การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์

เวลาสาคัญอย่างไร - ก -

คานา

เอกสารประกอบการเรียน วชิ าประวตั ศิ าสตร์ 1 ส30161 ชน้ั มัธยมศกึ ษาปีที่ 4
กลุม่ สาระการเรยี นรู้สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม มีท้ังหมด 6 เลม่ เอกสารประกอบ
การเรียนเลม่ นี้ เปน็ เล่มที่ 1 เร่ือง เวลาสาคญั อย่างไร เป็นเอกสารท่จี ดั ทาข้ึนเพ่อื สง่ เสริม
ให้ผ้เู รียนได้รบั ความร้แู ละประสบการณก์ ารเรยี นรู้ ครบถ้วนตามมาตรฐานการเรยี นรู้ และ
ตวั ชวี้ ัด สาระประวตั ิศาสตร์ ช้นั มัธยมศึกษาตอนปลาย ตามหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาขัน้
พืน้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551

เอกสารประกอบการเรียนมที ้ังหมด 6 เล่ม ดงั น้ี
1. เวลาสาคัญอย่างไร
2. รู้จักใชว้ ิธกี ารทางประวตั ศิ าสตร์
3. ความเปน็ มาของชนชาติไทย
4. สโุ ขทัยนครพ่อขนุ
5. รงุ่ อรุณอโยธยา
6. ธนบุรีราชธานใี หม่

เอกสารประกอบการเรยี นเลม่ น้สี าเร็จลงดว้ ยดี โดยไดร้ บั คาชีแ้ นะจากผ้เู ช่ยี วชาญ
หลายท่าน จึงขอขอบคณุ มา ณ โอกาสน้ี และขอขอบคุณผูม้ สี ่วนเกี่ยวขอ้ งและเจา้ ของตารา
เอกสาร ทใี่ ชอ้ า้ งอิง หวงั เป็นอยา่ งย่ิงว่าเอกสารประกอบการเรยี นเล่มน้ี จะเป็นประโยชน์ต่อ
ครูผสู้ อน นกั เรยี น และผู้ทส่ี นใจ สามารถนาความร้ไู ปใชใ้ หเ้ ป็นประโยชนใ์ นการเรียนการสอน
และเพ่ือนาไปเป็นแนวทางในการจดั กิจกรรมการเรียนการสอนในสาระการเรยี นร้อู ่ืน ๆ ต่อไป

มนตไ์ พร สงั ข์จตุรงค์

เวลาสาคัญอยา่ งไร - ข -

สารบญั หน้า

เรื่อง ก
ข
คานา 1
สารบญั 2
คาแนะนาในการใช้เอกสารประกอบการเรยี นสาหรับครู 3
คาแนะนาในการใช้เอกสารประกอบการเรียนสาหรับนักเรยี น 3
สาระสาคญั 4
มาตรฐานการเรยี นรู้ 4
ตวั ช้ีวดั จุดประสงค์การเรียนรู้ 5
สาระการเรียนรู้ 10
แบบทดสอบก่อนเรียน 23
ใบความรู้ 24
ใบงานที่ 1 27
ใบงานท่ี 2 32
แบบทดสอบหลงั เรยี น 33
ภาคผนวก 34
เฉลยใบงานท่ี 1 37
เฉลยใบงานที่ 2 38
เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น – หลงั เรียน 39
แบบบันทกึ คะแนนประเมนิ ความรู้
บรรณานกุ รม

เวลาสาคัญอย่างไร - 1 -

คาแนะนาในการใช้เอกสารประกอบการเรยี นสาหรับครู

วิชา ประวตั ศิ าสตร์ 1 รหัสวิชา ส30161 ชน้ั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 4
หน่วยที่ 1 เวลาและยคุ สมัยทางประวตั ิศาสตร์ เวลา 3 ชั่วโมง

1. เอกสารประกอบการเรียนเลม่ น้ี ใช้สาหรับการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้ แผนการจัดการ
เรียนรู้ที่ 1 เร่อื ง เวลาและยคุ สมัยทางประวัตศิ าสตร์

2. ครูผู้สอนควรศกึ ษาเนือ้ หาในเอกสารอย่างละเอียด
3. ครูเตรยี มเอกสารประกอบการเรยี นให้ครบกับจานวนนกั เรียน
4. กอ่ นเรม่ิ ศึกษา ใหน้ ักเรยี นทาแบบทดสอบก่อนเรียน เพอ่ื เปรียบเทียบคะแนนกอ่ น
เรียนกบั คะแนนหลังเรียน
5. ขณะท่ีนักเรียนศึกษาเอกสาร ครูควรดูแลนกั เรียนอยา่ งใกลช้ ดิ หากนกั เรยี นคนใดศึกษา
บทเรียนแลว้ ยงั ไม่เข้าใจ ครคู วรแนะนาเพิม่ เตมิ
6. เม่ือศึกษาจบแล้ว ใหน้ ักเรียนทาแบบฝึกทกั ษะท้ายเล่ม และทดสอบหลงั เรียน
7. นักเรยี นสามารถนาเอกสารประกอบการเรียนเล่มนไี้ ปศกึ ษานอกเวลาเรยี นได้ตามความ
เหมาะสม

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 2 -

คาแนะนาในการใชเ้ อกสารประกอบการเรยี นสาหรบั นักเรยี น

วิชา ประวตั ศิ าสตร์ 1 รหัสวิชา ส30161 ชน้ั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 4
หนว่ ยที่ 1 เวลาและยุคสมยั ทางประวตั ิศาสตร์ เวลา 3 ช่ัวโมง

1. เอกสารประกอบการเรียนเลม่ ท่ี 1 เรื่อง เวลาสาคัญอยา่ งไร ใชป้ ระกอบกิจกรรม
การเรียนรู้ แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 1 เร่ือง เวลาและยุคสมยั ทางประวตั ิศาสตร์

2. นกั เรียนจะไดค้ วามรอู้ ย่างครบถ้วน โดยปฏิบัติตามขั้นตอนดังต่อไปน้ี
2.1 ศึกษาทาความเขา้ ใจ สาระสาคัญ จุดประสงค์การเรียนรู้ และสาระการเรียนรู้
2.2 ทดสอบก่อนเรียน
2.3 ศึกษาและทาความเข้าใจเนือ้ หา
2.4 ทาใบงานที่ 1 – 2 และเฉลยใบงาน
2.5 ทดสอบทา้ ยบทเรยี น และเฉลยแบบทดสอบ
2.6 นกั เรียนตอ้ งมีความซ่ือสตั ยต์ อ่ ตนเอง โดยไม่ลอกเพอื่ น หรือดูคาตอบในใบเฉลย
กอ่ น

3. หากนักเรียนศึกษายงั ไม่เข้าใจ ใหส้ อบถามความรูเ้ พ่มิ เตมิ จากครผู ู้สอน หรือสามารถ
ขอยมื เอกสารประกอบการเรยี นเลม่ นี้จากครผู ู้สอน ไปศกึ ษาเพม่ิ เติมมนอกเวลาเรียนได้

เวลาสาคัญอย่างไร - 3 -

สาระสาคัญ / มาตรฐานการเรียนร/ู้
ตัวช้วี ัดจุดประสงค์การเรยี นรู้ และสาระการเรยี นรู้

1. สาระสาคญั / ความคดิ รวบยอด

ประวตั ศิ าสตร์เปน็ การศกึ ษาเรื่องราวของมนุษย์ที่เกิดขนึ้ ในอดีตนกั ประวตั ศิ าสตร์
ไดก้ าหนดเวลาและยุคสมัยทางประวัตศิ าสตร์ขน้ึ เพื่อใหเ้ กิดความเขา้ ใจ
ประวตั ศิ าสตร์ไดอ้ ยา่ งชัดเจนตรงกนั ในการแบ่งยคุ สมัยนักประวัติศาสตร์ได้ถอื เอา
ลักษณะเดน่ ของเหตุการณ์เปน็ เกณฑ์ รวมท้ังนาศักราชมาใช้เพ่อื ระบเุ วลาใหช้ ัดเจน ซ่ึง
จะช่วยให้จดจาและเข้าใจประวัตศิ าสตร์ได้ดีย่งิ ขึ้น

2. มาตรฐานการเรยี นรู้ / ตัวชวี้ ัด

มาตรฐาน ส 4.1 เขา้ ใจความหมาย ความสาคญั ของเวลาและยุคสมัยทาง
ประวัตศิ าสตร์ สามารถใช้วธิ กี ารทางประวตั ิศาสตร์มา
วเิ คราะห์เหตุการณต์ ่างๆ อยา่ งเปน็ ระบบ

