การแบ่งเขตเวลาโลก

ชดุ การสอนแบบศูนย์การเรียน หน่วยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์
กลุ่มสาระการเรียนรสู้ ังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม

สาหรบั นกั เรียนชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชดุ ที่ 1

เคร่อื งมอื ทางภูมศิ าสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก

โดย
นางสาวสภุ าพร บญุ ธรรม

ครชู านาญการ โรงเรียนตะกว่ั ปา่ “เสนานกุ ูล”
สานกั งานเขตพื้นท่ีการศกึ ษามธั ยมศกึ ษา เขต 14
สานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พน้ื ฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

คานา

การจัดทาชุดการสอนแบบศนู ยก์ ารเรียน ชุดที่ 1 เรื่อง เครื่องมอื ทางภมู ิศาสตร์และการแบ่งเขตเวลา
ของโลก เปน็ ความรู้พื้นฐานของการเรียนภูมิศาสตร์ และการฝกึ ฝนการแบง่ เวลาของโลก เปน็ แนวทางในการ
พฒั นาการเรียนการสอนรายวชิ า ส 21101 สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชัน้ มัธยมศกึ ษาปที ี่ 1 ช่วยให้
ผ้เู รียนเกดิ การเรยี นรู้อย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ เกดิ การเปลย่ี นแปลงพฤตกิ รรมการเรยี นรขู้ องผู้เรียน
ให้ดีขน้ึ ดังน้นั จงึ ได้จัดทาชุดการสอนแบบศูนย์การเรยี น จานวน 5 ศนู ย์ คือ

ศนู ยท์ ี่ 1 ลกู โลก
ศนู ยท์ ่ี 2 แผนที่
ศนู ยท์ ่ี 3 เขม็ ทศิ รูปถ่ายทางอากาศ ภาพถ่ายดาวเทยี ม
ศูนย์ท่ี 4 GIS GPS
ศนู ยท์ ี่ 5 การแบง่ เขตเวลาของโลก
ศนู ย์ที่ 6 ศูนย์สารอง
ชุดการสอนแบบศนู ยก์ ารเรยี นชดุ น้ี จะชว่ ยใหก้ ระบวนการเรียนรูม้ ีประสิทธิภาพ เพราะชดุ การสอนได้
ผ่านการตรวจสอบจากผู้เชยี่ วชาญและไดน้ าไปใช้ เพ่อื ทดลองหาประสิทธิภาพแลว้ จึงนามาใชแ้ ก้ปญั หาและ
พฒั นาการเรยี นการสอนได้เปน็ อยา่ งดี ผจู้ ัดทาจึงหวงั เปน็ อยา่ งย่ิงว่าชดุ การสอนแบบศูนยก์ ารเรียนชุดนี้
สามารถนาไปใช้ให้เกดิ ประโยชนไ์ ด้จรงิ และเป็นตวั อย่างแก่ผู้ทส่ี นใจตอ่ ไป

นางสาวสภุ าพร บุญธรรม

ชุดการสอนแบบศนู ย์การเรยี น กลมุ่ สาระการเรยี นรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม

หนว่ ยการเรยี นรู้ภมู ิศาสตร์

รหัสวิชา ส 21101 รายวชิ าสังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม

ชัน้ มัธยมศกึ ษาปที ่ี 1

ชุดที่ 1

เร่ือง เครื่องมอื ทางภมู ิศาสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก

ส่วนประกอบของชดุ การสอน

1. บทเรียน จดั เป็นศูนย์การเรยี น 5 ศนู ย์ และศูนย์สารองอีก 1 ศนู ย์ แตล่ ะศูนย์มี
ส่วนประกอบ ดังนี้

ศูนย์ที่ 1 ประกอบด้วย บัตรคาสงั่ บตั รเนื้อหา บตั รคาถาม บัตรเฉลย
ศนู ย์ท่ี 2 ประกอบดว้ ย บัตรคาสง่ั บัตรเนื้อหา บตั รคาถาม บตั รเฉลย
ศนู ย์ท่ี 3 ประกอบดว้ ย บัตรคาสง่ั บัตรเนอ้ื หา บัตรคาถาม บตั รเฉลย
ศูนยท์ ่ี 4 ประกอบด้วย บตั รคาสง่ั บตั รเนอื้ หา บัตรคาถาม บัตรเฉลย
ศนู ยท์ ่ี 5 ประกอบด้วย บัตรคาสัง่ บตั รเน้อื หา บตั รคาถาม บัตรเฉลย
ศูนยท์ ่ี 6 ศูนย์สารอง ประกอบด้วย บัตรกิจกรรม อปุ กรณ์ Tablet

2. ทดสอบกอ่ นเรียนและหลังเรยี น พร้อมกระดาษคาตอบ
3. ซองแบบฝกึ ปฏิบตั ิ
4. กล่องชุดการสอน 1 กล่อง

คาชแี้ จงสาหรบั ครู

ข้ันตอนการใชช้ ดุ การสอน กลุม่ สาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี 1 ใช้เวลา 3 ชั่วโมง ตอ้ งปฏิบตั ดิ งั ต่อไปน้ี
1. ครเู ตรยี มวสั ดุอุปกรณ์ ซ่ึงมิไดจ้ ัดไวใ้ นชดุ การสอนล่วงหน้า (ดสู งิ่ ท่คี รูตอ้ งเตรียม)
2. ครจู ัดชั้นเรยี นและจัดวางส่ือการสอน ตามข้อเสนอแนะ

แผนผงั การจดั ชัน้ เรียน

กระดานดา โต๊ะครู

1
52

6

43

3. ครศู ึกษาเนือ้ หาทตี่ ้องสอนให้ละเอียด และศกึ ษาชดุ การสอนให้รอบคอบ

4. กอ่ นสอนครคู วรจัดชุดการสอนไว้ประจากลุ่มใหเ้ รยี บร้อย และให้เพยี งพอกับทน่ี กั เรยี นในแตล่ ะกลมุ่ จะไดร้ บั
คนละ 1 ชดุ ยกเว้นแต่สอื่ การสอนทนี่ ักเรยี นต้องใช้รว่ มกันในกลุ่ม

5. กอ่ นท่ีจัดกิจกรรมการเรียน ครตู อ้ งใหน้ ักเรียนทาแบบทดสอบกอ่ นเรียน แลว้ ครูนาเขา้ สบู่ ทเรยี น เพ่อื เป็น
การเตรียมนักเรยี นเข้าสู่ชุดการสอน

6. ถา้ เป็นการเรยี นแบบศนู ยก์ ารเรียนครง้ั แรก ครตู อ้ งอธบิ ายถึงบทบาทนักเรียน วิธเี รยี นรู้จากชุดการสอน
แบบศนู ยก์ ารเรยี นให้เข้าใจเสียกอ่ น

7. นักเรียนแบ่งกลุ่มออกเปน็ 5 กลุ่ม แตล่ ะกลุ่มใหเ้ ลอื กประธานและเลขานุการ เพอื่ เตรียมเข้าศูนย์การเรียน

8. ครจู ัดลาดบั การสอนดงั นี้

8.1 ทดสอบก่อนเรียน จานวน 10 ข้อ ใช้เวลา 5 นาที

8.2 การเรยี นการสอนแบง่ เปน็ 3 ข้ันตอน ดงั นี้
1. ขน้ั นาเขา้ สบู่ ทเรียน
2. ขนั้ ปฏิบัตกิ ิจกรรมการเรียน
3. ขั้นสรุปบทเรียน

8.3 ขณะนักเรยี นปฏิบัติกจิ กรรม ครูควรดแู ลการทางานอย่างใกลช้ ดิ หากนกั เรยี นคนใดหรือกลุม่ ใดมี
ปญั หาครคู วรเขา้ ไปให้ความช่วยเหลอื

8.4 การเปลี่ยนศนู ย์การเรียนกระทาเมือ่
1. นักเรียนทุกกลุ่มปฏิบตั กิ จิ กรรมเสรจ็ เรียบรอ้ ยแล้ว
2. หากกลุ่มใดเสรจ็ ก่อนโดยทกี่ ลมุ่ อน่ื ยงั ไม่เสร็จ ใหก้ ล่มุ ทีเ่ สร็จกอ่ นเปล่ียนไปยงั ศูนยส์ ารอง

8.5 กอ่ นเปล่ยี นไปเรยี นศนู ยก์ ารเรยี นอน่ื ใหน้ ักเรียนเกบ็ ชดุ การสอนไว้ให้เรียบรอ้ ยไมน่ าติดตวั ไปดว้ ย
และให้เปลีย่ นกลุ่มอย่างเปน็ ระเบยี บ

8.6 การสรปุ บทเรียน ควรจะเป็นกจิ กรรมระหว่างครแู ละนักเรียน
8.7 หลังจากการปฏบิ ตั ิกจิ กรรมทง้ั 5 ศนู ย์การเรียนแลว้ ใหน้ กั เรยี นทาแบบทดสอบหลงั เรียน
จานวน 10 ข้อ

หมายเหตุ
- ครจู ะตอ้ งชแ้ี จงใหน้ ักเรยี นหยงิ่ ในเกียรติของตน ท่จี ะไม่คดั ลอกเพ่อื น หรือแอบดูคาตอบ

ก่อนจะตอบคาถาม

สง่ิ ที่ครแู ละนักเรียนต้องเตรียม

ส่ิงท่คี รตู อ้ งเตรยี ม ส่ิงทนี่ ักเรียนต้องเตรยี ม

1. ครจู ะต้องตรวจชดุ การสอนวา่ มีครบถ้วนทุกกลุ่มกจิ กรรมหรือไม่ 1. ปากกา ยางลบ ไมบ้ รรทดั
เช่น บัตรคาสั่ง บตั รเน้อื หา บตั รคาถาม บตั รเฉลย บัตรภาพ 2. สมดุ สาหรบั จดบนั ทึก

2. แบบทดสอบก่อนเรยี นและหลังเรยี น พรอ้ มเฉย
3. กระดาษคาตอบ
4. แบบฝกึ ปฏิบัติสาหรับนกั เรียนทกุ คน

5. เตรยี มศูนยส์ ารอง

การประเมินผล

1. ประเมนิ ผลจากการสังเกต
1.1 การอภิปราย
1.2 กระบวนการทางาน
1.3 ความร่วมมอื ในการทางาน
1.4 ทางานเสรจ็ ทันเวลา
1.5 คณุ ธรรม ได้แก่ ความซอ่ื สัตย์ ความรับผดิ ชอบ

2. การตรวจผลงาน
2.1 การตอบคาถาม
2.2 การปฏิบัตกิ ิจกรรม

3. ประเมนิ ผลจากการทดสอบ

3.1 การทดสอบกอ่ นเรยี น
3.2 การทดสอบหลังเรยี น

ชดุ การสอนแบบศนู ยก์ ารเรยี น หน่วยการเรยี นรู้ภูมศิ าสตร์
กลุม่ สาระการเรียนรู้สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม

ชน้ั มัธยมศึกษาปที ี่ 1
ชดุ ที่ 1 เรอ่ื ง เครอื่ งมอื ทางภมู ิศาสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก

มาตรฐานการเรยี นร/ู้ ตัวช้วี ดั

มาตรฐานการเรยี นรู้

มาตรฐาน ส 5.1 เข้าใจลักษณะของโลกทางกายภาพ และความสมั พนั ธข์ อง
สรรพสิง่ ซ่งึ มีผลตอ่ กันและกันในระบบของธรรมชาติ ใช้แผนทแ่ี ละเคร่อื งมอื ทาง
ภูมศิ าสตร์ ในการคน้ หา วเิ คราะห์ สรปุ และใช้ขอ้ มูลภมู สิ ารสนเทศอยา่ งมี
ประสิทธภิ าพ

ตัวชี้วดั

ส 5.1 ม.1/1 เลอื กใช้เครอ่ื งมือทางภมู ิศาสตร์ (ลูกโลก แผนท่ี กราฟ
แผนภมู )ิ ในการสืบคน้ ข้อมลู เพ่ือวเิ คราะหล์ ักษณะทางกายภาพและสังคมของ
ประเทศไทยและทวีปเอเชีย ออสเตรเลยี และโอเชียเนีย

