หม่อมเจ้าหญิงพูนพิสมัย ดิศกุล

หม่อมเจา้ หญิงพนู พสิ มยั ดิศกลุ

คานา

หนงั สือเลม่ นีจ้ ดั ทาขนึ ้ เพื่อให้ผ้อู า่ นได้รู้จกั ประวตั แิ ละผลงานของหมอ่ มเจ้า
หญิงพนู พิศมยั ดิศกลุ วา่ มีบทบาทสาคญั ตอ่ การเผยแผพ่ ระพทุ ธศาสนา
อยา่ งไร หากมีข้อผิดพลาดประการใดขออภยั มา ณ ที่นีด้ ้วย

ด.ญ.ญาณาธร ศริ ิวงศ์มงคล
ผ้จู ดั ทา

แรงบนั ดาลใจ

เน่ืองจากดฉิ นั ได้เรียนรู้เกี่ยวกบั เร่ืองศาสนิกชนตวั อยา่ ง ทาให้ได้เรียนรุ้
เร่ืองราวเกี่ยวกบั ศาสนิกชนตวั อยา่ ง เร่ืองท่ดี ฉิ นั ต้องการสอื่ คือประวตั ิและ
คณุ ธรรมที่ควรนบั เป็นแบบอยา่ งของหมอ่ มเจ้าหญิงพนู พศิ มยั ดศิ กลุ เพราะ
เป็นสิง่ ท่ีทกุ คนควรรู้ เน่ืองจากหลกั ธรรมของหมอ่ มเจ้าพนู พิสมยั ดิศกลุ
สามารถชว่ ยให้ใช้ชีวติ ง่ายขนึ ้ เหน็ หนทางการใช้ชีวิตท่ีถกู ต้อง ดิฉนั จงึ มา
นาเสนอเพื่อให้ผ้อู า่ นได้รับรู้

พระประวตั ิ

หม่อมเจ้าพนู พิศมยั ดิศกลุ เป็นพระธิดาในสมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดารงราชานุ
ภาพ ประสตู แิ ต่หมอ่ มเฉ่ือย ดิศกลุ ณ อยธุ ยา (สกลุ เดิม ยมาภยั ) เม่ือวนั ที่ 17 กมุ ภาพนั ธ์ พ.ศ.
2438 ที่วงั สามยอด เชิงสะพานดารงสถิตย์ได้ทรงศกึ ษาภาษาไทย ชนั้ ต้นกบั คณุ หญิงวิทยาปรีชา
มาตย์ (อ่อง) และข้าราชการผ้ทู รงคณุ วฒุ ิอีกบางทา่ น และทรงศกึ ษาภาษาองั กฤษ และภาษา
ฝรั่งเศษกบั ครูสตรีชาวตา่ งประเทศเจ้าของภาษานนั้ ๆ นอกจากทรงศกึ ษาความรู้รอบตวั จาก
พระบิดา และจากสมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานวุ ดั ติวงศ์แล้ว ยงั ทรง
ศกึ ษาวิชาสาหรับกลุ สตรีจากสมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล วิมลประภาวดี กรม
ขนุ อ่ทู องเขตขนั ตยิ นารี

หม่อมเจา้ พนู พิศมยั ดิศกลุ ทรงศึกษาวชิ าประวตั ิศาสตร์ไทยและพระพทุ ธศาสนาจน
ทรงรอบรู้แตกฉาน นิพนธ์ชิ้นแรกซ่ึงเป็นท่ีรู้จกั แพร่หลายคือ หนงั สือสอน

พระพทุ ธศาสนาแก่เดก็ เร่ือง ศาสนคุณ ท่ีนิพนธ์ประกวดในงานพระราชพธิ ีวิสาขบูชา
พ.ศ. 2472 และไดร้ ับพระราชทานรางวลั ช้นั ที่ 1 นิพนธ์เรื่องอ่ืน ๆ ยงั มีอีกหลายเร่ือง
เช่น ชีวติ และงานของสมเดจ็ กรมพระยาดารงราชานุภาพ ประเพณีไทย สิ่งที่ขา้ พเจา้ พบ
เห็น ฯลฯ และสารคดีอีกหลายเรื่อง นอกจากน้ียงั มีนิพนธ์ท่ีเก่ียวกบั พระพทุ ธศาสนาท้งั
ภาษาไทยและภาษาองั กฤษ หม่อมเจา้ พนู พิศมยั ดิศกลุ ทรงบาเพญ็ กรณียกิจในการเผย

แผพ่ ระพทุ ธศาสนาตลอดมาเป็นระยะเวลานานท้งั ในประเทศและต่างประเทศ
หม่อมเจา้ พนู พิศมยั ดิศกลุ ถึงชีพติ กั ษยั เมื่อวนั ท่ี 11 สิงหาคม พ.ศ. 2533
สิริชนั ษา 95 ปี

