หม่อมเจ้าหญิงพูนพิสมัย-ดิศกุล

หม่อมเจา้ หญิงพนู พสิ มยั ดิศกลุ

คานา

หนงั สอื เลม่ นีจ้ ดั ทาขนึ ้ เพ่ือให้ผ้อู า่ นได้รู้จกั ประวตั ิและผลงาน
ของหมอ่ มเจ้าหญิงพนู พิศมยั ดศิ กลุ วา่ มีบบาทสาคญั ตอ่ การ
เผยแผ่พระพทุ ธศาสนาอยา่ งไร หากมีข้อผดิ พลาดประการใด
ขออภยั มา ณ ท่ีนีด้ ้วย

ด.ญ.ญาณาธร ศริ ิวงศ์มงคล
ผ้จู ดั ทา

แรงบนั ดาลใจ

เนื่องจากดิฉนั ได้เรียนรู้เก่ียวกบั เร่ืองศาสนิกชนตวั อยา่ ง ทาให้
ได้เรียนรุ้เรื่องราวเกี่ยวกบั ศาสนิกชนตวั อยา่ ง เร่ืองทด่ี ิฉนั
ต้องการสื่อคือประวตั ิและคณุ ธรรมท่ีควรนบั เป็นแบบอยา่ งของ
หมอ่ มเจ้าหญิงพนู พิศมยั ดิศกลุ เพราะเป็นสงิ่ ท่ีทกุ คนควรรู้
เน่ืองจากหลกั ธรรมของหมอ่ มเจ้าพนู พิสมยั ดศิ กลุ สามารถชว่ ย
ให้ใช้ชีวิตงา่ ยขนึ ้ เหน็ หนทางการใช้ชีวิตท่ีถกู ต้อง ดฉิ นั จงึ มา
นาเสนอเพ่ือให้ผ้อู า่ นได้รับรู้

พระประวตั ิ

หมอ่ มเจ้าพนู พิศมยั ดิศกลุ เป็นพระธิดาในสมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดารงราชานภุ าพ ประสตู ิแตห่ ม่อมเฉ่ือย ดิศกลุ ณ อยธุ ยา
(สกลุ เดิม ยมาภยั ) เมื่อวนั ท่ี 17 กมุ ภาพนั ธ์ พ.ศ. 2438 ท่ีวงั สาม
ยอด เชิงสะพานดารงสถิตย์ได้ทรงศกึ ษาภาษาไทย ชนั้ ต้นกบั คณุ หญิง
วทิ ยาปรีชามาตย์ (ออ่ ง) และข้าราชการผ้ทู รงคณุ วฒุ ิอีกบางท่าน และ
ทรงศกึ ษาภาษาองั กฤษ และภาษาฝรั่งเศษกบั ครูสตรีชาวต่างประเทศ
เจ้าของภาษานนั้ ๆ นอกจากทรงศกึ ษาความรู้รอบตวั จากพระบิดา
และจากสมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟา้ กรมพระยานริศรานวุ ดั ติ
วงศ์แล้ว ยงั ทรงศกึ ษาวิชาสาหรับกลุ สตรีจากสมเดจ็ พระเจ้าบรมวงศ์
เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล วมิ ลประภาวดี กรมขนุ อทู่ องเขตขนั ติยนารีย

หม่อมเจา้ พูนพิศมยั ดิศกุล ทรงศึกษาวชิ าประวตั ิศาสตร์ไทยและ

พระพุทธศาสนาจนทรงรอบรู้แตกฉาน นิพนธช์ ิ้นแรกซ่ึงเป็นที่รู้จกั
แพร่หลายคือ หนงั สือสอนพระพทุ ธศาสนาแก่เดก็ เร่ือง ศาสนคุณ ท่ีนิพนธ์

ประกวดในงานพระราชพธิ ีวิสาขบูชา พ.ศ. 2472 และไดร้ ับพระราชทาน
รางวลั ช้นั ที่ 1 นิพนธเ์ รื่องอื่น ๆ ยงั มีอีกหลายเร่ือง เช่น ชีวิตและงานของ
สมเดจ็ กรมพระยาดารงราชานุภาพ ประเพณีไทย สิ่งท่ีขา้ พเจา้ พบเห็น ฯลฯ
และสารคดีอีกหลายเร่ือง นอกจากน้ียงั มีนิพนธท์ ่ีเก่ียวกบั พระพทุ ธศาสนา
ท้งั ภาษาไทยและภาษาองั กฤษ หม่อมเจา้ พนู พศิ มยั ดิศกุล ทรงบาเพญ็ กรณีย
กิจในการเผยแผพ่ ระพทุ ธศาสนาตลอดมาเป็นระยะเวลานานท้งั ในประเทศ

และต่างประเทศ
หม่อมเจา้ พูนพิศมยั ดิศกุล ถึงชีพิตกั ษยั เมื่อวนั ที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2533