ส 5.1 ม.1/2 อธบิ ายเส้นแบง่ เวลาและเปรียบเทียบวัน เวลา ของประเทศ
ไทยกับทวปี ต่าง ๆ

จุดประสงค์การเรียนรู้

1. เลือกใชเ้ ครือ่ งมอื ทางภูมศิ าสตร์ (ลูกโลก แผนที่ กราฟ แผนภมู ิ ฯลฯ) ทีแ่ สดงลกั ษณะทาง
กายภาพ และสังคมของประเทศไทย และทวปี เอเชยี ออสเตรเลีย และโอเชียเนยี ได้
2. อธบิ ายเส้นแบง่ เวลาและเปรยี บเทียบวัน เวลา ของประเทศไทยกบั ทวีปตา่ งๆได้
3. อธบิ ายความแตกต่างของเวลามาตรฐานกบั เวลาทอ้ งถนิ่ ได้
4. มีความมงุ่ มนั่ ในการทางานร่วมกับกล่มุ ในการเรียนโดยใชช้ ุดการสอนแบบศนู ย์การเรยี น
5. ใฝเ่ รียนรู้ศกึ ษาเนอื้ หาจากชดุ การสอนดว้ ยตนเอง

สาระการเรียนรู้

เครือ่ งมือทางภูมศิ าสตร์ (ลกู โลก แผนที่ กราฟ แผนภูมิ ฯลฯ) และเวลามาตรฐานของโลก

คุณลักษณะอันพงึ ประสงค์

มุง่ มน่ั ในการทางาน

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

เรอื่ ง เครอื่ งมือทางภูมศิ าสตรแ์ ละการแบง่ เขตเวลาของโลก

คาช้แี จง ให้นักเรยี นเลอื กคาตอบที่ถูกต้อง แล้วทาเครอ่ื งหมาย  ลงในกระดาษคาตอบ

1. ยม้ิ นักเรยี นชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 1 ต้องการศึกษาพน้ื ทีข่ องทวีปตา่ งๆ ทว่ั โลก ควรใช้เครอื่ งมอื ทางภูมิศาสตร์ในขอ้
ใดศกึ ษามากทส่ี ุด
ก. ลกู โลก
ข. แผนที่
ค. ภาพจากดาวเทียม
ง. รูปถา่ ยทางอากาศ

2. ชาติชายตอ้ งการขับรถจากกรุงเทพมหานครไปจังหวดั นครศรีธรรมราช ซ่ึงเป็นพ้นื ทท่ี เ่ี ขาไม่เคยไป ชาติชายควร
เตรียมเครื่องมอื ทางภูมิศาสตร์ชนดิ ใดมากที่สุด
ก. เข็มทศิ
ข. ลกู โลก
ค. แผนที่ประเทศไทยของกรมทางหลวง
ง. แผนที่ประเทศไทยแสดงลักษณะภูมิประเทศ

3. ขอ้ ใดเปน็ ประโยชน์ของการศึกษาข้อมลู จากดาวเทียมมากที่สุด
ก. ตารวจใช้ติดตามรถทถี่ ูกโจรกรรม
ข. ศกึ ษาเสน้ ทางการเดนิ รถได้ทั่วประเทศ
ค. นามาวางแผนในการจดั การทรพั ยากรป่าไม้
ง. นามาวางแผนจบั กุมคนร้ายท่ปี ล้นร้านทองได้

4. บคุ คลใดตอ่ ไปนีม้ คี วามจาเป็นตอ้ งใชแ้ ผนทม่ี ากทสี่ ุด
ก. สุรชยั นกั โบราณคดี
ข. ธีรเดชดารานักแสดงชือ่ ดัง
ค. พงษ์ศกั ดิน์ ักทอ่ งเท่ียวลูกครง่ึ ไทยฝรั่งเศส
ง. ร้อยตารวจเอก ศุภชยั รองสารวัตรสอบสวน

5. แผนผงั มคี วามแตกตา่ งจากแผนทีอ่ ย่างไร
ก. แผนผังมขี นาดเล็กและพกพาสะดวกกว่าแผนท่ี
ข. แผนผังจัดทาโดยประชาชนท่ัวไปสว่ นแผนท่จี ัดทาโดยหนว่ ยงานราชการเท่านั้น
ค. แผนผงั เป็นการจาลองพนื้ ที่ใดพน้ื ทห่ี น่งึ เป็นการเฉพาะ มรี ายละเอียดน้อยกว่าแผนท่ี
ง. แผนผังใชข้ ้อมลู จากรูปถ่ายทางอากาศ แผนท่ีใช้ขอ้ มูลจากการสารวจภาคพ้นื ดนิ ในการจดั ทา

6. เส้นสมมติที่ลากจากทิศตะวนั ตกไปทิศตะวนั ออกขนานกบั เส้นศูนยส์ ูตร เรียกว่าอะไร
ก. เสน้ แวง
ข. เส้นศนู ยส์ ูตร
ค. เสน้ เมรเิ ดียน
ง. เสน้ ขนานหรือเสน้ ขนานละตจิ ูด

7. ข้อใดกล่าวถกู ต้อง
ก. เส้นลองจิจูดท่ี 180 เปน็ แนวแบ่งเขตวัน
ข. ประเทศไทย ลาว เวยี ดนาม กมั พูชา เวลาต่างกนั 1 ช่วั โมง
ค. เวลาทางซกี โลกตะวันตกจะเรว็ กว่าเวลาทางซีกโลกตะวันออก
ง. ประเทศไทยใชเ้ วลามาตรฐานท้องถน่ิ ทเี่ สน้ เมรเิ ดียน 180 องศา

8. บคุ คลโดยทั่วไปใช้แผนที่เพื่อวตั ถุประสงค์ใด
ก. หาตาแหนง่ ทต่ี ั้ง
ข. อ่านเสรมิ ความรู้
ค. ศกึ ษาโลกของเรา
ง. คานวณหาเวลา

9. ถา้ ปญั ญาวัดระยะทางระหวา่ งสถานอี นามัยกบั โรงเรียนในแผนทีห่ า่ งกนั 4 เซนติเมตร เมอื่ เขาทดลองเดินได้
ระยะทางจรงิ 2 กิโลเมตร แผนที่ฉบับนจ้ี ะมีมาตราสว่ นเท่าใด
ก. 1 : 50,000
ข. 1 : 55,000
ค. 1 : 150,000
ง. 1 : 5,000

10. ในปจั จบุ นั นักเรียนคิดวา่ เครือ่ งมือทางภูมิศาสตร์ใดทเ่ี กีย่ วขอ้ งกบั ชีวติ ประจาวันของเราอยา่ งมาก
ก. รูปถ่ายทางอากาศ
ข. แผนท่แี สดงเสน้ ทางหลวง
ค. ภาพจากดาวเทยี ม
ง. อนิ เทอรเ์ น็ต

แบบทดสอบหลงั เรยี น

เรื่อง เครอ่ื งมอื ทางภมู ิศาสตรแ์ ละการแบง่ เขตเวลาของโลก

คาช้ีแจง ให้นักเรยี นเลือกคาตอบทีถ่ กู ต้อง แลว้ ทาเครอื่ งหมาย  ลงในกระดาษคาตอบ

1. ถา้ ปัญญาวัดระยะทางระหวา่ งสถานีอนามัยกบั โรงเรยี นในแผนทีห่ ่างกัน 4 เซนติเมตร เมอื่ เขาทดลองเดินได้
ระยะทางจริง 2 กโิ ลเมตร แผนทีฉ่ บับน้ีจะมมี าตราสว่ นเท่าใด
ก. 1 : 50,000
ข. 1 : 55,000
ค. 1 : 150,000
ง. 1 : 5,000

2. เส้นสมมติทลี่ ากจากทิศตะวันตกไปทิศตะวนั ออกขนานกับเส้นศูนย์สตู ร เรียกวา่ อะไร
ก. เสน้ แวง
ข. เส้นศูนยส์ ูตร
ค. เส้นเมริเดยี น
ง. เสน้ ขนานหรอื เสน้ ขนานละตจิ ูด

3. ข้อใดเปน็ ประโยชน์ของการศึกษาขอ้ มูลจากดาวเทยี มมากทสี่ ุด
ก. ตารวจใช้ตดิ ตามรถท่ถี กู โจรกรรม
ข. ศกึ ษาเสน้ ทางการเดนิ รถได้ทัว่ ประเทศ
ค. นามาวางแผนในการจัดการทรัพยากรป่าไม้
ง. นามาวางแผนจบั กุมคนร้ายท่ปี ล้นร้านทองได้

4. ในปัจจุบนั นกั เรยี นคดิ วา่ เครอ่ื งมือทางภูมศิ าสตรใ์ ดท่เี ก่ียวขอ้ งกับชวี ิตประจาวนั ของเราอยา่ งมาก
ก. รูปถ่ายทางอากาศ
ข. แผนทแี่ สดงเสน้ ทางหลวง
ค. ภาพจากดาวเทียม
ง. อนิ เทอรเ์ นต็

5. ย้ิมนักเรยี นชั้นมธั ยมศึกษาปที ี่ 1 ตอ้ งการศึกษาพ้นื ทข่ี องทวปี ต่างๆ ทั่วโลก ควรใช้เครือ่ งมอื ทางภูมิศาสตร์ในข้อ
ใดศกึ ษามากท่สี ุด
ก. ลกู โลก
ข. แผนท่ี
ค. ภาพจากดาวเทียม
ง. รปู ถ่ายทางอากาศ

6. บคุ คลใดตอ่ ไปน้มี คี วามจาเป็นตอ้ งใชแ้ ผนทม่ี ากทส่ี ุด
ก. สุรชยั นกั โบราณคดี
ข. ธีรเดชดารานกั แสดงช่ือดัง
ค. พงษ์ศักด์นิ ักท่องเที่ยวลกู คร่งึ ไทยฝรัง่ เศส
ง. ร้อยตารวจเอก ศุภชัย รองสารวัตรสอบสวน

7. แผนผงั มีความแตกตา่ งจากแผนทอี่ ย่างไร
ก. แผนผงั มีขนาดเล็กและพกพาสะดวกกว่าแผนท่ี
ข. แผนผังจัดทาโดยประชาชนทว่ั ไปส่วนแผนที่จัดทาโดยหน่วยงานราชการเทา่ นนั้
ค. แผนผังเปน็ การจาลองพน้ื ทีใ่ ดพื้นทห่ี น่งึ เปน็ การเฉพาะ มรี ายละเอียดนอ้ ยกวา่ แผนที่
ง. แผนผงั ใช้ข้อมูลจากรูปถ่ายทางอากาศ แผนท่ีใช้ข้อมลู จากการสารวจภาคพ้นื ดินในการจดั ทา

8. ข้อใดกล่าวถกู ต้อง
ก. เสน้ ลองจิจดู ที่ 180 เปน็ แนวแบ่งเขตวนั
ข. ประเทศไทย ลาว เวียดนาม กัมพูชา เวลาต่างกัน 1 ช่ัวโมง
ค. เวลาทางซีกโลกตะวันตกจะเร็วกวา่ เวลาทางซีกโลกตะวนั ออก
ง. ประเทศไทยใช้เวลามาตรฐานทอ้ งถน่ิ ท่เี ส้นเมรเิ ดียน 180 องศา

9. บคุ คลโดยท่วั ไปใช้แผนท่ีเพ่อื วัตถปุ ระสงคใ์ ด
ก. หาตาแหนง่ ท่ตี ้งั
ข. อา่ นเสริมความรู้
ค. ศกึ ษาโลกของเรา
ง. คานวณหาเวลา

10. ชาติชายต้องการขับรถจากกรุงเทพมหานครไปจงั หวดั นครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นพืน้ ท่ที ่ีเขาไม่เคยไป ชาตชิ าย
ควรเตรียมเครื่องมอื ทางภูมิศาสตรช์ นิดใดมากที่สุด
ก. เขม็ ทิศ
ข. ลูกโลก
ค. แผนท่ีประเทศไทยของกรมทางหลวง
ง. แผนทปี่ ระเทศไทยแสดงลักษณะภมู ิประเทศ

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง เครื่องมอื ทางภมู ศิ าสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก

ขอ้ เฉลย
1ก
2ค
3ก
4ค
5ค
6ง
7ก
8ก
9ง
10 ง

เฉลยแบบทดสอบหลังเรยี น
เรื่อง เครื่องมือทางภูมศิ าสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก

ขอ้ เฉลย
1ง
2ง
3ก
4ง
5ก
6ค
7ค
8ก
9ก
10 ค

เอกสารอา้ งองิ

กระมล ทองธรรมชาติ และคณะ. (2552). สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ม.1. (พมิ พ์คร้งั ท่ี 2). กรุงเทพฯ:
บรษิ ทั อกั ษรเจริญทัศน์ อจท. จากัด.

