ภาคอีสาน(วัฒนธรรมและประเพณี)

ภาคอีสาน
(ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ)

คานา

E-book ประเพณีและวฒั นธรรมภาคอีสานน้ีจดั ทาข้ึนเพื่อเป็ น
สว่ นหน่ึงของวิชาสงั คมศึกษา ศาสนา และ วฒั นธรรม เพ่ือให้
การศึกษาความรเู้ ก่ียวกบั ประเพณีและวฒั นธรรมภาคอีสานอยา่ ง
เขา้ ใจและเป็ นประโยชนต์ อ่ การศึกษา ผจู้ ดั ทาหวงั ว่า E-book
ประเพณีและวฒั นธรรมภาคอีสานจะเป็ นประโยชนแ์ กผ่ อู้ ่านหรือผทู้ ี่
กาลงั ศึกษาคน้ ควา้ เกี่ยวกบั เรอื่ งดงั กลา่ วหากมีขอ้ เสนอแนะหรอื
ขอ้ ผิดพลาดประการใด ผจู้ ดั ทาขอ้ นอ้ มรบั ไว้ และขออภยั มา ณ ที่น้ี
ดว้ ย

ก

สารบญั สารบญั

เรอ่ื ง หนา้ เรอื่ ง หนา้
คานา ก
สารบญั ข วฒั นธรรมดา้ นภาษา 4
ตาแหนง่ ที่ตง้ั 1
วฒั นธรรมการแต่งกาย 2 วฒั นธรรมดา้ นที่อยอู่ าศยั 5
วฒั นธรรมดา้ นอาหาร 3
ประเพณีต่างๆ 6

ผีตาโขนและแห่เทียนพรรษาอบุ ลราชธานี 7

บรรณานกุ รม 8

ข

ตาแหน่งที่ตง้ั

ตง้ั อยบู่ นแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร มีแม่น้า
โขงกนั้ ประเทศลาวทางทิศเหนือและตะวนั ออกของ
ภาค ทางทิศใตม้ ีเทือกเขาพนมดงรกั กน้ั ประเทศ
กมั พชู าและภาคตะวนั ออกของประเทศไทย และมี
ทิวเขาเพชรบรู ณแ์ ละทิวเขาดงพญาเยน็ เป็ นแนว
กน้ั ทางตะวนั ตกแยกจากภาคกลาง

1

วฒั นธรรมการแต่งกาย

ลกั ษณะการแต่งกาย
ผชู้ าย สว่ นใหญ่นิยมสวมเส้อื แขนสนั้ สีเขม้ ๆ ท่ีเราเรยี กว่า
"มอ่ ห่อม" สวมกางเกงสีเดียวกบั เส้ือจรดเขา่ นิยมใชผ้ า้ คาด
เอวดว้ ยผา้ ขาวมา้
ผหู้ ญิง การแต่งกายสว่ นใหญ่นิยมสวมใสผ่ า้ ซิ่นแบบทอ
ทง้ั ตวั สวมเส้ือคอเปิ ดเลน่ สีสนั ห่มผา้ สไบเฉียง สวม
เครอ่ื งประดบั ตามขอ้ มือ ขอ้ เทา้ และคอ

2

วฒั นธรรมดา้ นอาหาร

อาหารสว่ นใหญ่มีลกั ษณะแหง้ ขน้ มีน้าขลกุ ขลิก แต่ไมช่ อบใสก่ ะทิ คนอีสาน
ใชป้ ลารา้ เป็ นเครอ่ื งปรงุ อาหารแทบทกุ ชนิด อาหารอีสานที่รจู้ กั กนั อยา่ ง
แพรห่ ลาย ไดแ้ ก่ ปลารา้ บอ้ ง อดุ มดว้ ยพืชสมนุ ไพร อยา่ งแกงออ่ ม ที่เนน้ การ
ใชผ้ กั หลายชนิดตามฤดกู าลเป็ นหลกั รสชาติ ของแกงออ่ มออกรสหวานของ
ผกั ต่างๆ รสเผ็ดของพรกิ กลนิ่ หอมของเครอ่ื งเทศและผกั ชีลาวหรอื อยา่ งตม้
แซบ ที่มีน้าแกงอนั อดุ มดว้ ยรสชาติและกล่ินหอมของของเครอื่ งเทศและผกั
สมนุ ไพรเช่นกนั คนอีสานจะรบั ประทานขา้ วเหนียวเป็ นอาหารหลกั และ
โดยทว่ั ไปจะน่ึงขา้ วเหนียวดว้ ยหวด

