รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในการพัฒนาคุณภาพชีวิต ของคณะสงฆ์อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่

การประชุมวิชาการระดับชาติ
คร้ังท่ี 2 พ.ศ. 2563

รวมบทความวชิ าการโครงการสัมมนาวชิ าการระดบั ชาตคิ รง้ั ท่ี 2

บรรณาธิการ พระมหาเอกชัย สุชโย, ป.ธ.9
กองบรรณาธิการ พระศรีรัชมงคลบัณฑิต, รศ., ป.ธ.9
พระมหาขนบ สหายปญฺโญ, ดร., ป.ธ.9
ด�าเนินการจัดพิมพ์โดย พระมหาวิชิต อคฺคชิโต
รศ. ดร.บุญร่วม ค�าเมืองแสน
พิมพ์คร้ังท่ี ดร.ประเวช วะทาแก้ว
สถานท่ีพิมพ์ นางสาวสิริพร ครองชีพ
นางสาวจันทิมา แสงแพร
ส�านักงานคณบดี คณะศาสนาและปรัชญา
มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
248 ม.1 ถ.ศาลายา-นครชัยศรี ต.ศาลายา
อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม 73170
โทรศัพท์ 02-444-6000 ต่อ 1075-6
E-mail : [email protected]
1 (กันยายน 2563)
สาละพิมพการ
9/609 ซอยกระทุ่มล้ม 6 ถนนพุทธมณฑลสาย 4
ต�าบลกระทุ่มล้ม อ�าเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม 73220
โทร. 0-24292452, 096-9018885, 061-2325928
email : [email protected]

ค�าปรารภ

คณะศาสนาและปรัชญา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ได้จัด ”การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 2
เรื่อง ปรัชญาสุวรรณภูมิ : กระบวนทัศน์พระพุทธศาสนาเพื่อพัฒนาชีวิตในศตวรรษที่ 21 (The 2nd National
Academic Conference on ”Suvarnabhumi Philosophy : Buddhist Paradigm for Life Development in
the 21st Century)„ เพื่อเปิดโอกาสให้คณาจารย์ นักศึกษาและนักวิจัยทั้งหลาย ได้น�าผลงานการวิจัยและผลงาน
วิชาการของตนมาน�าเสนอในรูปแบบการน�าเสนอบนเวทีหรือป้ายโปสเตอร์

เนื่องด้วยการศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษาน้ัน ผู้ที่จะจบการศึกษาได้ต้องน�าผลงานวิจัย และวิทยานิพนธ์ หรือ
ส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์ตีพิมพ์ หรืออย่างน้อยได้รับการยอมรับให้ตีพิมพ์ในวารสารระดับชาติหรือระดับนานาชาติ
ท่ีมีคุณภาพตามประกาศคณะกรรมการการอุดมศึกษา นอกจากนั้น กระบวนการศึกษาทั้งคณาจารย์ประจ�าหลักสูตร
อาจารย์สอน และอาจารย์สอบดุษฎีบัณฑิตหรือมหาบัณฑิตต้องมีคุณสมบัติทางผลงานวิชาการ กระบวนการพัฒนา
วิชาการของสถาบันจึงเป็นเรื่องท่ีส�าคัญอย่างย่ิง

บทความวิจัยและบทความวิชาการทุกชิ้น มีคุณค่าต่อการศึกษาและพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการพัฒนาไป
สู่นวัตกรรมเพ่ือสร้างสรรค์สังคมและพัฒนาชีวิตตามแนวทางของพระพุทธศาสนา ซ่ึงสอดคล้องกับปรัชญาของ
มหาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั ”ความเปน็ เลศิ ทางวชิ าการตามแนวพระพทุ ธศาสนา„ และสอดคลอ้ งกบั วสิ ยั ทศั น์
และปณิธานของคณะศาสนาและปรัชญา ”มุ่งเน้นผลิตบัณฑิตให้มีความประพฤติดี ความรู้ดี ความสามารถดี และ
ความเป็นผู้มีใจสูง„ ”ผลิตบัณฑิตเพียบพร้อมด้วยความรู้และคุณธรรม เพื่อประโยชน์แก่ชาติและพระพุทธศาสนา„
โดยหวังเป็นอย่างย่ิงว่า นักวิชาการท้ังหลาย ทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์ จะได้นา� หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาไปปรับ
ใช้ในกิจกรรมและการพัฒนาชีวิตอย่างเป็นรูปธรรม เพ่ือให้เกิดสันติสุขและแก้ปัญหาทางสังคมได้อย่างแท้จริง

ขอท่านท้ังหลายจงกระท�าหน้าที่ของตนเองให้ดีท่ีสุดในฐานะนักวิชาการ รังสรรค์ผลงานออกมาอย่างต่อเน่ือง
น�าเสนอผลงานท่ีมีคุณภาพเพื่อให้เป็นประโยชน์ทางวิชาการ และดา� รงตนให้เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ ตาม
แนวทางของพระพุทธศาสนา

พระราชปฏิภาณโกศล, ผศ.ดร.
อธิการบดี

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

ค�าน�า

การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งท่ี 2 ภายใต้แนวคิด ปรัชญาสุวรรณภูมิ : กระบวนทัศน์พระพุทธศาสนา
เพ่ือพัฒนาชีวติ ในศตวรรษที่ 21 (The 2nd National Academic Conference on ”Suvarnabhumi Philosophy
: Buddhist Paradigm for Life Development in the 21st Century) น้ี นับว่าเป็นการยกระดับพัฒนาการประชุม
วิชาการ ซึ่งปีนี้ได้รับความร่วมมือจากภาคีข่ายจากหลายสถาบัน ทา� ให้การประชุมวิชาการระดับชาติคร้ังนี้ สามารถ
ขยายการน�าเสนอผลงานวิชาการให้กว้างขวางมากย่ิงขึ้น มีมหาวิทยาลัยที่เข้าร่วมโครงการ การประชุมวิชาการ ใน
ครั้งนี้ จ�านวน 9 สถาบัน คือ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยราชภัฏ
พระนคร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม และมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุทธยา

การประชุมทางวิชาการและการน�าเสนอผลงานทางวิชาการเป็นเร่ืองส�าคัญ ส�าหรับสถาบันอุดมศึกษาเป็น
อย่างย่ิง ท้ังน้ีเป็นการเปิดโอกาสให้นักศึกษา คณาจารย์และนักวิจัย รวมถึงนักวิชาการท้ังหลาย ได้น�าเสนอองค์
ความรู้ท่ีได้จากการศึกษาค้นคว้าวิเคราะห์สังเคราะห์จนเกิดเป็นองค์ความรู้ใหม่ ให้เป็นท่ีรับทราบทางวิชาการ และ
สามารถน�าไปพัฒนาการศึกษา สังคมและประเทศชาติต่อไป

