกุ ารณ์ฟ้าผา่ 31

บทท่ี 1

บทนา

“ฟ้าผ่า (Lightning)” ถือเป็ นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดภายใตเ้ มฆในช่วงฝนฟ้าคะนอง ซ่ึง
เม่ือกอ้ นเมฆเคลื่อนที่กจ็ ะมีลมและเกิดการเสียดสีกบั โมเลกุลของหยดน้า และน้าแขง็ ภายในกอ้ นเมฆ ทา
ใหเ้ กิดการแตกตวั ของประจุไฟฟ้าท้งั บวกและลบ โดยประจุลบส่วนใหญท่ ่ีอยทู่ างดา้ นล่างของกอ้ นเมฆ
น้นั มีความสามารถในการเหนี่ยวนาให้วตั ถุทุกสิ่งที่อยภู่ ายใตก้ อ้ นเมฆเป็นประจุบวกไดท้ ้งั หมด พร้อม
ท้งั ดึงดูดให้ประจุบวกวิ่งข้ึนมาหาประจุลบได้ ท้งั น้ีหากประจุลบใตก้ อ้ นเมฆมีปริมาณมากพอ จะทาให้
อากาศดา้ นล่างกอ้ นเมฆค่อยๆ แตกตวั เม่ือประจุลบและประจุบวกว่ิงมาถึงกนั ทาให้เกิดเป็นฟ้าผ่าไดใ้ น
ที่สุด (kankann, 2563 : ออนไลน์)

1.1 ความหมายของฟ้าผ่า

ฟ้าผา่ เป็นปรากฎการณ์ ที่เกิดข้ึนในบรรยากาศ อนั เกิดจากการคายประจุไฟฟ้า ท่ีสะสมในกอ้ น
เมฆ เพียงแต่การเกิดฟ้าผ่าไม่ตอ้ งมีแท่งตัวนา การสะสมของประจุท่ีมีข้วั ต่างกัน เป็ นผลทาใหัเกิด
สนามไฟฟ้าระหวา่ งกลมุ่ ประจุเหล่าน้นั เม่ือประจุมีการสะสมจานวนมาก ทาใหค้ วามเครียดสนามไฟฟ้า
เพ่ิมสูงข้ึนเกินค่าความคงทนของอากาศต่อแรงดนั ไฟฟ้า ทาให้เกิดการคายประจุข้ึน อนั เป็ นจุดกาเนิด
ของการเกิดฟ้าผา่ ข้ึน การคายประจุอาจเกิดข้ึนระหว่างกอ้ นเมฆ หรือ ระหวา่ งกอ้ นเมฆกบั พ้ืนโลก ซ่ึง
เรียก ปรากฏการณ์น้ีวา่ "ฟ้าผ่า" อนั เป็นปรากฎการณ์ท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั ความเป็นไปของชีวิตมนุษยบ์ นโลก
ตลอดเวลา (สถาบนั เทคโนโลยพี ระจอมเกลา้ เจา้ คณุ ทหารลาดกระบงั , 2556 : ออนไลน์)

2

ภาพท่ี 1 ฟ้าผา่ (สถาบนั เทคโนโลยพี ระจอมเกลา้ เจา้ คุณทหารลาดกระบงั , 2556 : ออนไลน์)

1.2 ประวตั คิ วามเป็ นมาของการเกดิ เหตุการณ์ฟ้าผ่า
ฟ้าผ่า คือปรากฏการณ์ธรรมชาติอยา่ งหน่ึง Benjamin Franklin และลูกชาย Thomas Folger ได้

พิสูจน์ใหเ้ ห็นอยา่ งชดั เจนแลว้ ต้งั แตป่ ี ค.ศ.1752 ที่เมืองฟิ ลาเดเฟี ย สหรัฐอเมริกาวา่ ฟ้าผา่ กค็ อื “สปาร์ก
ไฟฟ้า” อนั เป็นผลของการเกิดการดีสชาร์จของประจุไฟฟ้าในกอ้ นเมฆ นบั เป็นการเร่ิมตน้ ของการศึกษา
เชิงวิทยาศาสตร์ เพื่อหาขอ้ มลู เกี่ยวกบั ฟ้าผา่ การคน้ พบน้ี เบนจามินไดพ้ ฒั นาหลกั การป้องกนั ฟ้าผ่าดว้ ย
เสาลอ่ ฟ้า เรียกวา่ Franklin rod มาจนถึงทุกวนั น้ี (สารวย สังขส์ ะอาด, 2549 : ออนไลน์)

1.3 กระบวนการเกดิ ฟ้าผ่า
สาหรับปรากฏการณ์ฟ้าผ่า เกิดจากการปลดปล่อยประจุไฟฟ้าออกจากเมฆฝนฟ้าคะนอง หรือ

เมฆคิวมูโลนิมบัส (cumulonimbus) มีลักษณะเป็ นก้อนขนาดใหญ่ บริเวณฐานเมฆจะสูงจากพ้ืน
ประมาณ 2 กิโลเมตร และส่วนยอดเมฆอาจสูงถึง 20 กิโลเมตร โดยภายในกอ้ นเมฆจะมีการไหลเวียน
ของกระแสอากาศอยา่ งรวดเร็วและรุนแรง ทาให้หยดน้าและกอ้ นน้าแขง็ ในเมฆเสียดสีกนั จนเกิดประจุ
ไฟฟ้า โดยพบวา่ ประจุบวกมกั จะอยบู่ ริเวณยอดเมฆ ส่วนประจุลบอยบู่ ริเวณฐานเมฆ ซ่ึงประจุลบท่ีฐาน
เมฆอาจจะเหนี่ยวนาให้พ้ืนผิวของโลกท่ีอยู่ใตเ้ งาของมนั มีประจุเป็ นบวกด้วย (ข่าวสดและกระปุก
ดอทคอม, ม.ป.ป. : ออนไลน์)

3

โดยทว่ั ไปฟ้าผ่าจะเร่ิมตน้ ในกอ้ นเมฆที่มีประจุสะสม รดบั สูง 1.5-10 กิโลเมตรเหนือพ้ืนโลก
ซ่ึงมีการกระจายตวั ของประจุ โดยที่ฐานของก้อนเมฆจะเป็ นประจุลบ ส่วนบนของก้อนเมฆจะเป็ น
ประจุบวกจุดเริ่มตน้ ของการเกิดฟ้าผา่ ส่วนใหญ่จะเกิดข้ึนท่ีกลุ่มประจุลบ คือท่ีฐานของกอ้ นเมฆเพราะ
อยใู่ กลพ้ ้ืนโลก เมื่อความเครียดสนามไฟฟ้ามีคา่ ถึงจุดวิกฤต Ec ในกอ้ นเมฆอยทู่ ่ีประมาณ 10 kV/cm (ใน
บรรยากาศท่ีระดบั พ้ืนโลก Ec มีค่าประมาณ 30 kV/cm) ก็จะเกิดไอออนไนเซชนั ตามหลกั การเกิดการ
ดีสชาร์จในก๊าซ เมื่อหัวนาร่องเขา้ ใกลพ้ ้ืนโลก จะทาให้เกิดประจุเหน่ียวนาท่ีพ้ืนโลก ที่ยอดแหลมของ
อาคารส่ิงปลูกสร้าง ตน้ ไม้ เป็นตน้ เกิดไอออนไนซ์เป็นสตรีมเมอร์ มีความยาม 1-100 เมตร ( เฉลี่ย 20
เมตร) ว่ิงเขา้ หาหวั นาร่อง จนมาพบกนั จะเกิดเป็นลาฟ้าผา่ (main stroke) มีแสงจา้ จากพ้ืนโลกว่ิงไปหาท่ี
กอ้ นเมฆดว้ ยความเร็วสูงกว่า 50 x 103 km/s ตามแนวที่หัวนาร่องกรุยทางลงมา และการเคล่ือนที่ของ
ประจุในลาฟ้าผา่ ก็คือ กระแสฟ้าผา่ น้นั เอง (สารวย สงั ขส์ ะอาด, 2549 : ออนไลน์)

ภาพท่ี 2 เหตุการณ์ฟ้าผา่ (สารวย สงั ขส์ ะอาด, 2549 : ออนไลน)์

4

1.4 ลกั ษณะการเกดิ ฟ้าผ่า
เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติซ่ึงเกิดจากการเคลื่อนที่ของประจุอิเลก็ ตรอนภายในกอ้ นเมฆ หรือ

ระหว่างกอ้ นเมฆกบั กอ้ นเมฆ หรือเกิดข้ึนระหว่างกอ้ นเมฆกบั พ้ืนดิน การเคลื่อนที่ข้ึนลงของกระแส
อากาศ (updraft/downdraft) ภายในเมฆคิวมูโลนิมบสั ทาใหเ้ กิดความต่างศกั ยไ์ ฟฟ้าในแตล่ ะบริเวณของ
ก้อนเมฆและพ้ืนดินด้านล่าง เมื่อความต่างศกั ยไ์ ฟฟ้าระหว่างตาแหน่งท้งั สองที่มีค่าระดับหน่ึง จะ
ก่อให้เกิดสนามไฟฟ้าขนาดใหญ่ โดยมีประจุบวกอยทู่ างดา้ นบนของกอ้ นเมฆ ประจุลบอยู่ทางตอนล่าง
ของกอ้ นเมฆ พ้นื ดินบางแห่งมีประจุบวก พ้นื ดินบางแห่งมีประจุลบ ซ่ึงจะเหน่ียวนาใหเ้ กิดการเคลื่อนท่ี
ของกระแสไฟฟ้า (ศูนยก์ ารเรียนรู้วิทยาศาสตร์โลกและดาราศาสตร์, ม.ป.ป. : ออนไลน)์

ภาพท่ี 3 แผนภาพแสดงการเกิดฟ้าแลบฟ้าผา่
(ศนู ยก์ ารเรียนรู้วิทยาศาสตร์โลกและดาราศาสตร์, ม.ป.ป. : ออนไลน)์

5

1.4.1 ฟ้าผ่าภายในก้อนเมฆ เกิดจากการเช่ือมต่อประจุลบดา้ นล่างกบั ประจุบวกดา้ นบนเขา้
ดว้ ยกนั ฟ้าผา่ แบบน้ีมกั จะเกิดมากที่สุด

1.4.2 ฟ้าผ่าจากเมฆกอ้ นหน่ึงยงั เมฆอีกกอ้ นหน่ึง เกิดจากประจุลบในเมฆกอ้ นหน่ึงไปยงั ประจุ
บวกในเมฆอีกกอ้ นหน่ึง

1.4.3 ฟ้าผ่าจากฐานเมฆลงสู่พ้ืน หรือฟ้าแบบลบ เกิดจากการปลดปล่อยประจุลบออกจาก
กอ้ นเมฆ จึงเรียกว่า ฟ้าผ่าแบบลบ (Negative Lightning) และเป็นอนั ตรายต่อ คน สัตว์ และสิ่งต่างๆ ที่
อยบู่ นพ้นื น้นั มีเพราะจะมีระยะผา่ ลงบริเวณใตเ้ งาของเมฆฟ้าฝนคะนองเพราะพ้ืนที่ดงั กลา่ วถกู เหน่ียวนา
ใหม้ ีสภาพเป็นประจุบวก

1.4.4 ฟ้าผา่ จากยอดเมฆลงสู่พ้ืน หรือฟ้าผา่ แบบบวก เกิดจากการปลดปล่อยประจุบวกออกจาก
กอ้ นเมฆ จึงเรียกว่า ฟ้าผ่าแบบบวก (Positive Lightning) ฟ้าผ่าแบบบวกสามารถผา่ ไดไ้ กลออกไปจาก
ก้อนเมฆถึง 40 กิโลเมตร ภายในเวลา 1 วินาที โดยมักจะเกิดในช่วงทา้ ยของพายุฝนฟ้าคะนองคือ
หลงั จากท่ีฝนซาแลว้ (สมพร ศรีวเิ ลิศ, 2564 : ออนไลน์)

