บทความน่ารู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ QR code ประกอบด้วยช่องสีขาวและดำ เมื่อเราสแกน กล้องจะจัดภาพ และแปลงสีในช่องเป็นตัวเลข0 กับ 1 ดังนั้น รูปแบบที่เป็นไปได้ทั้งหมดของมันก็มีจำ กัด ซึ่งในช่วงการแพร่ระบาดของเชื้อ covid-19 ที่ผ่านมา พบว่ามีปริมาณการใช้ QR code สูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด คำ ถาม คือ เรากำ ลังจะใช้QR codeจนหมดแล้วหรือยัง? QR code เป็นตารางขนาด 21 × 21 นั่นคือ 441 ช่อง ตัดมุมทั้ง 3 มุม ทิ้งไปเหลือ 294 เพราะฉะนั้นเราสร้าง QR code ที่ไม่ซ้ำ กัน ได้ถึง2294 แบบ เลข 2294 นั้นมากแค่ไหน 2294 มีค่าประมาณ 3 × 1088 ซึ่งเยอะกว่าปริมาณอะตอมในกาแล็คซีของเราเสียอีก นี่ยังไม่นับว่า QR code แบบ 21 × 21 นั้น คือ แบบที่เล็กที่สุด แบบที่ใหญ่ที่สุดที่มีใช้กันตอนนี้คือ แบบ 177 × 177 ซึ่งจะสร้างได้ถึงราว5×109386 แบบไม่ซ้ำ กันเลย ซึ่งนั่นหมายความว่า QR code ห่างไกล จากคำ ว่า “ใกล้หมด” ไปมาก เกร็ดความรู้ (บางคนอาจไม่เคยรู้ว่า เจ้าสัญลักษณ์สี่เหลี่ยม ๆ สามอันตรงมุมนั้น ไม่ได้ใช้เก็บข้อมูลใด ๆ ไว้เลย แต่มี เอาไว้ให้โปรแกรมสแกน QR รู้ว่าตรงไหนคือด้านบน ด้านล่าง และบอกแนวระนาบ ว่า QR ของเรานั้น เอียงอยู่หรือเปล่า นั่นจึงเป็นผลที่เราสามารถสแกน QR จากมุมไหนก็ได้เอียงๆ ก็ยังได้) ที่มา : เพจ“คณิตศาสตร์อย่างที่ควรจะเป็น” เมื่อไร QR code จะหมดโลก NTUN | 49
50 | NTUN กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เรื่องโดย หงษ์สุดา สอนกลิ่น บทความน่ารู้ งานวิจัยทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมี ความสำ คัญอย่างมากต่อการพัฒนาประเทศในทุก ๆ ด้าน โดยเฉพาะ ในยุคที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วแบบโลกดิจิทัลในปัจจุบัน ความก้าวหน้าและความยั่งยืนทางด้านเศรษฐกิจและสังคม ในประเทศที่พัฒนาแล้วล้วนเกิดขึ้นจากนวัตกรรมที่มีผลงาน ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอยู่เบื้องหลังแทบทั้งสิ้นผลงาน ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเหล่านี้สร้างขึ้นจากงานวิจัย ที่ทรงคุณค่าในรุ่นก่อน ๆโดยมีการสั่งสมองค์ความรู้สืบต่อกัน มาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งงานวิจัยที่มีคุณค่าจะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัย ความถูกต้องแม่นยำ ของผลลัพธ์ที่ได้จากงานวิจัยที่ผ่านมาด้วย ด้วยเหตุนี้การส่งเสริมงานวิจัยแต่ละชิ้นให้มีคุณภาพและ มีความน่าเชื่อถือได้จึงเป็นเรื่องสำ คัญที่ไม่สามารถมองข้ามได้ หากตอนนี้เราตั้งคำ ถามว่าตัวเราเองมีความเชื่อมั่นต่อ งานวิจัยที่มีการเผยแพร่ในวารสารต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศ ได้มากน้อยเพียงใดคงจะมีบางส่วนที่ไม่สามารถตอบได้เต็มร้อย ว่าเราเชื่อถือข้อมูลดังกล่าวได้ทั้งหมด จากข้อมูลทางสถิติ เราพบว่าจำ นวนการถอดถอนบทความจากวารสารต่าง ๆ ในปัจจุบันมีจำ นวนสูงขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่ง The Science Advisory Boardระบุว่างานที่ถูกถอดถอนส่วนใหญ่เกิดจากการดัดแปลง ข้อมูล (falsification) และการแต่งข้อมูลขึ้นมาใหม่ และการ ปรับแต่งผลการทดลองให้เป็นไปตามที่ต้องการ (fabrication) และยังมีอีกบางส่วนที่งานตีพิมพ์ถูกถอดถอนเพราะแอบ ลอกงานคนอื่นโดยไม่ให้เครดิตเจ้าของผลงานนั้น(plagiarism) แล้วคำ ถามต่อไปคือ สังคมของนักวิจัยจะเป็นอย่างไร ถ้าหาก มีการแต่งเสริมเติมแต่งข้อมูลกันมากขึ้นเรื่อย ๆจนการค้นพบ สิ่งใหม่ๆในโลกไม่มีความน่าเชื่อถือได้อีกต่อไป ถ้าเราลองย้อนกลับมาที่ความหมายของงานวิจัย ซึ่ง เป็นกระบวนการหาความจริงด้วยการค้นคว้าหาความรู้อย่าง เป็นระบบเพื่อตอบคำ ถามที่เราเกิดความสงสัย โดยมีระเบียบ วิธีการวิจัยอันเป็นที่ยอมรับ งานวิจัยนั้นครอบคลุมไปถึง แนวคิด มโนทัศน์ และวิธีการที่ใช้ในการรวบรวมและวิเคราะห์ ข้อมูล(ข้อมูลจากสภาวิจัยแห่งชาติ)จากคำ นิยามนี้กระบวนการ วิจัยจึงต้องการการดำ เนินงานที่โปร่งใสและเชื่อถือได้ต้องอาศัย จริยธรรมการวิจัยทั้งก่อน ระหว่าง และหลังกระบวนการวิจัย ควบคู่กัน จะเห็นได้ว่าการผิดจริยธรรมในงานวิจัย (research misconduct)ด้านวิทยาศาสตร์ไม่ว่าด้วยวิธีการใดวิธีการหนึ่ง จริยธรรมในงานวิจัย เรื่องใกล้ตัวที่มีความสำ คัญต่อความก้าวหน้า ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จะนำ ไปสู่ผลลัพธ์ของงานวิจัยที่ผิดเพี้ยนและส่งผลให้คุณภาพ ของงานวิจัยลดลง ทำ ให้นวัตกรรมที่สร้างขึ้นนั้นใช้ไม่ได้ผล รวมถึงเกิดผลเสียต่อผู้ที่นำ ไปใช้งาน โดยเฉพาะนวัตกรรม ทางด้านการแพทย์ที่เกี่ยวข้องกับงานวิจัยในมนุษย์ซึ่งส่ง ผลกระทบต่อตัวมนุษย์โดยตรง นี่ยังไม่รวมการสูญเสียเวลา การทำ งานของนักวิทยาศาสตร์ และการสูญเสียค่าใช้จ่าย จำ นวนมหาศาลทั้งทางตรงและทางอ้อม เช่น ทุนวิจัยที่ สูญเปล่าจากการไม่สามารถทำ ซ้ำ ในกระบวนการวิจัยได้ (reproducibility) นอกจากนี้ยังส่งผลในด้านจิตใจของคนปฏิบัติงาน ทำ ให้เกิดการลดทอนแรงจูงใจของกลุ่มนักวิจัยในส่วนรวม ต่อการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ ด้วย ซึ่งในท้ายที่สุดการขาด จริยธรรมในการวิจัยเหล่านี้มีผลกระทบที่จะลดความเชื่อมั่น รวมไปถึงชะลอความก้าวหน้าด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ของมนุษยชาติ(อ่านเพิ่มเติมได้จากรายงานของ OECD, Best Practices for Ensuring Scientific Integrity and Preventing Misconduct และ National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine, Fostering Integrity in Research) ประเด็นจริยธรรมนั้นมีอยู่ในทุกประเภทของงานวิจัย ไม่จำ กัดแต่เพียงงานวิจัยในมนุษย์เท่านั้น ปัจจุบันอัตราการ ทำ ผิดจริยธรรมในงานวิจัยมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นและถือเป็น ปัญหาสำ คัญอย่างหนึ่งของสังคมการวิจัย เราอาจจะต้องหัน มาให้ความสนใจและวิเคราะห์หาสาเหตุที่เป็นเหตุและปัจจัย ในการกระทำ ผิดของกลุ่มนักวิจัยในแต่ละกลุ่ม เพื่อที่จะหากลไก หรือมาตรการป้องกันในอนาคต (สามารถอ่านรายละเอียด เพิ่มเติมได้จากรายงานโครงการการวิจัยเพื่อพัฒนา จริยธรรมการวิจัยและระบบการประเมิน ขอ งท่าน อ.โสรัจจ์หงศ์ลดารมภ์)
บทความน่ารู้ โครงการห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ โลกใต้น้ำ�เป็นพรมแดนกว้างใหญ่ซึ่งยังรอคอยการค้นหาและค้นพบจากมนุษย์วิทยาการ เพื่อสำ�รวจโลกใต้น้ำ�ได้เริ่มต้นจากกองทัพเรือสหรัฐฯ ในปีค.ศ. 1775 จุดเริ่มต้นของการพา มนุษยชาติไปสู่การรู้จักการท่องโลกใต้น้ำ�ได้คือเรือดำ�น้ำ�แบบปั่นซึ่งคล้ายกับการปั่นเรือถีบ มันมีชื่อว่าเจ้าเต่า (Turtle) ซึ่งถูกพัฒนาและประดิษฐ์ขึ้นเพื่อใช้ทำ�ลายเรือศัตรูของกองทัพเรือ สหรัฐฯ หลังจากนั้นเป็นต้นมา เจ้าเต่าก็กลายเป็นต้นแบบของเรือดำ�น้ำ�เรื่อยมาจนกระทั่ง ถึงปัจจุบัน เรือดำ�น้ำ�ได้กลายมาเป็นของเล่นของมหาเศรษฐีที่ต้องการลงไปสำ�รวจโลกใต้น้ำ� ด้วยความพยายามของกองทัพเรือสหรัฐฯ เช่นเคย ในปีค.