คณะศาสนาและปรัชญา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ได้จัดให้มีการน�าเสนอผลงานเป็น 2 ประเภท คือ
การน�าเสนอบนเวทีวิชาการ และการน�าเสนอโดยโปสเตอร์ แบ่งตามห้องท่ีน�าเสนอต่าง ๆ โดยมีสาขาวิชาท่ีก�าหนดไว้
3 สาขาวิชา ได้แก่

สาขาวิชาพุทธศาสตร์เพ่ือการพัฒนา (Buddhist Studies for Development)
สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา (Buddhist Studies)
สาขาวิชาปรัชญา ศาสนาและวัฒนธรรม (Philosophy, Religions and cultures)
รายงานบทความวิจัยและบทความวิชาการ เน่ืองในการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ ๒ เล่มนี้ จัดท�าขึ้นเพื่อ
เผยแพร่บทความวิจัยและบทความวิชาการท่ีผู้สนใจเข้าร่วมน�าเสนอ หวังเป็นอย่างย่ิงว่า ผลงานวิชาการแต่ละชิ้น
จักเป็นประโยชน์ต่อการศึกษา และพัฒนาสังคมต่อไป
ในนามคณะศาสนาและปรชั ญา มหาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั และภาคเี ครอื ขา่ ยทกุ สถาบนั ขออนโุ มทนา
และขอบคุณผู้บริหาร คณาจารย์ นักศึกษา นักวิจัย นักวิชาการ และเจ้าหน้าท่ีทุกท่าน ท่ีสนับสนุนช่วยกันขับเคล่ือน
โครงการประชุมวิชาการะดับชาติในคร้ังน้ี ให้ส�าเร็จด้วยดี ขออ�านาจคุณพระศรีรัตนตรัยจงคุ้มครองรักษาทุกท่านให้
ประสบความสุขและความส�าเร็จทุกประการ

พระสุทธิสารเมธี, ดร.
คณบดีคณะศาสนาและปรัชญา
มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิอ่านบทความวิชาการ บทความวิจัย
โครงการการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 2

คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิภายใน

1. พระสุทธิสารเมธี, ดร. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
2. พระศรีรัชมงคลบัณฑิต, รศ. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
3. พระมหาสมศักด์ิ ญาณโพโธ, รศ.ดร. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
4. พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน, ดร. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
5. พระครูสุธีปริยัติโกศล, ดร. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
6. รศ.ดร.บุญร่วม ค�าเมืองแสน มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
7. รศ.ดร.กันตภณ หนูทองแก้ว มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
8. รศ.ดร.สุขพัฒน์ อานนท์จารย์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
9. รศ.ดร.สุวิญ รักสัตย์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
10. ผศ.ดร.แหวนทอง บุญค�า มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
11. ผศ.ดร.สิทธิพร เกษจ้อย มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
12. ผศ.ดร.ส�าราญ ศรีค�ามูล มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
13. ดร.กฤตสุชิน พลเสน มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
14. ดร.ประเวช วะทาแก้ว มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
15. นางสาวสิริพร ครองชีพ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก

1. พระมหาพจน์ สุวโจ, ผศ.ดร. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
2. พระมหาสุพร รกฺขิตธมฺโม, ผศ.ดร. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
3. ผศ.ดร.ประยูร แสงใส มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
4. ผศ.ดร.ปัญญา คล้ายเดช มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
5. ดร.ชัยชาญ สีหานู มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
6. รศ.ดร.อ�าพล บุดดาสาร มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
7. รศ.ดร.ศุภกาญจน์ วิชานาติ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
8. ผศ.ดร.ณัฐธพงษ์ มะลิซ้อน มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
9. ผศ.ดร.ชาติเมธี หงษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
10. ผศ.ดร.เสวียน เจนเขว้า มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
11. ดร.เพ็ญศรี บางบอน มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
12. ผศ.ดร.หอมหวล บัวระภา มหาวิทยาลัยขอนแก่น
13. ผศ.ดร.วิเชียร แสนมี มหาวิทยาลัยขอนแก่น
14. ดร.ประภาส แก้วเกตุพงษ์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

15. ผศ.ดร.สมบูรณ์ วัฒนะ มหาวิทยาลัยมหิดล
16. ผศ.ดร.วุฒินันท์ กันทะเตียน มหาวิทยาลัยมหิดล
17. ผศ.ดร.บุญรอด บุญเกิด มหาวิทยาลัยบูรพา
18. ผศ.ดร.มนตรี วิวาห์สุข มหาวิทยาลัยบูรพา
19. ผศ.ดร.บุญเลิศ ยองเพ็ชร มหาวิทยาลัยบูรพา
20. ผศ.ดร.เทพพร มังกรธานี มหาวิทยาลัยบูรพา
21. ดร.สกุล อ้นมา มหาวิทยาลัยบูรพา
22. ดร.ชัยณรงค์ ศรีมันตะ มหาวิทยาลัยบูรพา
23. ดร.ขันทอง วิชาเดช มหาวิทยาลัยบูรพา
24. รศ.ดร.ประเวศ อินทองปาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
25. ผศ.ดร.ธีรัตม์ แสงแก้ว มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
26. ผศ.ดร.ธวัชชัย ทะราศี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
27. ผศ.ดร.ปิยวดี ยอดนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
28. ดร.รณวีร์ พาผล มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
29. ผศ.ดร.นฤมล อนุสนธิ์พิพัฒน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
30. ดร.กาวี ศรีรัตน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
31. ผศ.ดร.วินัย ภารเวช มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
32. ดร.สุริยะ หาญพิชัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
33. ดร.สุชาติ ค้าทางชล มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น
34. รศ.ดร.สืบพงศ์ สุขสม มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น
35. ผศ.ดร.ณัฐพร ฉายประเสริฐ มหาวิทยาลัยปทุมธานี
36. ดร.เสาวภาคย์ แหลมเพ็ชร มหาวิทยาลัยเกริก
37. ดร.กันยาวีร์ เมฆีวราพันธุ์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ
38. ดร.สุมนา จันทราช มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม
39. ดร.เสน่ห์ เดชะวงศ์ นักวิชาการอิสระ
40. ดร.คลฑรรน์รัตน์ ดิษบรรจง นักวิชาการอิสระ

สารบัญ

ประสิทธิภาพบทเรียน E-learning ของหลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต 1
สาขาวิชาพุทธศาสนศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
Performance E-Learning Lessons In Bachelor Degree Of Education Program In Buddhist Studies
Nakhon Ratchasima Rajabhat University
มานิตย์ อรรคชาติ