ภาพท่ี 4 การเกิดฟ้าผา่ 4 รูปแบบ (สมพร ศรีวิเลิศ, 2564 : ออนไลน์)

6

1.5 กลไกการเกดิ ฟ้าผ่า

กลไกที่ 1 : ฟ้าผ่าเปร้ียงโดนตวั คน (หรือสัตว)์ แบบจงั ๆ เรียกวา่ ฟ้าผา่ โดยตรง (Direct Strike)
โอกาสรอดแทบเป็นศนู ย์ เพราะกระแสไฟฟ้าอยา่ งต่าราว 10,000 แอมแปร์

กลไกท่ี 2 : ฟ้าผา่ โดนวตั ถุอ่ืน แต่ร่างกายสัมผสั กบั ตวั นาท่ีเชื่อมต่อกบั วตั ถุน้นั กระแสไฟฟ้าจึง
ไหลเขา้ สู่ร่างกายได้ เรียกวา่ การสัมผสั กบั วตั ถทุ ่ีถกู ฟ้าผา่ (Contact)

กลไกที่ 3 : ฟ้าผ่าตน้ ไม้ เสาไฟ หรือโครงสร้างบางอย่าง จากน้ันกระแสไฟฟ้าบางส่วนได้
“กระโดด” ออกจากวตั ถุที่ถูกฟ้าผ่า ผ่านอากาศ เขา้ สู่คนหรือสัตวท์ ี่อยู่ใกล้ เรียกว่า กระแสไฟฟ้าแลบ
ดา้ นขา้ ง (Side Flash หรือ Side Splash) โดยระยะอาจไกลถึง 2-3 เมตร

กลไกท่ี 4 : ฟ้าผ่าลงมายงั พ้ืน กระแสไฟฟ้าจะไหลกระจายไปตามพ้นื และเขา้ สู่ร่างกายของคน
หรือสตั ว์ เรียกวา่ กระแสไหลตามพ้ืน (Ground Current)

กลไกท่ี 5 : ขณะท่ีประจุลบจากฐานเมฆเคลื่อนที่ลงมา จะผลกั ประจุลบในวตั ถุบนพ้ืนออกไป
หรืออาจเกิด กระแสสตรีมเมอร์ไหลข้ึน (upward streamer) ไปตามโครงสร้างต่างๆ เช่น ตน้ ไม้ หลงั คา
บา้ น หรือแมแ้ ตต่ วั คน กระแสสตรีมเมอร์อาจมีค่าสูงสุดไดห้ ลายร้อยแอมแปร์

กลไกท่ี 6 : ฟ้าผ่าทาให้เกิดสนามแม่เหล็กแผ่ออกไปโดยรอบ สนามแม่เหล็กน้ีสามารถทาให้
เกิดกระแสไฟฟ้าในโลหะได้

กลไกที่ 7 : หากฟ้าผา่ ลงบนสายโทรศพั ทโ์ ดยตรง หรือผ่าโดนสายไฟฟ้าท่ีอยใู่ กลส้ ายโทรศพั ท์
หรือผ่าลงสู่พ้ืนใกลๆ้ อาจเกิดกระแสไฟฟ้าไหลไปในสายโทรศพั ท์ เรียกว่า ฟ้าผ่าโดยมีสายโทรศพั ท์
เป็นตวั กลาง (Telephone-mediated Lightning Strike)

กลไกที่ 8 : หากฟ้าผ่าลงมาใกลจ้ ุดที่คนอยู่ เสียงที่ดงั จากการขยายตวั ของอากาศอย่างรวดเร็ว
อาจทาใหห้ ูหนวกได้ (สมพร ศรีวิเลิศ, 2564 : ออนไลน)์

7

1.6 ผลกระทบของฟ้าผ่า

ความเสี่ยงที่ส่ิงก่อสร้างจะถูกฟ้าผา่ น้นั ข้ึนอยู่กบั หลายปัจจยั ไดแ้ ก่ ความสูงของอาคาร จานวน
ฟ้าผ่าท่ีเกิดข้ึนในบริเวณน้นั ๆ อาคารน้ันถูกลอ้ มรอบไปดว้ ยส่ิงอ่ืนๆที่สูงกว่าหรือว่าแยกตวั ออกมาอยู่
หลังเดียว และอ่ืนๆ หากอาคารน้ันไม่มีสายล่อฟ้า ส่วนมากฟ้าจะผ่าลงจุดสูงสุดของอาคารและ
กระแสไฟฟ้าจะหาทางเคล่ือนลงสู่ผืนดินโดยท่ีเราไม่สามารถควบคุมได้ ไม่ว่าจะผ่านเสาอากาศ
โครงสร้างคอนกรีต ท่อ หรือสายเคเบิล กระแสไฟฟ้าเหล่าน้ีสามารถก่อให้เกิดการหักพงั ประกายไฟ
และความเสียหายต่อท้งั คนและเคร่ืองใช้ภายในอาคาร นอกจากน้ีความอันตรายยงั เพ่ิมสูงข้ึนหาก
โครงสร้างอาคารน้ันมีส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ท่ีเป็ นพิษ ไวไฟ หรือระเบิดได้ ฟ้าผ่าสามารถ
ก่อใหเ้ กิดการบาดเจบ็ สาหสั แก่บุคคลหรือแมก้ ระทง่ั เสียชีวิตเน่ืองมาจากไฟฟ้าแรงสูง

1.6.1 ผลกระทบโดยตรง

ผลของความร้อน เกี่ยวขอ้ งกบั ปริมาณของกระแสไฟฟ้าที่เกิดข้ึนจากฟ้าผ่า ส่งผลให้เกิดการ
หลอมละลายจนเกิดเป็นรูหลากหลายขนาดในบริเวณที่วสั ดุตา้ นทานไฟฟ้าสูงน้นั ๆถูกกระทบ สาหรับ
วสั ดุที่มีความสามารถในการเหนี่ยวนาไฟฟ้าไม่ดีนกั พลงั งานปริมาณมากจะถูกปล่อยออกมาในรูปของ
ความร้อน น้าท่ีเป็นส่วนประกอบในวสั ดุน้นั จะระเหยออกมาจนทาใหค้ วามดนั บริเวณน้นั ๆสูงข้ึนอยา่ ง
รวดเร็ว และอาจทาใหร้ ะเบิดได้

ผลจากกระแสไฟฟ้าเขา้ เมื่อเกิดฟ้าผ่าจะทาใหก้ ระแสไฟฟ้าในพ้ืนดินน้นั เพ่ิมข้ึนที่ปริมาณหน่ึง
โดยข้ึนอยู่กบั เครือข่ายระบบสายดินและค่าความตา้ นทานดิน ความต่างศกั ยไ์ ฟฟ้าระหว่างวสั ดุโลหะ
ต่างๆก็จะเกิดข้ึนเช่นกัน ดังน้ันจึงจาเป็ นอย่างมากที่จะต้องใส่ใจในการติดต้ังสายดินและการต่อ
โครงสร้างโลหะท่ีเชื่อมต่อกบั ตวั นาไฟฟ้า

ผลทางเสียง ฟ้าร้องเกิดจากความดนั ท่ีเพ่ิมข้ึนอย่างรวดเร็วของอากาศรอบๆโดยมีสาเหตุมาจาก
การเคล่ือนที่ของกระแสไฟฟ้าด้วยความเร็วสูงระหว่างที่ฟ้าผ่า ความยาวของเสียงฟ้าผ่าน้ันข้ึนอยู่กบั
ความยาวของช่องประจุไฟฟ้า

ผลทางแสง ฟ้าผา่ ระยะใกลอ้ ยา่ งรุนแรงทาใหจ้ อตาของผมู้ องน้นั ไวต่อแสง จึงเกิดอาการตาพร่า
และสูญเสียการมองเห็นเป็นระยะเวลาหลายวนิ าที

8

ผลทางพลศาสตร์ไฟฟ้า ระหว่างตวั นาไฟฟ้าและส่วนอ่ืนๆอนั เกิดข้ึนจากสนามแม่เหล็กขนาด
ใหญ่ของกระแสฟ้าผา่ ผลที่เกิดคอื แรงเชิงกลปริมาณมากท้งั แรงดูดและแรงผลกั ซ่ึงจะยงิ่ แรงข้นึ กวา่ เดิม
เม่ือตวั นาไฟฟ้าน้นั อยใู่ กลก้ นั หรือเมื่อกระแสไฟฟ้าน้นั สูง

ผลทางไฟฟ้าเคมี ธรรมชาติของฟ้าผา่ ที่เกิดข้ึนเพยี งชว่ั ครู่น้นั หมายความวา่ ผลกระทบทางไฟฟ้า
เคมีน้นั ไม่สาคญั และไม่ส่งผลกระทบตอ่ สายดิน

1.6.2 ผลกระทบทางออ้ ม

ปริ มาณการใช้อุปกรณ์ซ่ึงไวต่อกระแสไฟฟ้าท่ีเพ่ิมข้ึนอย่างต่อเนื่องน้ันหมายความว่า
เครื่องใชไ้ ฟฟ้าของเราน้ันมีความเส่ียงมากข้ึนที่จะไดร้ ับกระแสไฟฟ้าท่ีสูงเกินไปอนั มีสาเหตุมาจาก
ฟ้าผา่ การไดร้ ับกระแสไฟฟ้าสูงเกินไปน้นั สามารถเกิดไดท้ ้งั ผา่ นไฟฟ้าที่เกิดข้ึนในช้นั บรรยากาศและ
ถูกผลิตจากอุตสาหกรรม แต่ชนิดท่ีอนั ตรายท่ีสุดคือกระแสไฟฟ้าท่ีเกิดจากช้นั บรรยากาศอนั ส่งผลให้
เกิดผลกระทบหลกั 3 อยา่ งคอื การนาไฟฟ้า การเหนี่ยวนา และกระแสไฟที่ไหลสู่พ้นื ดิน

ท่ัวโลกของเราน้ันมีพายุกว่า 2,000 ลูกเกิดข้ึนอยู่ตลอดเวลา และมีอุบตั ิเหตุที่เกิดจากผลก
กระทบท้งั ทางตรงและทางออ้ มของฟ้าผา่ ถูกรายงานหลายพนั เหตุการณ์ต่อปี แมแ้ สงไฟที่เกิดจากฟ้าผา่
น้นั จะเป็นเพียงช่วงเวลาส้ันๆ แต่ความรุงแรงของกระแสไฟฟ้าที่ผา่ ลงสู่พ้ืนดินน้นั เป็นสิ่งท่ีควรคานึงถึง
ดังน้ันการควบคุมพลังงานที่ถูกปล่อยจากฟ้าผ่าจึงเป็ นสิ่งท่ีควรทา (ข่าวอุตสาหกรรม, ม.ป.ป. :
ออนไลน)์

บทที่ 2

วิธีป้องกนั ฟ้าผ่า

การป้องกนั ฟ้าผ่า หมายถึง การป้องกนั มิให้เกิดอนั ตรายอนั เน่ืองมาจากฟ้าผา่ ซ่ึง เป็นผลมาจาก
ความร้อน แรงกล และ ผลของไฟฟ้าฟ้าผ่ามักก่อให้เกิดความเสียหาย และ เป็ นอันตรายต่อชีวิต
ทรัพยส์ ิน ถา้ หากไมม่ ีการป้องกนั หรือกระทาการป้องกนั ไม่ถูกวิธี (สถาบนั เทคโนโลยีพระจอมเกลา้ เจา้
คณุ ทหารลาดกระบงั , 2556 : ออนไลน)์

2.1 กรณีอยู่กลางแจ้ง
1. ไมห่ ลบพายฝุ นในบริเวณพ้ืนที่เสี่ยงฟ้าผา่ โดยเฉพาะใตต้ น้ ไมใ้ หญ่ท่ีอยู่สูงโดดเด่น ใกลป้ ้าย