ธวชั บรุ ีรักษ์ และคณะ. (2552). การแปลงความหมายในแผนทแ่ี ละภาพถ่ายทางอากาศ. (พมิ พ์ครง้ั ที่ 3).
กรงุ เทพฯ:สานักพมิ พ์อกั ษรวฒั นา.

ธรี ะ นชุ เปี่ยม และคณะ. (2553). หนงสอื เรยี น สงั คมศกึ ษา ม.1. กรุงเทพฯ:แมค็ .
นอ้ ม งามนิสยั . (2551). ภมู ิศาสตร์ 1. นนทบรุ ี:บรษิ ทั สานักพิมพ์เอมพนั ธ์ จากดั .
วิโรจน์ เอยี่ มเจรญิ และคณะ. (2014). หนงั สือเรยี นรายวชิ าพนื้ ฐาน ภมู ศิ าสตร์ ม.1. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ:

บริษัทอกั ษรเจริญทัศน์ อจท. จากดั .
________. (2549). ไทยแลนดแ์ อตลาส. กรุงเทพฯ:บรษิ ทั อักษรเจริญทัศน์ อจท. จากัด.

ชดุ การสอนแบบศนู ย์การเรยี น หนว่ ยการเรียนรู้ภูมิศาสตร์

กลุม่ สาระการเรยี นร้สู ังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม

ช้ันมัธยมศึกษาปที ่ี 1

ชุดที่ 1 เรอ่ื ง เคร่อื งมือทางภูมศิ าสตร์และการแบ่งเขตเวลาของโลก

ศูนยท์ ่ี 1 เรอ่ื ง ลกู โลก

บตั รคาส่งั

1. นักเรยี นท่ีไดร้ บั ซองจากครู ดาเนินการเลอื กหวั หนา้ กลุ่มและเลขากลุ่ม สว่ นนกั เรยี นที่เหลอื เปน็
สมาชกิ ของกล่มุ เม่ือไดห้ วั หนา้ กลมุ่ แล้วใหห้ วั หนา้ กลมุ่ ดาเนินกจิ กรรมตอ่ ไปนี้

2. หวั หน้ากลุ่มรับซองบัตรเน้อื หา ตรวจสอบสง่ิ ท่อี ยใู่ นซองบัตรเนอ้ื หาวา่ มีครบหรอื ไม่ โดยดจู าก
รายการหลงั ซองบตั รเนือ้ หา แลว้ อ่านหน้าท่ขี องหัวหน้ากลมุ่ เลขาและสมาชิกให้กลมุ่ ฟงั ดังนี้

หนา้ ที่

1. หัวหนา้ กลุ่ม ดาเนนิ กิจกรรมตามทก่ี าหนด
- เป็นผู้นาใหส้ มาชิกทกุ คนรว่ มทากจิ กรรม
- รับบัตรเฉลยจากครูมาตรวจคาตอบแลว้ ส่งคืนให้แก่ครู

2. เลขากลุม่ บนั ทกึ ข้อตกลงของกลมุ่ ในการทาแบบฝกึ หัด หรือลงมตใิ ดๆ
3. สมาชิก รว่ มกันทากจิ กรรม หรอื แสดงความคดิ เห็น

3. หัวหนา้ แจกบตั รเน้ือหาให้สมาชิกศกึ ษาบัตรเนอ้ื หา
4. หวั หน้าควบคุมกิจกรรมตามกาหนดในบตั รกิจกรรม
5. หวั หนา้ รบั บัตรเฉลยจากครมู าใหส้ มาชิกตรวจคาตอบ หากมีขอ้ ผิดใหย้ ้อนกลับไปศกึ ษาจาก
บตั รเนอื้ หาใหม่
6. หวั หน้านาบตั รเฉลยส่งคืนครู
7. เก็บบัตรเนอ้ื หาและส่อื เข้าซองให้เรยี บร้อย รอปฏบิ ตั ิกจิ กรรมอน่ื ตอ่ ไป

ชดุ การสอนแบบศูนยก์ ารเรียน หน่วยการเรียนรู้ภูมิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรียนร้สู งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันมัธยมศึกษาปที ่ี 1
ชดุ ท่ี 1 เรือ่ ง เคร่อื งมอื ทางภมู ิศาสตรแ์ ละการแบง่ เขตเวลาของโลก

ศนู ยท์ ี่ 1 เรอื่ ง ลกู โลก

ท่ีมา : http://www.heworthgrange.org/teacher-of-geography/ มารจู้ ักลกู โลก
กนั เถอะครับ

ลกู โลก (globe)

1) ลกั ษณะและประโยชน์ของลูกโลก ลกู โลกเปน็ หุ่นจาลองโลก มลี ักษณะสณั ฐานเป็นทรง
กลม แสดงตาแหน่งและการกระจายของพน้ื ที่ ได้ตรงตามท่ีปรากฏท่ผี ิวโลก ลกู โลกสรา้ งจากวัสดุ
ตา่ งๆ เชน่ กระดาษอดั พลาสตกิ ยาง หรือสงื่ อน่ื ๆ

2) การใช้ลกู โลก ลกู โลกจะสรา้ งโดยมีฐานรองรับใหแ้ กนข้ัวโลกเหนอื เอยี งเป็นมุม 23.5
องศากบั แนวต้ังฉาก ดังน้ันจึงสามารถใช้ลูกโลกในการศึกษาข้อมลู ตา่ งๆ ดังนี้

2.1) ศกึ ษาทศิ ทางการหมนุ ของลกู โลก โลกจะหมนุ จากทศิ ตะวันตกไปทิศตะวันออก
หรือหมนุ ทวนเข็มนาฬิกา สง่ ผลให้ปรากฏการณ์รบั แสงอาทิตยแ์ รกจะอยดู่ ้านตะวันออกของดนิ แดน
ต่างๆ กอ่ นพนื้ ที่ทีไ่ ดร้ ับแสงเปน็ เวลากลางวัน สาหรับพืน้ ท่ที ไี่ มไ่ ด้รับแสงเป็นเวลากลางคนื

ท่ีมา :http://portal.edu.chula.ac.th/lesa_cd/assets/document/lesa212/2/effect_astronomy/day_nigth/daynigth.html

ท่ีมา : http://godcube.exteen.com/20110414/vector-3 2.2) ศกึ ษาทวีปต่างๆ ท้งั 7 ทวีป ประกอบดว้ ย
ทวปี เอเชีย ทวปี ออสเตรเลยี และโอเชียเนยี ทวีปแอฟริกา ทวปี
อเมริกาใต้ และทวปี แอนตารก์ ตกิ า ว่าอย่ตู รงส่วนใดของโลก มขี นาด
และรปู ร่างอย่างไร มอี าณาเขตตดิ กับทวีปใดบ้าง

2.3) ศึกษาตาแหนง่ ท่ตี ง้ั ของประเทศตา่ งๆ วา่ อยู่
สว่ นใดของโลก มีขนาด รูปร่าง ลกั ษณะ อาณาเขต และพรมแดน
ติดต่อกบั ประเทศใดบ้าง ศกึ ษามหาสมทุ รทัง้ 4 แหง่ ประกอบด้วย
มหาสมทุ รแปซิฟกิ มหาสมุทรแอตแลนติก มหาสมุทรอนิ เดีย
และมหาสมทุ รอารก์ ติก

2.4) ศึกษาการโคจรของโลก โดยการนาลกู โลกวางตามแนวเสน้ วงรที ่ีโลกโคจรรอบดวง
อาทิตย์ เพือ่ ท่จี ะได้เหน็ ตาแหนง่ การรบั แสงอาทิตยท์ แ่ี ตกต่างกนั ซง่ึ ส่งผลทาให้ตาแหนง่ บนพ้ืนโลกได้รบั แสง
มากน้อยและยาวนานแตกต่างกันจนเกิดเปน็ ฤดกู าลของพนื้ ท่ีต่างๆ

ที่มา: http://www.baannatura.com/th/fengshui/content/detail/55.html Date line

2.5) ศกึ ษาเส้นเมรเิ ดียน คอื เสน้ สมมตทิ ่ีลาก
จากขว้ั โลกเหนือถึงข้วั โลกใต้ เมรเิ ดียนแต่ละเสน้ จะหา่ งกนั มาก
ทส่ี ุดตรงบริเวณเส้นศนู ยส์ ตู ร และจะชิดกนั เมือ่ ใกล้ข้ัวโลกทั้ง
สองดา้ น เส้นเมรเิ ดียนกรีนิชมีคา่ เท่ากบั 0 องศา เรยี กว่า
เมรเิ ดยี นแรก (Prime meridian) และเสน้ เมรเิ ดียน 180
องศา เรยี กวา่ เสน้ วนั ท่ี (Date line)

ทม่ี า: https://www.geolounge.com/latitude-longitude/

2.6) ศกึ ษาเส้นขนานหรือเส้นขนานละตจิ ดู คอื เส้นสมมตทิ ล่ี ากรอบโลก โดยทุกเสน้
จะขนานกบั เส้นศูนย์สูตร ที่ข้วั โลกทง้ั สองดา้ น เสน้ ขนานจะมลี กั ษณะเปน็ จดุ และมีเทา่ กับ 90 องศา
เมื่อวัดจากจุดใจกลางโลกไปจดุ ขั้วโลกนั้น

เส้นขนานทสี่ าคัญมี 5 เส้น คอื เสน้ ศูนย์สูตร เสน้ ทรอปกิ ออฟแคนเซอร์
เสน้ ทรอปิกออฟแคปริคอรน์ เสน้ อาร์กตกิ เซอร์เคลิ และเส้นแอนตารก์ ตกิ เซอร์เคิล

ที่มา: http://www.worldatlas.com/aatlas/imagee.htm

ทราบไหมครบั วา่ ลกู โลกมีขอ้ จากดั ในการสร้าง เพราะถา้ ตอ้ งการรายละเอียด
ของขอ้ มลู มากๆ จะต้องสร้างลูกโลกขนาดใหญ่ ต้องลงทุนมาก ไม่คมุ้ คา่
ดงั น้ัน ถ้าต้องการข้อมลู รายละเอยี ดขนาดของพ้นื ท่ีให้ไดม้ าก ควรทาลงใน
แผนท่ีเพราะราคาถกู กว่า เคลอื่ นยา้ ยไดง้ า่ ย และใช้งานได้สะดวกกวา่ นะครบั

ที่มา :
https://sites.google.com/a/web1.dara.ac.th/socialm3/kheruxn
g-mux-thang-phumisastr/1-2-luklok

ชุดการสอนแบบศูนยก์ ารเรยี น หนว่ ยการเรียนรู้ภมู ิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรียนรสู้ ังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม
ชนั้ มัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชดุ ท่ี 1 เรือ่ ง เครอื่ งมือทางภูมิศาสตรแ์ ละการแบ่งเขตเวลาของโลก
ศูนยท์ ี่ 1 เร่ือง ลกู โลก

บัตรคาถาม

คาชี้แจง จงตอบคาถามต่อไปนใี้ หไ้ ด้ใจความสมบูรณ์
1. ลกู โลกสามารถใช้ศึกษาทศิ ทางการหมนุ ของลกู โลกได้ ดังน้ันโลกหมุนไปในทศิ ทางใด
............................................................................................................................. ...................................................
2. ลกั ษณะของลกู โลกจะวางบนฐานทรี่ องรับโดยเอียงทามุมเทา่ ไร
............................................................................................................................. ...................................................
3. การเกดิ ฤดูกาล เกิดจากส่ิงใด
............................................................................................................................................................................ ....
4. เมรเิ ดยี นแรก หมายความวา่ อย่างไร
................................................................................................................................................................................
5. เส้นขนานทสี่ าคญั 5 เส้นที่ปรากฏบนลูกโลก ประกอบดว้ ยเสน้ ใดบา้ ง
........................................................................................................ ........................................................................