บทบาทพระสงฆ์ในการอนุรักษ์โบราณสถานเวียงกุมกาม ต�าบลท่าวังตาล อ�าเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ 9
Roles Of Buddhist Monks In Preserving The Archaeological Site Of Wiang Kum Kam, Tha Wang
Tan Sub-District, Saraphi District, Chaing Mai Province
พระบุญช่วย ติ จิตฺโต (ยังสามารถ)

ความนิยมทางการเมืองต่อพรรคอนาคตใหม่ 18
Political Popularity Towards Future Forward Party
เมย์ลภัส หงษ์ชนินท์รัฐ

การบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาล ของเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี 31
Administration Under The Principles Of Good Governance Of Surat Thani Municipality Surat Thani.
เอนก คงขุนทด, ประจักษ์ ขุราศี

วรรณกรรมท่ีใช้ในการเทศน์แหล่อีสาน 40
The Literature Used In Isan Sermons
วิเชียร แสนมี

การบรรเทาทุกข์ของผู้สูงอายุตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท 50
Suffering Mitigation Of The Elders Base On Theravada Buddhist Philosophy
วนิดา ชุลิกาวิทย์, พระมหามฆวินทร์ ปุริสุตฺตโม

วิเคราะห์แนวคิดทางปรัชญาในประเพณีการแต่งงานสมัยโบราณ 60
Analyzing Philosophical Concepts In Ancient Wedding Traditions
ธาราทิพย์ ต้นชมภู

การปฏิบัติงานตามหลักธรรมาภิบาลของนายกองค์การบริหารส่วนต�าบลช้างกลาง อ�าเภอช้างกลาง 70
จังหวัดนครศรีธรรมราช
The Work Performance According To Good Governance Of The Chief Of Changklang Subdistrict
Administrative Organization, Changklang District, Nakhon Si Thammarat Province
พระจักรพันธ์ กิตฺติเมธี (นิรภัย), เดชชาติ ตรีทรัพย์, กอบกิตติ์ สุวรรณโชติ, เบญจ์ พรพลธรรม, พระปลัดวิสุทธิ์ศรี
เทียนวิเศษ, บัวบุษรา อัครศรุติพงศ์, ณัฏฐวัฒน์ สุดประเสริฐ, ธีรักษ์ หนูทองแก้ว

พุทธศาสนากับการดูแลสุขภาพ 82
Buddhism And Health Care
พระมหาเอกชัย สุชโย (ค�าลือ), พระมหาวีรวิชญ์ ปทีปธมฺโม (ราชโคตร), สมใจ ไชยะคง

ความพึงพอใจของประชาชนในการบริการจัดเก็บขยะของ เทศบาลต�าบลนาสาร อ�าเภอพระพรหม 92
จังหวัดนครศรีธรรมราช
The People‘s Satisfaction In Gabage Collecting Service Of Tambol Nasan Municipality, Phraphrom
District, Nakhon Si Thammarat Province
ธีรักษ์ หนูทองแก้ว

การปฏิบัติสมถกัมมัฏฐานในพระพุทธศาสนาเถรวาท 100
A Study OTGf Tranquillity Medition In Theravada Buddhism
พระทองด�า ปภาธโร (แก้วพิจิตร)

วิเคราะห์การให้ทานของผู้สูงอายุในศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิต ผู้สูงอายุจังหวัดขอนแก่น 107
An Analytical Study Of Giving Alms Of The Elderly In The Quality Oflife Development Center Of
The Elderly, Khon Kaen Province
จิราพร วิไลประเสริฐ

ศึกษาวิเคราะห์มรรควิธีตามหลักโพธิปักขิยธรรมในพุทธปรัชญาเถรวาท 117
An Analytical Study Of The Methods According To The Bothipakkhiyadham Principles In
Theravada Buddhist Philosophy
พระมหาทศพร สุมุทุโก (อ่อนน้อม)

วิเคราะห์หลักอริยสัจ 4 มาประยุกต์ใช้กับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมผู้ผ่านการบ�าบัดฟื้นฟูของศูนย์ปฏิบัติ 127
การป้องกันและปราบปรามยาเสพติด อ�าเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น
An Analysis of the Four Nable truths for Applying to behavior Adjustment of Revivals in Narcotics
Control and Prevention Center of Phuwing District Khonkhaen Province
อุบลรัตน์ ผลวัฒนา สุวรรณโค

ศึกษาวิเคราะห์มรรควิถีของหลวงปู่พระมหาโส กสฺสโป 138
An Analytical Study The Middle Way Of Luang Pu Phra Maha So Kasspo
พระครูสันติโพธิธรรม สนฺติกโร (คุณศรี)

ศึกษาวิเคราะห์บทบาทของพระอาจารย์ใหญ่ ดร.พระมหาผ่อง สะมาเลิก 148
ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
An Analytical Study the Role of the Most Vennerable Ph.D. Phramaha Phong Samaleuk in the Lao
People’s Democratic Republic
พระตุ้ย เขมธมฺโม (แก้วนอลิน)

ศึกษาบุญประเพณีฮีตสิบสองคองสิบสี่แห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว 158
A Study Of The Twelve Traditional Festivals And The Fourteen Ethical Of Spiritual Guidelines In
The Lao People’s Democratic Republic
พระเพ็ดสะหมอน ภทฺทวชิโร (จันทะวง)

พุทธศาสตร์เพ่ือการพัฒนาชีวิตในศตวรรษท่ี 21 169
Buddhist Studies For Life Development Of In The 21St Century
พระศรีรัชมงคลบัณฑิต,

การใช้สติกับชีวิตวิถีใหม่ในการปรับตัวในภาวะ COVID-19 ยุค New Normal 181
The Consciousness In New Ways Of Life Era And Adaptation In Buddhist New Of Covid 19
ส�าราญ โคตรสมบัติ

พัฒนาการของวรรณกรรมลายลักษณ์เร่ืองท้าวชมพูฉบับสุราษฎร์ธานี 195
The Developmnt Of The Buddhist Literary Work Entitled ‘Thao Jambu’ Suratthani Version
พระมหาขนบ สหายปญฺโญ

คุณค่าดนตรีเชิงปรัชญา 207
Philosophical music values
จุฬารัตน์ วิชานาติ, ศุภกาญจน์ วิชานาติ

รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิต ชุมชนคุณธรรมวัดบวกครกเหนือ 217
เข้มแข็งอย่างย่ังยืน ขับเคล่ือนด้วยพลังบวร ตามแนวพระพุทธศาสนา
พระบุญช่วย ติ จิตฺโต (ยังสามารถ)

การสอนตามแนวพุทธความแตกต่างระหว่างบุคคลในพระพุทธศาสนา 222
Buddhist Teaching According To Differences Between People In Buddhism (Childcenter)
ณัฐธพงษ์ มะลิซ้อน, ประยูร ป้อมสุวรรณ์, สมพร เหลาฉลาด