ตวั ชวี้ ัด ม.4-6 ข้อ 1 ตระหนกั ถงึ ความสาคญั ของเวลาและยุคสมัยทาง
ประวัติศาสตร์ทแ่ี สดงถึงการเปลี่ยนแปลงของมนุษยชาติ

เวลาสาคัญอย่างไร - 4 -

สาระสาคัญ / มาตรฐานการเรยี นร้/ู
ตวั ชีว้ ัดจุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ และสาระการเรยี นรู้ (ต่อ)

3. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

1. อธิบายความสาคญั ของเวลา และยคุ สมยั ทางประวัตศิ าสตร์ได้
2. อธิบายการนบั และเทยี บศกั ราชในประวตั ศิ าสตร์ไทยได้
3. อธิบายการแบ่งยคุ สมัยทางประวัติศาสตรไ์ ด้
4. ยกตัวอย่างการใชเ้ วลาและยคุ สมัยในหลักฐานทางประวัติศาสตร์ได้

4. สาระการเรียนรู้

สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง
1. เวลาและยคุ สมยั ทางประวัติศาสตร์ที่ปรากฏในหลักฐานทาง
ประวตั ิศาสตร์ไทยและประวตั ศิ าสตรส์ ากล
2. ตัวอย่างเวลาและยคุ สมยั ทางประวตั ศิ าสตร์ของสงั คมมนุษย์ที่มีปรากฏ
ในหลักฐานทางประวตั ศิ าสตร์
3. ความสาคญั ของเวลาและยคุ สมัยทางประวตั ิศาสตร์

เวลาสาคัญอยา่ งไร - 5 -

แบบทดสอบก่อนเรยี น

สาระ : ประวตั ศิ าสตร์ แบบทดสอบ วชิ า : ประวัตศิ าสตร์ 1

มาตรฐาน ส 4.1 ตวั ชว้ี ดั ม.4-6 ข้อ 1 กอ่ นเรยี น รหสั วชิ า : ส30161

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ 1 : เวลาและยคุ สมยั ทางประวตั ศิ าสตร์ ระดบั ช้นั : มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 4

เอกสารประกอบการเรยี น เล่มที่ 1 เรื่อง เวลาสาคัญอยา่ งไร

คาสงั่ จงเลือกคาตอบท่ีถกู ที่สุดเพียงข้อเดียว ใชเ้ วลาในการสอน 30 นาที

1. ช่วงเวลาท่เี รียกว่าสมัยก่อนประวัตศิ าสตร์ของมนุษยชาติมีลกั ษณะสาคญั อย่างไร
ก. ไม่มภี าษาประจาชาตขิ องตน
ข. ไม่มีการใช้ตวั อกั ษรหรือภาษาเขยี น
ค. ไมม่ กี ารตง้ั ถน่ิ ฐานเป็นชมุ ชนเมอื ง
ง. ไมม่ ีหลักฐานทางประวัตศิ าสตร์อยา่ งชดั เจน

2. ขอ้ ใดกล่าวถงึ ประวตั ิศาสตร์ได้ถกู ตอ้ ง
ก. การศกึ ษากาเนิดโลก
ข. การศกึ ษาความเปน็ มาของไดโนเสาร์
ค. การศึกษาความเป็นมาของเทือกเขา
ง. การศึกษาเรือ่ งราวที่เกี่ยวขอ้ งกับอดีตของมนษุ ย์

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 6 -

แบบทดสอบกอ่ นเรียน (ต่อ)

3. “สมยั ก่อนประวตั ิศาสตร์” ในข้อใดท่มี ีความเจริญมากท่สี ดุ
ก. ยคุ หินใหมแ่ ละยคุ เหล็ก
ข. ยุคหนิ ใหม่และยุคสาริด
ค. ยคุ สาริดและยุคเหล็ก
ง. ยุคทองแดงและยุคเหล็ก

4. ข้อใดเปน็ ความเจริญของมนษุ ยส์ มยั ก่อนประวตั ิศาสตร์ “ยคุ หนิ ใหม่” ท่ีอาศยั อยูใ่ น
ดนิ แดนประเทศไทย

ก. การทาแหวน กาไล ดว้ ยโลหะสารดิ
ข. การทาเคร่ืองมือด้วยหินกรวดอยา่ งหยาบ ๆ
ค. การทาภาชนะเครอ่ื งปั้นดินเผาแบบสามขา
ง. การเพาะปลูก เลีย้ งสัตว์ และหมอ้ ดินเผา

5. ขอ้ ใด ไมใ่ ช่ ความเจรญิ ของ “มนษุ ยย์ ุคหินใหม่”
ก. การเพาะปลกู และเลย้ี งสัตว์
ข. ใช้เคร่อื งประดบั จากสัมฤทธ์ิ
ค. การใช้เครอ่ื งมือหินขดั
ง. การทาภาชนะเครื่องป้ันดนิ เผา

เวลาสาคัญอยา่ งไร - 7 -

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น (ตอ่ )

6. มนษุ ย์ “ยุคสาริด” ในดนิ แดนประเทศไทย มคี วามเจรญิ ดา้ นใดมากที่สดุ

ก. สร้างวัดและหล่อป้นั พระพุทธรปู

ข. ทาอาวุธและเครื่องใชจ้ ากโลหะสารดิ

ค. จัดระเบยี บการปกครอง

ง. การวางผังเมืองอย่างเปน็ ระเบียบ

7. หากนกั เรียนเข้าไปชมพิพธิ ภณั ฑข์ องมนษุ ยย์ คุ ก่อนประวัตศิ าสตร์ นกั เรยี นจะ

ไม่พบ สง่ิ ใด

ก. ภาชนะรูปร่างตา่ ง ๆ ข. กาไล เครอื่ งประดับ

ค. หมอ้ ดนิ เผาสามขา ง. แผน่ ศิลาจารึก

8. การแบง่ ยุคสมยั ทางประวตั ศิ าสตร์ของไทย ตามแนวประวัติศาสตรส์ ากล ตง้ั แต่สมัย

รชั กาลที่ 4 แหง่ กรงุ รัตนโกสนิ ทร์ จนถึงก่อนเกิดการเปล่ียนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

จัดอยใู่ นยคุ สมัยใด

ก. สมัยโบราณ ข. สมัยใหม่

ค. สมยั ปัจจบุ ัน ง. สมยั สมบรู ณาญาสิทธิราชย์

9. ในสมัยรัชกาลท่ี 6 พระบาทสมเด็จพระมงกฎุ เกลา้ เจ้าอยูห่ ัว ประกาศให้ใช้ศกั ราช

แบบใดอย่างเป็นทางการ

ก. จุลศกั ราช ข. พุทธศักราช

ค. รตั นโกสนิ ทรศ์ ก ง. มหาศักราช

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 8 -

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น (ต่อ)

10. ความต่อเนื่องสมั พันธ์ของยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ ที่ถ่ายทอดจากสมัยอยุธยาไปยงั
สมัยรตั นโกสินทร์ ข้อใดมีน้อยทส่ี ดุ

ก. ดา้ นการเมือง การปกครอง
ข. ดา้ นสังคมและศาสนา
ค. ดา้ นศิลปวฒั นธรรมและประเพณี
ง. ด้านการสบื สันตติวงศ์ของกษตั ริย์

11. ประเทศไทยเร่ิมใช้ “รัตนโกสนิ ทร์ศก” เป็นคร้ังแรกเมอ่ื ใด
ก. พ.ศ. 2325 รัชกาลท่ี 1
ข. พ.ศ. 2410 รชั กาลท่ี 4
ค. พ.ศ. 2432 รัชกาลที่ 5
ง. พ.ศ. 2455 รชั กาลท่ี 6

12. หลักศลิ าจารึกสุโขทยั หลักท่ี 1 ระบุว่าพอ่ ขนุ รามคาแหงมหาราช ทรงปลกู ต้นตาล
ต้นที่ 14 เมอ่ื 1214 ศก ปีมะโรง หรือมหาศกั ราช ( ม.ศ. ) 1214 มีวิธีการคิดอย่างไร จงึ
จะทราบว่า ตรงกบั ปพี ทุ ธศักราชใด

ก. นา ม.ศ. 1214 บวกด้วย 621
ข. นา ม.ศ. 1214 บวกด้วย 14
ค. นา ม.ศ. 1214 บวกดว้ ย 1181
ง. นา ม.ศ. 1214 บวกด้วย 543

เวลาสาคัญอย่างไร - 9 -

แบบทดสอบก่อนเรียน (ต่อ)