3

วฒั นธรรมดา้ นภาษา

ภาษาไทยถ่ินอีสาน เป็ นภาษาไทยถ่ินท่ีใชพ้ ดู ในภาค
ตะวนั ออกเฉียงเหนือ ใกลเ้ คียงกบั ภาษาลาว ในอดีตเคย
เขยี นดว้ ยอกั ษรธรรมลา้ นชา้ งหรอื อกั ษรไทยนอ้ ย ปัจจบุ นั
เขยี นดว้ ยอกั ษรไทย มีพยญั ชนะ 20 เสียง สระเดี่ยว 18
เสยี ง สระประสม 2-3 เสยี ง บางทอ้ งถ่ินไม่มีเสียงสระเอือ

ตวั อยา่ งภาษาอีสาน
ภาษาอีสาน - แปลเป็ นภาษากลาง
กะซาง - ช่างเถอะ
กนิ เขา่ สวย - รบั ประทานอาหารกลางวนั
กนิ ดอง - เล้ียงฉลองสมรส
กะจงั ว่า - กน็ น่ั น่ะสิ

4

วฒั นธรรม

ดา้ นท่ีอยอู่ าศยั

วฒั นธรรมที่เกี่ยวขอ้ งกบั ที่อยอู่ าศยั
เรอื นไทยภาคอีสาน เป็ นหน่ึงในเรอื นไทย 4 ภาคของไทย แบ่งออกไดเ้ ป็ นการ

ปลกู เรอื นในลกั ษณะชว่ั คราว กึ่งถาวร หรอื เรอื นถาวรประเภทของเรอื นอีสาน
เอกลกั ษณข์ องเรอื นไทยภาคอีสาน

มีลกั ษณะเดน่ อยู่ 3 ประเภท คือ
ไมน่ ิยมทาหนา้ ต่างทางดา้ นหลงั ตวั เรอื น ถา้ จะทาจะเจาะเป็ นช่องเล็กๆ พอใหย้ นี่
ศีรษะออกไปไดเ้ ท่า นน้ั
ไมน่ ิยมต่อยอดป้ านลมใหส้ งู ข้ึนไป เหมือนเรอื นของชาวไทยลา้ นนาท่ีเรียกว่า 'กา
แล'
ไม่นิยมตง้ั เสาเรอื นบนตอมอ่ เหมือนเรอื นของชาวไทยมสุ ลมิ ทางภาคใต้ ดว้ ยเหต ุ
ที่ชาวไทยภาค อีสานปลกู เรอื นดว้ ยการฝังเสา จึงไมม่ ีการตง้ั บนตอมอ่

5

ประเพณีต่างๆในภาคอีสาน

ประเพณีลว้ นไดร้ บั อิทธิพลมาจากส่งิ แวดลอ้ มภายนอกที่เขา้ สสู่ งั คมรบั เอา
แบบปฏิบตั ิท่ีหลากหลายเขา้ มาผสมผสานในการดาเนินชีวิตประเพณีจึงเรยี ก
ไดว้ ่าเป็ น วิถีแห่งการดาเนินชีวิตของสงั คม โดยเฉพาะศาสนาซ่ึงมีอิทธิพลต่อ
ประเพณีไทยมากที่สดุ วดั วาอารามต่างๆในประเทศไทยสะทอ้ นใหเ้ ห็นถึง
อิทธิพลของพทุ ธศาสนาที่มีต่อสงั คมไทยและช้ีใหเ้ ห็นว่าชาวไทยให้
ความสาคญั ในการบารงุ พทุ ธศาสนาดว้ ยศิลปกรรมท่ีงดงามเพื่อใชใ้ น
พิธีกรรมทางศาสนาตงั้ แต่โบราณกาล เช่น ผีตาโขน แห่เทียนพรรษา
อบุ ลราชธานี เป็ นตน้