โฆษณาเสาไฟฟ้าแรงสูง หรือบริเวณส่ิงปลูกสร้าง ท่ีมีส่วนประกอบหลกั เป็ นโลหะ สระน้า แหล่งน้า
เพราะโลหะและน้าเป็นสื่อนาไฟฟ้า จึงมีความเส่ียงต่อการถกู ฟ้าผา่

2. หลีกเลี่ยงการถือวตั ถุท่ีเป็ นส่ือนาไฟฟ้า ในระดบั เหนือศีรษะข้ึนไป โดยเฉพาะร่ม ท่ีมีส่วน
ยอดเป็ นโลหะ คนั เบ็ด จอบ เสียม รวมถึงไม่สวมใส่เครื่องประดบั ประเภทเงิน ทอง นาก ทองแดง
เพราะเป็นสื่อนาไฟฟ้า ทา้ ใหเ้ ส่ียงตอ่ การถูกฟ้าผา่

3. งดใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และเคร่ืองมือสื่อสารทุกชนิด แมโ้ ทรศพั ทไ์ ม่ใช่ส่ือนาไฟฟ้า
แต่ฟ้าผ่า จะเหน่ียวนากระแสไฟฟ้าเขา้ มาในโทรศพั ท์ ซ่ึงมีแผ่นโลหะ สายอากาศ และแบตเตอรี่เป็ น
ส่วนผสมของโลหะ ทาใหไ้ ดร้ ับอนั ตรายจากการถูกฟ้าผา่

4. หลีกเล่ียงการประกอบกิจกรรมกลางแจง้ ในช่วงที่เกิดฝนฟ้าคะนอง เช่น เล่นกีฬา ว่ายน้า
ทาการเกษตร โดยเฉพาะบริเวณสระน้า ทะเล ชายหาด สนามฟุตบอล สนามกอลฟ์ ภเู ขาสูง ท่งุ นา เพราะ
เป็นพ้ืนท่ีเส่ียงตอ่ การเกิดฟ้าผา่

10

5. กรณีไม่สามารถหาท่ีหลบ ในบริเวณท่ีปลอดภยั ได้ ให้นงั่ ยอง ๆ เทา้ ชิดกนั พร้อมเขยง่ ปลาย
เทา้ ใหส้ ัมผสั กบั พ้นื นอ้ ยท่ีสุด กม้ ศีรษะ และซุกเขา้ ไประหวา่ งขา จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการถูกฟ้าผา่
2.2 กรณอี ยู่ในอาคาร

1. ควรอยู่ในอาคารที่มีสายล่อฟ้า ห้ามข้ึนไปบนดาดฟ้า ไม่อยู่บริเวณมุมตึก และระเบียงดา้ น
นอกของอาคาร ไม่เขา้ ใกลป้ ระตู หรือหนา้ ต่างที่เป็นโลหะระหว่างเกิดพายฝุ นฟ้าคะนอง เน่ืองจากเป็ น
พ้ืนท่ีโลง่ และมีสื่อนาไฟฟ้า ทาใหเ้ สี่ยงต่อการถูกฟ้าผา่ ได้

2. หลีกเลี่ยงการใช้เครื่ องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะโทรทัศน์
อินเทอร์เน็ต คอมพิวเตอร์ โทรศพั ทแ์ บบมีสาย เครื่องทาน้าอุ่น เพราะหากฟ้าผ่าลงมาภายนอกอาคาร
กระแสไฟฟ้าจะวิ่งมาตามเสาอากาศ เสาสญั ญาณ สายไฟฟ้า และท่อน้าประปา ทาใหอ้ ปุ กรณ์ไดร้ ับความ
เสียหาย และผใู้ ชง้ านไดร้ ับอนั ตราย เพื่อความปลอดภยั ในช่วงที่เกิดพายฝุ นฟ้าคะนอง

3. ควรถอดสายไฟฟ้า สายอากาศ สายโทรศพั ท์ สายโมเด็ม จะช่วยลดความเสี่ยง ต่อการไดร้ ับ
อนั ตรายจากฟ้าผา่

4. เตรียมไฟฉายไวส้ ่องดูทาง เพราะอาจเกิดไฟดบั หรือไฟไหมไ้ ด้ แต่ไม่ควรใช้เทียนไขใน
บา้ น เพราะอาจเส่ียงตอ่ ไฟไหม้

2.3 กรณขี ับรถ
1. จอดรถในบริเวณท่ีปลอดภยั ไม่จอดรถใกลต้ น้ ไม้ หรือสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่ โดยเฉพาะ

ป้ายโฆษณา เสาไฟฟ้าแรงสูง เพราะฟ้าอาจผา่ ลงมาบริเวณดงั กล่าว ทาใหไ้ ดร้ ับอนั ตราย
2. หลบในรถ พร้อมปิ ดประตูและหน้าต่าง ไม่สัมผสั ตวั ถงั รถ ท่ีมีส่วนประกอบเป็ นโลหะ

ขณะท่ีเกิดฟ้าผ่า ห้ามวิ่งลงจากรถ หรือย่ืนอวยั วะส่วนหน่ึงส่วนใดออกจากรถ เพราะกระแสไฟฟ้า จะ
ไหลไปตามผิวโลหะของตวั ถงั รถลงสู่พ้ืนดิน ทา้ ใหเ้ กิดอนั ตรายได้ (Ammk, 2564 : ออนไลน)์

11

2.4 การป้องกนั ฟ้าผ่าอาคารและสิ่งก่อสร้างสูงเด่น

สิ่งก่อสร้างในท่ีโล่งหรือสูงเด่นกว่าส่ิงอ่ืนๆ ในบริเวณเดียวกนั มกั เป็ นเป้าหมาย อย่างดี เม่ือ
ตดั สินใจที่จะทาการป้องกนั ก่อนลงมือสร้าง การป้องกนั อนั ตรายท่ีเกิดจากฟ้าผ่า มิใหเ้ กิดความเสียหาย
ต่อส่ิงก่อสร้าง วิธีท่ีปลอดภยั ท่ีสุดเท่าที่มนุษยร์ ู้จกั ในปัจจุบนั คือ วิธีของฟาราเดย์ ส่วนประกอบของ
ระบบป้องกนั ฟ้าผ่าแบบฟาราเดย์ (สถาบนั เทคโนโลยีพระจอมเกลา้ เจา้ คุณทหารลาดกระบงั , 2556 :
ออนไลน)์

ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ มีส่วนประกอบที่สาคญั ๆ สามารถแบ่งไดเ้ ป็น 3 ส่วนดงั น้ี

1. หวั ล่อฟ้า ในกรณีที่เกิดฟ้าผา่ ข้ึนหวั ล่อฟ้าจะเป็นตาแหน่งท่ีเราตอ้ งการใหฟ้ ้ามาผา่ ลง ดงั น้นั
หัวล่อฟ้าจึงควรติดอยู่ในตาแหน่งที่สูงสุดเท่าท่ีจะสามารถทาได้ เช่น อยู่เหนือจากจุดที่สูงที่สุดของ
อาคาร (เสาอากาศทีวี, เสาอากาศวิทยุ, แท๊งค์น้า ฯลฯ) ข้ึนไปอย่างน้อย 2 เมตร (ตามมาตรฐานของ
บริษทั สตาบิล) ตวั หัวล่อฟ้าควรทาด้วยโลหะท่ีมีคุณสมบตั ิการเป็ นตวั นาไฟฟ้าที่ดี ทนต่อการหลอม
ละลาย เช่น แท่งทองแดง แท่งสเตนเลส แท่งทองแดงชุบดีบุก แท่งเหล็ก หรือวสั ดุตวั นาอื่นๆ ซ่ึงการ
พิจารณาวสั ดุที่นามาใช้ สามารถพิจารณาได้จากพ้ืนท่ีท่ีติดต้ัง เช่น กรณีอยู่ใกล้ทะเลควรใช้วสั ดุที่
สามารถทนการกดั กร่อนไดด้ ี หรือพิจารณาจากงบประมาณที่ต้งั ไวเ้ ป็นตน้ การติดต้งั หวั ลอ่ ฟ้าจะตอ้ งไม่
มีส่วนหน่ึงส่วนใดของหัวล่อฟ้าเช่ือมต่อกบั ตวั อาคาร ท้งั น้ีเพื่อลดผลกระทบจากฟ้าผา่ ท่ีอาจเกิดข้ึนกบั
ตวั อาคารและระบบไฟฟ้าในอาคารของท่านตวั หวั ล่อฟ้าควรมีลกั ษณะเป็นปลายแหลม เน่ืองจากจะมี
คุณสมบตั ิในการถา่ ยเทประจุไฟฟ้าในอากาศไดด้ ี และควรมีเส้นผา่ ศูนยก์ ลางไม่นอ้ ยกวา่ 3/8 นิ้ว ยาวไม่
นอ้ ยกวา่ 10 นิ้ว (ตามมาตรฐาน UL96) ท้งั น้ีเพอ่ื ใหส้ ามารถรองรับกระแสฟ้าผา่ ขนาดใหญไ่ ดด้ ี

12

ภาพที่ 5 หวั ล่อฟ้า (วสุธร, 2559 : ออนไลน)์
2. ตวั นาลงดิน ควรใชส้ ายตวั นาท่ีมีคุณสมบตั ิในการนาไฟฟ้าไดด้ ี ทนต่อการหลอมละลาย เช่น
สายไฟ THW, สายทองแดงเปลือย, สายเหลก็ หรือสายตวั นาอื่นๆ ขนาดพ้ืนท่ีหนา้ ตดั ไม่นอ้ ยกวา่ 70 มม
2.(ตามมาตรฐานของบริษทั สตาบิล) ซ่ึงการพิจารณาวสั ดุที่นามาใช้ สามารถพิจารณาไดจ้ ากพ้ืนที่ เช่น
กรณีอยู่ใกลท้ ะเลควรใชว้ สั ดุ ที่สามารถทนการกดั กร่อนไดด้ ี พิจารณาจากความยากง่ายในการติดต้งั
และจากงบประมาณท่ีต้งั ไวเ้ ป็นตน้ การต่อลงดินควรหาแนวเดินสาย (จากหวั ล่อฟ้าจนถึงแท่งกราวนด์
ฟ้าผา่ ) ที่ส้นั ท่ีสุดและเป็นแนวเส้นตรงที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ท้งั น้ีเพื่อลดการเกิด Flash over เขา้ บริเวณ
ดา้ นขา้ งของอาคาร การต่อสายตวั นาลงดินควรใช้ Down-lead Support ชนิดลูกถว้ ย Ceramic ในการยึด
สาย ท้งั น้ีเพอื่ ใหร้ ะบบนาลงดิน แยกจากตวั อาคารไดอ้ ยา่ งแทจ้ ริง (วสุธร, 2559 : ออนไลน)์
หลกั ดินที่ดีควรผา่ นการทดสอบตามมาตรฐาน UL- 467
การต่อสายดินเขา้ กบั หลกั ดินน้ัน อุปกรณ์ต่อหลกั ดิน และสายต่อหลกั ดิน ควรใช้วสั ดุชนิด
เดียวกนั เพ่ือไม่ให้มีปัญหาการกดั กร่อน เช่นหลกั ดินทองแดงต่อกบั สายต่อหลกั ดินทาดว้ ยทองแดง ควร
ใช้วิธีเชื่อมต่อด้วยผงทองแดงโดยเผาให้หลอมละลาย (ตอ้ งเทผงชนวนให้อยู่ผิวบนและจุดด้วยปื น
จุดชนวนเท่าน้ัน) ถา้ ใช้วิธียึดด้วยแรงกลก็ตอ้ งใช้หัวต่อที่มีส่วนผสมของทองแดง และ ตอ้ งมีความ
มน่ั คงแข็งแรงและทนต่อการกดั กร่อนไดเ้ ป็นอยา่ งดี (มีการทดสอบตามมาตรฐาน) หลกั ดินที่ดีเม่ือตอก
ลงดินแลว้ ตอ้ งมีความตา้ นทานการต่อลงดินไม่เกิน 5 โอห์ม ตามมาตรฐานของการไฟฟ้านครหลวง