13. ขอ้ ใดคอื ศกั ราชทน่ี ิยมใช้ในศาสนาอิสลาม

ก. จลุ ศักราช ข. มหาศักราช

ค. ครสิ ต์ศกั ราช ง. ฮิจเราะห์ศักราช

14. เหตกุ ารณ์ปฏวิ ตั ิเปล่ียนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ในสมัยรัชกาลที่ 7 ถ้านา
เลข 543 มาลบจากปพี ุทธศักราชดงั กล่าว จะไดเ้ ปน็ ศกั ราชใด

ก. จุลศกั ราช
ข. มหาศักราช
ค. คริสต์ศักราช
ง. ฮจิ เราะห์ศักราช

15. ศกั ราชใดทมี่ อี ายุยาวนานที่สดุ
ก. รัตนโกสินทร์ศก
ข. ฮจิ เราะห์ศักราช
ค. มหาศกั ราช
ง. พทุ ธศกั ราช

เวลาสาคัญอยา่ งไร - 10 -

ใบความรู้

ความหมายของประวัตศิ าสตร์

History ( ประวัติศาสตร์ ) เป็นศัพทภ์ าษาองั กฤษ มาจากภาษากรกี เดิมว่า
Historian แปลวา่ การสอบสวน การคน้ ควา้ ไต่ถามหาความจริง ซง่ึ เฮโรโดตัส นักปราชญ์
ชาวกรีก บิดาแห่งวิชาประวตั ิศาสตร์ เป็นผทู้ าให้มนุษย์รู้จักคาว่า Histaria.

ประวตั ิศาสตร์ หมายถงึ บันทึกเรือ่ งราวทนี่ ักประวัติศาสตร์ได้คน้ ควา้ สอบสวน เพอื่ หา
ความจริงท่ีเกดิ ขน้ึ มาในอดีตของพฤติกรรมมนษุ ย์อันกอ่ ให้เกดิ ผลทางสังคมในด้านต่าง ๆ
มากมาย ดว้ ยเหตผุ ลที่เป็นไปได้ และมีหลักฐานอา้ งองิ ประกอบ

ความสาคญั ของประวตั ศิ าสตร์
1. ช่วยใหม้ นษุ ยไ์ ด้รู้ได้เข้าใจถึงพฤตกิ รรมของมนุษย์
2. ช่วยให้มนุษย์ไดเ้ ข้าใจตัวเองดีข้ึน
3. เปน็ บทเรยี นอันดีแกส่ ถานการณ์ในปจั จบุ นั

เวลาสาคัญอย่างไร - 11 -

ใบความรู้ (ต่อ)

ภาพที่ 1 เฮโรโดตัส (Herodotus)
ชาวกรีกผู้บันทึกสงครามระหวา่ งกรกี กับเปอร์เซยี “สงครามเปอร์เซยี ”

บิดาแหง่ วิชาประวตั ิศาสตร์
ที่มา : http://essay-h.blogspot.com/2011_09_01_archive.html

ภาพท่ี 2 สมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ
พระองคเ์ จ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดารงราชานุภาพบิดาแห่งประวัตศิ าสตร์ไทย
ท่ีมา : http://www.bloggang.com/data/v/vinitsiri/picture/1276756597.jpg

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 12 -

ใบความรู้ (ตอ่ )

เวลาและยคุ สมัยทางประวัติศาสตร์ ยคุ ปัจจุบัน
ยคุ ใหม่
ยุคหินใหม่ ยุคเหลก็ ยุคกลาง
ยุคโบราณ
ยคุ หิน ยคุ สาริด สมยั ประวัติศาสตร์
กยลคุ าหงกินลเกาา่ง
ยุค
ยุคหิน ทอยงคุ แโดลงหะ

สมัยก่อนประวัติศาสตร์

การแบง่ ยคุ สมยั ทางประวัตศิ าสตร์สากล
การแบง่ ยุคสมยั ทางประวตั ศิ าสตร์สากลและไทย

การแบ่งยุคสมยั ทางประวตั ิศาสตร์ไทย

สมัยก่อนประวตั ิศาสตร์ สมยั ประวตั ศิ าสตร์
ยุคกอ่ นสโุ ขทัย
ยุคหิน ยคุ โลหะ สุโขทัย
อยธุ ยา
ยคุ หนิ เก่า ยุคสารดิ ธนบุรี
รตั นโกสนิ ทร์
ยคุ หิน ยุคเหล็ก
ยุคกหลนิ าใงหม่

เวลาสาคัญอยา่ งไร - 13 -

ใบความรู้ (ตอ่ )

การแบ่งยคุ สมัยในประวัติศาสตรไ์ ทย

ยุคก่อนประวตั ศิ าสตร์ หลกั เกณฑ์การแบ่งยคุ ประวัตศิ าสตร์ไทย

ยุคหิน ยุคโลหะ ราชธานี หลกั สากล การปกครอง

หินเก่า ยคุ ทองแดง สโุ ขทยั สมัยโบราณ พอ่
หินกลาง ยุคสารดิ อยธุ ยา (สุโขทัย-ร.3 ) ปกครองลกู
หนิ ใหม่ ยคุ เหล็ก ธนบุรี สม(บสูรุโณขทายัญ)าฯ
สมัยใหม่ (อยธุ ยา-ร.7)
รัตนโกสนิ ทร์ ( ร.4-ร.7 )
ประชาธปิ ไตย
สมัยปัจจุบนั ( ร.7-ร.9 )
( ร.7-ร.9 )

ผงั มโนทศั น์แสดงการ
แบง่ ยคุ สมัยทางประวัตศิ าสตรไ์ ทย

เวลาสาคัญอย่างไร - 14 -

ใบความรู้ (ต่อ)

การแบ่งช่วงเวลาทางประวตั ิศาสตร์สากล และประวตั ิศาสตร์ไทย

ประวตั ศิ าสตร์สากล ในความหมายทว่ั ไป หมายถึง ประวัติศาสตรข์ องผ้คู น
และชาตติ า่ งๆ ในโลกตะวนั ตก (Western World) ซึ่งไดแ้ ก่ ผคู้ นและชาตใิ นทวปี
ยโุ รป และอเมรกิ า ประวัติศาสตรส์ ากลมชี ว่ งเวลาที่ยาวนาน ย้อนไปเปน็ เวลาหลาย
พนั ปี นักประวตั ศิ าสตรไ์ ด้แบง่ ช่วงเวลาทมี่ ีลักษณะ รว่ มกนั เรียกเป็น “สมัย” คือ
สมยั โบราณ สมยั กลาง สมัยใหม่ สมยั ปจั จบุ ัน หรอื ร่วมสมยั

นกั ประวัติศาสตร์สากล ได้พฒั นาวธิ กี ารศึกษาประวตั ิศาสตรม์ าเป็นเวลา
ประมาณ 2,500 ปีมาแล้ว เพ่ือให้การศึกษาประวัติศาสตร์มคี วามถกู ตอ้ ง น่าเช่ือถอื ทา
ใหเ้ รารูแ้ ละเข้าใจ เรือ่ งราวท้ังหลายของผูค้ นในอดีตได้ ซ่ึงจะเป็นประโยชนส์ าหรับการ
เข้าใจปัจจุบนั และคาดการณ์แนวโน้มที่จะเกิดข้นึ ในอนาคตไดอ้ ยา่ งมเี หตุผล

ยคุ สมัยก่อนประวัติศาสตร์

สมัยก่อนประวตั ศิ าสตร์ เป็นสมัยท่ีมนษุ ยย์ งั ไม่มีการประดษิ ฐต์ ัวอกั ษรข้ึนใช้
ต้องอาศยั การวิเคราะหต์ ีความจากหลักฐานทางโบราณคดี เชน่ เครอ่ื งมอื เครอ่ื งใช้
โครงกระดกู งานศลิ ปะ

เวลาสาคญั อย่างไร - 15 -

ใบความรู้ (ตอ่ )

หลกั เกณฑ์การแบ่งยคุ สมัยกอ่ นประวตั ศิ าสตร์

1. แบ่งตามเทคโนโลยี การทาเครอ่ื งมือเคร่ืองใช้ ดังน้ี

1.1 ยคุ หิน (อายุประมาณ 500,000 - 6,000 ปี ล่วงมาแล้ว) แบ่งเป็น

- ยคุ หนิ เก่า 500,000 ปี - 10,000 ปี ล่วงมาแล้ว มนุษยด์ ารงชีวติ
ด้วยการลา่ สัตว์ เกบ็ หาอาหาร อาศัยอยู่ในถ้า ใช้เครื่องมือหินท่ีทาแบบหยาบ ๆ รู้จัก
เขยี นภาพตามผนงั ถา้

