ใบความรู้ วงจรการปฏิบัติบัญชีของธุรกิจ บัญชีมีความสำคัญและเป็นประโยชน์กับบุคคลหลายฝ่าย สำหรับธุรกิจขนาดเล็กผู้ใช้ประโยชน์จากข้อมูลทางบัญชีมีเพียงเจ้าของกิจการและเจ้าหนี้กิจการ ส่วนธุรกิจขนาดใหญ่ผู้มีส่วน

ใบความรู้ วงจรการปฏิบัติบัญชีของธุรกิจ

บัญชีมีความสำคัญและเป็นประโยชน์กับบุคคลหลายฝ่าย สำหรับธุรกิจขนาดเล็กผู้ใช้ประโยชน์จากข้อมูลทาง
บัญชีมีเพียงเจ้าของกิจการและเจ้าหนี้กิจการ ส่วนธุรกิจขนาดใหญ่ผู้มีส่วนได้เสียในธุรกิจมีมากขึ้น ข้อมูลทางบัญชีจึงมี
ความสำคัญและเป็นประโยชน์แก่ผู้บริหารงาน เจ้าของกิจการหรือผู้ถือหุ้นเจ้าหนี้ พนักงาน ลูกจ้าง และส่วนราชการที่
เกี่ยวข้องกับการประเมินภาษี เป็นต้น การบัญชีการเงินเป็นสาขาหนึ่งของการบัญชีซึ่งเน้นการรายงานให้ทราบถึงผล
การดำเนินงาน ฐานะการเงินและการเปลี่ยนแปลงฐานะการเงินของกิจการ โดยมีขั้นตอนการปฏิบัติทางการบัญชีหรือ
วงจรบัญชี ดังแผนภูมิที่ 1.1

วงจรบัญชี หมายถึง การบันทึกรายการค้าที่เกิดขึ้นเพื่อเป็นหลักฐานในการจัดทำรายงานทางการเงิน โดย
เริ่มจากการเก็บรวบรวม บันทึกจำแนก และสรุปผลข้อมูลทางบัญชี เพื่อรายงานผลการดำเนินงานและฐานะทางการ
เงินของกิจการตามรอบระยะเวลาบัญชีหนึ่งซึ่งเรียกอีกอย่างว่า “กระบวนการจัดทำบัญชี (Accounting Process) สรุป
ได้ดังนี้

รายการค้า

วิเคราะห์รายการค้า

บันทึกรายการค้าในสมุดรายวันขั้นต้น

ผ่านรายการไปบัญชีแยกประเภท

งบทดลอง

กระดาษทำการ

รายการปิดบัญชี

งบการเงิน

รายการกลับบัญชี
แผนภูมิที่ 1.1 กระบวนการจัดทำบัญชี (Accounting Process)

สมุดบัญชีขั้นต้น

จัดทำงบการเงิน สมุดบัญชีขั้นต้น
1.งบแสดงฐานะการเงิน
1.สินทรัพย์
2.งบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ 2.หนี้สิน
3.ส่วนของเจ้าของ

4.รายได้
5.ค่าใช้จ่าย

แผนภูมิที่ 1.2 กระบวนการจัดทำบัญชีของกิจการเจ้าของคนเดียวธุรกิจให้บริการ

บันทึกบัญชี สมุดบัญชีขั้นต้น แยกประเภท
1.สมุดรายวันซื้อ
เริ่มต้นงวดบัญชี 2.สมุดรายวันขาย สมุดบัญชีแยกประเภท
รายการปรับปรุงและปิดบัญชี 3.สมุดรายวันรับเงิน แยกประเภทย่อย
4.สมุดรายวันจ่ายเงิน -ลูกหนี้
งบการเงิน 5.สมุดรายวันทั่วไป -เจ้าหนี้
งบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ
งบแสดงฐานะการเงิน งบทดลอง สรุปผล
ก่อนปรับปรุง
งบแสดง หลังปรับปรุง
การเปลี่ยนแปลง หลังปิดบัญชี
ของผู้เป็นหุ้นส่วน
รายงานที่เกี่ยวกับระบบภาษี
รายงานสินค้าและวัตถุดิบ

รายงานภาษีซื้อและภาษีขาย
กรอกแบบ ภ.ง.ด. 53 , 30 , 50 , 51

แผนภูมิที่ 1.3 กระบวนการจัดทำบัญชีของกิจการห้างหุ้นส่วนธุรกิจประเภทซื้อมาขายไป

เอกสารทางการค้า สมุดบัญชีขั้นต้น สมุดบัญชีแยกประเภท
1.สมุดรายวันซื้อ
รายการปรับปรุงและปิดบัญชี 2.สมุดรายวันขาย แยกประเภทย่อย
3.สมุดรายวันรับเงิน -ลูกหนี้
งบการเงิน 4.สมุดรายวันจ่ายเงิน -เจ้าหนี้
งบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ 5.สมุดรายวันทั่วไป
งบแสดงฐานะการเงิน
งบแสดงการเปลี่ยนแปลง งบทดลอง
ก่อนปรับปรุง
ของผู้เป็นหุ้น หลังปรับปรุง
งบกระแสเงินสด หลังปิดบัญชี

รายงานที่เกี่ยวกับระบบภาษี
รายงานสินค้าและวัตถุดิบ

รายงานภาษีซื้อและภาษีขาย
กรอกแบบ ภ.ง.ด. 53 , 30 , 50 , 51

แผนภูมิที่ 1.4 กระบวนการจัดทำบัญชีของกิจการบริษัทจำกัดธุรกิจประเภทผลิตสินค้าเพื่อจำหน่าย