การขับเคล่ือนชีวิตวิถีใหม่ในยุคโควิด-19 ตามแนวพุทธศาสนา 233
Driving The New Way Of Life In The Covid-19 Era, According To Buddhism
ณัฎฐา ม้วนสุธา, สุริยัน รักกะเปา, พระครูสิริธรรมาภิรัต, กันตภณ หนูทองแก้ว

วิริยะเพื่อการพัฒนาชีวิตในศตวรรษท่ี 21 247
Diligence Effort for the Development of Life in the 21st Century
พระกมลรัตน์ อภิปุญฺโญ (ต่ายลีลาศ)

วัฒนธรรมการขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมเชิงพุทธในสังคมไทยศตวรรษท่ี 21 256
Buddhist Moral Culture in 21st Century Thai Society
พระบุญช่วย ติ จิตฺโต (ยังสามารถ)

รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในการพัฒนาคุณภาพชีวิต ของคณะสงฆ์อ�าเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ 261
Buddhist Propagation Model To Improve The Quality Of Life Of Sangha In Saraphi District, Chiang
Mai Province
พระบุญช่วย ติ จิตฺโต (ยังสามารถ)

ปรัชญาบัวส่ีเหล่า : กระบวนทัศน์การจัดการศึกษาตามแนวพุทธในศตวรรษที่ 21 266
The Four Lotus Philosophies : Paradigm Of Educational Management According To The Buddhist
Concept In The 21st Century
จันทิมา แสงแพร, อารีย์ พีรพรวิพุธ

โรคระบาด: การวิเคราะห์และก�าหนดรูปแบบยุทธศาสตร์การปกป้องคุ้มครองเชิงพุทธแบบบูรณาการ 277
เพื่อการด�ารงตนอย่างยั่งยืน
Pandemic: Analysis And Formulation Of Buddhism Protection Integrated Strategy for Sustainable
Living
พระครูสุธีปริยัติโกศล (มนัส กิตฺติสาโร/สุภาพ)

อริยสัจ 4 : บทวิเคราะห์การแก้ไขปัญหาในสถานการณ์ท่ีมีการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 286
The Four Noble Truths: An Analysis Of Problem Solutions Of The Prevalent Covid-19
พระมหาสมศักด์ิ ธมฺมโชติโก

ข้อสังเกตต่อสถานะของมโนและจิต ในทางพระพุทธศาสนา 293
Observations On The State Of Mind And Thoughts In Buddhism Observations On The State Of
Mind And Thoughts In Buddhism
ภราดร โรจนเดชานนท์

การศึกษา: ปรัชญาและแนวคิดหลักการบริหารสากลกับหลักการบริหารเชิงพุทธแบบบูรณาการ 299
เพ่ือความมั่นคงของพระพุทธศาสนาอย่างย่ังยืน
Education: Philosophy Concepts And Principles Of International Administration With Integrated
Buddhist Management Principles For The Stability Of Buddhism In A Sustainable Way
อ�านาจ ศรีบรรเทา

ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ในสังคมโลกสมัยใหม่ 309
Humanization In Modern Wold Society
พระภมร ภูริปญฺโญ (ช่อผูก),พระครูเมธีธรรมรัต,พระครูอุดมธรรมรักษ์,พระครูสิริธรรมาภิรัต,

ประชาธิปไตยในพระพุทธศาสนา 322
Democracy in Buddhism
ทนายเสือธนพล สุขปาน, ส�าราญ โคตรสมบัติ

ภาวะผู้น�าที่มีสติบริบูรณ์: มิติใหม่ภาวะผู้น�าท่ีโลกควรรับรู้ 331
Mindful Leadership: Modern Leadership Dimensions to Be Realized
ชูชิต ชายทวีป, ธนิษฐา สมัย

หลักศรัทธาความเชื่อแนวพุทธกับสังคมไทย 337
Principles Of Faith On Buddhist Beliefs And Thai Society
พระมหาสมศักดิ์ ญาณโพโธ

ตรีภาวะสัมพันธ์ ของมหาตมะ คานธี 348
Three Relationsip Concept Of Mahatma Gamdhi
ยิ่งยศ บุญยานันต์, ส�าราญ โคตรสมบัติ

พรหมวิหารธรรมเพื่อการบริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล 356
Four Sublime States Of Mind For The Educational Administraton In The Digtal Age
อัญญารัตน์ ธานีรัตน์, พระครูสิริธรรมาภิรัต, พระครูสังฆรักษ์สุทิน ขนฺติพโล, พระสมุห์อุทัย สนฺติสุโข สุขน่วม

วิเคราะห์กายานุปัสสนาสติปัฏฐานกับการพัฒนาจิต 367
Analysis Of The Mindfulness Of The Body And Mental Development.
พระครูวินัยธรเจริญ ทนฺตจิตฺโต, พระมหาวิชิต อคฺคชิโต

พุทธบูรณาการการบริโภคที่ดีวิถีพุทธ 378
Buddhish Integarates Good Consumption, Buddhist Way
เลิศสุรชัย หนูสวัสด์ิ,พระอธิการมงคล จกฺกวโร,ร้อยต�ารวจโทพัชรา เมฆาวรรณ์, พระครูสิริธรรมาภิรัต

พุทธวิธีในการแก้ปัญหาความเครียดในยุคโควิด-19 388
The Buddha Method To Solve Stress During The Time Of Covid–19
จิราภรณ์ เช้ือพรวน, รัชตาพร บุญกอง, ทรงยุทธ ต้นวัน

อิทธิพลของศาสนาท่ีมีต่อมนุษย์ 394
Influence Of Religions On Humans
บุญช่วย ศรีเปรม

การฟื้นฟูพระพุทธศาสนาเพ่ือให้สอดคล้องกับสังคมปัจจุบัน 403
The Revival Of Buddhism To Be In Line With The Present Society.
พระปลัดอร่าม เรนโท ,อญาภรณ์ พรหมแก้ว,พระครูสิริธรรมาภิรัต,ผศ.ดร.

