วัฒนธรรมการขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมเชิงพุทธในสังคมไทยศตวรรษที่21

การประชุมวิชาการระดับชาติ
คร้ังท่ี 2 พ.ศ. 2563

รวมบทความวชิ าการโครงการสัมมนาวชิ าการระดบั ชาตคิ รง้ั ท่ี 2

บรรณาธิการ พระมหาเอกชัย สุชโย, ป.ธ.9
กองบรรณาธิการ พระศรีรัชมงคลบัณฑิต, รศ., ป.ธ.9
พระมหาขนบ สหายปญฺโญ, ดร., ป.ธ.9
ด�าเนินการจัดพิมพ์โดย พระมหาวิชิต อคฺคชิโต
รศ. ดร.บุญร่วม ค�าเมืองแสน
พิมพ์คร้ังท่ี ดร.ประเวช วะทาแก้ว
สถานท่ีพิมพ์ นางสาวสิริพร ครองชีพ
นางสาวจันทิมา แสงแพร
ส�านักงานคณบดี คณะศาสนาและปรัชญา
มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
248 ม.1 ถ.ศาลายา-นครชัยศรี ต.ศาลายา
อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม 73170
โทรศัพท์ 02-444-6000 ต่อ 1075-6
E-mail : [email protected]
1 (กันยายน 2563)
สาละพิมพการ
9/609 ซอยกระทุ่มล้ม 6 ถนนพุทธมณฑลสาย 4
ต�าบลกระทุ่มล้ม อ�าเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม 73220
โทร. 0-24292452, 096-9018885, 061-2325928
email : [email protected]

ค�าปรารภ

คณะศาสนาและปรัชญา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ได้จัด ”การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 2
เรื่อง ปรัชญาสุวรรณภูมิ : กระบวนทัศน์พระพุทธศาสนาเพื่อพัฒนาชีวิตในศตวรรษที่ 21 (The 2nd National
Academic Conference on ”Suvarnabhumi Philosophy : Buddhist Paradigm for Life Development in
the 21st Century)„ เพื่อเปิดโอกาสให้คณาจารย์ นักศึกษาและนักวิจัยทั้งหลาย ได้น�าผลงานการวิจัยและผลงาน
วิชาการของตนมาน�าเสนอในรูปแบบการน�าเสนอบนเวทีหรือป้ายโปสเตอร์

เนื่องด้วยการศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษาน้ัน ผู้ที่จะจบการศึกษาได้ต้องน�าผลงานวิจัย และวิทยานิพนธ์ หรือ
ส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์ตีพิมพ์ หรืออย่างน้อยได้รับการยอมรับให้ตีพิมพ์ในวารสารระดับชาติหรือระดับนานาชาติ
ท่ีมีคุณภาพตามประกาศคณะกรรมการการอุดมศึกษา นอกจากนั้น กระบวนการศึกษาทั้งคณาจารย์ประจ�าหลักสูตร
อาจารย์สอน และอาจารย์สอบดุษฎีบัณฑิตหรือมหาบัณฑิตต้องมีคุณสมบัติทางผลงานวิชาการ กระบวนการพัฒนา
วิชาการของสถาบันจึงเป็นเรื่องท่ีส�าคัญอย่างย่ิง

บทความวิจัยและบทความวิชาการทุกชิ้น มีคุณค่าต่อการศึกษาและพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการพัฒนาไป
สู่นวัตกรรมเพ่ือสร้างสรรค์สังคมและพัฒนาชีวิตตามแนวทางของพระพุทธศาสนา ซ่ึงสอดคล้องกับปรัชญาของ
มหาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั ”ความเปน็ เลศิ ทางวชิ าการตามแนวพระพทุ ธศาสนา„ และสอดคลอ้ งกบั วสิ ยั ทศั น์
และปณิธานของคณะศาสนาและปรัชญา ”มุ่งเน้นผลิตบัณฑิตให้มีความประพฤติดี ความรู้ดี ความสามารถดี และ
ความเป็นผู้มีใจสูง„ ”ผลิตบัณฑิตเพียบพร้อมด้วยความรู้และคุณธรรม เพื่อประโยชน์แก่ชาติและพระพุทธศาสนา„
โดยหวังเป็นอย่างย่ิงว่า นักวิชาการท้ังหลาย ทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์ จะได้นา� หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาไปปรับ
ใช้ในกิจกรรมและการพัฒนาชีวิตอย่างเป็นรูปธรรม เพ่ือให้เกิดสันติสุขและแก้ปัญหาทางสังคมได้อย่างแท้จริง

ขอท่านท้ังหลายจงกระท�าหน้าที่ของตนเองให้ดีท่ีสุดในฐานะนักวิชาการ รังสรรค์ผลงานออกมาอย่างต่อเน่ือง
น�าเสนอผลงานท่ีมีคุณภาพเพื่อให้เป็นประโยชน์ทางวิชาการ และดา� รงตนให้เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ ตาม
แนวทางของพระพุทธศาสนา

พระราชปฏิภาณโกศล, ผศ.ดร.
อธิการบดี

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

ค�าน�า

การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งท่ี 2 ภายใต้แนวคิด ปรัชญาสุวรรณภูมิ : กระบวนทัศน์พระพุทธศาสนา
เพ่ือพัฒนาชีวติ ในศตวรรษที่ 21 (The 2nd National Academic Conference on ”Suvarnabhumi Philosophy
: Buddhist Paradigm for Life Development in the 21st Century) น้ี นับว่าเป็นการยกระดับพัฒนาการประชุม
วิชาการ ซึ่งปีนี้ได้รับความร่วมมือจากภาคีข่ายจากหลายสถาบัน ทา� ให้การประชุมวิชาการระดับชาติคร้ังนี้ สามารถ
ขยายการน�าเสนอผลงานวิชาการให้กว้างขวางมากย่ิงขึ้น มีมหาวิทยาลัยที่เข้าร่วมโครงการ การประชุมวิชาการ ใน
ครั้งนี้ จ�านวน 9 สถาบัน คือ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยราชภัฏ
พระนคร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม และมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุทธยา

การประชุมทางวิชาการและการน�าเสนอผลงานทางวิชาการเป็นเร่ืองส�าคัญ ส�าหรับสถาบันอุดมศึกษาเป็น
อย่างย่ิง ท้ังน้ีเป็นการเปิดโอกาสให้นักศึกษา คณาจารย์และนักวิจัย รวมถึงนักวิชาการท้ังหลาย ได้น�าเสนอองค์
ความรู้ท่ีได้จากการศึกษาค้นคว้าวิเคราะห์สังเคราะห์จนเกิดเป็นองค์ความรู้ใหม่ ให้เป็นท่ีรับทราบทางวิชาการ และ
สามารถน�าไปพัฒนาการศึกษา สังคมและประเทศชาติต่อไป

