บัญชีเบื้องต้น

การบัญชีเบื้องต้น ภาคเรียนที่ 1 / 2567 วิทยาลัยเทคนิคพัทลุง

คำ นำ หนังสือเล่มเล็กนี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาโครงงาน (30201-8501) โดยมีจุดประสงค์เพื่อเป็นการศึกษาเสริมความ รู้ความเข้าใจ เรื่องการบัญชีเบื้องต้น สำ หรับผู้สนใจได้มากยิ่ง ขึ้น ผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือเล่มเล็กเล่มนี้ จะเป็น ประโยชน์แก่ผู้ที่ได้อ่านอย่างมาก หากมีข้อผิดพลาดประการใด ทางผู้จัดทำ ขออภัยไว้ ณ ที่นี้ด้วย จัดทำ โดย นางสาวธัญทิพย์ จูสุข นางสาวมยุรฉัตร มากสุข ก

ความหมายของบัญชีเบื้องต้น ความหมายของคำ ว่า การบัญชี หรือ ACCOUNTING แตกต่างจากคำ ว่า การทำ บัญชี หรือBOOK KEEPING แต่มี ความหมายที่ใกล้เคียงกัน เพราะการบัญชีคือหลักปฏิบัติหรือ รูปแบบในการทำ บัญชีส่วนคำ ว่า การทำ บัญชีก็คือการจด บันทึกหรือการทำ บัญชีซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการบัญชี ดังนั้น การบัญชีเบื้องต้น คือหลักปฏิบัติทางบัญชีที่ เกี่ยวข้องตั้งแต่การออกแบบระบบบัญชี การวางรูปบัญชี การบันทึกบัญชี การรายงานทางบัญชี การวิเคราะห์ข้อมูล ทางการบัญชีและการสอบบัญชี โดยผู้ที่มีหน้าที่รับผิดชอบ งานทั้งหมดเรียกว่า นักบัญชี หรือ ACCOUNTANT โดยสรุป จะเห็นว่าเรื่องของระบบบัญชีหากนักธุรกิจหรือผู้ ประกอบการรู้จักศัพท์บัญชีและเข้าใจความหมายของศัพท์ ทางบัญชีบ้าง ก็จะเป็นประโยชน์สำ หรับการบริหารโดย เฉพาะการบัญชีเบื้องต้นที่ถือว่าเป็นหัวใจสำ คัญของการทำ ธุรกิจทุกประเภท

ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการบัญชี บัญชีเบื้องต้น เป็นขั้นตอนการเก็บรวบรวมข้อมูลพร้อมเก็บหลัก ฐาน เช่น เก็บใบเสร็จที่มีการซื้อหรือขาย การจดบันทึกลงในสมุดบัญชีรายวัน ซึ่งจะบอกรายการว่าใน แต่ละวันใช้จ่ายอะไรไปบ้างพร้อมราคา รายการบัญชีต้องใส่หน่วยเงินด้วยเช่น บาท ดอลลาร์ เป็นต้น ราคาที่ลงรายละเอียดนั้นจะมีค่าคงที่ แม้ค่าเงินนั้นจะมีการ เปลี่ยนแปลงก็ตาม แยกประเภท บัญชีเบื้องต้น โดยการจัดหมวดหมู่ เพื่อดูยอดคง เหลือเช่น สินทรัพย์ หนี้สิน ทุน รายได้และค่าใช้จ่าย ผลการสรุปข้อมูลทางการเงิน เรียกว่า งบการเงิน (FINANCIAL STATEMENT) ประกอบด้วย5ส่วนคือ 1. 2. 3. 4. 5. 5.1 งบกำ ไรขาดทุน 5.2 งบดุล 5.3 งบแสดงการเปลี่ยนแปลงในส่วนของผู้ถือหุ้น 5.4 งบกระแสเงินสด 5.5 หมายเหตุประกอบงบการเงิน