- ยคุ หินกลาง 10,000 ปี - 6,000 ปี ลว่ งมาแลว้ มนุษย์ดารงชวี ิต
เหมือนมนษุ ยย์ คุ หนิ เก่า รู้จกั ทาเครื่องมือหนิ ที่ประณีตมากขึน้ รู้จาทาเครื่องปัน้ ดนิ เผาท่ี
มลี กั ษณะผวิ เรยี บมัน

- ยุคหินใหม่ 6,000 ปี - 2,500 ปี ล่วงมาแล้ว มนุษย์อาศัยอยเู่ ป็นชุมชน
ใหญ่ข้นึ ดารงชีวิตด้วยการเพาะปลกู รู้จักปลูกข้าว มีการเล้ียงสัตว์ เช่น ววั หมู ชีวิต
ความเปน็ อย่ดู ีกว่ายคุ หนิ ใหม่ รู้จกั ทาสารดิ เป็นเครือ่ งใช้ เคร่ืองประดับ

1.2 ยคุ โลหะ (ประมาณ 4,000 - 1,500 ปี ลว่ งมาแล้ว) แบ่งเปน็

- ยุคทองแดง มกี ารนาทองแดงมาทาอาวุธ สิง่ ของเครือ่ งใช้ และ
เครอื่ งประดบั แตย่ งั คงมีเคร่ืองมือหินขัดใชอ้ ยู่

- ยุคสารดิ มีการอยู่อาศัยเปน็ ชมุ ชน สามารถปลูกข้าว เลยี้ งสัตว์
เครอื่ งมือ เครอ่ื งใช้ อาวุธ และเครอื่ งประดบั ทาจากสาริด ซง่ึ เปน็ โลหะผสม
ระหวา่ งทองแดงกบั ดบี กุ

- ยคุ เหล็ก การดารงชีวิตเจรญิ และซับซอ้ นขึน้ มีการตดิ ต่อค้าขายกบั
อารยธรรมตา่ งแดน ทาให้ผู้คนมคี วามเจรญิ แตกตา่ งกัน มีการนาเหล็กมาทาเป็น
เครอ่ื งมอื เครอ่ื งใช้ ซ่ึงมีความคงทนกว่าสาริด และใช้งานได้ดีกว่า

เวลาสาคัญอย่างไร - 16 -

ใบความรู้ (ตอ่ )

2. แบง่ ตามลักษณะการดารงชีวติ ของผู้คน ดังน้ี
2.1 ยคุ เร่ร่อน ล่าสัตว์ (500,000 ปี – 6000 ปลี ่วงมาแลว้ )
2.2 ยุคหมู่บ้านเกษตรกรรม (6,000 – 2,500 ปีลว่ งมาแลว้ )
2.3 ยุคสังคมเมอื ง (กาเนดิ ตั้งแตเ่ ม่อื 2,500 ปีลว่ งมาแลว้ )

ยคุ สมัยประวัตศิ าสตร์

สมยั ประวัติศาสตร์ เป็นสมัยท่ีมนุษย์มกี ารประดิษฐต์ วั อักษรขึน้ ใช้ มีหลกั เกณฑ์
การแบง่ ยุคสมยั ทางประวัติศาสตร์ ดังนี้

1. การแบง่ ยคุ สมัยทางประวตั ศิ าสตรส์ ากล

- แบง่ ตามความเจรญิ ทางอารยธรรมของมนษุ ย์
- แบง่ ตามการเริม่ ตน้ ของเหตุการณ์สาคญั
- แบ่งตามช่ือจักรวรรดิ หรอื อาณาจักรท่ีสาคญั ที่เคยรงุ่ เรอื ง
- แบง่ ตามราชวงศ์ที่ปกครองประเทศ
- แบง่ ตามการตั้งเมืองหลวง

2. การแบง่ ยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ไทย

ส่วนใหญย่ ึดถือหลกั เกณฑ์ของประวตั ิศาสตร์สากล แบง่ เปน็ สมยั กอ่ นประวัติศาสตร์

และสมัยประวัติศาสตร์ ดังน้ี

- สมัยกอ่ นประวตั ิศาสตร์ คือ สมัยโบราณ หรือสมัยก่อนสุโขทัย

ตัง้ แต่ พ.ศ. 1180 ถึง พ.ศ. 1792

- สมัยสุโขทัย ตั้งแต่ พ.ศ. 1792 ถึง 2006

- สมัยอยธุ ยา ตงั้ แต่ พ.ศ. 1893 ถงึ 2310 สมัยประวัติศาสตร์
- สมัยธนบุรี ตัง้ แต่ พ.ศ. 2310 ถึง 2325

- สมัยรตั นโกสนิ ทร์ ตัง้ แต่ พ.ศ. 2325 ถึง ปจั จบุ ัน

เวลาสาคญั อย่างไร - 17 -

ใบความรู้ (ตอ่ )

ประเทศไทยเร่ิมเขา้ ส่สู มัยประวตั ิศาสตรใ์ นยคุ อาณาจักรสโุ ขทัย โดยพอ่ ขนุ
รามคาแหงมหาราช ทรงจารึกอกั ษรไว้บนหลักหิน เรยี กวา่ “ศิลาจารกึ ” บันทกึ ด้วย
ตวั อักษรทเ่ี รียกว่า “ลายสือไทย” ศิลาจารกึ ถูกคน้ พบโดยพระบาทสมเด็จพระจอม
เกล้าเจ้าอยหู่ วั เม่อื ปพี .ศ. 2376 ขณะยงั ทรงผนวช ทรงจารกิ ไปพบศิลาจารึกพ่อขุน
รามคาแหง พร้อมแทน่ มนงั คศลิ า ที่เนนิ ปราสาทเก่าเมอื งสุโขทัย เป็นแท่นศิลารปู
สีเ่ หลีย่ ม มียอดแหลมมน สูง 1 เมตร 11 เซนตเิ มตร มจี ารกึ ท้งั 4 ด้าน
สงู 59 เซนติเมตร กว้าง 35 เซนตเิ มตร ด้านที่ 1 และดา้ นท่ี 2 มี 35 บรรทัด ด้าน
ท่ี 3 และ 4 มี 27 บรรทัด ทาใหท้ ราบว่า อักษรไทยไดป้ รากฏขึ้นเป็นคร้ังแรกในปี
พ.ศ.1826 จากข้อความจารกึ ตอนหน่ึง ดา้ นที่ 4 บรรทัดที่ 8 -11 ความว่า
“เม่ือกอ่ นลายสือไทยนี้บม่ ี 1205 ศก (มหาศกั ราช) ปีมะแม พอ่ ขนุ รามคาแหงหาใคร่ใจ
ในใจ แลใส่ ลายสือไทยนี้ ลายสอื ไทยนจี้ งึ่ มเี พ่ือขุนผ้นู ัน้ ใส่ไว้....”

ตารางการแบง่ ยคุ สมยั ทางประวัตศิ าสตร์สากล

สมยั ประวัตศิ าสตร์

สมัยก่อนประวตั ศิ าสตร์ สมัยโบราณ สมัยกลาง สมยั ใหม่ สมยั ปจั จุบัน
หรอื ร่วมสมยั

ยคุ หนิ เกา่ มนุษย์ใช้ เริ่มประมาณ เรม่ิ ค.ศ. 476 หลงั เรม่ิ จาก ค.ศ. 1492 เร่ิมจาก ค.ศ.1945

เครือ่ งมอื ทาดว้ ยหนิ กะเทาะ 3,500 ปี ก่อน สน้ิ สดุ จัรวรรดโิ รมนั เม่อื ยุโรปขยาย จนถึงเหตกุ ารณ์และ

อาศยั อยใู่ นถ้า ล่าสตั ว์ ค.ศ. เม่ือมนุษย์ จนถึง ค.ศ.1492 อานาจและอทิ ธิพล ความเจรญิ ปัจจุบัน มีผล

ยคุ หนิ ใหม่ มนษุ ย์ใช้ ประดิษฐอ์ ักษรถงึ เมื่อ คริสโตเฟอร์ ไปยงั สว่ นตา่ ง ๆ ต่อการดาเนินชวี ิตของ

เครอื่ งมอื หินท่มี ีการขดู แต่ง ค.ศ. 476 เมือ่ โคลมั บสั ค้นพบ ของโลก ทาให้มผี ล ผคู้ นในปัจจุบัน

ตงั้ ถ่ินฐาน เพาะปลกู เล้ยี ง จักรวรรดิโรมัน ทวีปอเมริกา ตอ่ ความเจริญของ

สตั ว์ สิน้ สดุ เพราะการ โลกสมยั ใหม่ จนถึง

ยคุ โลหะ มนษุ ยใ์ ช้เครื่องมือที่ รุกรานของพวก ค.ศ.1945 เมอ่ื

ทาดว้ ยโลหะ เช่น สารดิ เหล็ก อนารยชน ส้นิ สุดสงครามโลก

อยเู่ ป็นชุมชน เยอรมนั คร้ังที่ 2

เวลาสาคัญอย่างไร - 18 -

ใบความรู้ (ตอ่ )