คณะศาสนาและปรัชญา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ได้จัดให้มีการน�าเสนอผลงานเป็น 2 ประเภท คือ
การน�าเสนอบนเวทีวิชาการ และการน�าเสนอโดยโปสเตอร์ แบ่งตามห้องท่ีน�าเสนอต่าง ๆ โดยมีสาขาวิชาท่ีก�าหนดไว้
3 สาขาวิชา ได้แก่

สาขาวิชาพุทธศาสตร์เพ่ือการพัฒนา (Buddhist Studies for Development)
สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา (Buddhist Studies)
สาขาวิชาปรัชญา ศาสนาและวัฒนธรรม (Philosophy, Religions and cultures)
รายงานบทความวิจัยและบทความวิชาการ เน่ืองในการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ ๒ เล่มนี้ จัดท�าขึ้นเพื่อ
เผยแพร่บทความวิจัยและบทความวิชาการท่ีผู้สนใจเข้าร่วมน�าเสนอ หวังเป็นอย่างย่ิงว่า ผลงานวิชาการแต่ละชิ้น
จักเป็นประโยชน์ต่อการศึกษา และพัฒนาสังคมต่อไป
ในนามคณะศาสนาและปรชั ญา มหาวทิ ยาลยั มหามกฏุ ราชวทิ ยาลยั และภาคเี ครอื ขา่ ยทกุ สถาบนั ขออนโุ มทนา
และขอบคุณผู้บริหาร คณาจารย์ นักศึกษา นักวิจัย นักวิชาการ และเจ้าหน้าท่ีทุกท่าน ท่ีสนับสนุนช่วยกันขับเคล่ือน
โครงการประชุมวิชาการะดับชาติในคร้ังน้ี ให้ส�าเร็จด้วยดี ขออ�านาจคุณพระศรีรัตนตรัยจงคุ้มครองรักษาทุกท่านให้
ประสบความสุขและความส�าเร็จทุกประการ

พระสุทธิสารเมธี, ดร.
คณบดีคณะศาสนาและปรัชญา
มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิอ่านบทความวิชาการ บทความวิจัย
โครงการการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 2

คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิภายใน

1. พระสุทธิสารเมธี, ดร. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
2. พระศรีรัชมงคลบัณฑิต, รศ. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
3. พระมหาสมศักด์ิ ญาณโพโธ, รศ.ดร. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
4. พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน, ดร. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
5. พระครูสุธีปริยัติโกศล, ดร. มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
6. รศ.ดร.บุญร่วม ค�าเมืองแสน มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
7. รศ.ดร.กันตภณ หนูทองแก้ว มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
8. รศ.ดร.สุขพัฒน์ อานนท์จารย์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
9. รศ.ดร.สุวิญ รักสัตย์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
10. ผศ.ดร.แหวนทอง บุญค�า มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
11. ผศ.ดร.สิทธิพร เกษจ้อย มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
12. ผศ.ดร.ส�าราญ ศรีค�ามูล มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
13. ดร.กฤตสุชิน พลเสน มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
14. ดร.ประเวช วะทาแก้ว มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
15. นางสาวสิริพร ครองชีพ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิภายนอก

1. พระมหาพจน์ สุวโจ, ผศ.ดร. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
2. พระมหาสุพร รกฺขิตธมฺโม, ผศ.ดร. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
3. ผศ.ดร.ประยูร แสงใส มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
4. ผศ.ดร.ปัญญา คล้ายเดช มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
5. ดร.ชัยชาญ สีหานู มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
6. รศ.ดร.อ�าพล บุดดาสาร มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
7. รศ.ดร.ศุภกาญจน์ วิชานาติ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
8. ผศ.ดร.ณัฐธพงษ์ มะลิซ้อน มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
9. ผศ.ดร.ชาติเมธี หงษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
10. ผศ.ดร.เสวียน เจนเขว้า มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
11. ดร.เพ็ญศรี บางบอน มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร
12. ผศ.ดร.หอมหวล บัวระภา มหาวิทยาลัยขอนแก่น
13. ผศ.ดร.วิเชียร แสนมี มหาวิทยาลัยขอนแก่น
14. ดร.ประภาส แก้วเกตุพงษ์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

15. ผศ.ดร.สมบูรณ์ วัฒนะ มหาวิทยาลัยมหิดล
16. ผศ.ดร.วุฒินันท์ กันทะเตียน มหาวิทยาลัยมหิดล
17. ผศ.ดร.บุญรอด บุญเกิด มหาวิทยาลัยบูรพา
18. ผศ.ดร.มนตรี วิวาห์สุข มหาวิทยาลัยบูรพา
19. ผศ.ดร.บุญเลิศ ยองเพ็ชร มหาวิทยาลัยบูรพา
20. ผศ.ดร.เทพพร มังกรธานี มหาวิทยาลัยบูรพา
21. ดร.สกุล อ้นมา มหาวิทยาลัยบูรพา
22. ดร.ชัยณรงค์ ศรีมันตะ มหาวิทยาลัยบูรพา
23. ดร.ขันทอง วิชาเดช มหาวิทยาลัยบูรพา
24. รศ.ดร.ประเวศ อินทองปาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
25. ผศ.ดร.ธีรัตม์ แสงแก้ว มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
26. ผศ.ดร.ธวัชชัย ทะราศี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
27. ผศ.ดร.ปิยวดี ยอดนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
28. ดร.รณวีร์ พาผล มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
29. ผศ.ดร.นฤมล อนุสนธิ์พิพัฒน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
30. ดร.กาวี ศรีรัตน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
31. ผศ.ดร.วินัย ภารเวช มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
32. ดร.สุริยะ หาญพิชัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
33. ดร.สุชาติ ค้าทางชล มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น
34. รศ.ดร.สืบพงศ์ สุขสม มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น
35. ผศ.ดร.ณัฐพร ฉายประเสริฐ มหาวิทยาลัยปทุมธานี
36. ดร.เสาวภาคย์ แหลมเพ็ชร มหาวิทยาลัยเกริก
37. ดร.กันยาวีร์ เมฆีวราพันธุ์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ
38. ดร.สุมนา จันทราช มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม
39. ดร.เสน่ห์ เดชะวงศ์ นักวิชาการอิสระ
40. ดร.คลฑรรน์รัตน์ ดิษบรรจง นักวิชาการอิสระ

สารบัญ

ประสิทธิภาพบทเรียน E-learning ของหลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต 1
สาขาวิชาพุทธศาสนศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
Performance E-Learning Lessons In Bachelor Degree Of Education Program In Buddhist Studies
Nakhon Ratchasima Rajabhat University
มานิตย์ อรรคชาติ