การทำ บัญชีมีวัตถุประสงค์เพื่ออะไร? เพื่อให้เจ้าของกิจการทราบถึงสถานะการเงินเพื่อควบคุมการใช้เงิน เพราะเป็นผู้มีอำ นาจสูงสุดในการดำ เนินกิจการแม้ว่าจะมีหุ้นส่วนด้วย ก็ตาม เพื่อให้เจ้าของได้ทราบถึงว่ากิจการมีผลกำ ไรหรือขาดทุน อย่างไรบ้าง เพื่อหาแนวทางการแก้ไขและพัฒนา เพื่อให้ทราบสถานะทางการเงินว่ามีปัญหาหรือไม่อย่างไร โดยคุณ สามารถกลับไปดูข้อมูลเก่าเพื่อเปรียบเทียบ เชื่อว่าคุณจะพบทางออก อย่างแน่นอน เพื่อบันทึกอย่างมีระบบโดยการจำ แนกประเภทก่อนและหลังตาม ลำ ดับ เพื่อดูสถานะทางการเงินของตัวเองว่ามีรายรับและรายจ่ายเท่าไหร่ เพื่อดูรายการที่จ่ายว่ามีความจำ เป็นหรือไม่ เพื่อจัดสรรการเงินให้มีระเบียบมากขึ้น เพื่อให้มีเงินเก็บเพราะการทำ บัญชีนั้นจะทำ ให้คุณใช้เงินเป็นระบบมาก ขึ้น ความสำ คัญของ บัญชีเบื้องต้น ไม่ว่าจะทำ ธุรกิจหรือไม่ก็ตามล้วนมีความ สำ คัญ ซึ่งมีวัตถุประสงค์แยกได้2 หัวข้อใหญ่คือ กิจการและชีวิตประจำ วัน ดังนี้ วัตถุประสงค์ทำ บัญชีของกิจการ 1. 2. 3. 4. วัตถุประสงค์ทำ บัญชีของชีวิตประจำ วัน 1. 2. 3. 4.

ประโยชน์ของการบัญชีกับธุรกิจ แม้จะเป็นเพียงการทำ บัญชีเบื้องต้น ก็ตาม ยังสามารถทำ ให้คุณทราบได้ ถึงสถานะว่าตอนนี้ธุรกิจของคุณนั้นอยู่ในระดับใด ประสบความสำ เร็จไปมาก น้อยแค่ไหน รู้แบบนี้คุณจะต้องเริ่มวางแผนเพื่อพัฒนาให้ดีกว่าเดิม เพื่อให้มี กำ ไรจากการประกอบเพิ่มมากขึ้น พร้อมกับควบคุมค่าใช้จ่ายที่จำ เป็นและไม่ จำ เป็น ทั้งหมดที่เรากล่าวไปนั้นล้วนมีประโยชน์ต่อกิจการอย่างมาก คุณจึง ต้องให้ความใส่ใจเป็นพิเศษ โดยการจ้างสำ นักงานบัญชีม ชี าโดยเฉพาะ เพื่อให้ ทราบผลประกอบการชัดเจนขึ้น ข้อมูลทางการบัญชีเป็นประโยชน์ต่อผู้ บริหาร ช่วยในการกำ หนดนโยบายในการวางแผนและช่วยในการตัดสินใจ ต่าง ๆ ในการบริหารงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ บัญชีเบื้องต้นสำ คัญอย่างไรกับผู้บริหาร การเป็นผู้บริหารไม่ได้มีเพียงหน้าที่ดุแลพนักงานให้อยู่ภายใต้กฎเกณฑ์เท่านั้น แต่ยังต้อง ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับ บัญชีเบื้องต้น ด้วยเพราะข้อมูลทางบัญชีที่มีการจดบันทึกไว้ด้วย พนักงานฝ่ายนี้โดยเฉพาะสามารถทำ ให้คุณทราบถึงสถานะปัจจุบันว่าดำ เนินการไปอย่างไร แล้วลองนึกภาพหากคุณไม่เคยเปิดบัญชีดูเลย การเงินของคุณจะต้องมีปัญหาอย่างแน่นอน วันนี้เราจึงจะมาบอกความสำ คัญให้คุณได้เข้าใจมากกว่าเดิม ดังนี้ 1.ผู้บริหารจะสามารถทราบ ได้ถึงความก้าวหน้าธุรกิจตัวเอง ว่าตลอดระยะที่ดำ เนินกิจการมามีการพัฒนาไปอย่างไรด้าน ไหนบ้าง ซึ่งบัญชีก็เป็นตัวที่สามารถบอกได้เช่นกัน 2.ทำ ให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทราบถึงผลประกอบ การและมีการตัดสินใจร่วม เพื่อให้กิจการดำ เนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ 3.ทำ ให้ผู้บริหาร ทราบถึงปัญหาหรือข้อบกพร่องที่เกิดขึ้นภายในกิจการ บัญชีเบื้องต้น จึงถือเป็นข้อมูลนำ แนวทางในการปรับปรุงการดำ เนินงานกิจการในอนาคต4.ทำ ให้ผู้บริหารรู้จักการจัดการกับ ต้นทุนที่เพิ่มมากขึ้นและควบคุม อาจส่งผลต่อการดำ เนินกิจการในอนาคต