13

เน้ือดินบริเวณที่ตอกหลกั ดินท่ีดีควรเป็นดินแท้ ๆ และตอ้ งไม่ถกู ก้นั หรือลอ้ มรอบดว้ ยหิน, กรวด, ทราย
หรือแผน่ คอนกรีต เพราะเป็นอุปสรรคต่อการแพร่กระจายของประจุไฟฟ้าลงสู่ดิน ทาใหค้ วามตา้ นทาน
การต่อลงดินมีค่าสูงเกินกว่ามาตรฐาน (ในกรณีที่ใช้หลกั ดินตามมาตรฐานการไฟฟ้านครหลวงและ
สภาพพ้นื ท่ีและเน้ือดินไม่มีอุปสรรคในดินแลว้ ความตา้ นทานการต่อลงดินในเขตบริการของการไฟฟ้า
นครหลวงจะไม่เกิน 5 โอห์ม ขนาดของสายต่อหลกั ดินจะข้ึนอยูก่ บั ขนาดสายเมน และตอ้ งไม่เล็กกว่า
10 ตร.มม. โดยควรมีท่อหรือฉนวนหุ้มอยู่ดว้ ย การตอกหลกั ดินควรตอกให้ลึกท่ีสุดถา้ เป็ นหวั ต่อหลกั
ดินชนิดยึดดว้ ยแรงกลคควรให้หัวต่อโผล่พน้ ดิน หรือระดบั น้าท่วมเพ่ือหลีกเลี่ยงการผุกร่อน หัวต่อ
ชนิดหลอมละลายสามารถตอกให้จมดินได ้้แต่ตอ้ งใชส้ ายต่อเส้นใหญ่ และหุม้ ฉนวนมิดชิดเพื่อไม่ให้
สายผกุ ร่อน (วสุธร, 2559 : ออนไลน)์

ภาพท่ี 6 ตวั นาลงดิน (วสุธร, 2559 : ออนไลน)์

3. แท่งกราวนด์ฟ้าผา่ ในปัจจุบนั หวั ล่อฟ้าท่ีใช้กนั อยใู่ นทอ้ งตลาดมีอยหู่ ลายชนิดดว้ ยกนั เช่น
หวั ลอ่ ฟ้าแบบ Faraday, หวั ลอ่ ฟ้าแบบ Early Streamer Emission, หวั ล่อฟ้าแบบ Radio Active, หวั ลอ่ ฟ้า
แบบร่ม และหวั ล่อฟ้าแบบอื่นๆ เป็นตน้ และจะขอแนะนาน้นั เป็นหัวล่อฟ้าแบบ Faraday ซ่ึงหัวล่อฟ้า

14

แบบ Faraday น้ี เป็ นหัวล่อฟ้าแบบท่ีสามารถใช้งานได้ดี มีราคาถูก และเป็ นที่นิยมใช้กันแพร่หลาย
โดยทว่ั ไป มีมุมในการป้องกนั ฟ้าผ่าโดยเฉลี่ยประมาณ 45 องศา (วดั จากปลายสุดของหัวล่อฟ้า) จาก
ประสบการณ์ของบริษทั สตาบิลท่ีผ่านมาพบว่า การนาหัวล่อฟ้าแบบ Faraday มาต่อใช้งานร่วมกับ
ระบบกราวนด์ฟ้าผ่าแบบกราวนด์ลึก จะทาให้ประสิทธิภาพและมุมในการป้องกนั ฟ้าผ่ามีมากยิ่งข้ึน
เนื่องจากหวั ล่อฟ้าจะสามารถถ่ายเทประจุไฟฟ้าระหว่างดินและประจุไฟฟ้าในอากาศผา่ นแท่งกราวนด์
ฟ้าผา่ แบบกราวนดล์ ึกไดด้ ียง่ิ ข้ึน

การติดต้งั ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ จุดเชื่อมต่อทุกจุด เช่น ระหวา่ งหวั ล่อฟ้ากบั สายตวั นาลงดิน และ
ระหว่างสายตวั นาลงดินกบั แท่งกราวนด์ฟ้าผ่า จะทาการเชื่อมต่อดว้ ยวิธีหลอมละลายเน้ือโลหะเขา้
ดว้ ยกนั ( Exothermic Welding ) ซ่ึงการเช่ือมต่อด้วยวิธีหลอมละลายเน้ือโลหะเขา้ ดว้ ยกนั น้ี จะทาให้
การถ่ายเทกระแสฟ้าผา่ ซ่ึงเป็นกระแสไฟฟ้าขนาดใหญ่ในระยะเวลาอนั ส้ันมีประสิทธิภาพสูงสุด จึงทา
ให้การเกิดผลกระทบจากฟ้าผ่าต่อตวั อาคารและระบบไฟฟ้า ในอาคารของท่านลดน้อยไปดว้ ยเช่นกัน
(วสุธร, 2559 : ออนไลน์)

2.5 การป้องกนั ฟ้าผ่าคนและสัตว์

มี 2 แบบคือถูกลาฟ้าผา่ โดยตรงเมื่อคนหรือสัตวอ์ ยใู่ นท่ีโล่งแจง้ เป็น จุดเด่น หรือมา จากสปาร์
คดา้ นขา้ งโดยที่ฟ้าผา่ ลงตน้ ไมห้ รือสิ่งก่อสร้าง การป้องกนั โดยอย่าอยู่ในที่โล่งขณะฝน ฟ้าคะนอง การ
พายเรือ หรืวา่ ยน้าควรหลีกเลี่ยงการหลบฝนใตต้ น้ ไมค้ สรห่างากตน้ ไมป้ ระมาณ 2 - 3 เมตร ทาตวั ใหเ้ ต้ีย
หรือติดพ้ืน หรือนอนทาตวั ให้อยใู่ นแนวรัศมีของตน้ ไม้ การหลบ หรือ หมที่กาบงั ขณะฝนฟ้าคะนอง
ควรเลือกในที่มีระบบป้องกนั ฟ้าผ่า (สถาบนั เทคโนโลยีพระจอมเกลา้ เจา้ คุณทหารลาดกระบงั , 2556 :
ออนไลน์)

บทท่ี 3

วิธีตดิ ต้ังระบบป้องกนั ฟ้าผ่า (How to install lightning protection)

การป้องกนั ฟ้าผา่ คือ การลดความรุนแรง ความเสียหายท่ีจะเกิดต่อส่ิงมีชีวติ สิ่งปลกู สร้าง ระบบ
ไฟฟ้า ในบริเวณพ้นื ท่ีกาหนด การติดต้งั ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ แบง่ ได้ 2 ส่วนคอื

1. การป้องกนั ฟ้าผา่ ภายนอก คอื การป้องกนั และลดความเสียหายของฟ้าผา่ โดยตรงท่ีเกิดภายนอก
อาคารส่ิงปลูกสร้าง ไม่ให้ส่ิงมีชีวิตไม่ให้ไดร้ ับบาดเจ็บหรือเสียชีวิตไม่ใหเ้ กิดการแตกร้าว ไฟ
ไหม้ หรือการระเบิดกบั ส่ิงปลกู สร้าง

2. การป้องกนั ฟ้าผา่ ภายใน ส่ิงปลูกสร้างจากผลกระทบของเส้นแรงสนามไฟฟ้า สนามแม่เหลก็
ไฟฟ้า โดยการพิาจารณาเรื่องของผนงั กัน และการใชอ้ ุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้ากระโชก (Surge
protection device; SPD) (ผเู้ ชี่ยวชาญดา้ นงานระบบวิศวกรรมไฟฟ้า, ม.ป.ป. : ออนไลน์)

3.1. การตดิ ต้งั ตวั นาล่อฟ้า (Lightning conductor)

ตวั นาล่อฟ้า ทาหน้าท่ี ปล่อยประจุไฟฟ้าที่เกิดจากการแตกตวั (ionization) ของอากาศปล่อย
ประจุไฟฟ้าแบบโคโรน่า (Corona Discharge) เม่ือเกิดความแรงของสนามไฟฟ้ารอบบริเวณตัวนา
ในช่วงการจบั ตวั ของกอ้ นเมฆก่อนฝนตก เพื่อ ดกั จบั และรับพลงั งานฟ้าผา่ ไมใ่ ห้สร้างความเสียหายตอ่
สิ่งที่เราตอ้ งการป้องกนั โดยใชผ้ ลของการปล่อยประจุไฟฟ้ ตวั นาลอ่ ฟ้ามี 2 แบบ

1. ตวั นาแนวนอน หรือกรงฟาราเดย์ (Faraday cage) ใชโ้ ลหะตวั นาไฟฟ้าแบบกลม หรือแบน
ใชใ้ นการปล่อยประจุเพอื่ รับพลงั งานฟ้าผา่ ในแนวนอนในรูปแบบตาขา่ ยป้องกนั

2. ตวั นาแนวต้ัง หรือหลกั ล่อฟ้าของแฟรงก้ิน (Franklin's Lightning Rod) แกนเพลาโลหะ
ตวั นาล่อฟ้าปลายมน หรือแหลมเพื่อปลอ่ ยประจุไฟฟ้ารับพลงั งานฟ้าผา่

16

คุณสมบตั ิท่ีดีของตวั นาล่อฟ้ามีดงั น้ี
1. เป็นโลหะท่ีมีค่าความนาไฟฟ้าท่ีดี เน่ืองจากมีกระแสไฟฟ้าจานวนมากไหลผ่านในขณะเกิด
ฟ้าผา่
2. มีความคงทนสูงต่อการกดั กร่อนต่อสภาพส่ิงแวดลอ้ ม สารเคมี เพอื่ อายกุ ารใชง้ านท่ียาวนาน
และไม่ยงุ่ ยากในการดูแลรักษาเนื่องจากอปุ กรณ์ถูกติดต้งั อยบู่ นที่สูง
3. มีพ้ืนผิวที่ล้ืน และมนั วาวเน่ืองจากประจุฟ้าผา่ เป็นพลงั งานไฟฟ้าที่มีความถ่ีสูงเส้นทางของ
พลงั งานจะเกิดข้นึ บริเวณพ้นื ผวิ ของตวั นามากกวา่ ภายในของวสั ดุ
4. เลือกใชว้ สั ดุป้องกนั ฟ้าผา่ ใหเ้ ขา้ กนั ใหเ้ หมาะสมไม่ทาใหเ้ กิดการกดั กร่อนต่อส่ิงปลกู สร้าง
รูปแบบของระบบป้องกนั ฟ้าผา่
1. ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ รูปแบบ ระบบพ้นื ฐาน หรือ Conventional system มีการติดต้งั 3 รูปแบบ

1.1 กรงฟาราเดย์ (Faraday cage) ใชต้ วั นาล่อฟ้าติดต้งั เป็นตาข่ายคลุมตวั ส่ิงปลูกสร้าง
ในบริเวณท่ีจะถกู ฟ้าผา่

1.2 แฟรงคลิน (Franklin rod) ใชต้ วั นาล่อฟ้าแบบหลกั ล่อฟ้าติดต้งั ในตาแหน่งป้องกนั
ใชม้ ุมป้องกนั ใหค้ ลมุ บริเวณท่ีตอ้ งการป้องกนั

1.3 แบบผสมใชท้ ้งั แบบ กรงฟาราเดย์ และแฟรงคลินร่วมกนั
การป้องกนั ฟ้าผา่ (Class of lightning protection system; LPS) แบง่ ออกเป็น 4 ช้นั
วิธีการออกแบบระบบป้องกนั ฟ้าผา่ 3 วธิ ี ดงั น้ี
1. วิธีทรงกลมกลิ้ง (Rolling sphere method) โดยใชท้ รงกลมท่ีมีรัศมีเทา่ กบั ระยะการเกิดฟ้าผา่
ในแตล่ ะช้นั การป้องกนั กลิ้งสมั ผสั สิ่งปลกู สร้างในจุดน้นั ตอ้ งติดตงั ตวั นาฟ้าผา่