ชุดการสอนแบบศนู ย์การเรียน หน่วยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรยี นรูส้ ังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ช้นั มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 1

ชุดท่ี 1 เรื่อง เครื่องมอื ทางภูมิศาสตร์และการแบ่งเขตเวลาของโลก
ศูนยท์ ่ี 1 เร่ือง ลูกโลก

บตั รเฉลย

คาชี้แจง จงตอบคาถามต่อไปน้ีใหไ้ ด้ใจความสมบรู ณ์
1. ลกู โลกสามารถใช้ศึกษาทิศทางการหมุนของลูกโลกได้ ดังน้ันโลกหมนุ ไปในทิศทางใด

โลกจะหมุนจากทิศตะวันตกไปทศิ ตะวันออก หรือหมุนทวนเขม็ นาฬกิ า
2. ลกั ษณะของลูกโลกจากวางบนฐานที่รองรับโดยมีเอยี งทามมุ เทา่ ไร

เอียงทามมุ 23.5 องศากับแนวต้ังฉาก
3. การเกดิ ฤดูกาล เกิดจากส่งิ ใด

ตาแหนง่ บนพน้ื โลกได้รบั แสงมากน้อยและยาวนานแตกตา่ งกนั
4. เมรเิ ดียนแรก หมายความวา่ อย่างไร

เส้นเมริเดยี นกรีนิชมีคา่ เท่ากบั 0 องศา
5. เสน้ ขนานท่สี าคัญ 5 เสน้ ทปี่ รากฏบนลูกโลก ประกอบดว้ ยเส้นใดบ้าง

เส้นศูนย์สูตร เส้นทรอปกิ ออฟแคนเซอร์ เส้นทรอปกิ ออฟแคปริคอรน์ เส้นอาร์กตกิ เซอร์เคลิ
และเสน้ แอนตารก์ ตกิ เซอร์เคิล

ชุดการสอนแบบศูนย์การเรียน หนว่ ยการเรยี นรู้ภมู ิศาสตร์

กล่มุ สาระการเรยี นรสู้ งั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม

ช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชุดที่ 1 เรื่อง เคร่ืองมือทางภมู ศิ าสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก

ศูนย์ที่ 2 เรอื่ ง แผนที่

บตั รคาส่ัง

1. นักเรยี นท่ีได้รบั ซองจากครู ดาเนินการเลอื กหวั หน้ากลมุ่ และเลขากลมุ่ สว่ นนกั เรยี นทเี่ หลือเปน็
สมาชิกของกล่มุ เมอื่ ไดห้ วั หน้ากลุ่มแลว้ ให้หวั หน้ากลุม่ ดาเนินกิจกรรมตอ่ ไปน้ี

2. หัวหนา้ กลมุ่ รบั ซองบตั รเน้ือหา ตรวจสอบส่งิ ท่ีอยใู่ นซองบตั รเนอ้ื หาว่ามคี รบหรอื ไม่ โดยดูจาก
รายการหลงั ซองบัตรเน้ือหา แล้วอ่านหน้าท่ีของหัวหนา้ กล่มุ เลขาและสมาชกิ ให้กลมุ่ ฟัง ดังนี้

หน้าท่ี

1. หัวหนา้ กลุ่ม ดาเนนิ กจิ กรรมตามท่ีกาหนด
- เปน็ ผู้นาใหส้ มาชิกทุกคนรว่ มทากิจกรรม
- รบั บัตรเฉลยจากครมู าตรวจคาตอบแลว้ ส่งคนื ให้แก่ครู

2. เลขากลุม่ บนั ทึกขอ้ ตกลงของกลุ่มในการทาแบบฝึกหัด หรอื ลงมตใิ ดๆ
3. สมาชกิ ร่วมกนั ทากจิ กรรม หรือแสดงความคิดเหน็

3. หวั หน้าแจกบตั รเน้ือหาให้สมาชกิ ศกึ ษาบตั รเนื้อหา
4. หัวหน้าควบคุมกจิ กรรมตามกาหนดในบตั รกิจกรรม
5. หวั หนา้ รบั บตั รเฉลยจากครมู าใหส้ มาชิกตรวจคาตอบ หากมขี ้อผดิ ใหย้ อ้ นกลับไปศึกษาจากบัตร
เนอื้ หาใหม่
6. หวั หนา้ นาบตั รเฉลยส่งคืนครู
7. เกบ็ บัตรเนอื้ หาและสอื่ เข้าซองให้เรยี บรอ้ ย รอปฏบิ ตั กิ จิ กรรมอน่ื ตอ่ ไป

ชุดการสอนแบบศูนย์การเรียน หน่วยการเรียนรู้ภูมิศาสตร์

กลุม่ สาระการเรยี นร้สู งั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั มธั ยมศึกษาปที ่ี 1
ชุดท่ี 1 เรอื่ ง เคร่ืองมือทางภมู ศิ าสตรแ์ ละการแบง่ เขตเวลาของโลก

ศูนยท์ ี่ 2 เร่อื ง แผนที่

แผนทคี่ ืออะไรนะ

ทมี่ า :http://wowboom.blogspot.com/2009/11/world-map.html ท่มี า
:http://paiduaykan.com/province/so
แผนท่ี (Map) uth/phangnga/map.html

แผนที่ คอื สิ่งที่มนุษยส์ ร้างขึน้ เพอื่ เสนอข้อมลู เกย่ี วกับรปู ลกั ษณะและท่ีตงั้ ของส่ิงต่างๆ ที่ปรากฎอยู่

บนผวิ โลกดว้ ยการเขียนย่อส่วน และใช้สญั ลกั ษณแ์ ทนสงิ่ ตา่ งๆ โดยทาลงในวสั ดุพน้ื ท่แี บนราบ หรอื
แผ่นกระดาษ สิง่ ทป่ี รากฏบนผิวโลก ประกอบด้วย ส่ิงท่เี กิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และสงิ่ ท่ีมนุษย์สร้างขึน้

1) ความสาคัญของแผนท่ี

1. คน้ ควา้ ศกึ ษาข้อมูลต่างๆ ในพืน้ ทไี่ ดอ้ ย่างถกู ต้องโดยไม่ต้องเดนิ ทางไป ทาให้ประหยัดทั้งเวลา
และคา่ ใช้จา่ ย

2. ศกึ ษาข้อมลู ในแผนทไี่ ดเ้ ฉพาะจุด และเห็นขอ้ มลู ที่ห่างไกลออกไปไดอ้ ยา่ งกว้างขวาง

3. แผนท่ีชว่ ยใหส้ ามารถวางแผนการจดั การพ้ืนที่ และการเขา้ ถงึ พน้ื ทไ่ี ด้อยา่ งถูกต้อง

เราไปเทยี่ วกนั ไหม
แผนทีพ่ รอ้ มแลว้

2) ชนิดของแผนที่

1. แผนท่ีแบบแบน (Planemetric map) เปน็ แผนที่ท่ีไม่แสดงรายละเอียดเกย่ี วกบั ความสงู โดย

แสดงตาแหน่งของสิ่งต่างๆ ในทางราบ มปี ระโยชนใ์ นการหาระยะทางและเสน้ ทาง

2. แผนที่ภมู ปิ ระเทศ (Topographic map) เปน็ แผนที่แสดงรายละเอยี ดตามแนวดิง่ เก่ียวกบั

ภูมิลักษณข์ องพื้นโลก โดยใชเ้ ส้นช้ันความสูงบอกค่าความสูงจากระดบั น้าทะเลปานกลาง

3. แผนที่เฉพาะเรอ่ื ง (Thematic map) เป็นแผนทแ่ี สดงขอ้ มลู เฉพาะเร่ืองใดเร่อื งหนงึ่ เท่านนั้ เชน่

แผนที่ประชากร แผนทีธ่ รณวี ิทยา แผนทภี่ ูมอิ ากาศ เปน็ ตน้

Atlas คอื แผนทเ่ี ล่ม เป็นการนาแผนทภ่ี ูมิประเทศและแผนท่ีเฉพาะเรื่องทร่ี วบรวมไวน้ ามาอยูเ่ ป็นเล่ม

เดียวกัน แผนท่ภี ูมิประเทศ แผนทเ่ี ฉพาะเรื่อง
แผนท่แี บบแบน

ท่มี า :http://pantip.com/topic/30872685 ท่มี า :http://thailand-db.blogspot.com/2015/08/ ท่ีมา :https://goo.gl/images/nlltmG

blog-post_58.html

3) การใชแ้ ผนท่ี ผู้ใช้จะตอ้ งมีความรู้ ความเข้าใจองค์ประกอบของแผนทอ่ี ยา่ งถกู ตอ้ ง โดยศกึ ษา
ทศิ ทางในแผนที่ สญั ลักษณ์แผนท่ี มาตราส่วนแผนท่ี ระบบอ้างอิงตาแหน่งในแผนที่ ดังนี้
1. ทศิ ทางในแผนท่ี ปกติกาหนดให้ขอบระวางแผนทีเ่ ปน็ ทิศเหนอื เสมอ และมีเครื่องหมายทิศกากบั
2. มาตรส่วนแผนท่ี อาจจะแสดงไวใ้ นรปู แบบใดรปู แบบหนึ่ง ดงั ตอ่ ไปนี้

มาตราส่วนเสน้ ทม่ี า :https://sites.google.com/site/scoutcyp2/map มาตราส่วนสดั ส่วน

3. สัญลกั ษณ์แผนที่ จะแสดงแทนสถานทีจ่ ริงในรปู ลกั ษณะเปน็ จุด ลายเส้นรปู รา่ งหรอื สี มคี าอธิบายสัญลกั ษณไ์ วท้ ุกๆ
รปู สัญลกั ษณ์

ทีม่ า :http://jakkrit-geography1.blogspot.com/2010/07/1-map.html ทม่ี า :http://ajanchalee27.exteen.com/20130818/entry-2

4) ระบบอ้างองิ ตาแหน่งในแผนที่

1. เส้นเมรเิ ดยี น (meridian) เป็นเส้นสมมตทิ ่ีลากจากขั้วโลกเหนือไป

ยังขั้วโลกใต้ เมริเดียนแรก เรียกว่า เมริเดยี นของลองจิจดู 0 องศา เส้น

เมรเิ ดียนทีถ่ ัดจาก 0 องศา ไปทางขวามือมีค่าเปน็ องศาตะวนั ออกจนถึง

180 องศา สว่ นไปทางซา้ ยมอื มคี า่ เป็นองศาตะวนั ตกจนถงึ 180 องศา

ทมี่ า :http://www.thaigoodview.com/node/180149

2. เส้นศนู ยส์ ตู ร (equator) เป็นเส้นโคง้ วงกลมใหญ่ทแี่ บ่งโลกออกเปน็ 2
ซกี คอื ซกี โลกเหนือและซกี โลกใต้ ความยาวของเส้นศูนยส์ ตู รประมาณ
40,075 กโิ ลเมตร