บทบาทพระสงฆ์ในการอนุรักษ์โบราณสถานเวียงกุมกาม ต�าบลท่าวังตาล อ�าเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ 9
Roles Of Buddhist Monks In Preserving The Archaeological Site Of Wiang Kum Kam, Tha Wang
Tan Sub-District, Saraphi District, Chaing Mai Province
พระบุญช่วย ติ จิตฺโต (ยังสามารถ)

ความนิยมทางการเมืองต่อพรรคอนาคตใหม่ 18
Political Popularity Towards Future Forward Party
เมย์ลภัส หงษ์ชนินท์รัฐ

การบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาล ของเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี 31
Administration Under The Principles Of Good Governance Of Surat Thani Municipality Surat Thani.
เอนก คงขุนทด, ประจักษ์ ขุราศี

วรรณกรรมท่ีใช้ในการเทศน์แหล่อีสาน 40
The Literature Used In Isan Sermons
วิเชียร แสนมี

การบรรเทาทุกข์ของผู้สูงอายุตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท 50
Suffering Mitigation Of The Elders Base On Theravada Buddhist Philosophy
วนิดา ชุลิกาวิทย์, พระมหามฆวินทร์ ปุริสุตฺตโม

วิเคราะห์แนวคิดทางปรัชญาในประเพณีการแต่งงานสมัยโบราณ 60
Analyzing Philosophical Concepts In Ancient Wedding Traditions
ธาราทิพย์ ต้นชมภู

การปฏิบัติงานตามหลักธรรมาภิบาลของนายกองค์การบริหารส่วนต�าบลช้างกลาง อ�าเภอช้างกลาง 70
จังหวัดนครศรีธรรมราช
The Work Performance According To Good Governance Of The Chief Of Changklang Subdistrict
Administrative Organization, Changklang District, Nakhon Si Thammarat Province
พระจักรพันธ์ กิตฺติเมธี (นิรภัย), เดชชาติ ตรีทรัพย์, กอบกิตติ์ สุวรรณโชติ, เบญจ์ พรพลธรรม, พระปลัดวิสุทธิ์ศรี
เทียนวิเศษ, บัวบุษรา อัครศรุติพงศ์, ณัฏฐวัฒน์ สุดประเสริฐ, ธีรักษ์ หนูทองแก้ว

พุทธศาสนากับการดูแลสุขภาพ 82
Buddhism And Health Care
พระมหาเอกชัย สุชโย (ค�าลือ), พระมหาวีรวิชญ์ ปทีปธมฺโม (ราชโคตร), สมใจ ไชยะคง

ความพึงพอใจของประชาชนในการบริการจัดเก็บขยะของ เทศบาลต�าบลนาสาร อ�าเภอพระพรหม 92
จังหวัดนครศรีธรรมราช
The People‘s Satisfaction In Gabage Collecting Service Of Tambol Nasan Municipality, Phraphrom
District, Nakhon Si Thammarat Province
ธีรักษ์ หนูทองแก้ว

การปฏิบัติสมถกัมมัฏฐานในพระพุทธศาสนาเถรวาท 100
A Study OTGf Tranquillity Medition In Theravada Buddhism
พระทองด�า ปภาธโร (แก้วพิจิตร)

วิเคราะห์การให้ทานของผู้สูงอายุในศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิต ผู้สูงอายุจังหวัดขอนแก่น 107
An Analytical Study Of Giving Alms Of The Elderly In The Quality Oflife Development Center Of
The Elderly, Khon Kaen Province
จิราพร วิไลประเสริฐ

ศึกษาวิเคราะห์มรรควิธีตามหลักโพธิปักขิยธรรมในพุทธปรัชญาเถรวาท 117
An Analytical Study Of The Methods According To The Bothipakkhiyadham Principles In
Theravada Buddhist Philosophy
พระมหาทศพร สุมุทุโก (อ่อนน้อม)

วิเคราะห์หลักอริยสัจ 4 มาประยุกต์ใช้กับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมผู้ผ่านการบ�าบัดฟื้นฟูของศูนย์ปฏิบัติ 127
การป้องกันและปราบปรามยาเสพติด อ�าเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น
An Analysis of the Four Nable truths for Applying to behavior Adjustment of Revivals in Narcotics
Control and Prevention Center of Phuwing District Khonkhaen Province
อุบลรัตน์ ผลวัฒนา สุวรรณโค

ศึกษาวิเคราะห์มรรควิถีของหลวงปู่พระมหาโส กสฺสโป 138
An Analytical Study The Middle Way Of Luang Pu Phra Maha So Kasspo
พระครูสันติโพธิธรรม สนฺติกโร (คุณศรี)

ศึกษาวิเคราะห์บทบาทของพระอาจารย์ใหญ่ ดร.พระมหาผ่อง สะมาเลิก 148
ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
An Analytical Study the Role of the Most Vennerable Ph.D. Phramaha Phong Samaleuk in the Lao
People’s Democratic Republic
พระตุ้ย เขมธมฺโม (แก้วนอลิน)

ศึกษาบุญประเพณีฮีตสิบสองคองสิบสี่แห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว 158
A Study Of The Twelve Traditional Festivals And The Fourteen Ethical Of Spiritual Guidelines In
The Lao People’s Democratic Republic
พระเพ็ดสะหมอน ภทฺทวชิโร (จันทะวง)

พุทธศาสตร์เพ่ือการพัฒนาชีวิตในศตวรรษท่ี 21 169
Buddhist Studies For Life Development Of In The 21St Century
พระศรีรัชมงคลบัณฑิต,

การใช้สติกับชีวิตวิถีใหม่ในการปรับตัวในภาวะ COVID-19 ยุค New Normal 181
The Consciousness In New Ways Of Life Era And Adaptation In Buddhist New Of Covid 19
ส�าราญ โคตรสมบัติ

พัฒนาการของวรรณกรรมลายลักษณ์เร่ืองท้าวชมพูฉบับสุราษฎร์ธานี 195
The Developmnt Of The Buddhist Literary Work Entitled ‘Thao Jambu’ Suratthani Version
พระมหาขนบ สหายปญฺโญ

คุณค่าดนตรีเชิงปรัชญา 207
Philosophical music values
จุฬารัตน์ วิชานาติ, ศุภกาญจน์ วิชานาติ

รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิต ชุมชนคุณธรรมวัดบวกครกเหนือ 217
เข้มแข็งอย่างย่ังยืน ขับเคล่ือนด้วยพลังบวร ตามแนวพระพุทธศาสนา
พระบุญช่วย ติ จิตฺโต (ยังสามารถ)

การสอนตามแนวพุทธความแตกต่างระหว่างบุคคลในพระพุทธศาสนา 222
Buddhist Teaching According To Differences Between People In Buddhism (Childcenter)
ณัฐธพงษ์ มะลิซ้อน, ประยูร ป้อมสุวรรณ์, สมพร เหลาฉลาด