17

ภาพที่ 7 รูปภาพแสดงแนวคิดวธิ ีทรงกลมกลิง้ (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน)์
2. วิธีมุมป้องกนั (Protective angle method) หรือ Cone protection คิดมุมองศาจากปลายหลกั

ล่อฟ้าถึงระยะผิวพ้ืนที่ตอ้ งการป้องกนั ระดบั ท่ีตื่นจะมีมุมป้องกนั มากกวา่ ระยะท่ีลึกลงไปจากหลกั ล่อ
ฟ้า

3. วิธีตาข่ายป้องกนั (Mesh method) หรือกรงฟาราเดย์ (Faraday cage) ค่าแสดงในตารางด่าน
ล่าง
ตารางที่ 1 แสดงท่ีใชอ้ อกแบบการป้องกนั ผา่ (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน์)

18
ภาพที่ 8 ออกแบบการป้องกนั ผา่ (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน์)

19

ภาพที่ 9 รูปแสดงตวั อยา่ งการติดต้งั ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ แบบ ระบบพ้นื ฐาน (Conventional System)
แบบผสม (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน์)

20

2. ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ แบบหวั ล่อฟ้าปล่อยประจุเร็ว รัศม้ีองกนั ไกล หรือท่ีเรียกวา่ ระบบ Early
Streamer Emission (ESE) เป็ นหัวล่อฟ้าท่ีมีการพัฒนามาจากระบบ conventional เดิม เพ่ือให้มี
ประสิทธิภาพในการปล่อยประจุไฟฟ้าเพ่ือล่อประจุฟ้าผ่ามาลงที่หัว ล่อฟ้าได้เร็ว และไกลมากข้ึน
สามารถป้องกันได้ท้งั ตวั อาคาร และบริเวณสถานท่ีโดยรอบของตาแหน่งท่ีมีการติดต้งั หัวล่อฟ้าไว้
ตามท่ีแสดงดงั รูปตวั อยา่ ง (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน์)

ภาพท่ี 10 แสดงตวั อยา่ งหวั ล่อฟ้าแบบ ESE (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน)์
หัวล่อฟ้าจะต่อกบั ตวั นาลงดิน ทาหนา้ ท่ีรับพลงั งานไฟฟ้าสูงต่อจากหวั ล่อฟ้าส่งผา่ นลงดินได้

อยา่ งปลอดภยั ควรคานึงถึง
1. ขนาด และชนิดของสายตวั นาลงดินให้เหมาะสมกบั ชนิด และปริมาณของระบบ

ป้องกนั ฟ้าผา่
2. มีความต่อเน่ืองทางไฟฟ้าควรมีจุดต่อนอ้ ยที่สุด ระยะสายส้นั ที่สุด

21

3. จุดโคง้ จะตอ้ งมีรัศมีในมุมป้านไม่น้อยกวา่ 50 เซ็นติเมตร อยู่ห่างจากระบบไฟฟ้า
หรือโครงสร้างอยา่ งนอ้ ย 20 เซ็นติเมตร เพอ่ื ป้องกนั ปัญหาการเหนี่ยวนาทางไฟฟ้า

4. ในบริเวณท่ีคนสามารถจบั สัมผสั ไดจ้ ะตอ้ งมีฉนวนไฟฟ้าห่อหุ่มสายนาลงดินเพื่อ
ป้องกนั อนั ตรายในกรณีระบบกราวดช์ ารุด (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน์)

3.2 ติดต้งั อุปกรณ์ป้องกนั ไฟฟ้ากระโชก (Surge Protection Devices ; SPD)
ผลของสนามไฟฟ้า และเสน้ แรงแม่เหลก็ ไฟฟ้าท่ีจะเกิดข้ึนหลงั จากมีฟ้าผ่า การตดั ตอ่ ของ ATS

ฟิ วส์แรงสูงตก หรือ หมอ้ แปลงไฟฟ้าระเบิด ท่ีมีผลกระทบต่อระบบไฟฟ้า สายส่งพลงั งานทาใหไ้ ฟดบั
สายสัญญาณที่ทาให้สัญาณผิดเพ้ียน หรือขาดหาย ความเสียหายที่เกิดข้ึนก้ไขไดโ้ ดยการติดต้งั SPD
เพ่ิมเติมอยา่ งถูกวธิ ีบริเวณตจู้ ่ายไฟ MDB หรือ LD ของแตล่ ะหอ้ ง

ภาพที่ 11 ตวั อยา่ งการติดต้งั อุปกรณ์ป้องกนั ไฟฟ้ากระโชกทางดา้ นสายไฟฟ้ากาลงั
(บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน)์

22

อุปกรณ์ ป้องกนั ไฟฟ้ากระโชกแบง่ ออกได้ 2 ประเภทคือ
Power Surge Protection อุปกรณ์ดบั จบั พลงั งานไฟฟ้ากระโชกทางดา้ นสายส่งกาลงั ไฟฟ้าที่ต่อ
เขา้ ไปในระบบไฟฟ้าภายในอาคาร
Data Surge Protection อุปกรณ์ดบั จบั พลงั งานไฟฟ้ากระโชกทางดา้ นสายส่ือสารขอ้ มูลท่ีต่อเขา้
ไปในระบบไฟฟ้าภายในอาคาร (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน์)

3.3 ตดิ ต้งั ระบบกราวด์ไฟฟ้า Grounding System
เพ่ือใหม้ ีการระบายประจุไฟฟ้าส่วนเกินลงดินเพอ่ื ลดความเสียหายต่อระบบไฟฟ้า และอนั ตราย

ท่ีจะเกิดต่อสิ่งมีชีวิต และยงั ช่วยในเรื่องการรักษาระดบั คุณภาพของแรงดนั ไฟฟ้าที่ตอ้ งการใชง้ าน มีใช้
งานในระบบส่งกาลงั ไฟฟ้า ระบบส่ือสาร หอ้ งปฏิบตั ิการคอมพวเตอร์ ระบบรางเลื่อนขนส่ง เคร่ืองจกั ร
ในการผลิตชิ้นงาน และระบบป้องกนั ฟ้าผา่

ระบบกราวดไ์ ฟฟ้า หนา้ ที่หลกั คือกระจายพลงั งานไฟฟ้าท่ีเกิดจากฟ้าผา่ ลงดินให้มาก และเร็ว
ท่ีสุดกราวดท์ ี่ดีควรมีคุณสมบตั ิดงั น้ี

1. ค่าความตา้ นทานทางไฟฟ้าที่ต่า
1.1 10 โอห์ม ในงานระบบไฟฟ้า
1.2 5 โอห์ม ในงานป้องกนั ฟ้าผา่
1.3 1 โอห์มในงานระบบสื่อสาร

ซ่ึงค่าความตา้ นทานดงั กล่าวเป็ นเพียงค่าแนะนาท้งั น้ีข้ึนอยกู่ บั สภาพสิ่งแวดลอ้ ม และลกั ษณะ
ของงานท่ีใช้

2. มีคา่ ความตา้ นทานคงที่แมจ้ ะผา่ นช่วงฤดูที่แตกตา่ งกนั

23

3. วสั ดุที่นามาทาระบบกราวด์จะตอ้ งมีความคงทนแข็งแรงต่อการกดั กร่อนสูง และมีช่องเปิ ด
หรือจุดทดสอบวดั คา่ ความตา้ นทานไดโ้ ดยงา่ ย

ในกรณีมีระบบกราวด์อยู่หลายตาแหน่งในระบบเดียวกนั หรือต่างกนั จะตอ้ งมีการจดั การ โดย
เช่ือมโยงทางไฟฟ้ากัน หรือ แยกกัน ให้เป็ นไปตามทฤษฎีระบบกราวด์ตามหลักวิศกรรมเพ่ือ
ประสิทธิภาพการทางานสูงสุด (บริษทั เอคอน พลสั จากดั , ม.ป.ป. : ออนไลน)์

3.4 อปุ กรณ์ป้องกนั ฟ้าผ่า (Surge Protection)
Surge Protection มีความจาเป็ นต่อห้อง Data Center โดย ทาหน้าที่ในการป้องกันสภาวะท่ี

แรงดนั ไฟฟ้า และกระแสไฟฟ้าเกินหรือท่ีเรียกวา่ ไฟกระโชกในระยะเวลาส้ัน ๆ ท่ีเกิดจากการสับหรือ
ปลดวงจรไฟฟ้า หรื อกระแสสูงท่ีเกิดจากฟ้าผ่า โดยอุปกรณ์ป้องกันฟ้าผ่าทาการลดหรื อขจัด
กระแสไฟฟ้าหรือแรงดนั ไฟฟ้าเกินชวั่ ครู่ (วสุธร, 2559 : ออนไลน)์

ภาพที่ 12 ฟ้าผา่ (วสุธร, 2559 : ออนไลน์)
ปัจจุบนั อุปกรณ์ไฟฟ้า อุปกรณ์อิเลก็ ทรอนิกส์ และอุปกรณ์สื่อสารน้ันมีการพฒั นาสูงข้ึนมาก
โดยอุปกรณ์จะมีขนาดท่ีเลก็ ลง และมีมูลค่าสูงข้ึน ซ่ึงอุปกรณ์เหล่าน้ีค่อนขา้ งเปราะบางต่อการสับปลด

24

วงจรไฟฟ้าและฟ้าผา่ ถา้ หากเทียบมลู ค่าความเสียหายที่เกิดข้ึนตอ่ ขอ้ มูลในองคก์ รกบั มูลค่าในการ ติดต้งั
อุปกรณ์ป้องกนั ฟ้าผา่ ย่อมเทียบกนั ไม่ได้ ทาใหเ้ กิดอุปกรณ์ป้องกนั ถกู พฒั นาเพื่อป้องกนั ความเสียหายท่ี
อาจเกิดข้ึน (ศกั ด์ิชยั นรสิงห์, ม.ป.ป. : ออนไลน)์

Surge Protection ยงั มีประเภทที่ใช้สาหรับระบบสื่อสาร เช่น อุปกรณ์ป้องกันเสิร์จ สาหรับ
ระบบ LAN, สาย Coaxial จะเห็นว่าอุปกรณ์ป้องกนั เสิร์จที่มีอยู่ในปัจจุบนั มีอยู่มากมายหลายประเภท
ดงั น้นั ก่อนติดต้งั จึงตอ้ งเลือกใหเ้ หมาะสมกบั การใชง้ าน (วสุธร, 2559 : ออนไลน)์

ภาพท่ี 13 Surge Protection (วสุธร, 2559 : ออนไลน์)

3.5 วิธีเอาตวั รอดจากฟ้าผ่า
1. อย่าเขา้ ไปในบริเวณที่มีฝนฟ้าคะนอง วิธีเลี่ยงท่ีดีท่ีสุดคืออย่าเขา้ ไปในบริเวณที่มีฝนฟ้า

คะนอง แต่ถา้ เลี่ยงไม่ไดก้ อ็ ยา่ อยใู่ กลต้ น้ ไมส้ ูงนะคะ เพราะใตต้ น้ ไมใ้ หญ่จะมีแรงดนั ที่พ้ืนดิน ทาให้คน
ที่อยู่ใตต้ น้ ไมไ้ ดร้ ับอนั ตรายเน่ืองจากกระแสไฟฟ้าจะว่ิงผา่ นขาขา้ งหน่ึงไปยงั ขาอีกขา้ งหน่ึง ทาให้เกิด
อาการช็อกเนื่องจากแรงดนั ระยะกา้ ว ซ่ึงเกิดจากการไหลของแรงดนั ในดิน ทาใหเ้ กิดความต่างศกั ยใ์ น
ร่างกายและเป็นแรงดนั ที่ทาใหห้ วั ใจหยดุ เตน้ ได้ สิ่งสาคญั คือตอ้ งพยายามหลบเขา้ อาคาร หรือหาท่ีกาบงั
ที่เป็นลกั ษณะอาคาร แต่ถา้ ติดอยใู่ นท่ีโลง่ แจง้ กใ็ หท้ าตวั เองใหเ้ ต้ียที่สุด เพอ่ื ไม่ใหต้ วั เองเป็นจุดลอ่ ฟ้า