พระราชกรณียกิจเกี่ยวกบั พระพทุ ธศาสนาและ
วฒั นธรรมไทย

งานด้านการบริหาร

เป็นกรรมการบริหารและอปุ นายกพทุ ธสมาคมของประเทศไทยหลายสมยั
และเม่ือพทุ ธศกั ราช 2496 ได้เป็นรองประธานองค์การพทุ ธศาสนิกชนสมั พนั ธ์แหง่
โลก ทรงดารงตาแหนง่ ประธานองค์การพทุ ธศาสนิกสมั พนั ธ์แหง่ โลกตอ่ มายาวเป็น
เวลา 21 ปี

งานเขียน

มีความสามารถในการเขียนหนงั สือสาหรับเดก็ ทรงนิพนธ์หนงั สือ
“ศาสนาคุณ”เป็นหนงั สือสอนพระพทุ ธศาสนาสาหรับเดก็ ไดร้ ับรางวลั ท่ี1 ในการ
ประกวดหนงั สือ จากพระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้ เจา้ อยหู่ วั และยงั นิพนธ์บทความ
เกี่ยวกบั ชาติ ศาสนา พระมหากษตั ริย์ ขนบธรรมเนียม ประเพณีและวฒั นธรรมไทย

คุณธรรมที่ควรนบั เป็นแบบอยา่ ง

1.ทรงเป็นอบุ าสกิ าท่ีเคร่งครัด

เน่ืองจากพระองค์มีความสนพระทยั ในพระพทุ ธศาสนาตงั้ แตม่ ีความ
เลอื่ มใสในพระรัตนตรัยอยา่ งมนั่ คงจงึ เหน็ วา่ สตรีนบั เป็นหนงึ่ ในพทุ ธบริษัทสี่ควรมี
หน้าท่ีในการปฏบิ ตั ธิ รรม และคา้ จนุ พระพทุ ธศาสนาได้ ไมแ่ พ้พระสงฆ์ พระองค์จงึ
สนบั สนนุ ให้สตรีมีโอกาสศกึ ษาธรรม ช่วยกนั รักษาพระพทุ ธศาสนาและพระสงฆ์

2.ทรงเป็นพหสู ตู

ทรงศกึ ษาพระพทุ ธศาสนาตงั้ แตย่ งั ทรงพระเยาว์ จงึ ทรงมีความแตกฉานใน
พระธรรมเป็นอยา่ งยิ่ง ทาให้ทรงศกึ ษาพระพทุ ธศาสนาได้แตกฉาน และนพิ นธ์หนงั สอื
ธรรมะได้ยอดเย่ียมโดยเฉพาะหนงั สือ ศาสนคณุ ซง่ึ ได้รับพระราชทานรางวลั ท่ี 1 จาก
พระหตั ถ์ของพระเจ้าอยหู่ วั รัชกาลที่ 7 และได้รับการตีพมิ พ์เผยแพร่ในพระราชพธิ ีวิ
สาขบชู า พทุ ธศกั ราช 2472

3.ทรงเป็นแบบอย่างของพลเมืองดี

เมื่อบิดาสนิ ้ พระชนม์ ผลงานพระนพิ นธ์ทางวชิ าการตา่ งๆของบดิ ามี
ชาวตา่ งชาตเิ สนอขอซือ้ ไปด้วยราคาสงู มาก แตท่ างราชกลุ ดิศกลุ ต้องการมอบหนงั สอื
เหลา่ นนั้ ให้แก่ หมอ่ มเจ้าพนู พิสมยั ซงึ่ กท็ รงแจ้งความจานงจะบริจาคหนงั สือเหลา่ นนั้
ให้รัฐบาลเพื่อเกบ็ เป็นสมบตั ิของชาติให้ประชาชนได้ศกึ ษา รัฐบาลสมยั นนั้ คือนายปรีดี
พนมยงค์ เป็นนายกรัฐมนตรี ได้สร้างหอสมดุ ขนึ ้ เรียกว่า หอดารง เป็นที่เกบ็ เอกสาร
หลกั ฐานทางศาสนา ประวิตศิ าสตร์ โบราณคดีและเปิดโอกาสให้นกั ศกึ ษา ประชาชน
และชาวตา่ งชาติ ได้ศกึ ษาตอ่ ไป

จดั ทาโดย
เด็กหญิงญาณาธร ศริ ิวงศ์มงคล
เลขท่ี 20 ชนั้ มธั ญมศกึ ษาปีท่ี3/1

เสนอ
คณุ ครู เกษร นนั ตา
ในรายวชิ าสงั คมศกึ ษา ศาสนาและวฒั นธรรม
โรงเรียนป่ าแดดวิทยาคม
ตาบลป่าแดด อาเภอป่าแดด จงั หวดั เชียงราย

สานกั งานเขตพืน้ ท่ีการศกึ ษามธั ยมศกึ ษา เขต36