พฤติกรรมของสัตว์

พฤติกรรมของสัตว์

Animal Behavior

รายวิชา ชีววิทยา4 (ว30244)
ครูประจำวิชา นางสุธารัตน์ ศรีวาลัย

คำนำ

เทคโนโลยีสารสนเทศในหนังสือออนไลน์(e-book)เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา
ชีววิทยา (ว30244) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาเรื่อง
พฤติกรรมของสัตว์ ลักษณะการสื่อสาร และพฤติกรรมการเรียนรู้

หวังเป็นอย่างยิ่งว่า e-book เล่มนี้จะเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่สนใจในการศึกษา
พฤติกรรมของสัตว์ตามสมควร


คณะผู้จัดทำ

สารบัญ หน้า

เรื่อง 1
4
กลไกการเกิดพฤติกรรม 6

-พฤติกรรมที่มีมาแต่กำเนิด 10
-พฤติกรรมการเรียนรู้
14
การสื่อสารระหว่างสัตว์
บรรณานุกรม

กลไกการเกิดพฤติกรรม 1

สิ่งเร้าภายนอก
ระบบประสาท
หรือสิ่งเร้า ส่วนกลาง
ภายใน หน่วยรับความ
รู้สึก

พฤติกรรม หน่วยปฏิบัติงาน

กลไกการเกิดพฤติกรรม 2

พฤติกรรมที่มีมาแต่กำเนิด ถ่ายทอดมาทางพันธุกรรม แสดงออกอัตโนมัติ มี
ความเฉพาะตัว และไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ สัตว์ชนิดเดียวกันแสดงออกเหมือน
กัน

การศึกษาพฤติกรรมสัตว์ ทางสรีรวิทยา : ระบบประสาท
ทางจิตวิทยา : ปัจจัยต่างๆทั้งภายนอกและภายใน

ปัจจัยที่ทำให้เกิดพฤติกรรม มูลเหตุจูงใจ​: เป็นพลังผลักดันให้เ​กิดพ​ ฤติกรรม

สิ่งเร้าหรือตัวกระตุ้น สิ่งเร้าภายนอกกระตุ้นทำให้
กลไกภายในร่างกายตอบสนอง

กลไกการเกิดพฤติกรรม 3

ประเภทของพฤติกรรม​

พฤติกรรมที่มีมาแต่กำเนิด พฤติกรรมการเรียนรู้
(inherited behavior) (learned behavior)

เป็นพฤติกรรมที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม เป็นพฤติกรรมที่ค้นพบในสัตว์ที่มี
แสดงออกอัตโนมัติ มีความเฉพาะตัว ไม่ ระบบประสาทดีหรือสัตว์ที่อาศัย
สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ไม่ต้องอาศัยการ ประสบการณ์เรียนรู้
เรียนรู้ สัตว์ชนิดเดียวกันจะแสดงออก
เหมือนกันทั้งหมด

กลไกการเกิดพฤติกรรม 4

พฤติกรรมที่มีมาแต่กำเนิด

1)Orientation:เป็นพฤติกรรมตั้งแต่กำเนิดเพื่อ
ตอบสนองต่อปัจจัยทางกายภาพ

-พฤติกรรม Kinesis :พบในสัตว์ที่ระบบ พฤติกรรมแบบTaxis : พบในสัตว์ที่มี
ประสาทยังไม่เจริญดี เป็นการเคลื่องที่ หน่วยรับความรู้สึกเจริญเติบโตดี
เข้าหาหรือออกจากสิ่งเร้า สุ่มทิศทาง ไม่ เคลื่อนที่เข้าหรือออกจากสิ่งเร้าแบบมี
สัมพันธ์กับทิศทางสิ่งเร้า ทิศทาง

กลไกการเกิดพฤติกรรม 5

พฤติกรรมที่มีมาแต่กำเนิด

2)Reflexes :ตอบสนองต่อสิ่งเร้าอัตโนมัติภายใต้การทำงานของระบบประสาทโซ
มาติก สั่งการจากไขสันหลัง ไม่ต้องมีการเรียนรู้

3)Chain of reflxes : เป็นพฤติกรรมที่มีแบบแผนแน่นอนของสัตว์ เกิดจากปฏิกิริยารี
เฟล็กซ์หนึ่งไปกระตุ้นปฏิกิยารีเฟล็กซ์อื่นๆ ของระบบประสาทให้ทำงานต่อเนื่อง

กลไกการเกิดพฤติกรรม 6

พฤติกรรมการเรียนรู้

1) พฤติกรรมการเรียนรู้แบบแฮบบิชูเอชัน ( Habituation )
เป็นพฤติกรรมของสัตว์ที่หยุดตอบสนองต่อสิ่งเร้าเดิม แม้ว่าจะได้รับการกระตุ้นอยู่
เช่น การตอบสนองของนกที่มีต่อหุ่นไล่กา

​

กลไกการเกิดพฤติกรรม 7

พฤติกรรมการเรียนรู้

2) พฤติกรรมการเรียนรู้แบบฝังใจ ( Imprinting )
เป็นพฤติกรรมที่ตอบสนองต่อสิ่งเร้าในช่วงแรกของชีวิตด้วยการจดจำสิ่งเร้าต่างๆได้

​3) พฤติกรรมการเรียนรู้แบบลองผิดลองถูก ( Trial and Error )