ใครบ้างที่จำ เป็นต้องรู้ข้อมูลบัญชีเบื้องต้น ผู้ถือหุ้น (STOCKHOLDER)คือคนที่นำ เงินมาลงทุนทำ กิจการนั้น ๆ ร่วมกับบุคคลอื่นไม่ว่าจะเป็นเงินสดหรือสิ่งของก็ตาม ดังนั้น ผู้ถือหุ้นจึงมีความจำ เป็นต้องทราบถึงสถานะการเงิน เจ้าหนี้ (CREDITOR) บุคคลที่มีอำ นาจให้กู้ยืนเงินมาดำ เนินธุรกิจ ฉะนั้นเขาจึงมีสิทธิทราบข้อมูลเกี่ยวกับบัญชี ผู้บริหาร (MANAGEMENTTEAM) เป็นผู้ที่ได้รับผลตอบแทน ฉะนั้นจึงเป็นคนที่จะต้องวทราบข้อมูลนี้มากกว่าคนอื่น พร้อมกับ หาทางแก้ไข พนักงาน (EMPLOYEE)แม้พวกเขาจะเป็นเพียงพนักงานแต่ก็ สามารถทราบถึงผลประกอบการณ์เช่นกัน เพื่อสามารถคาด การณ์อนาคตว่าจะได้รับการขึ้นเงินเดือนหรือโบนัสหรือไม่ ลูกค้า (CUSTOMER) จะเป็นการรับข้อมูลในรูปแบบการบริการ เช่น หากสั่งของกับบริษัทนั้น ๆ ไปแล้วยังไม่ได้รับหรือช้ามาก อาจ ทำ ให้ลูกค้าเกิดความสงสัยว่าสถานะทางการเงินหรือต๊อกสินค้ามี ปัญหาแน่นอนส่งผลต่อความเชื่อถืออย่างแน่นอน 1. 2. 3. 4. 5.

บัญชีเบื้องต้นกับชีวิตประจำ วัน จดบันทึกสม่ำ เสมอไม่ว่าคุณจะใช้จ่ายหรือมีรายได้เสริมจากช่องทางใด ก็ตามควรที่จะจดบันทึกอย่างละเอียดเพราะจะทำ ให้คุณสามารถบริหาร เงินและวิเคราะห์ความจำ เป็นต่อรายจ่ายนั้น ๆ ว่าส่งผลอย่างไรต่อ สถานการณ์การเงินของคุณ ซึ่งมันส่งผลต่อสถานะทางการเงินของคุณ โดยตรงเพื่อให้คุณไม่ใช้เงินเกินงบที่วางไว้ในแต่ละเดือนหรือแต่ละวัน บัญชีเบื้องต้น จดบันทึกแบบแยกประเภท การแยกประเภทจะทำ ให้การ เงินมีระเบียบและเห็นภาพชัดมากขึ้น สามารถมองเห็นความไม่จำ เป็นที่ใช้ จ่ายไป เช่น การไปจ่ายตลาดทั้งเดือนนั้นเป็นอย่างไร จ่ายไปเท่าไหร่ มีการ ช้อปปิ้งสิ่งไม่จำ เป็นบ่อยแค่ไหน ซึ่งเมื่อจดแล้วก็ต้องกลับมาย้อนดูว่าสิ่ง ไหนควรตัดออก เพื่อลดรายจ่ายสิ่งที่จะส่งผลกระทบต่อการเงิน สรุปบัญชีทุกเดือน เมื่อมีการจดบันทึกก็ต้องมีการสรุปด้วยว่าที่ผ่านมานั้น ใช้จ่ายอะไรไปบ้าง หากคุณมีระเบียบในการจดมากเท่าไหร่ความผิดพลาด ที่เกิดขึ้นก็จะลดลงและทำ ให้คุณสามารถวางแผนการเงินในช่วงเดือนหน้า ได้ดีขึ้น ที่สำ คัญเมื่อคุณนำ มาหักลบกันแล้วจำ นวนเงินในแต่ละประเภทนั้น ติดลบ หรือพอดีลงตัวหรือไม่ หากมีเงินเก็บด้วยถือเป็นการดี หากใครอยากประสบความสำ เร็จทางการเงิน จะต้องให้ความสำ คัญกับ บัญชี เบื้องต้น เพราะมีนจะเป็นตัวช่วยที่สามารถทำ ให้คุณจัดแจงรายรับและรายจ่าย ของตัวเองหรือครอบครัวได้ หากคุณมองว่าไม่สำ คัญการเงินในอนาคตของคุณจะ มีปัญหาอย่างแน่นอน ฉะนั้นเราไปดูวิธีการเริ่มต้นทำ บัญชีกัน เพื่อให้เดือนนี้ไม่ ช็อตหรือขัดสน 1. 2. 3.