ตารางการแบ่งยคุ สมัยทางประวตั ิศาสตรส์ ากล

ประวตั ศิ าสตรส์ ากล ประวตั ศิ าสตรไ์ ทย

สมยั โบราณ สมัยก่อนสุโขทัย (ยุคก่อนประวตั ิศาสตร)์
อารยธรรมเมโสโปเตเมยี อาณาจักรลังกาสุกะ
อารยธรรมอียิปต์ อาณาจักรทวาราวดี
อารยธรรมกรกี อาณาจักรโยนกเชียงแสน
อารยธรรมโรมัน อาณาจักรตามพรลิงค์
เปน็ ต้น
สนิ้ สดุ สมยั โบราณ เมื่อ ค.ศ. 476 (พ.ศ.1019)
สมยั โบราณ (เข้าสูย่ ุคประวตั ิศาสตร)์
สมัยกลาง สมัยสุโขทัย
จักรวรรดโิ รมันตะวนั ออกสนิ้ สุด ค.ศ.1453 สมัยอยธุ ยา
การสร้างอาณาจกั รคริสเตียน สมัยธนบรุ ี
การปกครองในระบบฟิวดัล สมยั รัตนโกสินทร์ตอนต้น (ร.1-ร.3)
การฟืน้ ฟูเมืองและการคา้
การฟ้นื ฟูศลิ ปวิทยาการ สมัยใหม่
การค้นพบทวีปอเมริกา สมยั รตั นโกสินทร์ตอนกลาง (ร.4-ร.7

สมัยใหม่ ก่อนมีการเปลยี่ นแปลงการปกครอง)
การสารวจทางทะเล
การปฏิวัติวทิ ยาศาสตร์ สมยั ปัจจบุ ัน
การปฏวิ ัตอิ ตุ สาหกรรม สมัยรัตนโกสนิ ทร์ รัชกาลที่ 7 ภายหลัง
การปฏวิ ตั ฝิ ร่งั เศส
สงครามโลกครงั้ ที่ 1-2 เปลีย่ นแปลงการปกครอง ถงึ ปัจจบุ ัน
สิน้ สุดสมยั ใหม่ ค.ศ.1945

สมยั ปจั จบุ ัน หรอื ร่วมสมยั
ยุคสงครามเยน็
ยุคเทคโนโลยกี ารสื่อสาร

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 19 -
เวลาสาคัญอย่างไร - 19 -

ใบความรู้ (ต่อ)

การนับและเทียบศักราชสากลและไทย
1. การนับศกั ราชสากล ที่นิยมใช้กันมากทส่ี ดุ ในปัจจุบันคอื คริสตศ์ ักราช ซงึ่ เปน็

ศักราชของคริสตศ์ าสนา เร่มิ นับเม่ือพระเยซูประสูติ นบั เป็นคริสตศ์ ักราช 1 (ค.ศ.1) หรอื
A.D.1 ย่อมาจากคาวา่ “Anno Domini”

การนบั ศักราชแบบสากล ท่ีใช้กนั แพรห่ ลายเป็นสากลในปจั จุบัน มดี ังนี้

1.1 คริสต์ศกั ราช (ค.ศ.)

เรม่ิ นบั ศักราชท่ี 1 โดยนับเม่อื พระเยชศู าสดาของศาสนาคริสต์ประสูตหิ ลงั
พุทธศักราช 543 ปีเปน็ ศกั ราชท่ีใช้กันแพร่หลายทัว่ โลก เม่ืออังกฤษ และฝรัง่ เศส ซงึ่
เปน็ ประเทศมหาอานาจ เม่ือเขา้ ไปจับจองอาณานคิ มไดน้ าคริสต์ศักราชเขา้ ไปใน
ดินแดนน้ัน

1.2 ฮิจเราะหศ์ กั ราช (ฮ.ศ.)

เปน็ การนับศักราชท่ปี ระเทศส่วนใหญ่นบั ถือศาสนาอิสลาม เริ่มนับ
ฮจิ เราะหศ์ ักราชที่ 1 ในปีท่ที า่ นนบีมูฮามดั พร้อมกบั สาวกอพยพจากเมืองเมกกะไปอยูท่ ี่
เมือง เมดินะ ฮิจเราะห์ศกั ราช มีเคาะลฟี ฮ์ โอมาร์ หรือกาหลิบ โอมาร์ เป็นผู้กอ่ ต้ัง
ชาวมสุ ลมิ ทั่วโลก ใชฮ้ ิจเราะห์ศกั ราชในการประกอบพิธกี รรมทางศาสนาของตน

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 20 -

ใบความรู้ (ต่อ)

2. การนบั ศักราชไทย ที่ใช้ปัจจบุ ัน คือ พุทธศกั ราช (พ.ศ.) เปน็ ศกั ราชของ
พระพทุ ธศาสนา สาหรับประเทศไทยใช้ พ.ศ.1 หลังจากท่พี ระพุทธเจ้าเสดจ็ ดับขนั ธปรนิ ิพพาน
แล้ว 1 ปี ( ปแี รกนับเป็น พ.ศ.0 เมอื่ ครบ 1 ปี จึงเรมิ่ นับ พ.ศ.1 ) นอกจากนับศักราชเปน็
แบบ พ.ศ. แลว้ ในเมืองไทยยังมกี ารนับศักราชแบบอื่น ๆ ดว้ ย คือ รตั นโกสนิ ทร์ศก (ร.ศ.) จลุ
ศักราช (จ.ศ.) มหาศกั ราช (ม.ศ.) ดงั น้ี

2.1 พุทธศกั ราช (พ.ศ.)
พุทธศกั ราชเกดิ ขนึ้ ในประเทศอินเดยี และแพรห่ ลายในประเทศ ท่ตี นนับถอื
พทุ ธศาสนาเป็นหลกั การนบั พุทธศกั ราชเร่มิ ต้ังแต่ปีท่พี ระพุทธเจา้ เสดจ็ ดบั ขนั ธ์
ปรนิ พิ พาน แต่มวี ธิ กี ารนับแตกตา่ งกันในไทยยดึ หลักการนบั พ.ศ.1 เมอ่ื พระพุทธเจ้า
ปรนิ ิพพานไปแล้ว 1 ปี ไทยใช้พุทธศกั ราชมาตั้งแตส่ มัยสโุ ขทยั ในสมัยอยธุ ยาบาง
รัชกาลใช้พุทธศักราชร่วมกบั ศกั ราชอนื่ และใชแ้ พรห่ ลายในสมัยสมเด็จพระนารายณ์
มหาราช และประกาศใช้อย่างเป็นทางการเม่ือปี พ.ศ.2455 ในสมัยพระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎเกลา้ เจ้าอยหู่ วั

เวลาสาคัญอย่างไร - 21 -

ใบความรู้ (ตอ่ )

2.2 มหาศักราช (ม.ศ.)

มหาศักราชเกดิ ข้ึนในประเทศอนิ เดยี ภายหลังพทุ ธศกั ราช 621 ปแี พรห่ ลาย
เขา้ มาสปู่ ระเทศไทยผา่ นทางพราหมณ์ซง่ึ มาพรอ้ มกับตาราโหราศาสตร์ ในประเทศ
ไทยใช้ มหาศักราชก่อนศักราชอ่นื ๆ ตง้ั แตส่ มัยก่อนสโุ ขทยั จนถงึ สมยั อยุธยาตอนกลาง
พบหลักฐานทใ่ี ช้มากในศลิ าจารกึ สมยั สุโขทัย

2.3 จุลศกั ราช (จ.ศ.)

จลุ ศกั ราชเกิดขน้ึ ในประเทศพม่าภายหลงั พุทธศักราช 1181 ปแี พร่หลายเข้า
มาสู่ประเทศไทย และเรม่ิ ใช้จลุ ศักราชมาตัง้ แต่สมัยสโุ ขทยั และตอ่ มาใช้อยา่ ง
แพร่หลาย ในสมัยอยุธยาตอนปลายและต่อเนอื่ งมาจนถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระ
จุลจอมเกล้าเจา้ อยู่หัว พบหลกั ฐานทใ่ี ชจ้ ุลศักราช เช่น พงศาวดารกรงุ ศรีอยุธยา
กฎหมายตราสามดวง เป็นต้น

2.4 รัตนโกสินทร์ศก (ร.ศ.)