ศ.1950 ได้มีการพัฒนาและ ประดิษฐ์เจ้าเนื้อบาง (Cutlet) มันเป็นหุ่นยนต์ สำ�รวจใต้น้ำ�ควบคุมโดยมนุษย์ผ่านสายควบคุม (ROV : Remotely Operated Vehicle) มันถูกใช้ เพื่อค้นหาและกู้คืนตอปิโดและระเบิดนิวเคลียร์ ที่จมหายไป ต่อมาหุ่นยนต์สำ�รวจใต้น้ำ�ได้มี การพัฒนามากยิ่งขึ้นเพื่อการสำ�รวจใต้น้ำ�รวมถึง การซ่อมแซมวัตถุที่มีการทำ�งานอยู่ใต้น้ำ� วิธีการประดิษฐ์เริ่มต้นจากศึกษาข้อมูลเบื้องต้นของ หุ่นยนต์ควบคุมใต้น้ำ�จากอินเทอร์เน็ต เว็บไซต์มากมาย จะบอกคุณถึงชนิดมอเตอร์ที่ควรเลือกใช้ ขนาดแบตเตอรี่ วงจรควบคุมอย่างง่าย กล้องและเซนเซอร์ที่ควรติดตั้ง รวมถึงวิธีการประดิษฐ์ด้วย หลังจากนั้นตอบตัวเองให้ได้ว่า อยากให้มันทำ�งาน เพื่ออะไรและลึกแค่ไหน เช่น เพื่อการสำ�รวจ การซ่อมแซม หรือการเก็บข้อมูลใต้น้ำ� (อุณหภูมิความดัน ฯลฯ) คุณก็ สามารถเริ่มต้นการออกแบบและประดิษฐ์หุ่นยนต์ควบคุม ใต้น้ำ�ตามต้องการได้แล้ว สิ่งสำ�คัญของการประดิษฐ์ตัว หุ่นยนต์คือการทำ�ให้ตัวมันมีความหนาแน่นใกล้เคียงกับน้ำ� มากที่สุดและน้ำ�หนักสมดุลเมื่ออยู่ใต้น้ำ� บางครั้งการประดิษฐ์ตัวแรกอาจใช้การได้ไม่ดีตัวที่สอง หรือสามก็อาจตามมา เพราะหุ่นยนต์สามารถพัฒนาและ ต่อยอดไปอย่างไม่จำ�กัด ทำ�ให้การประดิษฐ์ของคุณกลายเป็น เรื่องสนุกและท้าทายตัวคุณเอง ถึงแม้คุณไม่ได้เป็น นักประดิษฐ์มาก่อน แต่การประดิษฐ์นี้จะช่วยสร้างความเป็น นักวิทยาศาสตร์และวิศวกรให้กับคุณ สำ�รวจโลกใต้น้ำ�ด้วยหุ่นยนต์ควบคุมใต้น้ำ�ทำ�มือ NTUN | 51 เจ้าเต่า (TURTLE) เจ้าเนื้อบาง (CUTLET) หุ่นยนต์ควบคุมใต้น้ำ ของผู้เขียน ปัจจุบันหลายองค์กรทั่วโลกได้ให้ความสนใจในการสำ�รวจโลกใต้น้ำ�โดย เฉพาะทะเล เพราะทะเลอุดมไปด้วยแหล่งอาหาร ยารักษาโรค พลังงานที่มีใช้ได้ อย่างไม่จำ�กัด และกำ�ลังจะกลายเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยใหม่ของมนุษย์ทั้งแบบลอยน้ำ� และแบบใต้น้ำ� ในอนาคตการสำ�รวจใต้ทะเลจึงกลายเป็นเรื่องง่าย ปลอดภัย และ ได้รับความนิยมเป็นอย่างสูงเพราะคนทั่วไปสามารถสำ�รวจใต้ท้องทะเลได้ด้วย ตัวของพวกเขาเองด้วยหุ่นยนต์สำ�รวจใต้น้ำ�ทำ�มือ (ROV Home Made) ใครหลายคนคงอยากจะดำ�ดิ่งสู่ความงดงามของธรรมชาติใต้น้ำ� ไม่ว่าจะเป็น บึง คลอง แม่น้ำ� ทะเล หรืออยากจะสำ�รวจโลกใต้ทะเล เผื่อโชคดีเจอทรัพย์สมบัติ ใต้ทะเล ตัวช่วยที่ดีที่สุดสำ�หรับการชมธรรมชาติและสำ�รวจโลกใต้น้ำ�คือ หุ่นยนต์ ควบคุมใต้น้ำ� มันแบ่งออกเป็นห้าชิ้นส่วนหลัก โครง มอเตอร์กล้องสายควบคุม และ รีโมทบังคับ ชีวิตคุณจะปลอดภัยอยู่บนภาคพื้นดินเพียงให้หุ่นยนต์ลงไปสำ�รวจ ใต้น้ำ�แทนตัวคุณ คุณสามารถหาซื้อหุ่นยนต์ควบคุมใต้น้ำ�ดีๆ สักตัวส่งตรงจาก โรงงาน ราคาเริ่มตั้งแต่หลักพันถึงหลักล้านเหรียญสหรัฐ ด้วยราคาที่สูงเกิน ความจำ�เป็น ผู้คนจำ�นวนมากเลือกที่จะประดิษฐ์หุ่นยนต์ควบคุมใต้น้ำ�ขึ้นมาเองเพื่อ ประหยัดค่าใช้จ่ายและมันเป็นเรื่องที่ใคร ๆ ก็สามารถทำ�ได้ด้วยงบประมาณไม่เกิน หนึ่งหมื่นบาท ในหลายๆ โรงเรียนในออสเตรเลียและสหรัฐฯ ก็มีการสนับสนุนให้นักเรียน ตั้งแต่ระดับประถมศึกษาถึงมัธยมศึกษาได้แข่งขันสร้างหุ่นยนต์ควบคุมใต้น้ำ� ดังนั้น เด็กหรือผู้ใหญ่ ทุกสาขาอาชีพที่คุณเป็น คุณก็สามารถประดิษฐ์มันได้ใช้เพียง สามสิ่งคือ ความชอบ เวลาและความอดทน ความชอบสามารถสร้างขึ้นได้ง่าย ๆ เมื่อคุณจินตนาการถึงหุ่นยนต์สำ�เร็จสมบูรณ์ที่จะพาคุณลงไปสำ�รวจโลกใต้น้ำ� ที่น่าตื่นตาตื่นใจ คุณก็จะเกิดความตั้งใจที่จะประดิษฐ์จนออกมาสำ�เร็จ ต่อมาคือเวลา ชิ้นงานที่ดีต้องอาศัยเวลาในการแก้ไขปรับปรุงและเวลาจะช่วย ให้ค่อยๆ คิดหาทุกหนทางที่ดีที่สุดได้สุดท้ายคือความอดทน ในขั้นตอนการประดิษฐ์ อาจมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงซ้ำ�แล้วซ้ำ�เล่า อย่าเพิ่งด่วนถอดใจเพราะความผิดพลาด นั้นจะทำ�ให้เราเจอทางแก้ปัญหาที่สมบูรณ์ที่สุด
52 | NTUN บทความน่ารู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม เพราะขยะมีเพิ่มมากขึ้นทุกวัน ไม่ว่าจะขยะพลาสติกจากการสั่งอาหารเดลิเวอรี่ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง, ขยะหน้ากากอนามัยที่ไปจบลงในมหาสมุทร,ขยะจากการใช้ครั้งเดียวทิ้ง และอื่น ๆ อีกมากมายมหาศาล ที่รอเวลา ย่อยสลายกว่าหลายร้อยปี ลอง “7R” 7 วิธีง่าย ๆ นี้ที่จะช่วยเราลดขยะ ลดการทำ ลาย สิ่งแวดล้อมกันค่ะ Reduce : ลดการใช้ลดการสร้างขยะเพิ่ม คิดก่อนการซื้อ ของทุกครั้ง ลดการซื้อพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง เลือกใช้ภาชนะ ที่ใช้ซ้ำ ได้เช่น กล่องอาหาร, ถุงผ้า, แก้ว/กระบอกน้ำ สแตนเลส ส่วนตัวเป็นต้น Reuse : ใช้ซ้ำ ให้คุ้มค่าที่สุด จนหมดอายุการใช้งาน เช่น ถุงพลาสติก, ถุงกระดาษ, ขวดแก้ว, เสื้อผ้า ฯลฯ และอาจนำ สิ่งของเหล่านี้ไป DIY ทำ เป็นอย่างอื่นได้อีกด้วยนะคะ Refill : เลือกเติม ไม่เพิ่มขยะ นำ ภาชนะที่เรามีไปเติมเพิ่มดีกว่า การซื้อใหม่ไปเรื่อย ๆ นะคะช่วยลดพลาสติกได้เป็นจำ นวนมาก