3. เสน้ ขนานละติจดู (paralle of latitude) เป็นเส้นโค้งวงกลมเลก็ ซึง่ ตั้ง

ฉากกบั แกนข้วั โลก เป็นเสน้ สมมติทล่ี ากจากทศิ ตะวันตกไปทศิ ตะวันออก โดย

เสน้ ขนานทุกเส้นจะขนานกบั เสน้ ศนู ยส์ ูตร

เส้นศนู ย์สูตรมีคา่ มุมเท่ากบั 0 องศา เส้นขนานทถ่ี ัดจากเสน้ ศูนยส์ ตู รไปทาง

ทศิ เหนอื และใต้ เสน้ ศนู ย์สูตรไปตามเสน้ เมริเดียน จะมีค่ามมุ ตั้งแต่ 0 ถงึ

90 องศา ที่ขัว้ โลกเหนือและขวั้ โลกใต้ ทม่ี า :http://www.thaigoodview.com/node/180149

4. พกิ ัดทางภมู ิศาสตร์ ประกอบดว้ ย ละตจิ ูด (latitude) และลองจิจูด (longitude)

ละติจดู ลองจิจูด

คา่ ของระยะทางเชงิ มมุ ท่ี ค่าของระยะทางเชงิ มมุ ทน่ี บั
นบั 0 องศา จากเส้นศูนย์ 0 องศา จากเมรเิ ดยี นแรก
สูตรไปทางทิศเหนือหรอื หรือเมรเิ ดียนกรีนชิ ไปจนถึง
ใต้ จนถงึ 90 องศา ท่ขี ว้ั 180 องศาทางตะวนั ออก
โลกทั้งสอง หรือทางตะวันวนั ตก

ทีม่ า https://goo.gl/images/mrmDP4

ชดุ การสอนแบบศูนยก์ ารเรยี น หน่วยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรียนรสู้ งั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชุดที่ 1 เรื่อง เครื่องมอื ทางภูมิศาสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก
ศูนย์ที่ 2 เร่อื ง แผนท่ี

บตั รคาถาม

คาชแ้ี จง จงตอบคาถามตอ่ ไปนี้ใหไ้ ด้ใจความสมบรู ณ์
1. แผนทีม่ คี วามสาคญั อย่างไร
............................................................................................................................. ...................................................
2. แผนทภ่ี มู ปิ ระเทศ แตกต่างกับแผนทแี่ บบแบนอยา่ งไร
......................................................................................................................................................... .......................
3. มาตราสว่ นแผนท่ี มีแบบใดบ้าง อธิบาย
............................................................................................................................. ...................................................
4. อธิบายความหมายของ “เส้นเมริเดยี น”
...................................................................................................................................................................... ..........
5. จากภาพ เส้นสีแดง คอื เส้นอะไร อธบิ ายประกอบ

..........................................................................................................................................

ชุดการสอนแบบศนู ยก์ ารเรียน หน่วยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กลุม่ สาระการเรยี นร้สู งั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม

ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 1

ชุดท่ี 1 เรือ่ ง เครอ่ื งมอื ทางภูมิศาสตร์และการแบ่งเขตเวลาของโลก

ศูนย์ที่ 2 เร่ือง แผนที่

บตั รเฉลย

คาชแี้ จง จงตอบคาถามตอ่ ไปนีใ้ หไ้ ด้ใจความสมบูรณ์
1. แผนที่มีความสาคัญอย่างไร

1. ค้นคว้าศึกษาขอ้ มลู ต่างๆ ในพืน้ ทไ่ี ด้อยา่ งถกู ต้องโดยไม่ตอ้ งเดินทางไป ทาใหป้ ระหยดั ทงั้ เวลาและค่าใช้จา่ ย
2. ศึกษาขอ้ มูลในแผนที่ไดเ้ ฉพาะจดุ และเหน็ ข้อมลู ทห่ี า่ งไกลออกไปได้อยา่ งกวา้ งขวาง
3. แผนท่ชี ว่ ยใหส้ ามารถวางแผนการจดั การพนื้ ท่ี และการเข้าถึงพน้ื ทีไ่ ด้อย่างถกู ตอ้ ง
2. แผนทภ่ี ูมปิ ระเทศ แตกต่างกับแผนท่ีแบบแบนอยา่ งไร

เป็นแผนทีท่ แ่ี สดงรายละเอยี ดตามแนวดิ่งเก่ยี วกับภูมลิ ักษณ์ของพื้นโลก
3. มาตราสว่ นแผนที่ มแี บบใดบา้ ง อธบิ าย

มาตรส่วนเส้น และมาตรส่วนสัดส่วน
4. อธบิ ายความหมายของ “เส้นเมรเิ ดียน”

เป็นเสน้ สมมตทิ ล่ี ากจากข้วั โลกเหนอื ไปยังขวั้ โลกใต้ เมริเดยี นแรก เรยี กวา่ เมริเดียนของลองจจิ ดู 0
องศา เส้นเมรเิ ดยี นทถ่ี ดั จาก 0 องศา ไปทางขวามอื มีค่าเป็นองศาตะวันออกจนถงึ 180 องศา สว่ นไปทางซ้ายมือมี
คา่ เป็นองศาตะวันตกจนถงึ 180 องศา
5. จากภาพ เส้นสแี ดง คือเสน้ อะไร อธบิ ายประกอบ

เสน้ ศนู ย์สตู ร (equator)

ชุดการสอนแบบศนู ย์การเรยี น หนว่ ยการเรียนรู้ภมู ิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรยี นรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม

ชน้ั มัธยมศึกษาปีท่ี 1

ชดุ ท่ี 1 เร่อื ง เคร่ืองมอื ทางภูมิศาสตรแ์ ละการแบ่งเขตเวลาของโลก

ศนู ย์ที่ 3 เร่อื ง เข็มทศิ รปู ถา่ ยทางอากาศ ภาพถ่ายดาวเทียม

บัตรคาสง่ั

1. นกั เรยี นทไ่ี ดร้ ับซองจากครู ดาเนินการเลอื กหวั หนา้ กลมุ่ และเลขากลมุ่ ส่วนนักเรยี นท่เี หลอื เปน็
สมาชกิ ของกลุม่ เม่อื ได้หัวหนา้ กลุ่มแลว้ ใหห้ วั หนา้ กลุ่มดาเนนิ กจิ กรรมต่อไปนี้

2. หวั หนา้ กลุ่มรับซองบตั รเนอื้ หา ตรวจสอบสิ่งท่อี ยูใ่ นซองบัตรเนอ้ื หาว่ามีครบหรือไม่ โดยดจู าก
รายการหลงั ซองบัตรเนอื้ หา แล้วอ่านหน้าทข่ี องหัวหนา้ กลุม่ เลขาและสมาชิกใหก้ ลมุ่ ฟัง ดังนี้

หน้าท่ี

1. หวั หน้ากลมุ่ ดาเนนิ กจิ กรรมตามทกี่ าหนด
- เป็นผนู้ าให้สมาชกิ ทุกคนรว่ มทากิจกรรม
- รบั บตั รเฉลยจากครมู าตรวจคาตอบแลว้ สง่ คืนให้แก่ครู

2. เลขากล่มุ บันทึกขอ้ ตกลงของกลุ่มในการทาแบบฝึกหัด หรอื ลงมตใิ ดๆ
3. สมาชกิ ร่วมกนั ทากจิ กรรม หรอื แสดงความคิดเหน็

3. หัวหน้าแจกบตั รเนื้อหาให้สมาชิกศึกษาบัตรเน้อื หา
4. หวั หน้าควบคมุ กจิ กรรมตามกาหนดในบตั รกิจกรรม
5. หัวหน้ารับบัตรเฉลยจากครูมาให้สมาชกิ ตรวจคาตอบ หากมขี อ้ ผิดใหย้ อ้ นกลับไปศกึ ษาจากบัตร
เน้ือหาใหม่
6. หวั หน้านาบตั รเฉลยสง่ คนื ครู
7. เก็บบัตรเนื้อหาและสื่อเขา้ ซองใหเ้ รยี บรอ้ ย รอปฏบิ ัติกจิ กรรมอ่ืนตอ่ ไป

ชุดการสอนแบบศนู ย์การเรยี น หนว่ ยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กล่มุ สาระการเรยี นรูส้ งั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้นั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 1
ชุดท่ี 1 เรอ่ื ง เครอื่ งมอื ทางภมู ิศาสตรแ์ ละการแบง่ เขตเวลาของโลก

ศนู ยท์ ่ี 3 เร่อื ง เขม็ ทศิ รูปถา่ ยทางอากาศ ภาพถา่ ยดาวเทียม

เคร่ืองมอื ทางภมู ศิ าสตร์อ่ืนๆ
มีอะไรอีกบ้างนะ

เขม็ ทศิ (Compass) ทมี่ า :https://goo.gl/images/ZbYqtR ที่มา :https://goo.gl/images/o0CVxd

เปน็ เครอื่ งมอื ทางภูมศิ าสตรท์ ใ่ี หข้ ้อมูลด้านทศิ ทาง อาศยั แรงดึงดูดระหวา่ งสนามแมเ่ หล็กขัว้ โลกกับ

เข็มแมเ่ หล็กของเขม็ ทศิ เข็มแม่เหลก็ จะช้ีอยใู่ นแนวทศิ เหนือ-ใต้ตลอดเวลา เวยี นตามเขม็ นาฬกิ าไปทาง

ทิศตะวันออกเทา่ กับ 90 องศา จากทศิ เหนือไปใต้เท่ากบั 180 องศา จากทิศเหนอื ไปทศิ ตะวนั ตกเทา่ กับ

270 องศา เวยี นมาบรรจบท่ที ิศเหนือเทา่ กบั 360 องศา (หนึง่ วงกลม)

1. ความสาคญั ของเข็มทิศ ใชใ้ นการเดินทาง ได้แก่ การเดนิ เรอื ทะเล เคร่อื งบนิ
การเดนิ เท้า การใชเ้ ข็มทิศจะตอ้ งมแี ผนท่ีประกอบ และต้องหาทิศเหนอื กอ่ น

ท่มี า :http://www.e-travelmart.com/compass.html

2. การใช้เข็มทศิ การหาทิศจริงในแผนทตี่ อ้ งใชเ้ ขม็ ทิศเพอื่ หาทิศเหนอื ก่อน จงึ ต้องวางแผนทใี่ ห้
ตรงทศิ เหนอื จากนน้ั จงึ ใชแ้ ผนท่ีไดต้ ามวัตถุประสงค์

ที่มา :http://beeek.blogspot.com/2015/07/blog-post.html

รปู ถา่ ยทางอากาศ (Aerial photograph)

คือ รปู ถ่ายท่ีได้จากการถ่ายรูปดว้ ยกล้องที่ใช้ฟิล์ม โดยนา
กลอ้ งไปติดต้งั กบั อากาศยาน เชน่ เคร่ืองบิน บลั ลูน แลว้ ถา่ ยรปู
ในแนวด่ิงหรอื เฉยี งกบั ผิวโลก จะไดร้ ูปถ่ายของพนื้ ผวิ โลกตามความ
เป็นจรงิ ที่ปรากฏ ณ เวลานน้ั

นิยมใชก้ ันมากโดยการนารปู ถ่ายทางอากาศมาใช้ทาแผนท่ี
ทาโฉนดทด่ี นิ การก่อสร้างถนน และวางผงั เมือง

รปู ถา่ ยทางอากาศบริเวณโรงเรยี นตะกัว่ ปา่ “เสนานุกูล”

ภาพจากดาวเทียมบริเวณเขาหลกั จ.พังงา ภาพก่อน และ ภาพจากดาวเทยี ม (satellite )
หลังการเกดิ สนึ ามิ ปี 2547
เปน็ รูปหรือภาพถ่ายทไ่ี ดจ้ ากการสะทอ้ นคล่ืนแสง
ที่มา : http://dpm.nida.ac.th/main/index.php/articles/tsunami- ของดวงอาทิตย์ขึ้นไปส่เู ครื่องบันทึกทีต่ ดิ อยู่บนเครือ่ งบิน
and-earthquake/item/131 หรือดาวเทียม การบันทกึ ข้อมลู จากการถา่ ยภาพอาจทา
โดยใชฟ้ ิลม์ สี หรือ สีขาว-ดา การบนั ทึกขอ้ มลู จาก
ดาวเทียมจะใช้สญั ญาณเป็นตวั เลขแลว้ จงึ แปลงคา่ ตวั เลข
เปน็ ภาพ