กระบวนการเรียนรู้ตามแนวพุทธธรรม 415
Learning Process In Buddhist Approach
พระมหาวิโรจน์ คุตฺตวีโร, ปชาบดี แย้มสุนทร

การเสริมสร้างสุขภาพด้วยศาสตร์เชิงพุทธ 426
Promoting Heatth Through Buddhism Science
สุริยัน รักกะเปา, ณัฎฐา ม้วนสุธา, พระราชวิสุทธิกวี, พระวนิช , พระครูสิริธรรมภิรัต,

ผู้น�าตามแนวพุทธกับการพัฒนาสังคม 436
Leadership In Buddhism And Social Development
พระครูอุดมธรรมรักษ์, พระปลัดชรินทร์ ปภาโส, พระครูปลัดคณกร กลับอ�าไพ, พระครูสิริธรรมาภิรัต,

วิสัยทัศน์ในการบริหารการศึกษาตามหลักพุทธธรรม 449
The Buddhas Vision in Administration Education
แหวนทอง บุญค�า

ความแตกต่างระหว่างตัณหากับฉันทะตามแนวพุทธศาสตร์ 461
The Difference Between Craving And Aspiration In Buddhism
พระมหาเอกชัย สุชโย (ค�าลือ), พระมหาไมตรี ปุญฺญามรินฺโท (กองเเสน), พระมหาวิชิต อคฺคชิโต (จันทร์สง่า),
สิริพร ครองชีพ

”วิเคราะห์คันทวยในสถาปัตยกรรมลุ่มน้�าโขง„ 469
”Analyze Corbel In The Greater Mekong Subregion Of Architecture„
วิธวินท์ ภาคแก้ว, พระครูธรรมธร เดโช ติ เตโช (ส�าเร็จ), พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน,

คุณธรรมขั้นพ้ืนฐาน (ศีล 5) กับการสร้างสันติสุขในสังคม 478
Basic Morality (The Five Precepts) And The Making Of Peace In Society
พระครูเมธีธรรมรัต,พระภมร ภูริปญฺโญ (ช่อผูก),พระปลัดอร่าม เรนโท, พระครูสิริธรรมาภิรัต,

บทบาทพระสอนศีลธรรมยุคใหม่ในการพัฒนาสังคมไทย 490
Role Of Modern Moral Teaching In The Development Of Thai Society
พระครูสังฆรักษ์สุทิน ขนฺติพโล ,พระครูสิริธรรมาภิรัต,

ปรัชญาบริสุทธ์ิในขบวนการมนุษยนิยม 502
Pure Philosophy In Humanism Movement
พระวีรพล โชติวโร (ศรีพิทักษ์)

รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในการพัฒนาคุณภาพชีวิต
ของคณะสงฆ์อ�าเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่

Buddhist Propagation Model To Improve The Quality Of Life Of Sangha
In Saraphi District, Chiang Mai Province

พระบุญช่วย ฐิตจิตฺโต (ยังสามารถ)1
Boonchuay Thitacitto (Yongsamart)
นักศึกษาปริญญาเอก สาขาพุทธศาสน์ศึกษา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
Email : [email protected]

บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ เพ่ือศึกษาตามพระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ.2553 มาตรา 4 ได้ก�าหนด

ความหมายของวัฒนธรรมว่า ”วัฒนธรรม หมายความว่า วิถีการด�าเนินชีวิต ความคิด ความเชื่อ ค่านิยม จารีต
ประเพณี พธิ กี รรม และภมู ปิ ญั ญา ซง่ึ กลมุ่ ชนและสงั คมไดร้ ว่ มกนั สรา้ งสรรค์ สงั่ สม ปลกู ฝงั สบื ทอด เรยี นรู้ ปรบั ปรงุ
และเปล่ียนแปลง เพื่อให้เกิดความเจริญงอกงาม ท้ังด้านจิตใจและวัตถุ อย่างสันติสุขและยั่งยืน„ ประกอบกับส่วน
ที่ 2 เก่ียวกับสภาวัฒนธรรม มาตรา 18 ก�าหนดให้สภาวัฒนธรรมทุกระดับมีหน้าท่ีเป็นศูนย์กลางในการแลกเปลี่ยน
ความรู้ ประสบการณ์ และแนวคิดในการด�าเนินงานวัฒนธรรม โดยเชื่อมโยงกันเป็นเครือข่ายวัฒนธรรม และมีหน้า
ท่ีระดมทรัพยากร บุคลากร และสรรพก�าลังต่าง ๆ จากหน่วยงานและองค์กรต่างๆ เพ่ือด�าเนินงานวัฒนธรรม รวม
ท้ังมีหน้าที่ส่งเสริม สนับสนุนและร่วมจัดกิจกรรมขององค์กรภาคีและเครือข่ายวัฒนธรรมเพื่อการอนุรักษ์ ฟื้นฟู
พัฒนา สร้างสรรค์ แลกเปล่ียน สืบทอด และเฝ้าระวังทางวัฒนธรรม

คุณธรรมจริยธรรมเป็นรากฐานส�าคัญในการพัฒนาคน ปัญหาของสังคมไทยท่ีประสบพบเห็นอยู่ทุกวันน้ีเกิด
จาก ”คน„ ปัญหาเริ่มต้นท่ี ”คน„ และมีผลกระทบถึง ”คน„ การแก้ปัญหาสังคมไทยจึงต้องแก้ด้วย ”การพัฒนาคน„
เพ่ือให้คนมีปัญญา มีความรู้ มีคุณธรรม และมีทักษะในการแก้ปัญหาชีวิตการพัฒนาคนไทยให้มีคุณธรรมจริยธรรม
มคี วามขยนั ขนั แขง็ ในการปฏบิ ตั ติ ามหนา้ ทต่ี า่ งๆ ของตนเพอื่ เสรมิ สรา้ งคณุ ภาพชวี ติ และปอ้ งกนั การเกดิ ปญั หาสงั คม
ทมี่ อี ยใู่ นปจั จบุ นั นี้ มกี ารปลกู ฝงั คณุ ธรรมจรยิ ธรรมเพอื่ เปน็ การพฒั นาจติ ใจ ซงึ่ สอดคลอ้ งกบั หลกั ธรรมของพระพทุ ธ
ศาสนา คือ การท�าความดี ปฏิบัติดี ปฏิบัติตามหน้าที่ที่ตนมี สภาวัฒนธรรมต�าบลท่าวังตาลได้เล็งเห็นความส�าคัญ
ของพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็ก เยาวชนและประชาชนด้วยการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม

ค�ำส�ำคัญ : เผยแผ่,พระพุทธศาสนา,การพัฒนา,คุณภาพชีวิต
Abstract

This article aims to study according to the National Culture Act B.E. 2553 (2010) section 4
defines the meaning of culture as "culture means lifestyle, ideas, beliefs, values, customs, rituals,
and wisdom that together people and societies have created, invented, cultivated, inherited. To-
gether with section 2 on the Culture Council, Section 18 requires that the Culture Council at all

262 การประชุมวิชาการระดับชาติคร้ังที่ 2 พ.ศ.2563

levels have a duty to be central to the exchange of knowledge, experience and concept of cultural
operations by connecting them into cultural networks and having a duty to mobilize resources,
personnel and organizations to implement culture, as well as to promote, support and participate
in the activities of party organizations and cultural networks for conservation, restoration,
development, and cultural awareness. The problems faced by Thai society today are caused by
"people", the problem begins with ”people„ and has a result of ...
บทน�ำ