แถมอาจจะประหยัดกว่าการซื้อใหม่ด้วยนะ Return : ส่งคืนขวดแก้วสู่ผู้ผลิต เข้าสู่การหมุนเวียนใหม่ ลดการใช้ ขวดพลาสติกแบบครั้งเดียวทิ้งไปได้มหาศาล และอย่าลืมล้างขวดแก้ว ที่เราจะส่งคืนให้สะอาดหมดจดนะคะ Repair / Repurpose :ซ่อมแซม / เปลี่ยนการใช้งาน ไม่ใช้เงิน แก้ปัญหาโดยการซื้อใหม่แต่ลองใส่ใจสักนิด แล้วซ่อมแซมของที่เรามี ให้กลับมาใช้งานได้ดีเหมือนเดิมกันดีกว่านะคะช่วยลดขยะแถม ประหยัดเงินในกระเป๋า Replace : แทนที่พลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้ง ลดการใช้single-use plastic ด้วยวัสดุที่ย่อยสลายได้จากธรรมชาติเช่น ไหมขัดฟันจาก ไหมธรรมชาติแท้ๆ หรือ ทิชชู่เปียกแบบย่อยสลายได้ที่ปราศจาก ไมโครพลาสติก Recycle :รีไซเคิล หมุนเวียนมาใช้ใหม่พลาสติกหลายชนิด ในปัจจุบันสามารถนำ กลับมารีไซเคิลได้ เช่น พลาสติกประเภท PP, PET/ PETE เป็นต้น หรือจะนำ มาขวดสกินแคร์ที่ใช้หมดแล้วมา ทิ้งสวยสวย ที่ All About You ทุกสาขาก็ได้เลยนะคะ เพียงนำ บรรจุภัณฑ์สกินแคร์ที่ใช้หมดแล้วแบรนด์ใดก็ได้มาทิ้งที่เราเพื่อแลกรับส่วนลด 20 บาทต่อ 1ชิ้น! เพื่อให้เรานำ ไปรีไซเคิลอย่างถูกวิธีต่อไป อย่าลืมนึกถึง “7R” ทุกครั้งที่ช้อปปิ้งหรือก่อนทิ้งขยะนะคะ อ้างอิงจาก https://www.greenpeace.org/thailand/story/16588/plastic-7r-tomanage-single-use-plastic-problem/ 7R คืออะไร? เรามาช่วยกันลดขยะได้ด้วย 7 วิธีนี้
บทความน่ารู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ศ ุ ภลก ั ษณ ์ โบราณท ี ย ่ ง ั คงอย ู ๕ ่ แมวไทยโบราณ เป็ นแมวทีเ่ชือ่ว่ ามถี ิ น่กําเนิ ดอยู ่ ในประเทศไทยและ ถูกบนัทกึไว้ ในสมุดข่ อยโบราณ มคีวามเชือ่ว่ า หากเลยี ้งแมวไทยมงคลไว้ ในบ้ านกจ ็ ะให้ คุณแก่ เจ้ าของทง้ัทรพัย์สนิเงนิทอง โชคลาภ อํานาจหรอืบารมี นอกจากนี แ้มวไทยยงัมนี ิ สยัอ้ อนเก่ ง รกับ้ าน รกัเจ้ าของ ฉลาดและคล่ องแคล่ ว ว่ องไว แมวไทย วเ ิ ช ี ยรมาศ ขาวมณ ี สส ี วาด โกญจา หรอ ื โกนจา เชือ่ว่ า หากเลยี ้งไว้ จะได้ ยศถา ลาภยศ และเจรญิรุ ่ งเรอืง เชือ่ว่ า หากเลยี ้งไว้ จะมทีรพัย ์ สมบตั ิ เพิ ม่พูน ปราศจากโรคภยั ไข้ เจบ ็ เชือ่ว่ า หากเลยี ้งไว้ จะค าคูณเจ้ าของ และนําโชคลาภมาให้เชือ่ว่ า หากเลยี ้งไว้ จะนํามาซ่ึงความสุขสวสัดิ ์ เป็ นมงคลแก่ เจ้ าของ เชือ่ว่ า หากเลยี ้งไว้ จะช่ วยให้ ประสบความสําเรจ ็ เสรมิอํานาจวาสนา