25

2. เก็บมือถือ สื่อล่อฟ้า ไม่ควรพกพาวสั ดุที่เป็นโลหะ เนื่องจากจะมีโอกาสถกู ฟ้าผ่าไดม้ าก ซ่ึง
โทรศพั ท์มือถือก็เป็ นส่ือล่อฟ้า เนื่องจากมีแผ่นโลหะ สายอากาศและแบตเตอร่ีซ่ึงเป็ นส่วนผสมของ
โลหะส่วนร่มกนั ฝนท่ีเราใชก้ นั น้นั มีแกนกลางท่ีเป็นโลหะซ่ึงเป็นตวั ล่อฟ้าได้ แตโ่ อกาสที่ฟ้าจะผ่านอ้ ย
มาก เพราะส่วนใหญ่เราจะกางร่มกนั ฝนในช่วงท่ีฝนตกหนกั ซ่ึงเป็นช่วงเวลาท่ีฟ้าผ่านอ้ ยลง แต่ฟ้าจะผา่
หนกั ในช่วงก่อนเกิดฝนเทา่ น้นั

3. เลี่ยงใส่เครื่องประดบั ประเภทโลหะ เชื่อวา่ หลายคนคงเคยไดย้ นิ เรื่องห้ามใส่เคร่ืองประดบั
เวลาฟ้าร้องฟ้าผ่า เพราะไม่ว่าจะเป็ นเครื่องประดบั ใดก็ตามที่ผสมโลหะ ท้งั เงินแท้ ทองเหลือง หรือ
อะไรก็ตามท่ีสามารถล่อฟ้าได้ เราควรถอดวางไวก้ ่อนจะดีกว่าในช่วงฟ้าคะนอง เพื่อป้องกนั อนั ตราย
จากฟาผา่

4. ไม่ควรเปิ ดโทรทศั น์ระหว่างฟ้าร้องฟ้าผ่า สาเหตุท่ีไม่ควรเปิ ดโทรทศั น์โดยเด็ดขาด เพราะ
อาจเกิดฟ้าผา่ มาที่เสาอากาศนอกบา้ นซ่ึงเช่ือมต่อกบั โทรทศั น์ หากเกิดฟ้าผ่า กระแสไฟฟ้าปริมาณสูงจะ
ไหลเขา้ ท่ีโทรทศั น์มาก ทาให้เกิดกระแสไฟฟ้าลดั วงจร และไดร้ ับความเสียหายได้ เวน้ แต่โทรทศั น์ท่ีมี
การต่อสายดิน ซ่ึงอาจช่วยลดความเสี่ยงลงได้บ้าง ส่วนอุปกรณ์ไฟฟ้าอื่น ๆ ในบ้าน อาทิ วิทยุ
คอมพิวเตอร์ ก็ไม่น่าจะเกิดฟ้าผ่าได้ เพราะไม่มีเสาอากาศคอยรับประจุไฟฟ้าจากอากาศ เวน้ แต่จะ
นาไปใชก้ ลางแจง้

5. เตรียมพร้อมอุปกรณ์ที่ให้แสงสว่าง หลายคนคงเคยเผชิญกบั เหตุการณ์ไฟดบั กระทนั หัน
มาแลว้ หากไม่เตรียมพร้อมเราอาจจะตอ้ งเดินชนโต๊ะ เตียง ตู้ได้ ดงั น้ันควรเตรียมให้พร้อมท้งั ไฟฉาย
เทียนไข หรือสมาร์ทโฟนท่ีปัจจุบนั มกั จะมีไฟฉายในตวั พร้อมใช้งานไดท้ นั ที (ข่าวสารมิตรชาวไร่,
2564 : ออนไลน์)

6. เลี่ยงใชโ้ ทรศพั ทบ์ า้ น แน่นอนวา่ ขณะท่ีฝนตก ฟ้าคะนอง อาจเกิดฟ้าผา่ ลงเสาอากาศหรือเสา
สญั ญาณนอกตวั บา้ นได้ (เล่นอินเตอร์เนต็ ก็เช่นกนั ) กระแสไฟจากฟ้าผา่ จะวง่ิ ตรงสู่ผทู้ ่ีกาลงั ใชโ้ ทรศพั ท์
บา้ น หรือขณะที่นงั่ เล่นคอมพวิ เตอร์

26

7. เลี่ยงสัมผสั และถอดปลก๊ั เคร่ืองใชไ้ ฟฟ้า โดยเฉพาะเคร่ืองใชไ้ ฟฟ้าท่ีเป็นโลหะ รวมไปถึงจุด
ท่ีเป็นสายไฟเปื อยๆก็เส่ียงต่อกระแสไฟฟ้ารั่วไดง้ า่ ยๆ เพ่อื ปลอดภยั ไวก้ ่อนเครื่องใชไ้ ฟฟ้าบางชนิดควร
ถอดปลกั๊ ในตอนฝนตกฟ้าร้อง

8. ตดั ตน้ ไม้ เล็ม-แต่งก่ิงไมใ้ ห้เรียบร้อย หลายเหตุการณ์ท่ีเกิดข้ึนจากต้นไมถ้ ูกฟ้าผ่า หรือ
แรงลมพายจุ นหกั โคล่นลงมาใส่ตวั บา้ น เกิดความเสียหายตามมา เราควรแต่งตน้ ไมท้ ่ีบา้ นเพื่อไม่ให้ตก
เป็นเหยอื่ ลมพายุ หรือล่อฟ้าผา่ (ข่าว Breaking News Alive, 2561 : ออนไลน์)

3.6 ข้อห้าม-ข้อควรทาตอนฝนตก เพื่อลดความเส่ียงของฟ้าผ่า
1. ห้ามใช้โทรศัพท์มือถือ เนื่องจากมีวสั ดุจาพวกโลหะเป็ นส่วนประกอบ ทาให้เกิดการ

เหนี่ยวนาคลื่นไฟฟ้า มีผลใหแ้ บตเตอรี่เกิดการลดั วงจรและระเบิดได้
2. หา้ มใชอ้ ปุ กรณ์ไฟฟ้าและอิเลก็ ทรอนิกส์อ่ืนๆ
3. ถอดวตั ถุหรือเคร่ืองประดับท่ีเป็ นโลหะออกจากร่างกาย (โรงพยาบาลระยอง, 2563 :

ออนไลน)์
4. ถา้ หากหลบอยู่ในรถยนต์ ให้จอดรถห่างจากตน้ ไมใ้ หญ่ ตึกสูง เสาไฟฟ้าหรือป้ายโฆษณา

ขนาดใหญ่ ดบั เครื่องยนต์ ปิ ดกระจก อย่าสัมผสั กบั ส่วนใดส่วนหน่ึงของรถที่เป็นโครงโลหะ และควร
นง่ั กอดอกหรือวางมือบนตกั

5. เมื่ออยู่ในอาคารควรปิ ดประตูหน้าต่างทุกบาน และอยู่ห่างจากผนังอาคาร ประตูและ
หนา้ ต่าง

6. หา้ มใชโ้ ทรศพั ทบ์ า้ นหรือเล่นอินเทอร์เน็ต
7. ถอดปล๊ักอุปกรณ์เคร่ืองใช้ไฟฟ้าออกให้หมด และดึงเสาอากาศของโทรทศั น์ออก เพื่อ
ป้องกนั การเกิดไฟฟ้าลดั วงจร ซ่ึงจะเป็ นสาเหตุให้เกิดอคั คีภยั หากเกิดฟ้าผ่าลงมาท่ีบา้ น (กรมอนามยั
กระทรวงสาธารณสุข, 2561 : ออนไลน)์

27

3.7 วธิ ปี ้องกนั และรับมือกบั อาการทเ่ี กดิ ขึน้ จากฟ้าผ่า

เม่ือถูกฟ้าผา่ กระแสไฟฟ้าที่ส่งผา่ นทางร่างกายอาจสร้างความเสียหายต่ออวยั วะต่าง ๆ รวมท้งั
เสน้ ประสาท ซ่ึงอาจทาใหป้ วดหวั เกิดแผลไหม้ สูญเสียการไดย้ นิ กระดูกหกั เป็นอมั พาต จนถึงข้นั หมด
สติและอาจเสียชีวิตได้ ฟ้าผา่ จึงถือเป็นอุบตั ิภยั สาคญั ท่ีไม่ควรมองขา้ ม ทุกคนควรศึกษาวิธีป้องกนั การ
ถูกฟ้าผา่ ตลอดจนเรียนรู้วิธีช่วยเหลือหรือปฐมพยาบาลผูท้ ี่ถูกฟ้าผา่ ในเบ้ืองตน้ เพื่อรับมือกบั เหตุการณ์
เฉพาะหนา้ น้ีได้

การถูกฟ้าผา่ อาจเกิดจากการทากิจกรรมกลางแจง้ ในขณะท่ีมีพายฝุ นฟ้าคะนอง เช่น ตกปลา ทา
ไร่ทานา ล่องเรือ ก่อสร้าง หรือวา่ ยน้า หรือหากโครงสร้างอาคารมีการเดินสายไฟฟ้าหรือท่อโลหะ ผพู้ กั
อาศยั ก็อาจเสี่ยงรับกระแสไฟฟ้าผา่ นทางสายโทรศพั ทห์ รือสวทิ ชไ์ ฟได้

3.7.1 อาการบาดเจ็บจากฟ้าผา่ อาจเกิดจากหลายรูปแบบ ดงั น้ี
1. ฟ้าผา่ ลงตวั บุคคลโดยตรง

2. สัมผสั วตั ถทุ ่ีถกู ฟ้าผา่ จึงไดร้ ับผลกระทบจากฟ้าผา่ ดว้ ย เช่น ตน้ ไม้ เสาไฟฟ้า เป็นตน้

3. ยืนอยู่ใกลก้ บั วตั ถุหรือพ้ืนท่ีถูกฟ้าผ่า ทาให้ไดร้ ับกระแสไฟฟ้าที่กระจายออกเป็ นวงกวา้ ง
ผา่ นทางพ้ืน

4. กระเด็นจากแรงฟ้าผ่า หรือแรงระเบิดท่ีเกิดข้ึนเมื่ออากาศร้อนโดยรอบเยน็ ลงอยา่ งรวดเร็ว
จากฟ้าผา่ จนไดร้ ับบาดเจ็บจากการกระแทก

5. บาดเจ็บจากกระแสไฟฟ้าในบริเวณท่ีมีพลงั งานกระแสไฟฟ้าต่า แมก้ ระแสไฟฟ้าน้นั จะไม่
เชื่อมกบั ฟ้าผา่ โดยตรงก็ตาม

3.7.2 อาการหลงั ถูกฟ้าผา่

ความรุนแรงของอาการบาดเจ็บจากฟ้าผ่าอาจแตกต่างกนั ไป ผูท้ ่ีถูกฟ้าผ่าบางรายอาจบาดเจ็บ
เลก็ นอ้ ย เส้ือผา้ ฉีกขาด หมดสติไปครู่หน่ึง สับสน จาเหตุการณ์ที่เกิดข้ึนไม่ได้ หรืออาจรุนแรงกว่าน้นั
ซ่ึงอาการต่าง ๆ อาจเกิดข้นึ แค่ชว่ั คราว หรืออาจคงอยถู่ าวรแลว้ แตก่ รณี