ประเทศไทยเป็นประเทศท่ีนับถือศาสนาพุทธมาแต่ดั้งเดิม ประมาณร้อยละ 90 ของประชากร นับถือศาสนา
พุทธ ดังนั้น วิถีชีวิตของคนตั้งแต่แรกเกิดจนตาย จึงเป็นวิถีชีวิตที่มีความสัมพันธ์กับพระพุทธศาสนาท้ังสิ้น ไม่ว่าจะ
เป็นขนบธรรมเนียมประเพณี หรือแม้แต่ศิลปวัฒนธรรมของประเทศไทยท่ีเป็นเอกลักษณ์ของชาติ ก็ล้วนแล้วแต่
เกิดมาจากพระพุทธศาสนาทั้งส้ิน ในสังคมไทยมีวัดเป็นศูนย์กลางที่รวมจิตใจของประชาชน พระสงฆ์เป็นผู้ท่ีมีความ
ใกล้ชิด บางทีก็เป็นผู้น�าชุมชน มีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ มีความผูกพันกับวิถีชีวิตของประชาชนเป็นอย่างมาก
เช่น เม่ือมีลูกก็ขอให้พระสงฆ์ตั้งช่ือให้เพ่ือความเป็นสิริมงคล เมื่อลูกป่วยไข้ไม่ยอมหายก็ให้พระสงฆ์ผูกข้อมือถือ
เป็นเคล็ดปกปักรักษา คุ้มครองดูแล เม่ือมีงานมงคลสมรสก็จะมานิมนต์พระสงฆ์ไปให้ศีลให้พรคู่บ่าวสาว แม้แต่
การซ้ือรถคันใหม่มาใช้ก็ยังมีการขอให้พระสงฆ์เจิม และผูกด้ายสายสิญจน์ เพ่ือเป็นสิริมงคล คลาดแคล้วจาก
อันตราย เม่ือถึงคราวสิ้นลมหายใจ ตายไป ก็ไม่เว้นที่จะต้องนิมนต์พระสงฆ์ไปประกอบพิธีทางศาสนา

สังคมมนุษย์ในปัจจุบันเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว จากการมีชีวิตท่ีเรียบง่ายอย่างชนบท กลายเป็น
สังคมเมืองท่ีมีแต่การแข่งขัน ผู้คนตามติด อินเตอร์เน็ต มากกว่าคนด้วยกันเอง ท�าให้จิตใจแข็งกระด้างขึ้น ผิดใจ
กันนิดนิดหน่อยหน่อย ก็หาทางเข่นฆ่ากัน มีการฆ่ากันตายอย่างโหดเหี้ยม ทารุณ มีการตัดอวัยวะ แล้วแยกชิ้นส่วน
เอาไปทิ้งเป็นการอ�าพรางคดี มีการฆ่าแล้วยัดในถังน�้ามัน โบกปูนทับ โยนลงแม่น้�า กะไม่ให้โผล่มาเจอผู้คน หวังว่า
จะไม่มีผู้พบเห็น ตัวโจรก็จะไม่พบความผิด ผู้คนท้อแท้ไม่มีท่ียึดเหน่ียว ผิดหวังอะไรนิดหน่อยก็คิดแต่จะฆ่าตัวตาย
ให้พ้นทุกข์ ไม่ยอมสู้ความจริง ผู้หญิงท้องก่อนแต่งงาน เม่ือเกิดมีทารกข้ึนในครรภ์ ไม่มีใครรับผิดชอบ อันว่าตัวเอง
ก็ไม่สามารถท่ีจะเป็นคุณแม่เล้ียงเดี่ยวได้ จึงหาทางก�าจัดไม่ว่าจะด้วยการท�าแท้ง หรือแม้แต่คลอดออกมาแล้วก็เอา
ไปทิ้งให้ตาย หรือท่ีตายแล้วก็เอาไปท้ิงอย่างกับซากพืชซากสัตว์ ตามที่เห็นในข่าวโทรทัศน์ ช่างเป็นท่ีน่าหดหู่เหลือ
เกิน ส่อให้เห็นว่าผู้คนมีจิตใจตกต่�า ขาดคุณธรรมกันมากขึ้นในสังคมปัจจุบัน ช่างไม่มีความเห็นอกเห็นใจกันเลย
ไม่รู้ผิด ชอบ ช่ัว ดี ไม่กลัวบาปกรรม ไม่รู้จักบาป บุญ คุณ โทษ ผู้คนเร่ิมห่างวัด วัดกลายเป็นที่ปล่อยลูกหมาลูกแมว
ที่ไม่ต้องการเท่าน้ัน

เป็นเร่ืองท่ีเราจะต้องช่วยกันดูแล รักษาสภาพความเป็นมนุษย์ท่ีมีคุณค่า ไม่ใช่มนุษย์ท่ีเป็นแต่เพียงสัตว์เลือด
อุ่นเท่านั้น เด็ก ๆ เยาวชนรุ่นลูกหลานท่ีจะต้องเติบโตไปในอนาคต เราจะต้องให้เขาเป็นคนดีของสังคม เติบโตขึ้น
ดูแลตัวเองได้อย่างมีคุณภาพ ถึงเวลาที่จะต้องเอาจริงเอาจังกับเร่ืองนี้เสียที คนไทยในต่างประเทศก็เล็งเห็นความ
ส�าคัญในมุมมองน้ี จึงพยายามสร้างวัดไทยในต่างแดน กันมากมายลายแห่ง ก็เพ่ือหวังไว้ในวันข้างหน้าจะได้ขัดเกลา
เหล่าผู้คนให้เข้าซึ้งถึงศาสนาพุทธกันบ้าง ได้ไม่มาก ได้น้อยก็ยังดีกว่าไม่ได้เลย แล้วเราเหล่าพุทธมามักกะ ใน
ประเทศไทยนี้ จะสามารถท�าอะไรได้บ้าง ก็ต้องลงมือท�า ตั้งแต่อดีตแล้วการท�ากิกรรมต่าง ๆ พระสงฆ์มีบทบาท
ส�าคัญร่วมกับฆราวาสในการร่วม
กำรเผยแผ่

ด�าเนินการ และความจ�าเป็นท่ีพระสงฆ์ต้องเข้ามา ร่วมกิจกรรมของสังคม นอกเหนือจากการศึกษาและปฏิบัติ
ตามพระธรรมวินัยของพระพุทธศาสนาแล้ว พระสงฆ์ยังเป็นศูนย์รวมแห่งความเคารพนับถือ เชื่อฟัง ทั้งยังเป็นผู้ชี้น�า
ชี้แนะในทุก ๆ เร่ือง เป็นผู้ท่ีช่วยน�าทางแห่งการพ้นทุกข์ เป็นบุคคลในอุดมคติของพระพุทธศาสนา คือผู้ท่ีปฏิบัติ