6

ผีตาโขน แห่เทียนพรรษา

ผตี าโขน เป็ นเทศกาลที่จดั ข้นึ ในอาเภอด่านซา้ ย อบุ ลราชธานี
จงั หวดั เลย ซึ่งตง้ั อยทู่ างภาคอีสาน ของประเทศไทย
เป็ นเทศกาลท่ีเกดิ ข้นึ ในเดือน 7ซ่ึงมกั จดั มากกว่าสาม งานประเพณีแห่เทียนพรรษา เป็ นประเพณีทางพทุ ธ
วนั ในบางช่วงระหว่างเดือนมีนาคม และกรกฎาคม ศาสนา ของชาวอบุ ลฯ ซึ่งมีความเจรญิ ในพทุ ธศาสนา
โดยจดั ข้นึ ในวนั ที่ไดร้ บั เลอื กใหจ้ ดั ข้นึ ในแต่ละปี โดยคน วฒั นธรรม และประเพณีมาเป็ นเวลายาวนาน ถือเป็ น
ทรงประจาเมือง ซ่ึงงานบญุ ประเพณีพ้ืนบา้ นน้ีมีช่ือ งานบญุ ที่ยง่ิ ใหญ่ที่สดุ ของจงั หวดั อบุ ลราชธานี โดยได้
เรยี กว่า บญุ หลวง โดยแบ่งออกเป็ นเทศกาล ผีตาโขน, กาหนดจดั งานข้นึ ในวนั ข้นึ 15 ค่าเดือน 8 และ
ประเพณีบญุ บง้ั ไฟ และงานบญุ หลวง (หรอื บญุ ผะ แรม 1 ค่าเดือน 8 หรอื วนั อาสาฬหบชู าและวนั
เหวด) เขา้ พรรษา จดั ใหม้ ีข้นึ ทกุ ปี

7

บรรณานกุ รม - ขอ้ มลู ประเพณีต่างๆในภาคอีสาน
(ออนไลน)์ สืบคน้ จาก www.wikipedia.org
- ขอ้ มลู ตาแหน่งท่ีตง้ั (ออนไลน)์
สบื คน้ จาก www.wikipedia.org - ขอ้ มลู ผีตาโขน (ออนไลน)์ สบื คน้ จาก
www.wikipedia.org
- ขอ้ มลู วฒั นธรรมการแต่งกาย (ออนไลน)์
สืบคน้ จาก www.wikipedia.org - ขอ้ มลู แห่เทียนพรรษาอบุ ลราชธานี
(ออนไลน)์ สบื คน้ จาก www.wikipedia.org
- ขอ้ มลู วฒั นธรรมดา้ นอาหาร (ออนไลน)์
สืบคน้ จาก www.wikipedia.org 8

- ขอ้ มลู วฒั นธรรมดา้ นภาษา (ออนไลน)์
สบื คน้ จาก www.wikipedia.org

- ขอ้ มลู วฒั นธรรมดา้ นที่อยอู่ าศยั
(ออนไลน)์ สืบคน้ จาก www.wikipedia.org

จดั ทาโดย นายพงษพ์ ฒั น์ ปิ ดตาทะเส เลขท่ี 9 ม.4/8
นายศภุ ากร คมุ้ ทรพั ย์ เลขท่ี 10 ม.4/8
นายณฐั วฒุ ิ แน่นอดุ ร เลขที่ 7 ม.4/8 นายอภิชิต ชนะหาญ เลขท่ี 11 ม.4/8
นายธีรภาพ มง่ั บญุ เลขท่ี 8 ม.4/8