28

3.7.3 ลกั ษณะอาการของผทู้ ี่ถูกฟ้าผา่ ไดแ้ ก่
1. ปวดหวั สบั สน มึนงง
2. ปวดกลา้ มเน้ือ กลา้ มเน้ือออ่ นแรงหรือหดเกร็ง และอาจเป็นอมั พาต
3. หายใจไม่อิ่ม หากปอดไดร้ ับความเสียหาย
4. มีแผลไหม้ อาจเป็นแผลท่ีลึกและรุนแรง
5. กระดูกแตก หรือหกั
6. กะโหลกร้าว และบาดเจบ็ บริเวณคอจากการกระแทก
7. สูญเสียการมองเห็นและการไดย้ นิ
8. หมดสติ ชีพจรอ่อน หรือชีพจรไม่เตน้
9. ได้รับความเสียหายอื่น ๆ ที่เก่ียวข้องกับหัวใจ หรือหัวใจอาจหยุดเต้นและเสียชีวิต
(ดนยั ธีวนั ดา, ม.ป.ป. : ออนไลน์)
3.7.4 วธิ ีรักษาอาการผทู้ ่ีถกู ฟ้าผา่
แมจ้ ะถูกฟ้าผา่ โดยตรง แต่ผบู้ าดเจ็บอาจไม่ถึงแก่ชีวิตเสมอไป อยา่ งไรก็ตาม ตอ้ งนาตวั ผูท้ ี่ถูก
ฟ้าผ่าส่งโรงพยาบาล หากบางรายมีอาการไม่รุนแรงมากนัก เช่น สับสน มึนงง สูญเสียความทรงจา
ชวั่ คราว และไม่มีเน้ือเยือ่ ภายในไดร้ ับความเสียหาย แพทยอ์ าจใหก้ ลบั บา้ นไดโ้ ดยไม่ตอ้ งพกั รักษาตวั ท่ี
โรงพยาบาล แต่หากมีอาการแทรกซ้อน หรือมีอาการป่ วยรุนแรง แพทยอ์ าจตอ้ งตรวจร่างกาย วินิจฉัย
และวางแผนรักษาเพิ่มเติมตามเหมาะสม ดว้ ยวิธีต่าง ๆ ดงั ต่อไปน้ี
1. การรักษาด้วยยา แพทย์อาจใช้ยารักษาตามอาการที่เกิดข้ึน เช่น ยาท่ีมีฤทธ์ิเป็ นด่าง ยา
ปฏิชีวนะ ยาขบั ปัสสาวะ ยาลดไขแ้ กป้ วดบวม หรือยาอ่ืน ๆ โดยผทู้ ่ีมีโรคประจาตวั มีประวตั ิแพย้ า หรือ
เคยมีเลือดออกในช่องทอ้ ง ควรแจง้ ใหแ้ พทยท์ ราบก่อนใชย้ าใด ๆ เสมอ

29

2. การผา่ ตดั และหตั ถการต่าง ๆ ในกรณีที่ผบู้ าดเจ็บมีบาดแผล แผลไหม้ หรือการบาดเจ็บอ่ืน
ๆ ที่จาเป็นตอ้ งรับการผา่ ตดั หรือทาหัตถการตามจุดต่าง ๆ ที่เกิดแผล

3. การใหอ้ อกซิเจน ผบู้ าดเจ็บบางรายอาจตอ้ งการออกซิเจนเพิ่ม เพื่อช่วยให้หายใจสะดวกข้นึ
โดยแพทยอ์ าจใหผ้ ปู้ ่ วยใส่หนา้ กากช่วยหายใจ หรือใส่ท่อช่วยหายใจ เป็นตน้

4. การทากายภาพบาบดั นกั กายภาพบาบดั จะช่วยสอนการออกกาลงั แขน ขา และมือ รวมถึง
เรื่องการพดู และการกลืนอาหาร สาหรับผบู้ าดเจ็บจากฟ้าผา่ ท่ีเป็นอมั พาตหรือมีปัญหาดา้ นการใชท้ กั ษะ
ต่าง ๆ

นอกจากน้ี หากผูบ้ าดเจ็บหัวใจหยดุ เตน้ และไม่ไดร้ ับการปฐมพยาบาลเบ้ืองตน้ หรือผ่านการทา
CPR มาก่อน อาจตอ้ งส่งตัวผูบ้ าดเจ็บเข้าห้อง ICU ทนั ที เพื่อให้แพทย์ได้ดูแลและเฝ้าระวงั อาการ
อนั ตรายอยา่ งใกลช้ ิด หลงั จากน้นั แพทยอ์ าจตอ้ งรักษาตามอาการ จนผปู้ ่ วยอาการดีข้ึน และอาจตอ้ งให้
ผปู้ ่ วยเขา้ รับการฟ้ื นฟสู มรรถภาพในข้นั ต่อไป (โรงพยาบาลบางปะกอก 3, 2563 : ออนไลน์)

บทท่ี 4
วธิ ีหลกี เลย่ี งฟ้าผ่า

ปรากฏการณ์ ฟ้าผา่ ฟ้าแลบ (Lightning) เกิดจากเมฆฝนฟ้าคะนอง โดยกอ้ นเมฆแต่ละกอ้ น จะ
มีประจุไฟฟ้าสะสมเคล่ือนที่ เมื่อเกิดการไหลของประจุไฟฟ้าภายในเมฆกอ้ นเดียวกนั จะทาใหเ้ กิดฟ้า
แลบ แตถ่ า้ ประจุไฟฟ้า เกิดการเคล่ือนที่ไหลขา้ มจากเมฆกอ้ นหน่ึงไปยงั อีกกอ้ นหน่ึง กจ็ ะทาใหเ้ กิดเส้น
สายฟ้า หรือกค็ ือฟ้าผา่ ชนิดหน่ึง และหากมีวตั ถุแหลมสูงข้ึนมาจากพ้ืนดิน สายฟ้าก็อาจจะผา่ ลงมาท่ีวตั ถุ
น้นั ได้ (สานกั งานพฒั นาวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยแี ห่งชาติ, 2562 : ออนไลน์)

4.1 ช่วงเวลา และพื้นท่ี ที่เสี่ยงต่อการถูกฟ้าผ่า
ฟ้าผ่าสามารถเกิดข้ึนในช่วงระหว่างท่ีฝนตก ก่อนฝนตก หรือหลงั ฝนตกก็ได้ โดยช่วงที่ตอ้ ง

ระวงั มากเป็ นพิเศษ คือ ช่วงที่เกิดพายุฝนฟ้าคะนอง โดยเฉพาะพายุฝนที่เกิดข้ึนใกลต้ วั เรา ในช่วง
ระยะทางประมาณ 16 กิโลเมตร ในประเทศไทย จะเกิดฟ้าผ่าไดบ้ ่อยช่วงเดือนเมษายน – พฤษภาคม
และพบไดบ้ ่อยในภาคเหนือ ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ และพ้ืนท่ีใกลเ้ คียงเขตอุตสาหกรรมขนาดใหญ่
เนื่องจากอนุภาคเลก็ ในควนั ที่ปลอ่ ยสู่ทอ้ งฟ้า รวมถึงฝ่นุ ละอองน้า จนทาใหเ้ กิดประจุไฟฟ้าไดง้ า่ ย

4.2 จุดเสี่ยงทจ่ี ะเกดิ ฟ้าผ่า
คือ พ้ืนท่ีโล่งแจง้ ไม่มีที่กาบงั เช่น เพิงกลางทุ่งนา หรือติดชายน้า สนามกอลฟ์ สนามฟุตบอล

หรือแมแ้ ต่สระว่ายน้า พ้ืนที่อยู่ใกลข้ องสูง ๆ เช่น ตน้ ไม้ การเกิดฟ้าผ่า ไม่จาเป็ นตอ้ งมีโลหะนาไฟฟ้า
และสามารถเกิดข้ึนไดท้ ุกที่เมื่อมีฝนฟ้าคะนอง ถึงแมว้ ่าเราจะไมไ้ ดอ้ ยู่ตรงจุดที่ฟ้าผา่ ลงมาโดยตรง แต่
สามารถทาให้เสียชีวิตได้เช่นกัน เน่ืองจากเม่ือมีสายฟ้าฟาดลงมาบนวตั ถุใดก็ตาม กระแสไฟจะ
กระเพื่อมเป็นคล่ืนออกไปรอบวตั ถุน้นั ๆ และเป็นอนั ตรายตอ่ ตวั เราได้

31

ภาพที่ 14 เหตุการณ์ฟ้าผา่ (สานกั งานพฒั นาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยแี ห่งชาติ, 2562 : ออนไลน)์

4.3 วิธีหลกี เลยี่ งฟ้าผ่า และป้องกนั ฟ้าผ่า
1. เขา้ ไปหลบในบา้ น หรือในอาคารขนาดใหญ่เมื่อเกิดฝนฟ้าคะนอง โดยเฉพาะอาคารท่ีมี

สายลอ่ ฟ้าติดต้งั ถกู วิธี และควรยนื ใหห้ ่างจากผนงั หนา้ ตา่ ง หรือประตบู า้ น
2. ไมท่ ากิจกรรมกลางแจง้ ใกลเ้ ขตฟ้าผา่ โดยเฉพาะน้ืนที่โลง่ แจง้ เช่น เล่นกอลฟ์ ตกปลา ลงเรือ

ฯลฯ
3. หากอยู่ในรถยนต์ ควรรีบปิ ดประตูรถ และกระจกรถให้มิดชิด เพราะภายในรถยนตถ์ ือว่า

เป็ นสถานที่ท่ีปลอดภยั จากการถูกฟ้าผ่า และแมว้ ่าฟ้าจะผ่าลงมาที่รถโดยตรง แต่กระแสไฟฟ้าก็จะวิ่ง
ผ่านผิวโลหะรอบรถ และไหลลงดินไปจนหมด ดงั น้ัน หากอยู่ในรถระหว่างที่มีฟ้าผ่า ห้ามสัมผสั กบั
ตวั ถงั รถยนต์ และควรรออยา่ งนอ้ ย 30 นาที เพ่ือใหแ้ น่ใจว่าไม่มีกระแสไฟฟ้าหลงเหลืออยูแ่ ลว้ จึงเปิ ด
ประตอู อกจากรถ

4. หากหาท่ีหลบไม่ได้ ให้ทาให้ตวั ต่าลงดว้ ยการนั่งยอง ๆ และซุกศีรษะไวร้ ะหว่างเข่า แนบ
แขนท้งั สองขา้ งกบั เข่า เอามือปิ ดหู เทา้ ท้งั สองขา้ งชิดกนั หรือเขยง่ อยบู่ นปลายเทา้ เพ่ือใหม้ ีผิวสัมผสั กบั
พ้ืนดินให้นอ้ ยที่สุด ไม่ควรหมอบตวั ราบไปกบั พ้ืน เพราะกระแสไฟฟ้าอาจะว่ิงมาตามพ้ืนดินได้ ห้าม
สัมผสั โลหะหรือน้าในบริเวณน้นั

32

5. หากเห็นสายฟ้าฟาดลงมา ใหน้ บั 1-6 หากนบั เสร็จแลว้ จึงไดย้ นิ เสียงฟ้าผา่ แสดงวา่ เมฆกอ้ น
น้ันอยู่ห่างไปอีกประมาณ 2 กิโลเมตร และถา้ เสียงฟ้าผ่าดงั ถ่ีข้ึน ส้ันข้ึน แสดงว่าเมฆกอ้ นน้ันกาลัง
เคล่ือนที่เขา้ มาหาเรา ใหร้ ีบออกจากสถานท่ีน้นั ใหเ้ ร็วที่สุด

6. อยา่ ยนื หลบใตต้ น้ ไมใ้ หญ่ และหา้ มกางร่มเด็ดขาด

7. ไม่สมั ผสั กบั โลหะทุกชนิด รวมถึงหลีกเลี่ยงการสมั ผสั น้า เน่ืองจากโลหะ และ น้า เป็นตวั นา
ไฟฟ้า รวมถึงควรอยใู่ หไ้ กลจากสายไฟ