การประชุมวิชาการระดับชาติครั้งที่ 2 พ.ศ.2563 263

หน้าที่ของตนครบถ้วนสมบูรณ์ มีจิตใจบริสุทธิ์เป็นอิสระ มองเห็นส่ิงต่าง ๆ ด้วยความใจตามความเป็นจริง มีชีวิต
อยู่ด้วยความสุข เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยวิชชาและจรณะ ด�าเนินชีวิตไปด้วยความราบรื่น กลมกลืนไปกับสังคม และ
พร้อมที่จะอุทิศตนเพื่อเป็นที่พ่ึงพิงของประชาชน ให้การช่วยเหลือเก้ือกูล และบ�าเพ็ญตนเพ่ือเป็นประโยชน์

โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตในชุมชนนั้น มีการกระท�ามาโดยตลอดเวลาอันยาวนาน ในทางที่เกี่ยวข้องกับ
พุทธศาสนาก็ได้มีโครงการหลายโครงการ ที่เข้ามาพัฒนาส่งเสริมทางด้านการปลูกฝังศีลธรรมในจิตใจให้คนมีศีลมี
ธรรม ไม่ว่าจะเป็นในส่วนของโรงเรียนวิถีพุทธ ซึ่งอบรมบ่มนิสัยเริ่มต้ังแต่เป็นเด็กนักเรียนกันเลยทีเดียว วัดบางวัด
ก็จัดการสอนธรรมศึกษาในวันอาทิตย์ บางโรงเรียนก็มีการจัดให้มีโครงการพระสอนศีลธรรมตามโรงเรียนต่าง ๆ ใน
ช่วงเข้าพรรษายังมีโครงการธรรมสัญจร ท่ีจัดให้มีการร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ที่ลงท้ายด้วยการเทศน์สอนธรรมะของ
พระสงฆ์

ในอ�าเภอสารภี ได้มีการจัดโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิต หมู่บ้านรักษาศีล 5 ขึ้นมาประมาณ 25 ปีมาแล้ว ซ่ึง
เป็นโครงการท่ีร่วมมือกันหลายฝ่าย ทั้งฝ่ายพระสงฆ์ ผู้น�าชุมชน ครูบาอาจารย์ นักเรียน และฝ่ายประชาชนคน
ธรรมดาที่อยากเข้าร่วม ส่ิงที่เกิดข้ึนในงานน้ีล้วนแล้วแต่น่าสนใจ ศึกษาท้ังส้ิน โดยเฉพาะการอบรมคุณธรรมให้กับ
ประชาชน หรือแม้แต่การกระตุ้นเด็กนักเรียนให้อยากมาแสวงหาโอกาส ในงานน้ี โครงการน้ี น่าจะเติบโตได้อีกใน
ระดับหน่ึง หรือควรจะเผยแผ่ออกไปได้อีกให้กว้างให้ยั่งยืนสืบต่อไป
รูปแบบท่ีได้ด�ำเนินกำร

บทบาทของคณะสงฆ์อ�าเภอสารภีในการพัฒนา คุณภาพชีวิตของชุมชน ในภาพรวมอยู่ในระดับ ดีมาก เมื่อ
พิจารณาเป็นรายด้านทั้ง 3 ด้าน พบว่า 1.ด้าน การให้ความรู้เกี่ยวกับการด�าเนินชีวิตตามหลักธรรมทางพุทธศาสนา
และการด�ารงชีวิตตามหลัก เศรษฐกิจพอเพียง ท่ีมีค่าเฉล่ียสูงสุด คือ พระสงฆ์มีบทบาทส�าคัญต่อการพัฒนาคุณภาพ
ชีวิตของท่านด้านคุณธรรม จริยธรรม 2.ด้านการเป็นแบบอย่างที่ดีในเร่ืองการเป็นพระสงฆ์ นักพัฒนา และการใช้
แนว คิดเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมาประยุกต์ใช้ในการด�าเนินกิจการ่างๆ ของวัด ท่ีมีค่า
เฉลี่ยสูงสุด คือ พระสงฆ์ปรับปรุง พัฒนาวัดโดยให้ประชาชนในชุมชนมีส่วนร่วมเสมอ และด้านการสนับสนุน ส่ง
เสริม ประสานงานจากภาคส่วนต่างๆ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชน ท่ีมีค่าเฉล่ียสูงสุด คือ พระสงฆ์สามารถเป็น
ผปู้ ระสานระหวา่ งประชาชน และหนว่ ยงานตา่ งๆ ใหเ้ กดิ ความเขา้ ใจนา� ไปสกู่ ารพฒั นาทแ่ี ทจ้ รงิ ได้ ปญั หาและอปุ สรรค
ของพระสงฆ์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ตามความคิดของพระสงฆ์เองได้แก่ การขาดความรู้และข้อมูล
ท่ีจ�าเป็นเกี่ยวกับการส่งเสริม คุณภาพชีวิตของประชาชนตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง พฤติกรรมของพระสงฆ์ที่
มีความสมถะน้อย ลง และประชาชนเข้าวัดน้อยลง ข้อเสนอแนะจากการศึกษาครั้งน้ีคือ ควรให้ทุกภาคส่วนร่วมมือ
กันอย่างจริงจังในการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อลดผลกกระทบทางลบที่จะ เกิดข้ึนกับ
ประชาชนจากกระแสโลกาภิวัติ และอิทธิพลของส่ือยุคใหม่
ผลจำกที่ได้ด�ำเนินกำร

ความเช่ือในประสิทธิภาพแห่งตน ความตระหนักในบทบาทของพระสงฆ์ สัมพันธภาพกับชุมชน และการ
ได้รับการสนับสนุนทางสังคม สามารถร่วมกันท�านายบทบาทการพัฒนาคุณภาพชีวิต บทบาทขอคณะสงฆ์อ�าเภอ
สารภี ในการพัฒนาท้องถ่ิน โดยภาพรวมแล้วพระสงฆ์ยัง คงมีบทบาทด้านการพัฒนาในท้องถ่ินเสมอมา ด้วยการ
ปรับใช้ภาระหน้าท่ีท้ัง 6 ด้าน ซึ่งได้แก่

1. การปกครอง พระสงฆ์ระกับเจ้าอาวาสยังคงท�าหน้าท่ีดูแลกิจการในวัดเป็นส�าคัญ
2. การศาสนาศึกษา ให้การส่งเสริมการศึกษาแก่พระสงฆ์ และสามเณรในวัด
3. การเผยแผ่ ตอบรับนโยบายของมหาเถรสมาคมทั้งของรัฐ และของท้องถิ่น
4. การสาธารณูปการ ด�าเนินการก่อสร้างศาสนสถานให้เพียงพอต่อพระสงฆ์และพุทธศาสนิกชนท่ัวไป