สิริชนั ษา 95 ปี

พระราชกรณียกิจเก่ียวกบั พระพทุ ธศาสนา
และวฒั นธรรมไทย

งานด้านการบริหาร

เป็นกรรมการบริหารและอปุ นายกพทุ ธสมาคมของ
ประเทศไทยหลายสมยั และเม่ือพทุ ธศกั ราช 2496 ได้เป็นรอง
ประธานองค์การพทุ ธศาสนิกชนสมั พนั ธ์แหง่ โลก ทรงดารงตาแหน่ง
ประธานองค์การพทุ ธศาสนิกสมั พนั ธ์แหง่ โลกตอ่ มายาวเป็นเวลา 21
ปี

งานเขียน

มีความสามารถในการเขียนหนงั สือสาหรับเดก็ ทรงนิพนธ์
หนงั สือ
“ศาสนาคุณ”เป็นหนงั สือสอนพระพทุ ธศาสนาสาหรับเดก็ ไดร้ ับ
รางวลั ที่1 ในการประกวดหนงั สือ จากพระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้
เจา้ อยหู่ วั และยงั นิพนธ์บทความเกี่ยวกบั ชาติ ศาสนา
พระมหากษตั ริย์ ขนบธรรมเนียม ประเพณีและวฒั นธรรมไทย

คุณธรรมท่ีควรนบั เป็นแบบอยา่ ง

1.ทรงเป็นอบุ าสกิ าที่เคร่งครัด

เน่ืองจากพระองค์มีความสนพระทยั ในพระพทุ ธศาสนา
ตงั้ แตม่ ีความเลือ่ มใสในพระรัตนตรัยอยา่ งมน่ั คงจงึ เหน็ วา่ สตรี
นบั เป็นหนงึ่ ในพทุ ธบริษัทสค่ี วรมีหน้าท่ีในการปฏบิ ตั ธิ รรม และคา้ จนุ
พระพทุ ธศาสนาได้ ไมแ่ พ้พระสงฆ์ พระองค์จงึ สนบั สนนุ ให้สตรีมี
โอกาสศกึ ษาธรรม ชว่ ยกนั รักษาพระพทุ ธศาสนาและพระสงฆ์

2.ทรงเป็นพหสู ตู

ทรงศกึ ษาพระพทุ ธศาสนาตงั้ แตย่ งั ทรงพระเยาว์ จงึ ทรง
มีความแตกฉานในพระธรรมเป็นอยา่ งย่งิ ทาให้ทรงศกึ ษา
พระพทุ ธศาสนาได้แตกฉาน และนิพนธ์หนงั สอื ธรรมะได้ยอดเย่ียม
โดยเฉพาะหนงั สือ ศาสนคณุ ซงึ่ ได้รับพระราชทานรางวลั ที่ 1 จาก
พระหตั ถ์ของพระเจ้าอยหู่ วั รัชกาลท่ี 7 และได้รับการตีพมิ พ์
เผยแพร่ในพระราชพธิ ีวิสาขบชู า พทุ ธศกั ราช 2472

3.ทรงเป็นแบบอยา่ งของพลเมืองดี

เม่ือบิดาสนิ ้ พระชนม์ ผลงานพระนิพนธ์ทางวิชาการตา่ งๆ
ของบดิ ามีชาวตา่ งชาตเิ สนอขอซือ้ ไปด้วยราคาสงู มาก แตท่ างราช
กลุ ดิศกลุ ต้องการมอบหนงั สือเหลา่ นนั้ ให้แก่ หมอ่ มเจ้าพนู พสิ มยั ซง่ึ
ก็ทรงแจ้งความจานงจะบริจาคหนงั สอื เหลา่ นนั้ ให้รัฐบาลเพื่อเกบ็
เป็นสมบตั ขิ องชาตใิ ห้ประชาชนได้ศกึ ษา รัฐบาลสมยั นนั้ คือนายปรีดี
พนมยงค์ เป็นนายกรัฐมนตรี ได้สร้างหอสมดุ ขนึ ้ เรียกวา่ หอดารง
เป็นที่เกบ็ เอกสารหลกั ฐานทางศาสนา ประวติ ศิ าสตร์ โบราณคดีและ
เปิดโอกาสให้นกั ศกึ ษา ประชาชนและชาวตา่ งชาติ ได้ศกึ ษาตอ่ ไป

จดั ทาโดย
เดก็ หญิงญาณาธร ศริ ิวงศ์มงคล
เลขท่ี 20 ชนั้ มธั ญมศกึ ษาปีท่ี3/1

เสนอ
คณุ ครู เกสร นนั ตา
ในรายวิชาสงั คมศกึ ษา ศาสนาและวฒั นธรรม
โรงเรียนป่ าแดดวิทยาคม
ตาบลป่าแดด อาเภอป่าแดด จงั หวดั เชียงราย
สานกั งานเขตพืน้ ท่ีการศกึ ษามธั ยมศกึ ษา เขต36