8. อนั ตรายของฟ้าผา่ ไม่ไดเ้ กิดจากฟ้าผา่ แต่อยูท่ ่ีฟ้าผา่ แลว้ กระแสไฟฟ้าว่ิงลงดิน หากฟ้าผ่ามา
ท่ีตน้ ไมต้ น้ ใดตน้ หน่ึง กระแสไฟฟ้าจะว่ิงลงดิน และแผ่ออกไปโดยรอบบริเวณ ทาให้ผูท้ ่ีอยู่ใกลก้ บั
ตน้ ไมใ้ นระยะต่ากวา่ 5 เมตร มีโอกาสเสียชีวติ ได้

9. หากมีเมฆฝนฟ้าคะนองอยเู่ หนือศีรษะ แลว้ รู้สึกว่าเส้นขนบนผิวหนงั ลุกชนั ข้ึน หรือเส้นผม
บนศีรษะลกุ ต้งั ข้นึ แสดงวา่ กาลงั เส่ียงต่อการถูกฟ้าผา่ หรือหากเกิดพายฝุ นฟ้าคะนอง และมีฟ้าแลบหรือ
ฟ้าผา่ ในระยะประมาณ 16 กิโลเมตร หรือไดย้ นิ เสียงฟ้าร้องหลงั ฟ้าแลบน้อยกว่า 30 วินาที แสดงวา่ อยู่
ใกลเ้ ขตเส่ียงฟ้าผา่ ตอ้ งเพมิ่ ความระมดั ระวงั

10. ถอดปลกั๊ อุปกรณ์ไฟฟ้าในบา้ นออกใหห้ มด เพราะถา้ มีฟ้าลงมาท่ีเสาไฟฟ้า หรือสายไฟฟ้า
อาจทาใหก้ ระแสไฟกระชากเครื่องใชไ้ ฟฟ้า จนทาใหอ้ ุปกรณ์ไฟฟ้าเสียหายได้

11. ห้ามใช้โทรศัพท์มือถือกลางแจ้งในขณะที่เกิดพายุฝนฟ้าคะนอง เพราะแม้ว่า
โทรศัพท์มือถือจะไม่ใช่สื่อล่อฟ้า แต่ฟ้าผ่าจะเหนี่ยวนากระแสไฟฟ้าเข้ามาในมือถือ นอกจากน้ี
โทรศพั ท์มือถือยงั มีส่วนประกอบที่เป็ นแผ่นโลหะ สายอากาศ และแบตเตอรี่ที่เป็ นตวั ล่อฟ้า จึงเพิ่ม
ความเสี่ยงต่อการถูกฟ้าผ่า และสามารถทาใหแ้ บตเตอร่ีลดั วงจรจนเกิดระเบิด ส่งผลใหผ้ ถู้ ูกฟ้าผา่ ไดร้ ับ
บาดเจบ็ มากข้นึ

12. ควรเตรียมไฟฉายไวป้ ระจาบา้ น เพ่ือจะไดส้ ่องดูทางเวลาไฟดบั หรือไฟไหม้ ไม่ควรใช้
เทียนไขในบา้ น เนื่องจากการจุดเทียนในบา้ นทาใหเ้ ส่ียงต่อไฟไหม้ (สานกั งานพฒั นาวิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยแี ห่งชาติ, 2562 : ออนไลน)์

บทท่ี 5

สรุป

ฟ้าผ่า ถือเป็ นปรากฏการณ์ธรรมชาติท่ีเกิดภายใตเ้ มฆในช่วงฝนฟ้าคะนอง โดยเกิดจากการ
ปลดปลอ่ ยประจุไฟฟ้าออกจากเมฆฝนฟ้าคะนองมีลกั ษณะเป็นกอ้ นขนาดใหญ่ โดยภายในกอ้ นเมฆจะมี
การไหลเวียนของกระแสอากาศอยา่ งรวดเร็วและรุนแรง ทาใหห้ ยดน้าและกอ้ นน้าแขง็ ในเมฆเสียดสีกนั
จนเกิดประจุไฟฟ้า โดยพบว่าประจุบวกมกั จะอยู่บริเวณยอดเมฆ ส่วนประจุลบอยู่บริเวณฐานเมฆ
ลกั ษณะการเกิดฟ้าผา่ แบ่งออกเป็น 4 ประเภท ไดแ้ ก่ 1.ฟ้าผา่ ภายในกอ้ นเมฆ 2. ฟ้าผา่ จากเมฆกอ้ นหน่ึง
ยงั เมฆอีกกอ้ นหน่ึง 3. ฟ้าผ่าจากฐานเมฆลงสู่พ้ืน หรือฟ้าแบบลบ 4. ฟ้าผ่าจากยอดเมฆลงสู่พ้ืน หรือ
ฟ้าผา่ แบบบวก

โดยมีผลกระทบจากฟ้าผ่าท้งั ทางตรงและทางออ้ ม ดงั น้ันเราจึงตอ้ งมีวิธีการป้องกนั ฟ้าผ่าใน
กรณีที่อยู่กลางแจง้ กรณีท่ีอยใู่ นอาคาร และกรณีขบั รถ การป้องกนั ฟ้าผ่าอาคารและส่ิงก่อสร้างสูงเด่น
น้นั จาเป็ นตอ้ งมีระบบป้องกนั ฟ้าผ่า ก็จะมี หัวล่อฟ้า ตวั นาลงดิน แท่งกราวน์ฟ้าผ่า และจะตอ้ งเรียนรู้
เร่ืองการติดต้งั อุปกรณ์ป้องกนั ฟ้าผ่า เรียนรู้วิธีเอาตวั รอดจากฟ้าผ่า เรียนรู้วิธีป้องกนั และวิธีการรักษา
หลงั จากถกู ฟ้าผา่ และควรหลีกเลี่ยงสถานท่ีเส่ียงในการเกิดฟ้าผา่ ดว้ ย

บรรณานุกรม

กรมอนามยั กระทรวงสาธารณสุข. “7 ขอ้ หา้ ม-ขอ้ ควรทายามฝนตก ลดเส่ียงฟ้าผา่ ,” [ออนไลน์].
เข้าถึงได้จาก : https://www.sanook.com/health/11093/, 2561. [สืบค้นเม่ือ 18 กุมภาพนั ธ์
2565].

กรมอนามยั รพ.บางปะกอก 3. “แนะวธิ ีป้องกนั ตวั เพอื่ หลีกเล่ียงอนั ตรายจากฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ .
เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://bit.ly/3h0QVoL, 2564. [สืบคน้ เม่ือ 18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

ข่าวสดและกระปุกดอทคอม. “ฟ้าผา่ เกิดจากอะไร และวิธีป้องกนั ตวั จากฟ้าฝ่า รับมือหนา้ ฝนน้ี,”
[ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://bit.ly/353LL8B, ม.ป.ป. [สืบคน้ เม่ือ 1 กุมภาพนั ธ์ 2565].

ขา่ วสารมิตรชาวไร่. “5 วิธีเอาตวั รอดจากฟ้าร้องฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://bit.ly/34ULogU, 2564. [สืบคน้ เมื่อ 18 กมุ ภาพนั ธ์ 2565].

ขา่ วอตุ สาหกรรม. “ผลกระทบของฟ้าผา่ ,” [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://bit.ly/3gZnFPb,
ม.ป.ป. [สืบคน้ เมื่อ 18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

ข่าว Breaking News Alive. “ปลอดภยั ไวก้ ่อน,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.
springnews.co.th/infographic/262039, 2561. [สืบคน้ เม่ือ 18 กมุ ภาพนั ธ์ 2565].

ดนยั ธีวนั ดา. “ฟ้าผา่ เรียนรู้วิธีป้องกนั และรับมือกบั อาการที่เกิดข้ึน,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://bit.ly/3I6GPhV, ม.ป.ป. [สืบคน้ เม่ือ 18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

บริษทั เอคอน พลสั จากดั . “วิธีติดต้งั ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.
aconplus.co.th/th/product-review/125-how-to-lightning-protection, ม.ป.ป. [สืบค้นเม่ือ
18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

ผเู้ ช่ียวชาญดา้ นงานระบบวิศวกรรมไฟฟ้า. “Lightning Protection System,” [ออนไลน]์ .
เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://bit.ly/3HbvqMq, ม.ป.ป. [สืบคน้ เม่ือ 18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

วสุธร. “ความรู้ทว่ั ไปเกี่ยวกบั หลกั ดิน,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : http://www.electric-
factories.com/ground-rod/, 2559. [สืบคน้ เมื่อ 18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

วสุธร. “ระบบป้องกนั ฟ้าผา่ ท่ีดีควรเป็นอยา่ งไร,” [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก : http://www.electric-
factories.com/lightning-protection/, 2559. [สืบคน้ เม่ือ 18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

ศกั ด์ิชยั นรสิงห์. “การป้องกนั แรงดนั ไฟฟ้าเกินในอาคารจากเหตุการณ์ฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ .
เขา้ ถึงไดจ้ าก : http://www.9engineer.com/ee_main/Article/SPD.htm, ม.ป.ป. [สืบคน้ เม่ือ
18 กมุ ภาพนั ธ์ 2565].

ศนู ยก์ ารเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์โลกและดาราศาสตร์. “ฟ้าแลบ ฟ้าร้อง ฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
http://www.lesa.biz/earth/atmosphere/phenomenon/thunder, ม . ป . ป . [ สื บ ค้น เ ม่ื อ 5
กมุ ภาพนั ธ์ 2565].

สถาบนั เทคโนโลยพี ระจอมเกลา้ เจา้ คุณทหารลาดกระบงั . “ฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://guru.sanook.com/6143/, 2556. [สืบคน้ เมื่อ 1 กมุ ภาพนั ธ์ 2565].

สมพร ศรีวเิ ลิศ. “ฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://dxc.thaipbs.or.th/how-to-be-
struck-by-lightning/, 2564. [สืบคน้ เมื่อ 5 กุมภาพนั ธ์ 2565].

สานกั งานพฒั นาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยแี ห่งชาติ. “วธิ ีหลีกเลี่ยงฟ้าผา่ ตอ้ งงด ตอ้ งหลบ
อะไรบา้ ง,” [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.gedgoodlife.com/health/11320-how-to-avoid-
lighting/, 2562. [สืบคน้ เมื่อ 18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

สารวย สงั ขส์ ะอาด. “ฟ้าผา่ คืออะไร เกิดไดอ้ ยา่ งไร,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://www.
scimath.org/article/item/4824-2016-07-27-17-47-47, 2549. [สืบคน้ เมื่อ 1 กมุ ภาพนั ธ์ 2565].

โรงพยาบาลบางปะกอก 3. “7 วิธีป้องกนั ตวั จากฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://
bangpakok3.com/care_blog/view/57, 2563. [สืบคน้ เมื่อ 18 กมุ ภาพนั ธ์ 2565].

โรงพยาบาลระยอง. “อนั ตรายจากฟ้าผา่ ,” [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://bit.ly/3s6du1z,
2563. [สืบคน้ เมื่อ 18 กุมภาพนั ธ์ 2565].

Ammk. “ฟ้าผา่ การป้องกนั ฟ้าผา่ ,” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://bit.ly/3GWvzmZ, 2564.
[สืบคน้ เมื่อ 5 กุมภาพนั ธ์ 2565].

Kankann. “ฟ้าผา่ เกิดจากอะไร ทาไมเวลาเล่นโทรศพั ทต์ อนฝนตก ตอ้ งกลวั ฟ้าผา่ ,” [ออนไลน์].
เขา้ ถึงไดจ้ าก : https://tips.thaiware.com/1354.html, 2563. [สืบคน้ เมื่อ 18 กมุ ภาพนั ธ์ 2565].