264 การประชุมวิชาการระดับชาติคร้ังท่ี 2 พ.ศ.2563

5. การศกึ ษาสงเคราะห์ พระสงฆท์ ม่ี ศี กั ยภาพดา้ นสอนหลกั ธรรมมบี ทบาทในการสอนจรยิ ธรรมในสถานศกึ ษา
6. การสาธารณสงเคราะห์ มีส่วนร่วมในการร่วมก่อสร้างสาธารณประโยชน์ท่ีส�าคัญในชุมชน
อย่างไรก็ตามหากเป็นพระสงฆ์ท่ีไม่ใช่พระนักพัฒนา ก็ด�าเนินการพัฒนาไปตามบทบาทหน้าท่ีที่ตนด�ารงอยู่
บางรูปอยู่ในฐานะผู้ส่งเสริมบทบาท บางรูปอยู่ในฐานะผู้ปฎิบัติการ แต่หากเป็นพระสงฆ์นักพัฒนา ท่านจะด�าเนิน
การเอง โดยจัดท�าในรูปโครงการส่งเสริมชุมชน มีทั้งมุ่งพัฒนารายได้ พัฒนาจริยธรรม และพัฒนาการศึกษา ส่วน
บทบาทพระสงฆ์ยังคงเป็นบทบาทตามลักษณะ งานท่ีคณะสงฆ์ ก�าหนดให้ โดยความโดดเด่นคือการส่งเสริมค่านิยม
ทางจริยธรรมด้วยกลวิธีเผยแผ่ต่างๆ แต่ท่ีน่าสนใจคือ การยกระดับคุณธรรมด้วยวรรณกรรมพื้นบ้าน การนี้จึงส่ง
ผลเชิงกระตุ้นเตือนวิธีใหม่ ต่อทัศนคติของพุทธศาสนิกชน
สรุป
สังคมใดจะพัฒนาได้ จะต้องมีบุคคลท่ีมีภาวะความเป็นผู้น�าที่ดี เป็นผู้แสดงบทบาทส�าคัญในการขับเคล่ือน
การพัฒนา โดยจะต้องน�าแนวคิดและทฤษฏีที่มีอยู่แล้ว มาเพ่ือเป็นแนวทางในการอธิบายสิ่งที่เกิดข้ึนในสังคม และ
สามารถเปล่ียนแปลงสังคมให้สนองตอบความต้องการของผู้ที่อาศัยอยู่ในสังคมที่ต้องการจะพัฒนาได้อย่างถูกต้อง
ก่อให้เกิดความสุขแก่ผู้อาศัยอยู่ในสังคมน้ัน ผู้น�าในการพัฒนาสังคม จะต้องท�าให้สังคมนั้นมีความเจริญทั้ง 2 ด้าน
คือ 1. ด้านวัตถุ และ 2. ด้านจิตใจ หรือมีความเจริญทั้งภายในและภายนอก สามารถสร้างสังคมท่ีพัฒนาแล้วจาก
สังคมทั่วไปให้ไปสู่สังคมท่ีเป็นสังคมตามอุดมคติ
ศลิ ปวฒั นธรรมทอ้ งถนิ่ เปน็ เครอื่ งหมายหรอื ตวั กา� หนดวถิ ชี วี ติ ของคนในสงั คม ทง้ั ยงั เปน็ เรอื่ งชวี้ ดั ความเจรญิ
ความเส่ือม ความก้าวหน้า ความล้าหลังและความสุขของคนในสังคม ท�าให้สังคมมีดุลยภาพ มีการพัฒนาทรัพยากร
มนุษย์ ให้เกิดภูมิปัญญา คุณธรรม จริยธรรม สร้างความภูมิใจ ส�านึกรักและหวงแหนความเป็นชาติ ซ่ึงเกิดจากการ
ศึกษาวิจัยการอนุรักษาศิลปวัฒนธรรมท้องถ่ิน พระสงฆ์ในสังคมไทยเป็นผู้ที่มีบทบาทในการบริหารการจัดการ
อนรุ กั ษศ์ ลิ ปวฒั นธรรมทอ้ งถน่ิ ดว้ ยการสรา้ งกลไกและขบั เคลอื่ นสนบั สนนุ สงั คมชมุ ชนใหต้ ระหนกั และนอ้ มนา� หลกั
ธรรมแห่งพระพุทธศาสนา มาประพฤติปฏิบัติในการด�ารงชีวิตประจ�าวันให้ทรงคุณค่าย่ิงขึ้น
เอกสำรอ้ำงอิง
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2554). การเผยแผ่เชิงรุก. กรุงเทพมหานคร : สามลดา.
พระมหานฤพน์ น้อยโนนง้ิว. (2549). บทบาทพระสงฆ์นักพัฒนาและวัฒนธรรม: กรณีศึกษาพระรัตนกวี รองเจ้า
คณะจังหวัดเลยรูปท่ี 1 ฝ่ายมหานิกาย. วิทยานิพนธ์ปริญญา มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย.
พระราชมุนี (ชัยวัฒน์ ปญฺญาสิริ). (2538). การจัดสาธารณูปการและสาธารณะสงเคราะห์ของวัด. กรุงเทพมหานคร
: โรงพิมพ์การศาสนา.
ส�านักงานคณะกรรมการศึกษาแห่งชาติ. (2544). ”รายงานผลการเสวนา บทบาทที่พึงประสงค์ของวัดและพระสงฆ์
กับการพัฒนาสังคมไทย„. กรุงเทพมหานคร : กลุ่มงานศาสนา.
ส�านักงานส่งเสริมสนับสนุนวิชาการ. ม.ป.ป. คู่มืออบรมการเสริมสร้างระบบเครือค่ายเพ่ือการพัฒนา สังคมและ
ความม่ันคงของมนุษย์.
กรมศาสนา. (2540). ปัจจัยท่ีส่งผลกระทบต่อความส�าเร็จของเจ้าอาวาสในการพัฒนาวัดให้เป็นศูนย์กลางชุมชน.
กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์การศาสนา.
ชัยพร พิบูลศิริ. (2530). พระสงฆ์กับการพัฒนาสังคม. กรุงเทพมหานคร : สถาบันบัณฑิตพัฒนา บริหารศาสตร์.
ทินพันธุ์ นาคะตะ. (2553). พระพุทธศาสนากับสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร : อักษรเจริญทัศน์.

การประชุมวิชาการระดับชาติคร้ังท่ี 2 พ.ศ.2563 265

ปลม้ื โชตษิ ฐยางกรู . (2553). คา� บรรยายกฎหมายคณะสงฆ.์ กรงุ เทพมหานคร : โรงพมิ พม์ หาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั .
พระมหารัตนพล ก้านเพชร. (2547). บทบาทพระสงฆ์ต่อการสร้างชุมชนเข้มแข็ง ศึกษาเฉพาะกรณี พระสงฆ์กลุ่ม

สหธรรมเพ่ือการพัฒนาจังหวัดสุรินทร์. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี.
อุบลศรี เสนาะรักษ์. (2544). บทบาทของพระสงฆ์ในงานสังคมสงเคราะห์ในเขตกรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์

ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.