ประโยชนข์ องภาพถ่ายดาวเทยี ม
• ดา้ นการเกษตร นาไปใชก้ ารศึกษาหาพืน้ ท่ี
เพาะปลูก การคาดการณ์ผลผลติ และการวางแผนกาหนด
เขตเพาะปลูกพชื เศรษฐกิจ
• ด้านการใช้ที่ดนิ เปน็ ข้อมูลในการวางแผนการ
จดั การใช้ทด่ี นิ อย่างเหมาะสม
• ด้านธรณวี ทิ ยาและธรณสี ัณฐาน นาข้อมูลมาใช้ใน
การทาแผนที่ที่บอกถึงแหลง่ แร่ แหลง่ เชื้อเพลิงธรรมชาติ
แหลง่ น้าบาดาล และการวางแผนการสร้างเข่ือน
• ดา้ นอุทกวทิ ยา การวางแผนการชลประทาน

เครอื่ งมืออื่นๆ นติ ยสาร national geographic

- แผนภูมิ
- แผนผงั
- เว็บไซต์ในเครอื ขา่ ยอนิ เทอร์เนต
ใหข้ ้อมลู ทางด้านภมู ิศาสตรต์ ่างๆ

ทม่ี า : http://www.cps.chula.ac.th ที่มา : http://service.nso.go.th
/article_ageing/ageing_001.html

ทมี่ า : www.gisthai.org ท่มี า : www.nso.go.th
ที่มา : www.mfa.go.th
เคร่อื งมือทางภูมศิ าสตร์
มมี ากมาย สุดยอดจรงิ ๆ

ชดุ การสอนแบบศนู ยก์ ารเรยี น หน่วยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กลมุ่ สาระการเรียนร้สู งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม
ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 1

ชดุ ที่ 1 เรอื่ ง เครื่องมือทางภูมศิ าสตรแ์ ละการแบ่งเขตเวลาของโลก
ศนู ยท์ ี่ 3 เร่ือง เขม็ ทิศ รูปถ่ายทางอากาศ ภาพถา่ ยดาวเทยี ม

บัตรคาถาม

คาชแี้ จง จงตอบคาถามต่อไปนี้ใหไ้ ดใ้ จความสมบูรณ์
1. เขม็ ทิศจะช้ีไปในตาแหนง่ ทิศทางใดตลอดเวลา
............................................................................................................................. ...................................................
2. รปู ถา่ ยทางอากาศมักนาไปใช้ประโยชนใ์ นดา้ นใด
............................................................................................................................. ...................................................
3. อธบิ ายหลกั การกาเนิดภาพของ ภาพจากดาวเทียม
............................................................................................................................................................... .................
4. ยกตวั อยา่ ง เวบ็ ไซต์ทส่ี ามารถหาข้อมูลทางภูมิศาสตร์ได้
............................................................................................................................. ...................................................
5. เครื่องมือทางภูมิศาสตร์ทน่ี ากลอ้ งไปติดตัง้ กบั อากาศยาน เชน่ เคร่อื งบนิ บลั ลูน แล้วถ่ายรูป คือเครื่องมอื ใด
............................................................................................................................. ...................................................

ชดุ การสอนแบบศูนย์การเรยี น หนว่ ยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรียนรูส้ ังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 1

ชุดท่ี 1 เรื่อง เครอื่ งมอื ทางภูมิศาสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก
ศนู ย์ท่ี 3 เรื่อง เข็มทิศ รปู ถา่ ยทางอากาศ ภาพถ่ายดาวเทยี ม

บัตรเฉลย

คาชแี้ จง จงตอบคาถามตอ่ ไปนใ้ี หไ้ ดใ้ จความสมบูรณ์
1. เขม็ ทิศจะชี้ไปในตาแหนง่ ทศิ ทางใดตลอดเวลา

แนวทิศเหนอื -ใต้
2. รูปถ่ายทางอากาศมกั นาไปใช้ประโยชนใ์ นด้านใด

ทำแผนที่ ทำโฉนดท่ดี นิ กำรกอ่ สรำ้ งถนน วำงผังเมอื ง
3. อธิบายหลกั การกาเนิดภาพของ ภาพจากดาวเทียม

การสะท้อนคลื่นแสงของดวงอาทิตยข์ ึน้ ไปส่เู ครอื่ งบนั ทกึ ท่ีติดอยู่บนเครื่องบนิ หรือดาวเทียม การบนั ทกึ ข้อมูล
จากการถ่ายภาพอาจทาโดยใช้ฟิล์ม สี หรอื สขี าว-ดา การบันทึกข้อมูลจากดาวเทียมจะใช้สัญญาณเปน็ ตวั เลขแล้วจึง
แปลงค่าตัวเลขเป็นภาพ
4. ยกตัวอย่าง เว็บไซตท์ สี่ ามารถหาข้อมูลทางภูมิศาสตรไ์ ด้

www.gisthai.org www.nso.go.th www.mfa.go.th เปน็ ต้น

5. เครอ่ื งมือทางภมู ิศาสตร์ท่ีนากล้องไปตดิ ตัง้ กบั อากาศยาน เชน่ เครื่องบนิ บัลลูน แลว้ ถ่ายรปู คือเครื่องมอื ใด
รูปถ่ำยทำงอำกำศ

ชุดการสอนแบบศูนย์การเรียน หน่วยการเรยี นรู้ภมู ิศาสตร์

กล่มุ สาระการเรยี นรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม

ชน้ั มัธยมศึกษาปที ่ี 1

ชุดที่ 1 เรื่อง เคร่ืองมอื ทางภูมิศาสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก

ศูนย์ที่ 4 เรือ่ ง GIS GPS

บตั รคาส่ัง

1. นักเรยี นท่ีได้รบั ซองจากครู ดาเนนิ การเลอื กหวั หน้ากลมุ่ และเลขากลมุ่ สว่ นนกั เรียนทเี่ หลือเปน็
สมาชิกของกล่มุ เมอื่ ไดห้ วั หน้ากลุ่มแลว้ ให้หัวหน้ากลมุ่ ดาเนินกจิ กรรมตอ่ ไปน้ี

2. หัวหนา้ กลมุ่ รบั ซองบตั รเนอ้ื หา ตรวจสอบสงิ่ ท่อี ยใู่ นซองบตั รเนอ้ื หาว่ามคี รบหรือไม่ โดยดจู าก
รายการหลงั ซองบัตรเน้ือหา แล้วอ่านหน้าทีข่ องหัวหนา้ กลมุ่ เลขาและสมาชกิ ให้กลมุ่ ฟัง ดังนี้

หน้าที่

1. หัวหนา้ กลุ่ม ดาเนนิ กจิ กรรมตามท่ีกาหนด
- เปน็ ผู้นาใหส้ มาชกิ ทุกคนรว่ มทากิจกรรม
- รบั บัตรเฉลยจากครูมาตรวจคาตอบแล้วสง่ คนื ให้แก่ครู

2. เลขากลุม่ บนั ทึกขอ้ ตกลงของกลมุ่ ในการทาแบบฝึกหัด หรือลงมตใิ ดๆ
3. สมาชกิ ร่วมกนั ทากจิ กรรม หรือแสดงความคดิ เหน็

3. หวั หน้าแจกบตั รเน้ือหาให้สมาชิกศกึ ษาบัตรเนื้อหา
4. หัวหน้าควบคุมกจิ กรรมตามกาหนดในบตั รกิจกรรม
5. หวั หนา้ รบั บตั รเฉลยจากครมู าใหส้ มาชิกตรวจคาตอบ หากมีขอ้ ผดิ ใหย้ อ้ นกลับไปศึกษาจากบัตร
เนอื้ หาใหม่
6. หวั หนา้ นาบตั รเฉลยส่งคืนครู
7. เกบ็ บัตรเนอื้ หาและสอื่ เข้าซองให้เรียบรอ้ ย รอปฏบิ ตั กิ จิ กรรมอน่ื ตอ่ ไป

ชดุ การสอนแบบศนู ยก์ ารเรยี น หน่วยการเรยี นรู้ภมู ิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรยี นรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีที่ 1
ชุดท่ี 1 เร่อื ง เครอ่ื งมือทางภูมศิ าสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก

ศูนยท์ ่ี 4 เรื่อง GIS GPS
ดาวเทียม

ท่มี า :http://e-enhancement.com/?page_id=216 ทมี่ า :http://www.wpclipart.com/travel/GPS/GPS_device_logo.png.html

เทคโนโลยีทางภมู ศิ าสตร์

1.ระบบสารสนเทศภมู ศิ าสตร์ (Geographic Information System : GIS) หมายถงึ ระบบขอ้ มลู ที่
เชื่อมโยงพืน้ ทก่ี ับค่าพกิ ัดภมู ิศาสตร์ และรายละเอียดของพื้นทนี่ น้ั บนพนื้ โลกโดยใช้คอมพิวเตอรท์ ่ปี ระกอบด้วย
ฮาร์ดแวรแ์ ละซอฟแวรเ์ พ่อื การนาเขา้ จัดเกบ็ ปรับแก้ แปลงวิเคราะห์ข้อมูล และแสดงผลลพั ธ์ในรูปแบบต่างๆ
เชน่ แผนท่ี ภาพสามมิติ สถิตติ ารางข้อมูลร้อยละ เพอ่ื ชว่ ยในการวางแผนและตัดสนิ ใจของผูใ้ ช้ใหม้ คี วามถกู ต้อง
แมน่ ยา ระบบสารสนเทศภูมศิ าสตร์เป็นระบบทสี่ ามารถบนั ทกึ ขอ้ มูลเพอื่ ทจ่ี ะแสดงสภาพพื้นท่ีจรงิ จึงมีการ
จัดเก็บขอ้ มูลประเภทตา่ งๆ เป็นชนั้ ๆ (layer) ซงึ่ ชนั้ ขอ้ มลู เหลา่ นเี้ มือ่ นามาซอ้ นทับกนั จะแสดงสภาพพ้ืนทจี่ รงิ ได้

ท่มี า :http://www.gisthai.org/about-gis/gis.html

2. ระบบกาหนดตาแหน่งบนพน้ื โลก ( global positioning system : GPS )

เปน็ การหาหรอื กาหนดตาแหน่งบนพ้นื ผิวโลกได้อย่างถกู ต้อง แมน่ ยา และรวดเร็ว

ค่าตา่ งๆที่แสดงบนจอของเคร่ืองจพี เี อส ได้แก่ ค่าละติจูด ค่าลองจิจูด และคา่ ระดับความสงู

การทางานของระบบกาหนดตาแหน่งบนพ้นื ผวิ โลกโดยเคร่ืองจีพีเอส จะรบั สัญญาณจาก

ดาวเทยี มอย่างน้อย 4 ดวง จากดาวเทยี มทง้ั หมด 27 ดวงที่โคจรอยเู่ หนือผิวโลก

20,200 กโิ ลเมตร ท่ีมา :http://www.mooreschools.com/page/19655

ปัจจุบันเครอื่ งมอื รบั สัญญาณมีขนาดและรปู ร่างตา่ งกนั โดยท่วั ไปมีขนาดเทา่ กบั

โทรศพั ท์มือถือ หรืออยูใ่ นเครอื่ งโทรศพั ท์มือถือ และมกี ารนาจพี เี อสมาใช้ในการระบตุ าแหนง่ ของ

เคร่อื งบิน รถยนต์ รถไฟ เรือ คน การสารวจรงั วัด ติดตามการเคลื่อนท่ีของพาหนะ คนเดิน

บอกตาแหน่งผปู้ ่วย เป็นต้น

เร่ืองน่ารู้ ! หากนกั เรยี นใช้ Smartphone สามารถโหลด Application ท่ีใชใ้ นการหาตาแหนง่ หรือ

ระบุตาแหน่งบนพืน้ ผวิ โลก สาหรบั การทากจิ กรรมต่างๆ ได้ วันนี้ ครูมี Application มาแนะนาจ๊ะ

Google maps GSP MotioX Sygic GSP GSP me!