รตั นโกสินทร์ศกเปน็ การนับศกั ราชท่ีใชเ้ ฉพาะประเทศไทย ในสมัย
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้ เจ้าอยหู่ วั มาตั้งแตป่ ี พ.ศ.2432 โดยเร่มิ นบั ร.ศ.1
เมื่อปี พ.ศ.2325 ซงึ่ เปน็ ปที สี่ ถาปนากรุงรัตนโกสนิ ทร์ ไทยเร่ิมใช้การนบั แบบ ร.ศ.
ในสมยั พระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกล้าเจ้าอยหู่ วั ต่อมาสมยั พระบาทสมเดจ็ พระ
มงกุฎเกล้าเจ้าอยหู่ ัว ได้เปลี่ยนไปใชก้ ารนับพุทธศกั ราชจนถงึ ปจั จบุ ัน หลักฐานท่ใี ช้
รตั นโกสินทรศ์ ก เช่น พระราชหัตถเลขารชั กาลท่ี 5 เป็นตน้

เวลาสาคญั อย่างไร - 22 -

ใบความรู้ (ตอ่ )

2.5 กลียคุ ศักราช

พบศกั ราชชนิดนนี้ อ้ ยมาก ไดพ้ บกลยี คุ ศักราชในจารึกเพียงหลักเดียว คือ
จารกึ วดั หัวเวยี งเมืองไชยา เป็นจารกึ อกั ษรกวิ อาณาจักรศรวี ิชยั อายพุ ทุ ธศกั ราช “กลี
ยคุ ศักราช”, “ศกั ราชกาลียุค” หรอื “นวตงิ สนั ติ” เปน็ ศกั ราชโบราณของอนิ เดยี ถือ
เปน็ ยุคเริ่มตน้ ของมนษุ ยท์ ่ียงั ปาุ เถื่อน ตามความเช่อื ที่วา่ โลกมี 4 ยุค ได้แก่ กฤตยุค,
ไตรดายุค, ทวาปรยคุ และ กลียคุ

การเปรยี บเทยี บการนับศักราชแบบตา่ งๆ กบั พุทธศกั ราช มีหลักการเทยี บดงั น้ี

ร.ศ. + 2324 = พ.ศ. พ.ศ. - 2324 = ร.ศ.
จ.ศ. + 1181 = พ.ศ. พ.ศ. - 1181 = จ.ศ.
ม.ศ. + 621 = พ.ศ. พ.ศ. - 621 = ม.ศ.
ค.ศ. + 543 = พ.ศ. พ.ศ. - 543 = ค.ศ.
ฮ.ศ. + 1122 = พ.ศ. พ.ศ. - 1122 = ฮ.ศ.
กลียคุ ศกั ราช - 2558 = พ.ศ. พ.ศ. + 2558 = กลียุคศักราช

การบอกชว่ งเวลาอย่างกว้าง ๆ โดยไม่ระบศุ ักราช มีดงั นี้
- ทศวรรษ (รอบ 10 ปี)
- ศตวรรษ (รอบ 100 ปี)
- และสหัสวรรษ (รอบ 1000 ป)ี

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 23 -

ใบงานท่ี 1

หน่วย : เวลาและยคุ สมัยทางประวัตศิ าสตร์ วิชา : ประวัตศิ าสตร์ 1

เร่ือง : เวลาและยคุ สมัยทางประวัตศิ าสตร์ ใบงานที่ 1 ระดบั ชน้ั : มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 4
ประกอบแผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 1
ช่อื ……………………………………………. ช้นั ม.4 / ………. เลขท่ี …... เวลา : 1 ชวั่ โมง
คะแนนเต็ม 10

คาช้แี จง ใหน้ ักเรียนโยงคาหรือข้อความที่มีความหมายสอดคล้องหรอื เกย่ี วข้องกันทง้ั ซ้าย
และขวา

ประเทศท่ีรบั อารยธรรมอินเดีย พ.ศ. การบนั ทึกในจดหมายเหตุไทย
อาจรับเข้าไปใช้อยู่บ้าง สมัยกรุงศรอี ยุธยาใช้ศกั ราชแบบน้ี

เป็นศกั ราชทีร่ ชั กาลท่ี 5 ม.ศ. เป็นศกั ราชท่ีเร่ิมใชส้ มยั
เริม่ ใช้เป็นครัง้ แรก พระนารายณม์ หาราช

ประวัตศิ าสตรส์ ากล จ.ศ. ศลิ าจารึกของสโุ ขทัยและ
จะใช้ศักราชแบบนี้ ลา้ นนาใช้ศักราชแบบน้ี

หากจะเทยี บเปน็ พุทธศกั ราช ร.ศ. เปน็ ศกั ราชทเี่ ลิกใช้ในสมัย
ใหบ้ วกด้วย 1181 รชั กาลที่ 6

เปน็ ศกั ราชท่ีปจั จุบนั นิยมใช้ ค.ศ. ใช้แพรห่ ลายในประเทศ
ในประเทศไทย ท่นี บั ถืออิสลาม

หากจะเทียบเปน็ พุทธศกั ราช ฮ.ศ. การเทียบเปน็ พุทธศกั ราช
ต้องบวกดว้ ย 1122 ให้บวกด้วย 543

เวลาสาคญั อย่างไร - 24 -

ใบงานท่ี 2

หน่วย : เวลาและยคุ สมยั ทางประวตั ศิ าสตร์ วิชา : ประวัตศิ าสตร์ 1

เรอื่ ง : เวลาและยคุ สมัยทางประวัติศาสตร์ ใบงานท่ี 2 ระดับช้ัน : มัธยมศกึ ษาปีที่ 4
ประกอบแผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 1
ชื่อ ……………………………………………. ช้ัน ม.4 / ………. เลขท่ี …... เวลา : 1 ช่ัวโมง
คะแนนเต็ม 10

คาช้แี จงตอนท่ี 1 ใหน้ กั เรยี นตอบคาถามตอ่ ไปนี้ใหไ้ ด้ใจความสมบรู ณ์ ถกู ต้อง

1. การกาหนดมนษุ ยเ์ ปน็ ยคุ หนิ หรอื ยคุ โลหะ จะกาหนดตาม
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

2. เครื่องมือของมนุษย์ยคุ หินเกา่ เรียกวา่
................................................................................................................................................

3. มนุษย์ในยคุ หนิ กลาง รู้จักประดิษฐ์ภาชนะทีท่ ามาจาก
................................................................................................................................................

4. ลักษณะเด่นของภาชนะท่คี น้ พบในยุคหินใหม่ คอื
................................................................................................................................................

5. เครื่องมือเครอ่ื งใชย้ คุ สารดิ ประกอบด้วยโลหะผสมระหว่าง
...............................................................................................................................................

เวลาสาคญั อย่างไร - 25 -

ใบงานที่ 2

คาช้แี จงตอนท่ี 1 ใหน้ กั เรียนตอบคาถามต่อไปนี้ใหไ้ ด้ใจความสมบรู ณ์ ถูกต้อง

6. ตวั อย่างความเจรญิ ของยคุ สารดิ คือ การขุดพบหลักฐานโบราณคดที ่ี
...............................................................................................................................................

7. อารยธรรมยคุ เหล็ก จะมอี ายรุ ะหวา่ ง
...............................................................................................................................................

8. หากแบง่ ยุคสมยั ประวตั ิศาสตร์ไทย โดยยดึ ตามราชธานี จะแบ่งได้ ........................... สมัย
ไดแ้ ก่......................................................................................................................................

9. ประวตั ศิ าสตร์ไทยยุคโบราณ ไดแ้ ก่
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................

10. สมัยรัตนโกสินทรย์ ุคปรับปรงุ ประเทศ หมายถงึ สมัยใด
................................................................................................................................................