การขับเคล่ือนชีวิตวิถีใหม่ในยุคโควิด-19 ตามแนวพุทธศาสนา 233
Driving The New Way Of Life In The Covid-19 Era, According To Buddhism
ณัฎฐา ม้วนสุธา, สุริยัน รักกะเปา, พระครูสิริธรรมาภิรัต, กันตภณ หนูทองแก้ว

วิริยะเพื่อการพัฒนาชีวิตในศตวรรษท่ี 21 247
Diligence Effort for the Development of Life in the 21st Century
พระกมลรัตน์ อภิปุญฺโญ (ต่ายลีลาศ)

วัฒนธรรมการขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมเชิงพุทธในสังคมไทยศตวรรษท่ี 21 256
Buddhist Moral Culture in 21st Century Thai Society
พระบุญช่วย ติ จิตฺโต (ยังสามารถ)

รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในการพัฒนาคุณภาพชีวิต ของคณะสงฆ์อ�าเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ 261
Buddhist Propagation Model To Improve The Quality Of Life Of Sangha In Saraphi District, Chiang
Mai Province
พระบุญช่วย ติ จิตฺโต (ยังสามารถ)

ปรัชญาบัวส่ีเหล่า : กระบวนทัศน์การจัดการศึกษาตามแนวพุทธในศตวรรษที่ 21 266
The Four Lotus Philosophies : Paradigm Of Educational Management According To The Buddhist
Concept In The 21st Century
จันทิมา แสงแพร, อารีย์ พีรพรวิพุธ

โรคระบาด: การวิเคราะห์และก�าหนดรูปแบบยุทธศาสตร์การปกป้องคุ้มครองเชิงพุทธแบบบูรณาการ 277
เพื่อการด�ารงตนอย่างยั่งยืน
Pandemic: Analysis And Formulation Of Buddhism Protection Integrated Strategy for Sustainable
Living
พระครูสุธีปริยัติโกศล (มนัส กิตฺติสาโร/สุภาพ)

อริยสัจ 4 : บทวิเคราะห์การแก้ไขปัญหาในสถานการณ์ท่ีมีการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 286
The Four Noble Truths: An Analysis Of Problem Solutions Of The Prevalent Covid-19
พระมหาสมศักด์ิ ธมฺมโชติโก

ข้อสังเกตต่อสถานะของมโนและจิต ในทางพระพุทธศาสนา 293
Observations On The State Of Mind And Thoughts In Buddhism Observations On The State Of
Mind And Thoughts In Buddhism
ภราดร โรจนเดชานนท์

การศึกษา: ปรัชญาและแนวคิดหลักการบริหารสากลกับหลักการบริหารเชิงพุทธแบบบูรณาการ 299
เพ่ือความมั่นคงของพระพุทธศาสนาอย่างย่ังยืน
Education: Philosophy Concepts And Principles Of International Administration With Integrated
Buddhist Management Principles For The Stability Of Buddhism In A Sustainable Way
อ�านาจ ศรีบรรเทา

ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ในสังคมโลกสมัยใหม่ 309
Humanization In Modern Wold Society
พระภมร ภูริปญฺโญ (ช่อผูก),พระครูเมธีธรรมรัต,พระครูอุดมธรรมรักษ์,พระครูสิริธรรมาภิรัต,

ประชาธิปไตยในพระพุทธศาสนา 322
Democracy in Buddhism
ทนายเสือธนพล สุขปาน, ส�าราญ โคตรสมบัติ

ภาวะผู้น�าที่มีสติบริบูรณ์: มิติใหม่ภาวะผู้น�าท่ีโลกควรรับรู้ 331
Mindful Leadership: Modern Leadership Dimensions to Be Realized
ชูชิต ชายทวีป, ธนิษฐา สมัย

หลักศรัทธาความเชื่อแนวพุทธกับสังคมไทย 337
Principles Of Faith On Buddhist Beliefs And Thai Society
พระมหาสมศักดิ์ ญาณโพโธ

ตรีภาวะสัมพันธ์ ของมหาตมะ คานธี 348
Three Relationsip Concept Of Mahatma Gamdhi
ยิ่งยศ บุญยานันต์, ส�าราญ โคตรสมบัติ

พรหมวิหารธรรมเพื่อการบริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล 356
Four Sublime States Of Mind For The Educational Administraton In The Digtal Age
อัญญารัตน์ ธานีรัตน์, พระครูสิริธรรมาภิรัต, พระครูสังฆรักษ์สุทิน ขนฺติพโล, พระสมุห์อุทัย สนฺติสุโข สุขน่วม

วิเคราะห์กายานุปัสสนาสติปัฏฐานกับการพัฒนาจิต 367
Analysis Of The Mindfulness Of The Body And Mental Development.
พระครูวินัยธรเจริญ ทนฺตจิตฺโต, พระมหาวิชิต อคฺคชิโต

พุทธบูรณาการการบริโภคที่ดีวิถีพุทธ 378
Buddhish Integarates Good Consumption, Buddhist Way
เลิศสุรชัย หนูสวัสด์ิ,พระอธิการมงคล จกฺกวโร,ร้อยต�ารวจโทพัชรา เมฆาวรรณ์, พระครูสิริธรรมาภิรัต

พุทธวิธีในการแก้ปัญหาความเครียดในยุคโควิด-19 388
The Buddha Method To Solve Stress During The Time Of Covid–19
จิราภรณ์ เช้ือพรวน, รัชตาพร บุญกอง, ทรงยุทธ ต้นวัน

อิทธิพลของศาสนาท่ีมีต่อมนุษย์ 394
Influence Of Religions On Humans
บุญช่วย ศรีเปรม

การฟื้นฟูพระพุทธศาสนาเพ่ือให้สอดคล้องกับสังคมปัจจุบัน 403
The Revival Of Buddhism To Be In Line With The Present Society.
พระปลัดอร่าม เรนโท ,อญาภรณ์ พรหมแก้ว,พระครูสิริธรรมาภิรัต,ผศ.ดร.