เป็นพฤติกรรมที่เกิดจากการทดลอง โดยที่ไม่รู้ว่าผลนั้นจะถูกหรือผิด

กลไกการเกิดพฤติกรรม 8

พฤติกรรมการเรียนรู้

4.พฤติกรรมการเรียนรู้แบบมีเงื่อนไข ( Conditioning )

-สิ่งเร้าที่ไม่เป็นเงื่อนไข(Unconditioned
stimulus) คือ เรียนรู้ที่จะนำสิ่งเร้าใหม่เข้าไป
ทดแทนสิ่งเร้าเดิมในการกระตุ้นให้สัตว์เกิดการตอบ
สนองตามธรรมชาติ (Unconditioned response)

-สิ่งเร้าที่เป็นเงื่อนไข(Conditioned stimulus)
คือ สิ่งเร้าเดิมซึ่งปรกติกระตุ้นให้สัตว์เกิดการตอบ
สนอง ส่วนสิ่งเร้าใหม่ซึ่งปรกติไม่กระตุ้นให้สัตว์
แสดงการตอบสนอง

กลไกการเกิดพฤติกรรม 9

พฤติกรรมการเรียนรู้

5.พฤติกรรมการเรียนรู้แบบใช้เหตุผล ( Reasoning ) เป็นพฤติกรรมสัตว์ที่จะ
ตอบสนองกับสิ่งเร้าหรือเหตุการณ์ครั้งแรกได้อย่างถูกต้อง โดยเอาประสบการณ์
หลายๆ อย่างมาประยุกต์ร่วมใช้กัน​

การสื่อสารระหว่างสัตว์ 10

การสื่อสาร (communication) เป็นพฤติกรรมทางสังคมของสัตว์ เพื่อเกิดความความ
ใจของชนิดเดียวกันหรือต่างชนิดกัน อาจเกิดขึ้นเพื่อดำรงเผ่าพันธุ์ การสืบพันธุ์ หรือ
การต่อสู้

การสื่อสารด้วยท่าทาง (Visual Communication)

พบได้ในสัตว์หลายชนิด โดยคาร์ล ฟอน ฟริช (Karl von Frisch) มีการสำรวจผึ้ง

โดยที่ผึ้งจะเต้นรำเพื่อบอกระยะทางและทิศทางของอาหาร โดยเต้นรำเป็น 2 แบบคือ

1. การเต้นรำแบบส่ายท้อง (wagging dance) 2.การเต้นรำแบบวงกลม (round dance)
หรือ การเต้นระบำแบบเลขแปด

การสื่อสารระหว่างสัตว์ 11

การสื่อสารด้วยเสียง (Sound Communication)

พบได้ในสัตว์จำพวกแมลง สัตว์ชั้นสูง นิโก ทินเบอร์เกน (Niko Tinbergen) ทำการ

ทดลองโดยลูกไก่อยู่ในครอบแก้วและส่งเสียงร้อง แม่ไก่ไม่ได้ยินเสียงจึงไม่ตอบสนอง

แต่เมื่อมีฉากกั้นไว้และส่งเสียง แม่ไก่ตอบสนองต่อเสียงร้องแม้จะไม่เห็นลูกไก่

วัตถุประสงค์

เสียงเรียกเตือนภัย (warning calls) เสียงเรียกคู่ (mating calls)

เสียงสำหรับกำหนดสถานที่(echolocation)

การสื่อสารระหว่างสัตว์ 12

การสื่อสารด้วยการสัมผัส (tactile communication)

เป็นการสื่อสารระยะใกล้ มีความสำคัญกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เพื่อแสดงความรัก
ความผูกพัน

การสื่อสารระหว่างสัตว์ 13

การสื่อสารด้วยสารเคมี (chemical communication)

พบในสัตว์บางชนิด โดยจะสร้างสารเคมีที่เรียกว่า ฟีโรโมน (pheromone) เพื่อใช้ใน
การติดต่อสื่อสารกับสัตว์ชนิดเดียวกัน

ประโยชน์ของฟีโรโมน

เพื่อบอกอาณาเขต เพื่อบอกทิศทางของแหล่งอาหาร เพื่อดึงดูดเพศตรงข้าม

เพื่อเตือนภัยหรือสิ่งที่เป็นอันตรายต่อชีวิต

บรรณานุกรม 14

บริษัท แม็คเอ็ดดูเคชั่น จำกัด. (2563). หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่ม
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชีววิทยา ม.6 เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 1).
99/9อาคารแม็ค ซอยลาดพร้าว 38 ถนนลาดพร้าว แขวงจันทรเกษม

เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900: บริษัท สุภัชนิญค์ พริ้นติง กรุ๊ป
จำกัด.

คณะผู้จัดทำ 15

นาย สราวิชญ์ จุลเนียม เลขที่6 นาย บริพันธ์ อินทรประเสริฐ เลขที่10 นางสาว จุฑามาศ ทรงไชย เลขที่35

นางสาว ปาล์มแก้ว สืบมาก เลขที่37 นางสาว เปมิกา พึ่งบุญ เลขที่38 นางสาว สิริกาญจน์ อุดมดี เลขที่40

นางสาว ปิ่ น แสงเฟื่ อง เลขที่44

เสนอ

ครูสุธารัตน์ ศรีวาลัย