เวลาสาคญั อย่างไร - 26 -

ใบงานท่ี 2

คาชแี้ จงตอนที่ 2 ให้นักเรยี นออกแบบแผนภมู ิเกี่ยวกับยคุ สมยั ในประวัตศิ าสตรไ์ ทย

การแบง่ ยุคสมัยในประวตั ศิ าสตร์ไทย

ยุคก่อนประวตั ิศาสตร์ หลกั เกณฑ์การแบ่งยคุ ประวัติศาสตร์ไทย

เวลาสาคัญอยา่ งไร - 27 -

แบบทดสอบหลังเรยี น

สาระ : ประวตั ิศาสตร์ แบบทดสอบ วิชา : ประวตั ศิ าสตร์ 1

มาตรฐาน ส 4.1 ตัวชวี้ ดั ม.4-6 ขอ้ 1 หลงั เรียน รหัสวชิ า : ส30161

หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ 1 : เวลาและยคุ สมยั ทางประวตั ศิ าสตร์ ระดบั ชนั้ : มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 4

เอกสารประกอบการเรียน เล่มที่ 1 เร่อื ง เวลาสาคัญอย่างไร

คาสงั่ จงเลอื กคาตอบทถี่ กู ทสี่ ดุ เพียงขอ้ เดยี ว ใช้เวลาในการสอน 30 นาที

1. ข้อใดกล่าวถึงประวตั ิศาสตรไ์ ดถ้ กู ต้อง
ก. การศกึ ษากาเนิดโลก
ข. การศึกษาความเป็นมาของไดโนเสาร์
ค. การศึกษาความเป็นมาของเทือกเขา
ง. การศึกษาเร่ืองราวทีเ่ กีย่ วข้องกับอดตี ของมนษุ ย์

2. ชว่ งเวลาที่เรยี กว่าสมัยก่อนประวัติศาสตรข์ องมนุษยชาติมีลกั ษณะสาคญั อย่างไร
ก. ไมม่ ีภาษาประจาชาตขิ องตน
ข. ไม่มกี ารใช้ตวั อักษรหรอื ภาษาเขยี น
ค. ไมม่ กี ารตั้งถ่ินฐานเปน็ ชุมชนเมอื ง
ง. ไมม่ หี ลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์อยา่ งชัดเจน

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 28 -

แบบทดสอบหลังเรียน (ตอ่ )

(ต่อ)

3. ขอ้ ใดเปน็ ความเจรญิ ของมนุษยส์ มยั ก่อนประวตั ศิ าสตร์ “ยุคหินใหม่” ที่อาศัยอยใู่ น
ดินแดนประเทศไทย

ก. การทาแหวน กาไล ด้วยโลหะสาริด
ข. การทาเครอื่ งมือด้วยหินกรวดอยา่ งหยาบ ๆ
ค. การทาภาชนะเคร่อื งปัน้ ดนิ เผาแบบสามขา
ง. การเพาะปลูก เลย้ี งสตั ว์ และหม้อดนิ เผา

4. “สมยั ก่อนประวัติศาสตร์” ในขอ้ ใดท่มี คี วามเจริญมากทส่ี ดุ

ก. ยคุ หนิ ใหม่และยุคเหลก็ ข. ยคุ หนิ ใหมแ่ ละยคุ สาริด

ค. ยุคสาริดและยุคเหลก็ ง. ยคุ ทองแดงและยุคเหล็ก

5. มนุษย์ “ยุคสารดิ ” ในดนิ แดนประเทศไทย มคี วามเจริญด้านใดมากท่สี ุด
ก. สร้างวดั และหลอ่ ปน้ั พระพทุ ธรูป
ข. ทาอาวธุ และเคร่อื งใชจ้ ากโลหะสารดิ
ค. จัดระเบียบการปกครอง
ง. การวางผังเมอื งอย่างเป็นระเบยี บ

6. ข้อใด ไม่ใช่ ความเจรญิ ของ “มนุษย์ยคุ หนิ ใหม่”

ก. การเพาะปลกู และเล้ยี งสตั ว์ ข. ใช้เครือ่ งประดับจากสัมฤทธิ์

ค. การใชเ้ คร่อื งมอื หินขดั ง. การทาภาชนะเครอื่ งปั้นดินเผา

เวลาสาคญั อย่างไร - 29 -

แบบทดสอบหลงั เรยี น (ตอ่ )

(ต่อ)

7. การแบง่ ยคุ สมัยทางประวัตศิ าสตร์ของไทย ตามแนวประวัตศิ าสตรส์ ากล ตงั้ แตส่ มัย

รชั กาลที่ 4 แหง่ กรุงรตั นโกสนิ ทร์ จนถงึ ก่อนเกดิ การเปล่ยี นแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475

จัดอยูใ่ นยุคสมัยใด

ก. สมยั โบราณ ข. สมัยใหม่

ค. สมัยปจั จบุ ัน ง. สมัยสมบรู ณาญาสิทธิราชย์

8. หากนักเรียนเข้าไปชมพิพธิ ภณั ฑข์ องมนุษยย์ คุ ก่อนประวัตศิ าสตร์ นกั เรยี นจะ ไม่พบ

สงิ่ ใด

ก. ภาชนะรูปรา่ งต่าง ๆ ข. กาไล เคร่อื งประดับ

ค. หม้อดนิ เผาสามขา ง. แผ่นศิลาจารึก

9. ความตอ่ เนอ่ื งสัมพนั ธ์ของยคุ สมยั ทางประวัตศิ าสตร์ ทถี่ ่ายทอดจากสมัยอยธุ ยาไปยัง
สมัยรตั นโกสินทร์ ขอ้ ใดมีนอ้ ยทสี่ ุด

ก. ดา้ นการเมอื ง การปกครอง
ข. ดา้ นสงั คมและศาสนา
ค. ดา้ นศลิ ปวัฒนธรรมและประเพณี
ง. ดา้ นการสบื สนั ตตวิ งศข์ องกษตั ริย์

10. ในสมยั รัชกาลที่ 6 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจา้ อย่หู ัว ประกาศใหใ้ ชศ้ ักราช

แบบใดอย่างเปน็ ทางการ

ก. จุลศกั ราช ข. พุทธศกั ราช

ค. รัตนโกสนิ ทรศ์ ก ง. มหาศกั ราช

เวลาสาคัญอยา่ งไร - 30 -

แบบทดสอบหลังเรียน (ตอ่ )
(ต่อ)

11. หลกั ศิลาจารึกสุโขทยั หลกั ที่ 1 ระบวุ า่ พ่อขนุ รามคาแหงมหาราช ทรงปลกู ต้น
ตาลตน้ ท่ี 14 เมือ่ 1214 ศก ปมี ะโรง หรือมหาศักราช ( ม.ศ. ) 1214 มีวิธีการคดิ อยา่ งไร
จึงจะทราบว่า ตรงกบั ปพี ุทธศกั ราชใด

ก. นา ม.ศ. 1214 บวกดว้ ย 621
ข. นา ม.ศ. 1214 บวกดว้ ย 14
ค. นา ม.ศ. 1214 บวกด้วย 1181
ง. นา ม.ศ. 1214 บวกด้วย 543

12. ประเทศไทยเริ่มใช้ “รัตนโกสนิ ทรศ์ ก” เปน็ ครง้ั แรกเม่ือใด
ก. พ.ศ. 2325 รชั กาลท่ี 1
ข. พ.ศ. 2410 รัชกาลที่ 4
ค. พ.ศ. 2432 รชั กาลที่ 5
ง. พ.ศ. 2455 รชั กาลท่ี 6

13. เหตกุ ารณ์ปฏวิ ัติเปล่ียนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ในสมยั รชั กาลท่ี 7
ถา้ นาเลข 543 มาลบจากปพี ุทธศักราชดงั กล่าว จะไดเ้ ปน็ ศกั ราชใด

ก. จุลศกั ราช
ข. มหาศักราช
ค. คริสตศ์ ักราช
ง. ฮจิ เราะหศ์ ักราช

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 31 -

แบบทดสอบหลังเรยี น (ตอ่ )
(ต่อ)

14. ขอ้ ใดคือศกั ราชทีน่ ยิ มใช้ในศาสนาอสิ ลาม
ก. จลุ ศกั ราช
ข. มหาศกั ราช
ค. คริสตศ์ กั ราช
ง. ฮจิ เราะห์ศักราช

15. ศกั ราชใดทม่ี อี ายยุ าวนานทสี่ ดุ
ก. รัตนโกสนิ ทรศ์ ก
ข. ฮจิ เราะห์ศักราช
ค. มหาศักราช
ง. พทุ ธศกั ราช

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 32 -

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 33 -

เฉลยใบงานท่ี 1

หน่วย : เวลาและยคุ สมยั ทางประวตั ิศาสตร์ เฉลย วิชา : ประวตั ศิ าสตร์ 1
ใบงานที่ 1
เรอื่ ง : เวลาและยคุ สมัยทางประวตั ศิ าสตร์ ระดับชนั้ : มัธยมศึกษาปีท่ี 4
ประกอบแผนการจดั การเรียนรทู้ ่ี 1
เวลา : 1 ชว่ั โมง
ชือ่ ……………………………………………. ชั้น ม.4 / ………. เลขที่ …... คะแนนเต็ม 10

คาช้แี จง ให้นักเรยี นโยงคาหรอื ข้อความทมี่ ีความหมายสอดคลอ้ งหรอื เก่ยี วข้องกนั ท้ังซ้าย
และขวา

ประเทศที่รับอารยธรรมอินเดยี พ.ศ. การบนั ทกึ ในจดหมายเหตุไทย
อาจรบั เข้าไปใชอ้ ยู่บ้าง สมัยกรงุ ศรอี ยุธยาใชศ้ ักราชแบบนี้