สมการบัญชี สินทรัพย์คือ ทรัพยากรที่อยู่ในความควบคุมของกิจการและสามารถก่อ ให้เกิดประโยชน์เชิงเศรษฐกิจต่อกิจการได้เช่น เงินสดลูกหนี้ สินค้า ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ สินทรัพย์ไม่มีตัวตน เป็นต้น หนี้สิน คือ ภาระผูกพันที่เป็นผลจากอดีตถึงปัจจุบัน ทำ ให้กิจการต้องสูญ เสียประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต(เพราะต้องจ่ายชำ ระคืน) เช่น เจ้าหนี้ ค่าใช้จ่ายค้างจ่ายเงินกู้ยืม เป็นต้น ส่วนของเจ้าของคือ มูลค่าสินทรัพย์สุทธิ หลักจากหักหนี้สินทั้งสิ้นออกแล้ว ซึ่งสามารถเขียนเป็นสมการได้ดังนี้ ส่วนของเจ้าของ = สินทรัพย์– หนี้สิน สมการบัญชีคือสมการที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างสินทรัพย์ หนี้สิน และ ส่วนของเจ้าของ โดยมีสมการดังต่อไปนี้ สินทรัพย์ = หนี้สิน +ส่วนของเจ้าของ 1. 2. 3. การแปลความหมายจากสมการบัญชี เราลองมาทบทวนสมการบัญชีสินทรัพย์ = หนี้สิน +ส่วนของเจ้าของ จะเห็น ได้ว่า หนี้สิน +ส่วนของเจ้าของ จะเป็นแหล่งที่มาของเงินทุนในการจัดหา ทรัพย์สิน

สมการบัญชี ยกตัวอย่างเช่น บริษัท A มีสินทรัพย์100 บาท มีหนี้สิน 30 บาท และมีส่วน ของเจ้าของ 70 บาท หมายความว่าบริษัทมีสินทรัพย์ทั้งหมด100 บาท เพื่อใช้ในการดำ เนินธุรกิจ โดยแหล่งที่มาของเงินทุนในการจัดหาสินทรัพย์ดังกล่าวเพื่อนำ มาใช้ในการดำ เนิน งาน เกิดจากการก่อหนี้ 30 บาท และเป็นเงินทุนของกิจการเองจำ นวน 70 บาท หลักการบัญชี หลักการบัญชีที่สำ คัญที่ผู้ประกอบการควรต้องทราบคือการบันทึกบัญชีจะบัน ทึกตามเกณฑ์สิทธิ ไมได้บันทึกตามเกณฑ์เงินสด กล่าวคือจะบันทึกรายการตามสิ่ง ที่เกิดขึ้นจริงในธุรกิจยกตัวอย่างช่น เมื่อบริษัทซื้อสินค้าเข้ามาในบริษัทและได้รับ สินค้าแล้ว ข้อมูลบัญชีจะบันทึกสินค้าเข้ามาในงบการเงินเลย ถึงแม้ว่าบริษัทจะยัง ไม่ได้จ่ายชำ ระค่าสินค้าดังกล่าวตามเกณฑ์เงินสด

สมการบัญชี การขายสินค้า–จะบันทึกขายและรับรู้รายได้เมื่อกิจการส่งมอบสินค้าให้ แก่ลูกค้าแล้ว ไม่ใช่เมื่อได้รับเงินจากลูกค้า การซื้อสินค้า–จะบันทึกซื้อสินค้าเมื่อกิจการได้รับสินค้าจากทาง SUPPLIERแล้ว ไม่ใช่เมื่อจ่ายเงินให้แก่ SUPPLIER การบันทึกค่าใช้จ่าย–ค่าใช้จ่ายต่างๆจะถูกบันทึกบัญชีเมื่อบริษัทได้ใช้ บริการนั้นแล้วยกตัวอย่าง เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟฟ้า ในเดือน 12 ที่บริษัทจะต้อง จ่ายในเดือน 1 ปีถัดไป ค่าน้ำ ค่าไฟฟ้าดังกล่าวนั้นจะต้องบันทึกบัญชีเข้า มาที่เดือน 12 เลยถึงแม้ว่าบริษัทจะยังไม่ได้จ่ายชำ ระเงินตามเกณฑ์เงินสด หลักเกณฑ์ในการบันทึกรายการตามเกณฑ์สิทธิสามารถสรุปได้ดังต่อไปนี้ สรุปสมการบัญชีและหลักการบัญชี สมการบัญชีและหลักการบัญชีเป็นพื้นฐานที่สำ คัญมากสำ หรับที่ผู้ประกอบ การที่ต้องการศึกษาเกี่ยวกับงบการเงิน สมการบัญชีจะต้องเป็นจริงเสมอนั่นคือ สินทรัพย์ = หนี้สิน +ส่วนของเจ้าของและ หลักการพื้นฐานที่สำ คัญนั่นคือบัญชี จะบันทึกรายการตามเกณฑ์สิทธิ ไม่ใช่ตามเกณฑ์เงินสด

วงจรบัญชี

วงจรบัญชี