กระบวนการเรียนรู้ตามแนวพุทธธรรม 415
Learning Process In Buddhist Approach
พระมหาวิโรจน์ คุตฺตวีโร, ปชาบดี แย้มสุนทร

การเสริมสร้างสุขภาพด้วยศาสตร์เชิงพุทธ 426
Promoting Heatth Through Buddhism Science
สุริยัน รักกะเปา, ณัฎฐา ม้วนสุธา, พระราชวิสุทธิกวี, พระวนิช , พระครูสิริธรรมภิรัต,

ผู้น�าตามแนวพุทธกับการพัฒนาสังคม 436
Leadership In Buddhism And Social Development
พระครูอุดมธรรมรักษ์, พระปลัดชรินทร์ ปภาโส, พระครูปลัดคณกร กลับอ�าไพ, พระครูสิริธรรมาภิรัต,

วิสัยทัศน์ในการบริหารการศึกษาตามหลักพุทธธรรม 449
The Buddhas Vision in Administration Education
แหวนทอง บุญค�า

ความแตกต่างระหว่างตัณหากับฉันทะตามแนวพุทธศาสตร์ 461
The Difference Between Craving And Aspiration In Buddhism
พระมหาเอกชัย สุชโย (ค�าลือ), พระมหาไมตรี ปุญฺญามรินฺโท (กองเเสน), พระมหาวิชิต อคฺคชิโต (จันทร์สง่า),
สิริพร ครองชีพ

”วิเคราะห์คันทวยในสถาปัตยกรรมลุ่มน้�าโขง„ 469
”Analyze Corbel In The Greater Mekong Subregion Of Architecture„
วิธวินท์ ภาคแก้ว, พระครูธรรมธร เดโช ติ เตโช (ส�าเร็จ), พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน,

คุณธรรมขั้นพ้ืนฐาน (ศีล 5) กับการสร้างสันติสุขในสังคม 478
Basic Morality (The Five Precepts) And The Making Of Peace In Society
พระครูเมธีธรรมรัต,พระภมร ภูริปญฺโญ (ช่อผูก),พระปลัดอร่าม เรนโท, พระครูสิริธรรมาภิรัต,

บทบาทพระสอนศีลธรรมยุคใหม่ในการพัฒนาสังคมไทย 490
Role Of Modern Moral Teaching In The Development Of Thai Society
พระครูสังฆรักษ์สุทิน ขนฺติพโล ,พระครูสิริธรรมาภิรัต,

ปรัชญาบริสุทธ์ิในขบวนการมนุษยนิยม 502
Pure Philosophy In Humanism Movement
พระวีรพล โชติวโร (ศรีพิทักษ์)

วฒั นธรรมการขบั เคลอื่ นชมุ ชนคณุ ธรรมเชงิ พทุ ธในสงั คมไทยศตวรรษท2ี่ 1

Buddhist Moral Culture In 21st Century Thai Society

พระบุญช่วย ฐิตจิตฺโต (ยังสามารถ)
Boonchuay Thitacitto (Yongsamart)
Email : [email protected]

บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อให้วัดในชุมชนคุณธรรมเป็นศูนย์กลางในการส่งเสริมการเรียนรู้ด้านหลักธรรม

ทางศาสนา หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ประเพณี วิถีวัฒนธรรมไทยท่ีดีงามและน�าไปปรับใช้ในการพัฒนา
คุณภาพชีวิต ได้อย่างเหมาะสมสอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมไทย ปัจจุบันเราก�าลังอยู่ในศตวรรษที่ 21
โลกได้เข้าสู่สังคมที่เรียกว่า ”สังคมความรู้„ ความรู้ใหม่ ๆ เกิดข้ึนทุกวันและเราสามารถรับความรู้ได้จากหลายช่อง
ทางและได้รับอย่างรวดเร็ว คนท่องเก่ง เรียนเก่ง จ�าเก่ง ไม่ใช่ตัวเลือกท่ีดีท่ีสุดอีกแล้ว แต่คนที่พร้อมจะเรียนรู้
ส่ิงใหม่ ๆ คือคนที่สังคมโลกต้องการ ศตวรรษที่ 21 เป็นโลกของเทคโนโลยีและนวัตกรรม เครื่องจักรและหุ่นยนต์
ถูกน�าเข้ามาใช้งานทดแทนแรงงานคน เพราะฉะน้ันเราควรมีทักษะบางอย่างท่ีเครื่องจักรหรือหุ่นยนต์ท�าแทนไม่ได้
เช่น ทักษะการคิดแบบผู้เชี่ยวชาญและการสื่อสารที่ซับซ้อน ซึ่งจะมีโอกาสมากกว่าคนอ่ืน เพราะทักษะข้ันสูงเหล่านี้
เครื่องจักรไม่สามารถท�าแทนได้

วถิ วี ฒั นธรรมทดี่ งี ามมาใชใ้ นการขบั เคลอ่ื น ของชมุ ชนจากสถาบนั การศกึ ษาในทอ้ งถน่ิ เพอื่ ประโยชนต์ อ่ ชมุ ชน
อย่างแท้จริง ให้เป็นชุมชนที่มีความเข้มแข็ง สามารถสร้างเศรษฐกิจชุมชน หรือเศรษฐกิจท้องถ่ิน ได้อย่างสมบูรณ์
และมีความย่ังยืน เพื่อปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรมที่ดีงามให้แก่ผู้น�าชุมชน ประชาชนและเด็กเยาวชนในชุมชน ให้
ผนู้ า� ชมุ ชน ประชาชนและเดก็ เยาวชนในชมุ ชน ไดน้ า� หลกั คณุ ธรรม จรยิ ธรรม ไปพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ เพอ่ื ใหเ้ กดิ ความ
เจริญงอกงาม ท้ังด้านจิตใจและวัตถุ และการเผยแพร่หลักธรรมค�าสอนตามหลักศาสนาพุทธ น้อมน�าหลักปรัชญา
ของเศรษฐกิจพอเพียง ขับเคล่ือนด้วยพลังบวร ให้คงอยู่และสืบทอดต่อไป

ค�ำส�ำคัญ : 1.วัฒนธรรม 2.ขับเคลื่อน 3.ชุมชนคุณธรรมเชิงพุทธ 4.สังคมไทยศตวรรษท่ี 21
Abstract

This article aims to make the temple in the moral community a center for promoting learning
of religious principles. The Philosophy of Sufficiency Economy Thai culture traditions are good and
applied to improve quality of life. in accordance with thai economic and social conditions. Today,
we are in the 21st century, the world has entered a society called ”knowledge society,„ ”new knowledge is
emerging every day, and we can gain knowledge from multiple channels and get it quickly. A good

1 นักศึกษาปริญญาเอก สาขาพุทธศาสน์ศึกษา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

การประชุมวิชาการระดับชาติครั้งท่ี 2 พ.ศ.2563 257

surfer. Good learning, remember, not the best option anymore. But people who are ready to learn
new things are the ones that the world needs. Machines and robots are used to replace human
workers. Therefore, we should have some skills that machines or robots can't replace, such as
expert thinking and complex communication skills, which are more likely than others because these
advanced skills can't be made instead. The good cultural pathway is used to drive the community
from local institutions for the benefit of the community, to be a strong community.