รปู แบบของขอ้ มูลภูมิศาสตร์

รปู แบบการนาเสนอข้อมูลทางภมู ศิ าสตร์

1. แบบบรรยาย เป็นการนาเสนอข้อมูลทีม่ ีเนอื้ หาสาระการบรรยายความเร่ืองราวต่างๆ ไม่มีความ

ซับซอ้ นมากนกั ตัวอยา่ ง

ภาคใตม้ พี นื้ ท่ปี ระมาณ 70,715 ตารางกโิ ลเมตร ประกอบดว้ ย 14 จังหวัด แบง่ ออกเปน็
- ภาคใตฝ้ ั่งตะวันออก ได้แก่ ชุมพร สรุ าษฎรธ์ านี นครศรีธรรมราช สงขลา พทั ลุง ปัตตานี ยะลา

และนราธิวาส
- ภาคใต้ฝ่งั ตะวนั ตก ได้แก่ ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบ่ี ตรัง และสตลู

2. แผนภมู ิ เป็นการนาเสนอข้อมูลเรอ่ื งใดเรือ่ งหนงึ่ โดยจัดระบบข้อมลู ท่ีมคี วามซบั ซ้อนใหง้ ่ายต่อการรับรู้
โดยแสดงเปน็ ตาราง หรือเส้นและรูปวงกลม

ตวั อยา่ ง

ทม่ี า :http://service.nso.go.th/nso/web/article/article_63.html

ทมี่ า :http://www.oknation.net/blog/monchai83/2012/02/04/entry-1

3. แผนผัง เปน็ การนาเสนอข้อมลู ในรปู แบบ
ของรูปภาพทม่ี องจากมมุ สูงเพื่อต้องการใหเ้ ห็นภาพรวม
ของบริเวณใดบรเิ วณหนงึ่ อยา่ งชดั เจน เหมาะแกก่ าร
จาลองพื้นท่ีเลก็ ๆ ทม่ี รี ายละเอยี ดน้อยกวา่ แผนท่ี

ตัวอย่าง

แผนผงั ตลาดจตจุ ักร

ทีม่ า :https://www.bangkokexpatlife.com/2015/02/chatuchak-market-

shopping-bangkok

4. กราฟ เปน็ การนาเสนอข้อมูลเชิงปรมิ าณ
ในรูปแบบของเสน้ จุดหรอื ภาพ เหมาะสาหรบั การ
เปรียบเทียบขอ้ มูลตัวเลขหลายๆชุด เพอ่ื ให้เหน็ ความ
แตกตา่ ง และการเปลย่ี นแปลงของขอ้ มลู ทเ่ี กดิ ขน้ึ

ตวั อยา่ ง

กราฟแสดงปริมาณน้าฝน

ทม่ี า :https://sites.google.com/a/nairongschool.com/teacher-sureeporn/geographic-tools

ชุดการสอนแบบศูนย์การเรียน หน่วยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรยี นรสู้ ังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ช้นั มธั ยมศึกษาปที ี่ 1

ชุดที่ 1 เร่อื ง เคร่ืองมอื ทางภูมิศาสตรแ์ ละการแบ่งเขตเวลาของโลก
ศนู ยท์ ่ี 4 เรอ่ื ง GIS GPS

บัตรคาถาม

คาชีแ้ จง จงตอบคาถามต่อไปนใ้ี ห้ได้ใจความสมบรู ณ์
1. อธบิ ายความหมายของ GIS
............................................................................................................................. ...................................................
2. อธิบายการทางานของระบบกาหนดตาแหนง่ บนพน้ื ผวิ โลก (GPS)
.................................................................................................................................................... ............................
3. รูปแบบการนาเสนอขอ้ มูลทางภมู ศิ าสตรท์ ี่เนน้ บรรยายความเรื่องราวตา่ งๆ และไมม่ คี วามซบั ซอ้ นมากนกั คอื แบบใด
............................................................................................................................. ...................................................
4. นักเรียนสามารถนาระบบ GIS และ GPS ไปใช้ประโยชน์ในด้านใดบา้ ง
......................................................................................................................................... .......................................
5. การนาเสนอข้อมูลทางภมู ศิ าสตร์ท่ตี ้องการเปรียบเทียบปริมาณน้าฝนตลอดปี ควรนาเสนอโดยใช้รูปแบบใด
............................................................................................................................. ...................................................

ชุดการสอนแบบศูนยก์ ารเรียน หนว่ ยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรียนรูส้ ังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม

ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีที่ 1

ชุดท่ี 1 เรือ่ ง เคร่ืองมือทางภมู ศิ าสตร์และการแบ่งเขตเวลาของโลก

ศูนยท์ ่ี 4 เร่ือง GIS GPS

บตั รเฉลย

คาช้แี จง จงตอบคาถามตอ่ ไปนีใ้ ห้ไดใ้ จความสมบูรณ์
1. อธบิ ายความหมายของ GIS

ระบบข้อมูลท่เี ชอื่ มโยงพน้ื ท่ีกับค่าพิกัดภูมศิ าสตร์ และรายละเอียดของพน้ื ท่ีน้นั บนพืน้ โลกโดยใช้
คอมพวิ เตอร์ท่ปี ระกอบด้วย ฮารด์ แวร์และซอฟแวรเ์ พ่ือการนาเข้า จัดเก็บ ปรับแก้ แปลงวเิ คราะห์ข้อมลู และแสดง
ผลลัพธใ์ นรูปแบบตา่ งๆ

2. อธบิ ายการทางานของระบบกาหนดตาแหน่งบนพื้นผวิ โลก (GPS)
เป็นการหาหรือกาหนดตาแหนง่ บนพ้นื ผิวโลกได้อย่างถกู ต้อง แมน่ ยา และรวดเรว็ ค่าต่างๆที่แสดงบนจอ

ของเครือ่ งจีพเี อส ไดแ้ ก่ คา่ ละตจิ ูด ค่าลองจิจูด และค่าระดบั ความสูง

3. รูปแบบการนาเสนอข้อมูลทางภมู ิศาสตร์ที่เนน้ บรรยายความเร่ืองราวตา่ งๆ และไม่มีความซบั ซอ้ นมากนกั คือแบบใด
แบบบรรยาย

4. นักเรยี นสามารถนาระบบ GIS และ GPS ไปใช้ประโยชนใ์ นด้านใดบ้าง
การศึกษาข้อมูลทางภูมศิ าสตรต์ ่างๆ และใช้ในการระบตุ าแหนง่ ของเคร่ืองบนิ รถยนต์ รถไฟ เรือ คน การ

สารวจรังวัด ติดตามการเคล่ือนท่ีของพาหนะ คนเดนิ บอกตาแหนง่ ผู้ปว่ ย เปน็ ตน้

5. การนาเสนอข้อมลู ทางภมู ิศาสตร์ท่ตี ้องการเปรียบเทียบปรมิ าณนา้ ฝนตลอดปี ควรนาเสนอโดยใช้รปู แบบใด
แบบกราฟ

ชุดการสอนแบบศูนยก์ ารเรียน หนว่ ยการเรียนรู้ภมู ิศาสตร์

กลมุ่ สาระการเรียนรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม

ชั้นมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 1

ชุดที่ 1 เรือ่ ง เครอ่ื งมือทางภูมศิ าสตรแ์ ละการแบ่งเขตเวลาของโลก

ศูนยท์ ่ี 5 เรื่อง การแบ่งเขตเวลาของโลก

บัตรคาส่ัง

1. นักเรยี นทไ่ี ดร้ ับซองจากครู ดาเนนิ การเลอื กหวั หน้ากล่มุ และเลขากลุม่ สว่ นนกั เรียนท่ีเหลอื เปน็
สมาชกิ ของกลุ่ม เม่อื ได้หัวหนา้ กลุม่ แล้วให้หัวหน้ากลมุ่ ดาเนนิ กิจกรรมต่อไปนี้

2. หวั หนา้ กล่มุ รับซองบัตรเนอ้ื หา ตรวจสอบส่ิงท่อี ยู่ในซองบัตรเนอ้ื หาว่ามคี รบหรือไม่ โดยดจู าก
รายการหลังซองบัตรเนอ้ื หา แลว้ อ่านหนา้ ที่ของหัวหน้ากลมุ่ เลขาและสมาชิกใหก้ ลุ่มฟงั ดังน้ี

หน้าท่ี

1. หัวหน้ากลมุ่ ดาเนินกจิ กรรมตามท่กี าหนด
- เป็นผู้นาให้สมาชกิ ทุกคนร่วมทากจิ กรรม
- รบั บตั รเฉลยจากครมู าตรวจคาตอบแล้วส่งคืนให้แกค่ รู

2. เลขากลมุ่ บันทึกขอ้ ตกลงของกลมุ่ ในการทาแบบฝึกหัด หรือลงมตใิ ดๆ
3. สมาชกิ รว่ มกันทากจิ กรรม หรือแสดงความคิดเห็น

3. หวั หน้าแจกบัตรเน้อื หาให้สมาชิกศกึ ษาบตั รเนือ้ หา
4. หวั หน้าควบคมุ กิจกรรมตามกาหนดในบัตรกิจกรรม
5. หัวหนา้ รบั บตั รเฉลยจากครมู าใหส้ มาชกิ ตรวจคาตอบ หากมขี อ้ ผิดให้ย้อนกลบั ไปศกึ ษาจากบตั ร
เนื้อหาใหม่
6. หวั หนา้ นาบตั รเฉลยส่งคืนครู
7. เกบ็ บตั รเนอ้ื หาและสอ่ื เข้าซองให้เรยี บร้อย รอปฏบิ ัติกจิ กรรมอืน่ ตอ่ ไป

ชดุ การสอนแบบศนู ย์การเรยี น หนว่ ยการเรียนรู้ภมู ิศาสตร์

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 1
ชดุ ที่ 1 เรอ่ื ง เครอ่ื งมือทางภูมิศาสตร์และการแบ่งเขตเวลาของโลก

ศูนยท์ ี่ 5 เรอื่ ง การแบ่งเขตเวลาของโลก
ดาวเทียม

ทม่ี า :http://astro.rajsima.ac.th/u1_2.html ทาไมเวลาของ
ประเทศไทยกับ
การแบง่ เขตเวลาของโลก ประเทศเกาหลี
ไมเ่ ทา่ กนั นะ?
เน่อื งจากโลกมสี ณั ฐานกลม จงึ ไดร้ ับแสงสวา่ งจากดวงอาทิตย์ไม่
พรอ้ มกันท้ังโลก ความสว่างและความมดื บนพื้นผิวโลกจะเวยี นเปลยี่ นไปตาม
ลกั ษณะการหมุนรอบตวั เองของโลกจากทิศตะวนั ตกไปทศิ ตะวันออก

สง่ ผลให้ตาแหนง่ ท่ีอยู่ทางทศิ ตะวนั ออกเหน็ ดวงอาทิตยห์ รอื สวา่ ง
กอ่ นตาแหนง่ สถานท่ที ่อี ยทู่ างด้านทิศตะวันตก

ท่ีมา
:http://www.kksci.com/elreaning/plagotgan/page/e-

plagotgan_1.htm

เม่ือเวลาตา่ งๆทว่ั โลก มกี ารติดต่อสัมพนั ธก์ นั ท้ังในด้านการค้า ตลาดหุน้ การเดินเรือ การบิน การรายงาน
ขา่ วต่างๆ จึตอ้ งกาหนดเวลามาตราานใชใ้ นประเทศของตนจากเวลาปานกลางกรนี ชิ (Greenwich Mean Time
: GMT) หรือ เรยี กอีกอยา่ งหนึ่งวา่ “เวลาสากล” (Universal Time)

