ช่างหุ่นรูป ทำ การต่อหุ่นเครื่องอุปโภคชนิด ต่างๆ สำ หรับนำ ไปตกแต่ง หรือประดับด้วย วัสดุ ต่างๆ ให้สวยงามมีคุณค่าต่อไปใน ลักษณะงานประณีตศิลป ปกติใช้วัสดุประเภท หวาย ไม้ระกำ ไม้อุโลก ไม้สมพง ไม้ไผ่ เป็นต้น นำ มาผูก ขด หรือต่อกันขึ้นเป็นรูป โกลน โดยอาศัยกาวบ้าง ไม้กลัดบ้าง ผนึก หรือเสียบตรึงให้วัสดุที่จะคุมกันขึ้นเป็นรูปทรง มั่นคงอยู่ได้ งานหุ่นรูปโกลนที่ทำ ขึ้นโดยวิธีหุ่นรูปนี้ มี ตัวอย่างเช่น หุ่นพานแว่นฟ้า หุ่นตะลุ่ม หุ่น เตียน หุ่นกะบะ เป็นต้น หุ่นรูปโกลนที่ได้ทำ ขึ้น นี้ยังไม่เป็นชิ้นงานที่สำ เร็จสมบูรณ์ จะต้องนำ ไปตกแต่งด้วยการถมสมุก ทารักแล้ว เขียน ลายปิดทองรดน้ำ บ้าง ประดับกระจกบ้าง ประดับมุกบ้าง หรือปั้นลายด้วยรักสมุกให้ สำ เร็จสมบูรณ์และสวยงาม ต่อไปอีกทอด หนึ่ง ๔๘
ช่างผูกหุ่น เป็นช่างหุ่นประเภทที่ทำ หน้าที่ สร้างสรรค์หุ่นต่างๆ ที่มีขนาดย่อมและขนาด ใหญ่ ด้วยการใช้ไม้ไผ่ หวาย เป็นต้น นำ มาผ่า จักเกรียกออกเป็นชิ้นๆ แล้วคุมกันขึ้นเป็นโครง ร่างด้วยวิธีผูกมัด ขัดกันทำ ให้เป็นโครงรูปดังที่ ต้องการแล้วจึงใช้ลำ แพนบ้าง กระดาษบ้าง ผ้าบ้าง ทับโครงรูปที่ได้ผูกขึ้นเป็นหุ่นนั้นให้เป็น รูปทรงสมบูรณ์ตามต้องการ ๔๙
ช่างรักLacquering ๕๐
ประกอบด้วย ช่างผสมรัก ลงรักพื้น ช่างปิด ทอง ช่างประดับกระจก และช่างมุก เพื่อการ ทำ ลวดลายประดับมุก “รัก” คือยางไม้ที่ได้จากต้นรักนั่นเอง ซึ่ง สามารถนำ มาใช้งานทางศิลปกรรมได้ โดย เฉพาะงานปิดทองในการทำ “ลายรดน้ำ ” ๕๑
“ช่างรัก” เป็นคำ เรียกช่างประเภทหนึ่ง ซึ่ง อาศัย “รัก” เป็นวัตถุสำ คัญ สำ หรับประกอบ งาน ศิลปกรรม เเบบประณีตศิลป์ รัก หรือ ยางรัก มีคุณลักษณะเป็นยาง เหนียว สามารถเกาะจับพื้นของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ที่ประสงค์จะทา หรือ ถมทับ หรือ เคลือบผิว ได้ดี มีคุณสมบัติที่ทำ ให้ผิวพื้นซึ่งทา หรือ เคลือบรัก เป็นผิวมันภายหลังรักแห้งสนิท มี คุณภาพคงทนต่อ ความร้อน ความชื้น กรด หรือ ด่างอ่อนๆ เป็นวัสดุที่ใช้เชื่อมสมุก หรือ สีเข้าด้วยกัน เชื่อมระหว่างผิวพื้นกับวัสดุ สำ หรับตกแต่ง เช่น กระจกสี เปลือกหอย และ ยังใช้ผสมสีเข้าด้วยกัน มาแต่โบราณกาล ๕๒
ช่างบุMetel Beating ๕๓
“บุ” คือการตีแผ่ให้แบน ทั้งเป็นแผ่นเรียบ ๆ และเป็นรูปร่างต่าง ๆ ช่างบุต้องชำ นาญด้าน งานโลหะทุกชนิด เช่น ทองแดง เงิน นาก และทองคำ อุปกรณ์คือ ทั่งและค้นเหล็ก ซึ่งมีหลาย ขนาดและรูปร่างต่างกันไป ๕๔
“บุ” คือการตีแผ่ให้แบน ทั้งเป็นแผ่นเรียบ ๆ และเป็นรูปร่างต่าง ๆ ช่างบุต้องชำ นาญด้าน งานโลหะทุกชนิด เช่น ทองแดง เงิน นาก และทองคำ อุปกรณ์คือ ทั่งและค้นเหล็ก ซึ่งมีหลาย ขนาดและรูปร่างต่างกันไป ๕๕
ช่างบุ ที่เป็นช่างหลวง มาแต่โบราณกาล คือ ช่างประเภทที่ทำ การบุโลหะ ให้แผ่ออก เป็นแผ่นบางๆ แล้วนำ ไปหุ้มคลุมปิดเข้ากับ “หุ่น”ชนิดต่างๆ เพื่อปิดประดับทำ เป็นผิว ภายนอกของ “หุ่น” ที่ทำ ขึ้นด้วยวัตถุต่างๆ เช่น ไม้ ปูน โลหะ หิน เป็นต้น ให้เกิดความ งาม มีคุณค่า และ ความคงทนถาวรอยู่ได้นาน ปี งานบุโลหะ ทำ ขึ้นสำ หรับหุ้มห่อปิดคลุมหุ่น ชนิดต่างๆ อาจทำ แก่สิ่งที่เรียกว่าหุ่นขนาด ย่อมๆ ไปจนกระทั่งทำ แก่หุ่นขนาดใหญ่มาก ดังตัวอย่างงานบุในแต่ละสมัยต่อไปนี้ ๕๖
ช่าง ปูน Plastering ๕๗
งานปูนจะมีทั้งงานซ่อมและสร้าง แบ่งเป็น หมู่ ปูนก่อ เป็นเพียงการเรียงอิฐ ไม่ต้องประณีต หมู่ปูนฉาบ คือการตกแต่งอิฐที่ก่อให้เรียบงาม และหมู่ปูนปั้น หมู่นี้จะสร้างงานให้มีความงดงามทาง ศิลปะ ลายปูนปั้นต้องทำ ตอนปูนยังไม่แข็งตัว ๕๘
งานปูนจะมีทั้งงานซ่อมและสร้าง แบ่งเป็น หมู่ ปูนก่อ เป็นเพียงการเรียงอิฐ ไม่ต้องประณีต หมู่ปูนฉาบ คือการตกแต่งอิฐที่ก่อให้เรียบงาม และหมู่ปูนปั้น หมู่นี้จะสร้างงานให้มีความงดงามทาง ศิลปะ ลายปูนปั้นต้องทำ ตอนปูนยังไม่แข็งตัว ๕๙
บรรณานุกรม https://www.silpa-mag.com/art/article_96093 http://www.digitalschool.club/digitalschool/art/ art1_2/lesson3/content3_1/pemtem11.php https://www.blockdit.com/posts/603878ee0336751 8a6eb7f18 http://202.44.68.33/node/48266 http://202.44.68.33/node/89398 https://www.blockdit.com/posts/602da7acc6b98d 0bc4070b48 ๖๐