เป็นศกั ราชท่รี ัชกาลที่ 5 ม.ศ. เปน็ ศกั ราชทเ่ี ร่มิ ใชส้ มยั
เริ่มใช้เป็นครงั้ แรก พระนารายณม์ หาราช

ประวตั ิศาสตรส์ ากล จ.ศ. ศลิ าจารกึ ของสุโขทัยและ
จะใช้ศักราชแบบน้ี ลา้ นนาใชศ้ กั ราชแบบนี้

หากจะเทียบเปน็ พุทธศักราช ร.ศ. เปน็ ศักราชท่เี ลิกใช้ในสมัย
ใหบ้ วกด้วย 1181 รัชกาลท่ี 6

เปน็ ศักราชทปี่ ัจจุบันนิยมใช้ ค.ศ. ใช้แพรห่ ลายในประเทศ
ในประเทศไทย ทีน่ ับถอื อสิ ลาม

หากจะเทียบเปน็ พุทธศักราช ฮ.ศ. การเทยี บเปน็ พทุ ธศักราช
ต้องบวกดว้ ย 1122 ให้บวกด้วย 543

เวลาสาคญั อยา่ งไร - 34 -

เฉลยใบงานที่ 2

หน่วย : เวลาและยคุ สมยั ทางระวตั ศิ าสตร์ เฉลย วิชา : ประวตั ิศาสตร์ 1
ใบงานท่ี 2
เร่อื ง : เวลาและยคุ สมัยทางประวัตศิ าสตร์ ระดบั ชั้น : มธั ยมศึกษาปที ่ี 4
ประกอบแผนการจัดการเรียนร้ทู ่ี 1
เวลา : 1 ชว่ั โมง
ช่ือ ……………………………………………. ชน้ั ม.4 / ………. เลขที่ …... คะแนนเต็ม 10

คาชี้แจงตอนที่ 1 ให้นักเรยี นตอบคาถามต่อไปน้ีให้ได้ใจความสมบรู ณ์ ถกู ต้อง

1. การกาหนดมนุษย์เปน็ ยคุ หิน หรอื ยุคโลหะ จะกาหนดตาม อาวธุ เครือ่ งมือ
เครื่องใชข้ อง มนษุ ย์สมยั โบราณ

2. เคร่ืองมอื ของมนษุ ย์ยคุ หนิ เกา่ เรียกว่า เครอ่ื งมอื หินกะเทาะ
3. มนษุ ยใ์ นยคุ หินกลาง รูจ้ กั ประดิษฐภ์ าชนะท่ที ามาจากดนิ เผา
4. ลกั ษณะเดน่ ของภาชนะที่ค้นพบในยคุ หนิ ใหม่ คอื เครอื่ งปน้ั ดนิ เผา ทั้งแบบมขี าและ

ไมม่ ีขา
4. เครอ่ื งมือเครื่องใช้ยุคสาริด ประกอบด้วยโลหะผสมระหวา่ งทองแดงกบั ดบี กุ
5. ตัวอยา่ งความเจรญิ ของยคุ สาริด คอื การขุดพบหลักฐานโบราณคดีท่ี บ้านเชียง

จังหวัดอดุ รธานี
6. อารยธรรมยุคเหล็ก จะมีอายุระหว่าง 2500 ปี ถึงปัจจุบัน

เวลาสาคัญอย่างไร - 35 -

เฉลยใบงานที่ 2

7. อารยธรรมยคุ เหล็ก จะมอี ายุระหว่าง 2500 ปี ถงึ ปัจจุบนั
8. หากแบง่ ยุคสมัยประวัติศาสตร์ไทย โดยยดึ ตามราชธานี จะแบ่งได้ 4 สมยั

ไดแ้ ก่ สุโขทยั อยธุ ยา ธนบุรี รตั นโกสนิ ทร์
9. ประวตั ิศาสตร์ไทยยคุ โบราณ ได้แก่ สุโขทยั อยุธยา ธนบุรี และ

รตั นโกสินทร์ตอนต้น
10. สมัยรตั นโกสนิ ทร์ยคุ ปรับปรุงประเทศ หมายถึงสมยั รชั กาลท่ี 4 – พ.ศ. 2475

เวลาสาคัญอยา่ งไร - 36 -

เฉลยใบงานที่ 2

คาชแี้ จงตอนท่ี 2 ใหน้ ักเรยี นออกแบบแผนภูมเิ กี่ยวกับยคุ สมยั ในประวัตศิ าสตร์ไทย

การแบง่ ยุคสมัยในประวตั ศิ าสตรไ์ ทย

ยุคก่อนประวัตศิ าสตร์ หลกั เกณฑก์ ารแบง่ ยคุ ประวัติศาสตร์ไทย

ยุคหนิ ยคุ โลหะ ราชธานี หลักสากล การปกครอง

หนิ เกา่ ยคุ ทองแดง สโุ ขทยั สมัยโบราณ พอ่
หนิ กลาง ยุคสาริด อยุธยา (สุโขทัย-ร.3 ) ปกครองลูก
หนิ ใหม่ ยุคเหลก็ ธนบุรี สม(บสรู โุ ณขทาัยญ)าฯ
สมยั ใหม่ (อยุธยา-ร.7)
รตั นโกสนิ ทร์ ( ร.4-ร.7 )
ประชาธิปไตย
สมยั ปจั จุบนั ( ร.7-ร.9 )
( ร.7-ร.9 )

เวลาสาคัญอย่างไร - 37 -

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น - หลงั เรยี น

สาระ : ประวตั ศิ าสตร์ เฉลยแบบทดสอบ วชิ า : ประวตั ศิ าสตร์ 1

มาตรฐาน ส 4.1 ตัวชีว้ ัด ม.4-6 ข้อ 1 ก่อนเรียน - หลังเรียน รหสั วิชา : ส31103

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 : เวลาและยคุ สมัยทางประวัติศาสตร์ ระดับช้นั : มธั ยมศึกษาปีท่ี 4

เอกสารประกอบการเรียน เล่มที่ 1 เรือ่ ง เวลาสาคญั อย่างไร

กอ่ นเรยี น หลังเรียน

1. ข 1. ง
2. ง 2. ข
3. ค 3. ค
4. ค 4. ค
5. ข 5. ข
6. ข 6. ข
7. ง 7. ข
8. ข 8. ง
9. ข 9. ก
10. ก 10. ข
11. ค 11. ก
12. ก 12. ค
13. ง 13. ค
14. ค 14. ง
15. ง 15. ง

เวลาสาคัญอย่างไร - 38 -

แบบบันทกึ คะแนนประเมินความรู้

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รายวชิ าประวัติศาสตร์ 1 รหสั วชิ า ส30161 ชัน้ มัธยมศึกษาปีท่ี 4

เร่อื ง เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์

คาชี้แจง ครูทดสอบความรู้นกั เรยี น กอ่ นเรียน – หลังเรียน แลว้ บนั ทึกคะแนนลงในแบบ
ประเมิน

เลขที่ ชอื่ - สกุล รายการประเมนิ ความ หมาย
ทดสอบ ทดสอบ กา้ วหน้า เหตุ
กอ่ นเรียน หลงั เรียน

ลงชือ่ ................................................... ผู้ประเมิน
( ..................................................... )
.............../.............................../................

เวลาสาคัญอยา่ งไร - 39 -

บรรณานกุ รม

กรมวิชาการ. (2546). วันวาร กาลเวลา แลนานาศกั ราช. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พค์ ุรุสภา
ลาดพรา้ ว.

ณรงค์ พ่วงพศิ และวุฒิชัย มูลศิลป์. (2553). หนังสอื เรียนรายวชิ าพื้นฐานประวัตศิ าสตร์
ไทย ม.4-ม.6. พิมพ์คร้ังที่ 7. กรุงเทพฯ : ไทยร่มเกลา้ .

ไพฑูรย์ มกี ศุ ล และคณะ. (ม.ป.ป.). หนงั สือเรยี นรายวชิ าพื้นฐาน ประวตั ศิ าสตร์ ม.4-6
เล่ม 1 ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ่ี 4-6 กลมุ่ สาระการเรียนรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนาและ
วัฒนธรรม ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาข้นั พ้ืนฐาน พทุ ธศกั ราช 2551.
กรุงเทพฯ : วัฒนาพานิช.

สาขาวชิ าศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสโุ ขทยั ธรรมาธริ าช. (2554). เอกสารการสอนชุดวชิ า
ประวตั ศิ าสตรไ์ ทย : Thai History หนว่ ยที่ 1-7 (ฉบบั ปรบั ปรงุ คร้งั ท่ี 2).
กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยสโุ ขทัยธรรมาธิราช.