Keywords : 1.Culture 2. Driven 3. Buddhist Moral Community 4. 21st Century Thai Society
1.บทน�ำ

วัฒนธรรมความเปลี่ยนแปลงของยุคสมัยเป็นส่ิงที่เกิดขึ้นตามปกติ และเมื่อมีความเปล่ียนแปลงเกิดข้ึนเรา
จึงต้องปรับตัวเอง เปลี่ยนวิธีการคิด เพ่ือให้วิถีการด�าเนินชีวิตของเราสอดคล้องไปกับยุคสมัยที่เปลี่ยนไป เพื่อให้เรา
ใช้ชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสุขและรู้เท่าทันกับความเปลี่ยนแปลงท่ีเกิดขึ้น หากเราเตรียมตัวเองให้พร้อม ไม่ว่าเราจะ
ต้องเผชิญกับสถานการณ์ใด เราจะสามารถรับมือได้ในศตวรรษหน้าโลกคงต้องการคนท่ีมีคุณสมบัติในแบบอ่ืน ๆ
แต่ไม่ว่าโลกจะเข้าสู่ยุคสมัยใด โลกยังต้องการคนคิดดี พูดดี และท�าดี เพราะความดีไม่เปล่ียนไปตามยุคสมัย
เราก�าลังเผชิญกับปัญหาระดับโลก เช่น วิกฤตการเงินโลก ปัญหาส่ิงแวดล้อม ปัญหาเร่ืองโรคภัยไข้เจ็บ เราจะต้อง
เตรียมพร้อมเพ่ือให้สามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมและปัญหาระดับโลกเหล่านี้ ศตวรรษ 21 น้ีเป็นยุค
ของการเปล่ียนแปลง

ความเปลี่ยนแปลงหลายอย่างเกิดขึ้นในโลก ท้ังด้านสังคม เศรษฐกิจและการเมืองการปกครอง ซ่ึงการ
เปล่ียนแปลงนี้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและยากท่ีจะคาดเดาได้ว่าจะเกิดอะไรต่อไปสังคมท่ีมีลักษณะเป็นอย่างไร สังคม
แห่งความรู้และความเปล่ียนแปลง ซ่ึงสามารถเกิดขึ้นตลอดเวลาและเกิดข้ึนรวดเร็ว การพัฒนาการด�ารงชีวิตต้อง
ตรียมตัวให้พร้อม เพื่อการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ท่ีมีศักยภาพและรู้เท่าทันโลก

จากวิกฤติการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ในประเทศไทยและอีกหลาย
ประเทศทวั่ โลก ไดส้ ง่ ผลกระทบตอ่ คณุ ภาพชวี ติ เศรษฐกจิ และสงั คมในวงกวา้ ง ประชาชนทกุ ภมู ภิ าคทว่ั ประเทศไทย
ได้รับผลกระทบจากวิกฤติการณ์ดังกล่าว ไม่สามารถประกอบอาชีพได้ตามปกติ ขาดรายได้ เป็นระเวลาต่อเน่ืองและ
ยาวนาน การด�าเนินการกิจกรรม และบูรณการการท�างานในชุมชน ให้ความส�าคัญกับการสืบสาน รักษา ต่อยอด
ศาสตร์พระราชา ภายใต้หลักการส่งเสริมให้ประชาชนปฏิบัติตามหลักธรรมทางศาสนา น้อมน�าหลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียง และ วิถีวัฒนธรรมที่ดีงามมาใช้ในการพัฒนาคุณภาพชีวิต ของชุมชนจากสถาบันการศึกษาใน
ท้องถิ่น เพื่อประโยชน์ต่อชุมชนอย่างแท้จริง ให้เป็นชุมชนที่มีความเข้มแข็ง สามารถสร้างเศรษฐกิจชุมชน หรือ
เศรษฐกิจท้องถ่ิน ได้อย่างสมบูรณ์ และมีความยั่งยืน
2. ควำมส�ำคัญของกำรขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมเชิงพุทธ

การด�าเนินการแนวทางการสร้างความเข้มแข็งของบวร เพื่อความมั่นคงมั่งค่ัง ย่ังยืน ของชุมชนคุณธรรม
น้อมน�าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยการขับเคล่ือน การพัฒนาชุมชนด้วยพลังบวร ซ่ึงเป็นตัวแทนจาก 3
องค์ประกอบ คือบ้าน วัด โรงเรียน หรือพลังบวรที่เป็น กลไกขับเคล่ือนการส่งเสริมและพัฒนาชุมชนคุณธรรมใน
พื้น ในช่วงจากวิกฤติการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ประชาชนในชุมชนคุณ
ธรรมฯ ได้รับผลกระทบจากวิกฤติดังกล่าว การด�าเนินโครงการชุมชนคุณธรรมน้อมน�าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง ขับเคล่ือนด้วยพลังบวร ด้วยการให้ความส�าคัญกับการสืบสาน รักษา ต่อยอด ศาสตร์พระราชา ด้วยการ
น้อมน�าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลักในการพัฒนาคุณภาพชีวิตและด�ารงชีวิตตามวิถีวัฒนธรรม

258 การประชุมวิชาการระดับชาติคร้ังที่ 2 พ.ศ.2563

ไทยอันดีงาม นอกจากน้ัน ในชุมชนคุณธรรมฯ มีทุนทางวัฒนธรรม ที่เป็น ทั้งภูมิสังคม ภูมิปัญญา และภูมิทาง
วัฒนธรรมของท้องถ่ิน ที่สามารถต่อยอด เพื่อให้เกิดคุณค่าและมูลค่าอย่างสร้างสรรค์ การส่งเสริมการท่องเที่ยวใน
ประเทศและในจังหวัด โดยเฉพาะผ่านการท่องเท่ียวในชุมชนโดยใช้มิติทางวัฒนธรรม เป็นอีกหนึ่งแนวทางส�าคัญ
ในการช่วยกระจายรายได้และท�าให้แต่ละชุมชนมีรายได้เพิ่มข้ึน การท่องเท่ียวท่ีเน้นวิถีชีวิตท้องถิ่นและชุมชน
ซึ่งก�าลังเป็นท่ีนิยมท้ังในกลุ่มนักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติท่ีเดินทางท่องเที่ยวในประเทศไทย
3. ควำมหมำยของชุมชนคุณธรรมเชิงพุทธ

ความสงบสุขของผู้คนในสังคม ประชาชนมีกินมีใช้อย่างเพียงพอแก่ความต้องการ ท่ีส�าคัญต้องไม่ท�าตนและ
ผู้อ่ืนเดือนร้อน ซ่ึงสอดคล้ององกับหลักธรรมค�าสอนทางพระพุทธศาสนาหลายประการ ดังน้ี