GMT

ทีม่ า :http://www.donathan.com/dave/gmt.html

เสน้ เมริเดยี นกบั การกาหนดเขตเวลา

เส้นสมมตทิ ล่ี ากจากข้วั โลกเหนือไปยังขั้วโลกใต้ เรียกว่า “เสน้ เมริดยี น” หากกาหนดให้เส้นเมรเิ ดยี นทุก
เส้นห่างกนั 1 องศา จะมีเสน้ เมรเิ ดียน 360 เสน้

โลกหมุนรอบตัวเองไดค้ รบ 1 รอบ ในเวลา 1 วัน จะใช้เวลา 24 ชัว่ โมง จงึ ทาใหพ้ ื้นท่ีบริเวณต่างๆของ
โลก มเี วลากลางวนั และเวลากลางคืน 12 ชั่วโมงเทา่ กัน ดังนนั้ ในเวลา 1 ชว่ั โมง โลกจะหมนุ ทาให้แนวความ
สวา่ งกับความมดื เคลอื่ นผ่านไป 15 องศาเมรเิ ดยี นนน่ั เอง

เรื่องน่ารู้ ! วธิ ีการคานวณ

ใน 1 วัน มี 24 ชัว่ โมง : โลกหมนุ รอบตัวเองได้ = 360 องศา

ในช่วงเวลา 1 ช่ัวโมง : โลกหมนุ ไปได้ = ×



ดงั นัน้ ในช่วงเวลา 1 ช่วั โมง : โลกหมนุ ไปได้ = 15 องศา

หรือ ในทุกๆ 15 องศา : เวลาจะตา่ งกนั = 1 ช่วั โมง

ท่มี า :http://scijinks.jpl.nasa.gov/solstice/

การกาหนดเขตภาคเวลา

การกาหนดเขตภาคเวลา (time zone) จะกาหนดตามระยะหา่ งของเสน้ ช่วงละ 15 องศา โดยกาหนด
ตามเสน้ เมรเิ ดียน °, °, °, °, °, °, °, °, °, °, °, และเสน้
เมรเิ ดียน หรือลองจจิ ดู 180 องศา ท้ังดา้ นทิศตะวอั อกและทิศตะวนั ตก และทุกเขตภาคเวลาที่กาหนดชว่ งละ 15
องศาน้นั จะมเี ส้นเมรเิ ดียนกลางเปน็ หลกั แลว้ ใหน้ ับระยะห่างออกไปข้างละ 7 องศา 30 ลิปดา ดงั นั้นทัว่ โลกจึงมี
24 เขตภาคเวลา

ตวั อยา่ งเช่น ดาวเทยี มธีออส (THEOS) ดาวเทียมสารวจทรพั ยากรดวงแรกของไทยได้ถูกส่งขึ้นวงโคจร
เม่ือวนั ที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2551 ตรงกับเวลาในประเทศไทย 13.37 น. หรือ 6.37 ตามเวลา GMT น่ันหมายถึง
เวลาของประเทศไทยเรว็ กว่าเวลาปานกลางกรีนิช 7 ชวั่ โมง

เวลามาตราาน

เวลามาตราาน (standard time) สามารถแบ่งออกได้ ดงั น้ี
1. เวลามาตราานสากล คอื เวลาทีก่ าหนดขึ้นใชใ้ นเขตเวลาภาคต่างๆ ทวั่ โลก ในทางปฏิบตั ิจริงแนวเส้น
ของเวลาอาจคดโคง้ ไปตามขนาดของเนือ้ ทป่ี ระเทศและดินแดนบางประเทศมีขนาดใหญ่ครอบคลุมพ้ืนท่ีหลายเขต
ภาคเวลา ตัวอย่างเชน่ รสั เซยี แบง่ เป็น 11 เขตภาคเวลา สหราั อเมรกิ าแบ่งเป็น 5 เขตภาคเวลา ออสเตรเลยี
แบ่งเป็น 3 เขตภาคเวลา จนี และอินเดยี แบ่งเปน็ 1 เขตภาคเวลา เปน็ ต้น
สาหรบั ประเทศไทย กัมพูชา เวยี ดนาม และลาว ใช้เวลามาตราานเดียวกัน เนอ่ื งจากตา่ งกม็ พี นื้ ที่ดนิ แดน
อยู่ในเขตภาคเวลาเดยี วกัน คือ 105 องศาตะวันออก
2. เวลามาตราานทอ้ งถ่นิ คือ เวลาของแต่ละพืน้ ทจี่ ะแตกตา่ งกันออกไปตามเขตภาคเวลาของแตล่ ะ
ดินแดนหรือประเทศต่างๆ ซ่ึงมีเวลามาตราานของแต่ละเขตหรือแต่ละทอ้ งถิน่ อยแู่ ลว้ ดงั ตัวอยา่ งตอ่ ไปนี้

มีรายงานข่าวจากกรงุ โตเกยี ว ประเทศญป่ี ุน่ “ได้เกิดแผ่นดินไหว เมอ่ื เวลา 21:46 น. ตามเวลา
ท้องถ่นิ ” คาว่า “เวลาท้องถนิ่ ” หมายถึง เวลาท่ปี ระเทศญป่ี นุ่ หากจะเทียบเวลาการเกดิ ว่าตรงกบั เวลาใด
ในประเทศไทย ก็ตอ้ งทราบวา่ ประเทศญีป่ ุน่ ใชเ้ วลามาตรฐานทเ่ี สน้ เมรเิ ดียนกลางท่ี 135 องศาตะวันออก
ซึง่ มเี วลาเร็วกวา่ ประเทศไทย 2 ชัว่ โมง

ดงั น้นั ขณะเกิดแผ่นดนิ ไหวในประเทศญีป่ ุ่น ประเทศไทยเวลา 19.46 น.

การแขง่ ขนั ฟุตบอลโลกรอบชงิ ชนะเลศิ ระหว่างประเทศบราซิลกับฝร่งั เศสทส่ี นามของประเทศ
เยอรมนี สถานีวิทยุโทรทศั น์ชอ่ ง 3 ทาการถ่ายทอดสดให้คนไทยได้ชมการแข่งขันดงั กล่าวเชา้ วันท่ี
11 มกราคม เวลา 01:00 น. น่นั คือ การแขง่ ขันฟุตบอลในประเทศเยอรมนีการดาเนินการในวนั ที่
10 มกราคม เวลา 19:00 น. ตามเวลาท้องถิ่น

แสดงวา่ เยอรมนใี ช้เสน้ เมรเิ ดยี นกลางท่ี 15 องศาตะวันออก

เมอ่ื เวลา 08:00 น. ดร.เหงยี น เตืองลาย ไดโ้ ทรศัพท์มาจากกรุงฮานอยว่า “เครอ่ื บินจะออก
เดินทาง เวลา 9:00 น.และจะถงึ ทา่ อากาศยานสวุ รรณภมู เิ วลา 10:50 น.” ขณะท่รี บั โทรศัพทเ์ สียงเพลง
ชาตไิ ทยยังดงั เขา้ สายโทรศัพทไ์ ปถึงกรุงฮานอยดว้ ย

แสดงว่าทงั้ เวยี ดนามและไทย ใชเ้ วลามาตรฐานทอ้ งถิ่นเดียวกัน

เพ่อื นๆ สามารถดแู ผนทีแ่ สดงเขตภาคเวลา
ของโลก ในหนงั สอื เรียนภูมศิ าสตร์ ม. 1

หนา้ 18 ประกอบได้นะจ๊ะ

ชุดการสอนแบบศนู ยก์ ารเรยี น หน่วยการเรียนรู้ภูมิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 1

ชดุ ท่ี 1 เรือ่ ง เครื่องมอื ทางภมู ศิ าสตรแ์ ละการแบ่งเขตเวลาของโลก
ศนู ย์ท่ี 5 เรอ่ื ง การแบง่ เขตเวลาของโลก

บตั รคาถาม

คาช้แี จง จงตอบคาถามต่อไปนใ้ี ห้ได้ใจความสมบรู ณ์
1. อธิบายความหมายของ GMT
............................................................................................................................. ...................................................
2. ทกุ ๆ 1 ช่วั โมง โลกหมุนไปกี่องศา
........................................................................................................................................................................ ........
3. ประเทศไทยใชเ้ ส้นเมริเดียนที่เท่าไหรใ่ นการกาหนดเวลา
............................................................................................................................. ...................................................
4. ขณะน้เี วลาในประเทศลาว คือ 14.45 น. ประเทศไทยเวลาเท่าไร
................................................................................................................................................. ...............................
5. (ดจู ากแผนท่ีแสดงเขตเวลาประกอบ) ถา้ ประเทศไทยเวลา 16.00 น. ประเทศจีนตรงกับเวลาเท่าไร
............................................................................................................................. ...................................................

ชุดการสอนแบบศูนย์การเรียน หนว่ ยการเรยี นรู้ภูมิศาสตร์

กลุ่มสาระการเรยี นรสู้ งั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม
ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ี่ 1

ชุดท่ี 1 เร่ือง เครอ่ื งมือทางภูมิศาสตร์และการแบง่ เขตเวลาของโลก
ศนู ย์ท่ี 5 เร่อื ง การแบ่งเขตเวลาของโลก

บตั รเฉลย

คาชแ้ี จง จงตอบคาถามตอ่ ไปน้ใี ห้ไดใ้ จความสมบูรณ์
1. อธิบายความหมายของ GMT

เวลาปานกลางกรีนชิ (Greenwich Mean Time : GMT) หรือ เรยี กอกี อยา่ งหนงึ่ ว่า เวลาสากล
2. ทกุ ๆ 1 ช่ัวโมง โลกหมุนไปกอ่ี งศา

15 องศา
3. ประเทศไทยใชเ้ สน้ เมริเดียนที่เท่าไหรใ่ นการกาหนดเวลา

105 องศาตะวันออก
4. ขณะนเี้ วลาในประเทศลาว คือ 14.45 น. ประเทศไทยเวลาเทา่ ไร

ประเทศไทยเวลา 14.45 น. (ใชเ้ วลามาตรฐานเดยี วกนั รวมถึง กัมพชู า เวียดนาม)
5. (ดูจากแผนท่ีแสดงเขตเวลาประกอบ) ถา้ ประเทศไทยเวลา 16.00 น. ประเทศจนี ตรงกับเวลาเท่าไร

ประเทศจนี มีเวลา 17.00 น. ( เร็วกว่าประเทศไทย 1 ชั่วโมง )

ชุดการสอนแบบศนู ยก์ ารเรยี น หน่วยการเรยี นรู้ภมู ิศาสตร์

กล่มุ สาระการเรยี นรูส้ งั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 1

ชุดท่ี 1 เรอ่ื ง เครอื่ งมือทางภมู ศิ าสตร์และการแบ่งเขตเวลาของโลก
ศูนย์ที่ 6 ศนู ย์สารอง เรอื่ ง วิดโี อเครอื่ งมอื ทางภมู ิศาสตร์

บตั รกิจกรรม

1. สมาชกิ แต่ละคนจะใช้อุปกรณ์แทบ็ เล็ตคนละ 1 เครอ่ื ง

2. ศกึ ษา VDO ชื่อว่า แผนทแี่ ละเครอื่ งมือทางภมู ิศาสตร์ ระยะเวลา 2.18 นาที

3. ให้สังเกตวา่ ถา้ มีนักเรียนในกลุ่มอื่นทปี่ ฏิบัตกิ จิ กรรมในศูนย์การเรยี นเสร็จแล้ว ใหน้ ักเรยี นเกบ็
อุปกรณแ์ ท็บเลต็ ใหเ้ รียบร้อยแลว้ เปล่ียนไปทากจิ กรรมในศนู ย์การเรยี นท่วี า่ งอยทู่ นั ที

ทีม่ า : https://youtu.be/RisdB_Yz5sw

ใชอ้ ปุ กรณ์แลว้ เกบ็ ใหเ้ รยี บร้อย ด้วยนะครบั