1 หลักธรรมการพึ่งพาตนเอง ( อตฺตา หิ อตฺต โน นาโถ)
2 หลักธรรมความรู้จักพอประมาณ (อตฺตญฺญุตา)
3 หลักธรรมเร่ืองราวความสันโดษ ( สนฺตุฏฺฐิ ปรม� ธน�)
4 หลักธรรมความเป็นผู้รู้จักใช้เหตุผลในการด�าเนินชีวิต (ธมฺมญฺญุตา อตฺถญฺญุตา)
5 หลักธรรมเรื่องทางสายกลาง หรือ ความพอดี (มชฺฌิมปฏิปทา)
6 หลักธรรมเร่ืองความไม่โลภมาก (อโลภ)
การอาศัยหลักธรรมทางพุทธศาสนาบูรณาการ ในการขับเคล่ือนชุมชนคุณธรรม คือหลักการขับเคลื่อนชุมชน
คุณธรรมสายกลาง เป็นหลักค�าสอนท่ีเป็นหัวใจที่ส�าคัญ หรือคุณค่าทางจริยธรรมอยู่ตรงที่การด�ารงชีวิต ด้านการหา
เลี้ยงชีพอย่างถูกต้องเรียกว่า สัมมาอาชีวะ หรือสัมมาเศรษฐกิจ ค�าว่า ”เศรษฐกิจ„ มาจากค�าสองค�ารวมกันคือค�าว่า
เศรษฐ แปลว่า ดีเลิศ และว่า กิจ แปลว่า การประกอบการ เมื่อน�าค�าสองค�ามารวมกันจึงได้ความว่า การประกอบ
กิจการงานเก่ียวกับการผลิต การจ�าหน่าย จ่าย แจก การบริโภค และการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ ให้ได้ผลดี ส่วนค�าว่าพอ
เพียงหมายาถึง พออยู่พอกิจ ความเหมาะสม หรือ ความพอดี และเม่ือร่วมกันจึงได้ความว่า การผลิตจ�าหน่าย และ
บริโภคอย่างพอเหมาะพอดี อย่างประเสริฐ
4. รูปกำรขับเคล่ือนชุมชนคุณธรรมเชิงพุทธ
การน�าค�าสอนทางพระพุทธศาสนามาเป็นแนวทางในการประสานกลมกลืนกับวิธีชีวิตของชาวบ้านที่เป็น
เกษตรกรอย่างชาญฉลาด และเป็นรูปธรรม ในการขับเคล่ือนชุมชนคุณธรรม หลักจริยธรรมดังกล่าวคือ หลักการ
เดินสายกลาง หรือ มัชฌิมาปฏิปทา ระดับโลกิยธรรม คือธรรมที่เหมาะแก่ชาวบ้านทั่วไปได้แก่ ความเป็นรู้จักพอใน
การบริโภคใช้สอยทรัพยากรธรรมชาติ และการใช้ชีวิตแบบไม่ฟุ่มเฟือย ฟุ้งเฟ้อ ซ่ึงมีลักษณะเป็นการเน้นการลด ละ
เลิก อบายมุข ด้วยการประพฤติตามหลักเบญจศีล และ เบญจธรรม ซ่ึงถือเป็นหัวใจส�าคัญของการเป็นวิถีพุทธ
การขบั เคลอื่ นชมุ ชนคณุ ธรรม แนวพทุ ธมหี ลกั ทเ่ี รยี กวา่ ความรจู้ กั ประมาณในการบรโิ ภค (โภชเนมตั ตญั ณตุ า)
และหลักการไม่เบียดเบียนกัน ความไม่เบียนในพระพุทธศาสนา หมายถึง การไม่ท�าร้ายชีวิตสัตว์ท้ังปวง (อหิงสา
สัพพ ปาณีนัง) ซึ่งรวมอยู่ในระบบนิเวศด้วย นับว่าเศรษฐศาสตร์แนวพุทธ เป็นเศรษฐศาสตร์ที่ส่งเสริมคุณภาพชีวิต
อย่างแท้จริง
สัมมาอาชีวะ เป็นหัวใจของเศรษฐศาสตร์แนวพุทธ สัมมาอาชีวะมักมาคู่กับสัมมาวาจาและสัมมากัมมันตะ
สัมมากัมมันตะคือการประกอบอาชีพท่ีสุจริต ไม่มีโทษ ไม่ผิดศีลธรรม เป็นงานที่หามาด้วยหยาดเหง่ือแรงงานของ
ตนเองตามหลักการหาทรัพย์ท่ีดีในพระพุทธศาสนา คือ การขยันท�างาน ( อุฏฐานะสัมปทา ) ประหยัดอดอม (อารัก
ขสัมปทา) รู้จักคบเพื่อนท่ีดี (กัลยาณมิตตตา) และเล้ียงชีวิตอย่างเหมาะสม (สมชีวีตา) การเล้ียงชีวิตอย่างเหมาะสม
ตรงกับ ค�าว่า สัมมาอาชีวะในมรรคแปด

การประชุมวิชาการระดับชาติคร้ังท่ี 2 พ.ศ.2563 259

สัมมาอาชีวะ คือ การเลี้ยงชีวิตที่เหมาะสม ถูกต้อง แปลอีกอย่างหน่ึงว่า เศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งขยายความได้
ว่า การเล้ียงชีวิตก็คือการด�าเนินชีวิตด้วยการผลิต การจ�าหน่าย และการใช้สอย ค�าว่า พอเพียง ก็คือ อย่างเหมาะสม
ถูกต้อง สัมมาอาชีวะเป็นชีวิตที่ประสบความส�าเร็จ

อาชีวสมบัติ หมายถึง การเลี้ยงชีวิตหรือมีอาชีพท่ีดี ซ่ึงตรงกันข้ามกับการเลี้ยงชีวิตท่ีไม่ดีเรียกว่า อาชีววิบัติ
เปน็ การประกอบอาชพี ทไ่ี มด่ ี อนั จะนา� ชวี ติ และจติ ใจของเราใกลเ้ ขา้ ไปสหู ายนะ

อาชพี วบิ ตั แิ บง่ ออกเปน็ 2 ประเภท คอื
1 อาชีพวิบัติโดยงาน คือ งานชนิดน้ันไม่ดีอยู่ในตัวของมันเอง เช่น การปล้นฆ่า การลักทรัพย์ การค้าของ
เถื่อน ค้าอาวุธ ค้าสารเสพติด ค้ามนุษย์ เป็นต้น
2 อาชีพวิบัติโดยการกระท�า คือ งานดีแต่คนท�าชั่ว เช่น งานราชการเป็นงานดี แต่ช้าราชการทุจริตคอรัปชั่น
งานไม่เสียแต่เสียท่ีคนท�า
5. สังคมไทยศตวรรษท่ี21
ปัจจุบันโลกได้เข้าสู่คริสต์ศตวรรษท่ี 21 มาเกือบ 2 ทศวรรษแล้ว ความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ที่เกิดข้ึน อาจ
ท�าให้คนในยุคก่อนปรับตัวได้ไม่เท่าทันกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วสถานการณ์โลก
มีความแตกต่างจากศตวรรษที่ 20 และ 19 ต้องมีการพัฒนาเพ่ือให้สอดคล้องกับภาวะความเป็นจริง ความท้าทาย
ด้านต่าง ๆ วัฒนธรรมท่ีมีความเปล่ียนแปลงของยุคสมัยเป็นสิ่งที่เกิดข้ึนตามปกติ และเม่ือมีความเปลี่ยนแปลงเกิด
ขึ้นเราจึงต้องปรับตัวเอง เปล่ียนวิธีการคิด เพ่ือให้วิถีการด�าเนินชีวิตของเราสอดคล้องไปกับยุคสมัยท่ีเปล่ียนไป เพ่ือ
ให้เราใช้ชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสุขและรู้เท่าทันกับความเปลี่ยนแปลงท่ีเกิดขึ้น หากเราเตรียมตัวเองให้พร้อม ไม่ว่า
เราจะต้องเผชิญกับสถานการณ์ใด เราจะสามารถรับมือได้ในศตวรรษหน้าโลกคงต้องการคนท่ีมีคุณสมบัติใน
แบบอ่ืนๆ แต่ไม่ว่าโลกจะเข้าสู่ยุคสมัยใด โลกยังต้องการคนคิดดี พูดดี และท�าดี เพราะความดีไม่เปลี่ยนไปตาม
ยุคสมัย เราก�าลังเผชิญกับปัญหาระดับโลก เช่น วิกฤตการเงินโลก ปัญหาส่ิงแวดล้อม ปัญหาเร่ืองโรคภัยไข้เจ็บ
เราจะต้องเตรียมพร้อมเพื่อให้สามารถรับมือกับการเปล่ียนแปลงของสังคมและปัญหาระดับโลกเหล่าน้ี ศตวรรษ 21
น้ีเป็นยุคของการเปล่ียนแปลง
6. ผลท่ีได้จำกขับเคลื่อนชุมชนคุณธรรมเชิงพุทธ
1. ชมุ ชนคณุ ธรรมฯ นา� รอ่ ง ไดร้ บั การฟน้ื ฟเู ศรษฐกจิ ของชมุ ชนภายหลงั จากวกิ ฤตกิ ารแพรร่ ะบาดของโรคตดิ เชอื้
ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ได้ผ่านพ้นไป โดยการสืบสาน รักษา ต่อยอด ศาสตร์พระราชา น�าทุนทางวัฒนธรรม
ที่เป็นท้ังภูมิสังคม ภูมิปัญญา และภูมิทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นมาต่อยอดให้เกิดคุณค่า และมูลค่าอย่างสร้างสรรค์
2. ชุมชนคุณธรรมฯใช้ฐานข้อมูลองค์ความรู้ทางวัฒนธรรม พัฒนาการท่องเท่ียวในชุมชนอย่าง เป็นระบบ มี
เส้นทางการท่องเท่ียว การประชาสัมพันธ์ กิจกรรมการท่องเท่ียว ท่ีพัก/โฮมสเตย์ ที่มีมาตรฐานพร้อมรับนักท่องเที่ยว
คิดค้นหรือพัฒนาผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนท่ีมีความเชื่อมโยงกับทุนทางวัฒนธรรมท่ีเป็นท้ัง ภูมิสังคม
ภูมิปัญญา ภูมิทางวัฒนธรรมของท้องถิ่น และด�ารงอยู่ภายใต้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
3. เพ่ือให้ชุมชนคุณธรรมฯ น�าร่อง น�าอัตลักษณ์ของชุมชน เสน่ห์ของชุมชน พัฒนาให้เป็นภาพลักษณ์ และ
ตราสัญลักษณ์ที่โดดเด่นของชุมชน (Branding) สามารถน�าไปต่อยอดในการตลาด รวมถึงการจัดท�าสื่อ
ประชาสัมพันธ์ได้ เพื่อขยายช่องทางไปสู่ผู้บริโภค
7. บทสรุป
1. ชุมชนคุณธรรมฯ ได้รับการฟื้นฟู เยียวยา ทางเศรษฐกิจ ภายหลังจากวิกฤติการแพร่ระบาดของโรคติดเชอื้
ไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) ได้ผ่านพ้นไป โดยใช้ทุนทางวัฒนธรรมที่เป็นทั้งภูมิสังคม ภูมิปัญญา และภูมิทาง
วัฒนธรรมของท้องถ่ินมาต่อยอดให้เกิดคุณค่า และมูลค่าอย่างสร้างสรรค์ สร้างเศรษฐกิจชุมชนเข้มแข็งอย่างย่ังยืน

260 การประชุมวิชาการระดับชาติครั้งท่ี 2 พ.ศ.2563

2. ชมุ ชนคุณธรรมฯ มีผลิตภณั ฑ์ทางวฒั นธรรมของชมุ ชนคณุ ธรรมท่ไี ดร้ ับการพฒั นาต่อยอด มกี จิ กรรมการ
ท่องเที่ยวชุมชนท่ีเป็นระบบ และมีมาตรฐาน สามารถสร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กับชุมชน

3. ประชาชนในชุมชนคุณธรรมฯ มีความรัก ความภูมิใจและมีความเป็นเป็นเจ้าของชุมชนจากการใช้ฐาน
ข้อมูล และองค์ความรู้ทางวัฒนธรรมมาสร้างความม่ันคงทางด้านอาชีพ รายได้ และท�าให้มีความเป็นอยู่ที่ดีข้ึน

4. ชุมชนคุณธรรมฯ ต่อยอดเศรษฐกิจชุมชนเข้มแข็ง สร้างคุณค่า และมูลค่าอย่างสร้างสรรค์ จากทุนทาง
วัฒนธรรมท่ีเป็นท้ังภูมิสังคม ภูมิปัญญา และภูมิทางวัฒนธรรมของท้องถ่ิน

5. ชุมชนคุณธรรมน้อมน�าหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ขับเคล่ือนด้วยพลังบวร จะเป็นต้นแบบให้
ชุมชนอ่ืน ๆ ได้ศึกษาเรียนรู้ทุนทางวัฒนธรรมท่ีเป็นทั้งภูมิสังคม ภูมิปัญญา และภูมิทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นมา
ต่อยอดให้เกิดคุณค่าและมูลค่าอย่างสร้างสรรค์
เอกสำรอ้ำงอิง
กรมการศาสนา กระทรวงวฒั นธรรม . (2559). แนวทางการขบั เคลอื่ นชมุ ชนคณุ ธรรมภายใตพ้ ลงั บวรเฉลมิ พระเกยี รติ

พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั เนอ่ื งในโอกาสมหามงคลเสดจ็ เถลงิ ถวลั ยราชสมบตั คิ รบ 70 ป.ี กรงุ เทพมหานคร
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตโต). (2554). การพัฒนาที่ย่ังยืน. กรุงเทพมหานคร: ส�านักพิมพ์มูลนิธิโกมลคีมทอง.
พิราวรรณ ชนะพาห์. (2551). กระบวนทัศน์การพัฒนาที่ย่ังยืนตามหลักปรัชญาเศรษฐศาสตร์แนวพุทธและเศรษฐกิจ

พอเพียง. วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (การจัดการส่ิงแวดล้อม) คณะพัฒนาสังคมและส่ิงแวดล้อม, สถาบัน
บัณฑิตพัฒนาบริหารศาสตร์