การประกอบอาหาร

การประกอบอาหาร

กลุม่ สาระการเรียนรกู้ ารงานอาชีพ ช้นั มธั ยมศึกษาปที ่ี 1
จัดทาโดย นางณัฐตกิ าญจน์ สมคั รพงศ์

โรงเรียนสามบ่อวทิ ยา สพม. สงขลา สตลู

การประกอบอาหาร

มาตรฐานการเรยี นรู้
ง 1.1 เข้าใจการทางาน มีความคิดสร้างสรรค์ มีทักษะ

กระบวนการทางาน ทักษะการจัดการ ทักษะกระบวนการ
แก้ปัญหา ทักษะการทางานร่วมกัน และทักษะการแสวงหา
ความรู้ มีคุณธรรม และลักษณะนิสัยในการทางาน
มีจิตสานึกในการใช้พลังงาน ทรัพยากรและส่ิงแวดล้อม
เพอื่ การดารงชีวิตและครอบครัว

ตัวชว้ี ดั
1. วิเคราะหข์ ้นั ตอนการทางานตามกระบวนการทางาน (ง

1.1 ม.1/1)

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้
1. อธบิ ายความหมาย ประโยชน์ และวธิ กี ารประกอบ

อาหารได้

ความหมายของ
การประกอบอาหาร

การประกอบอาหาร หมายถึง การทาอาหารให้สุก
ด้วยความร้อน เพ่ือทาให้อาหารมีคุณสมบัติ เหมาะสม
และมีคุณค่าแก่การบริโภค โดยวิธีการต่าง ๆ เช่น
การลวกการต้ม การผัด การป้ิงหรือย่าง การเผา การอบ
การนึ่ง การตุ๋น ฯลฯ อาหารท่ีสุกจะมีคุณค่าต่อผู้บริโภค
มากหรือน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับชนิดของอาหารนั้น ๆ
และวิธีปรุงอาหาร อาหารที่ปรุงสุกแล้วเม่ือรับประทาน
เข้าไปแล้วมีประโยชน์ต่อร่างกาย ทาให้ร่างกาย
เจรญิ เตบิ โต ท้งั สขุ ภาพกายและใจ

วธิ ีการประกอบอาหาร

๑. การลวก เป็นการทาให้อาหารกึ่งสุกก่ึงดิบ
ใช้กับอาหารประเภทผัด เพื่อป้องกันการสูญเสียวิตามิน
วิธีการลวก เร่ิมต้นด้วยล้างผักให้สะอาดเรียบร้อย ต้มน้า
ให้เดือดโดยใช้ไฟแรง เติมเกลือเล็กน้อยก็ได้ ใส่ผักใน
เวลาอันรวดเร็ว จากนั้นตักขึ้น แช่น้าเย็น ๑ - ๒ นาที
แล้วตกั ขน้ึ ใสจ่ าน

ข้อควรระวัง คือ การลวกผักให้ปฏิบัติโดยคานึงถึง
ชนิดของผักเป็นหลัก ผักบางชนิดไม่เหมาะกับการลวก
ก็ให้ต้ม ผัด หรือน่งึ แทน

ข้อดี เหมาะสาหรับการประกอบอาหารประเภทผัก
เพราะจะชว่ ยสงวนคณุ ค่าอาหารได้มาก

ขอ้ เสยี วธิ นี ี้จะใช้กบั ผักชนิดท่มี ีเน้ือแข็งไม่ได้ เช่น ฟัก
หวั ผักกาด ฟกั ทอง ดอกกะหลา่ เพราะผกั จะไมส่ ุก

วธิ ีการประกอบอาหาร

๒. การต้ม เป็นการทาให้อาหารสุก โดยการต้มใน
นาเดือด อาจใส่อาหารแล้วต้มกับนาจนเดือด หรือใส่
อาหารเมอ่ื นาเดือด แล้วทิงไวส้ กั ครู่จนอาหารสกุ

ข้อดี การต้มเป็นวิธีที่เหมาะสาหรับใช้เคี่ยวเนือสัตว์
ให้เปอื่ ย เชน่ การต้มเครื่องในสัตว์

ข้อเสีย ในขณะท่ีอาหารแช่อยู่ในนา สารอาหารบาง
ชนิด เช่น วิตามินบีและซีจะละลายออกมากับนา ทาให้
สญู เสยี คุณคา่ ของอาหารไป

๓. การทอด เปน็ การทาอาหารให้สุก โดยนาอาหารลง
ไปทอดในน้ามันร้อน ๆ ซึ่งการทอดอาหารทุกชนิด ควร
ทอดข้างหนึ่งจนสุกแล้วจึงกลับข้าง จะทาให้อาหารมีสีสัน
นา่ รบั ประทานมากยงิ่ ข้ึน

ข้อดี การทอดทาให้อาหารมีกลิ่นหอม สีสวย
นา่ รับประทาน

ขอ้ เสยี การทอดทาให้อาหารสญู เสียวิตามนิ บางชนิด

วิธกี ารประกอบอาหาร

๔. การน่ึง เป็นการทาให้อาหารสุกด้วยการใส่ไอน้าจาก
น้าเดือด โดยใช้หม้อน่ึงหรือลังถึง วิธีการน่ึง คือ ใส่น้าลงใน
หม้อนึ่งลงไปช้ันล่างแล้ววางอาหารบนลังถึงช้ันบนปิดฝาให้
สนิท นาไปตัง้ ไฟ ไอนา้ จากนา้ เดือดจะทาใหอ้ าหารสกุ

ข้อดี การน่ึงจะช่วยสงวนคุณค่าอาหารได้ดีกว่าการต้ม
และวิธีการหุงต้มอื่น ๆ เพราะสารอาหารไม่ละลายไปกับน้า
แตค่ วรปดิ ฝาหมอ้ นึ่งใหส้ นทิ

ข้อเสีย ถ้าใช้เวลาในการน่ึงนานเกินไป จะทาให้อาหาร
สูญเสียคุณคา่

๕. การตุ๋น คล้ายกับการน่ึงแต่ใช้หม้อ ๒ ช้ันซ้อนกันหม้อ
ใบนอกใส่น้า หม้อใบในใส่อาหารท่ีจะตุ๋น การน่งึ จะใส่ภาชนะ
วางเหนือนา้ ส่วนการตนุ๋ จะใส่ภาชนะแลว้ วางลงในนา้

ข้อดี อาหารท่ีปรุงด้วยวิธีนี้จะสุก นุ่ม ปราศจากเชื้อโรค
เหมาะสาหรบั ใหเ้ ด็กทารก ผู้สูงอายแุ ละผูป้ ว่ ย

ขอ้ เสีย เสยี เวลาในการปรุงนาน

วธิ ีการประกอบอาหาร

๖. การปิ้ง ย่าง เผา หรืออบ คือ การทาอาหารให้สุก
โดยใช้ความร้อนจากเตาไฟโดยตรง

การปิ้ง คือ การนาอาหารท่ีต้องการทาให้สุกวางลง
บนตะแกรงเหล็กสาหรับป้ิง บนเตาถ่านที่มีความร้อน
ไม่มาก ปิ้งกลับไปมาในช่วงเวลาส้ัน ๆ วิธีน้ีใช้ได้กับ
อาหารสดและอาหารแห้ง เช่น กล้วยปิ้ง ข้าวเกรียบ
เน้ือเค็ม ปลาแห้ง หรืออาจใช้เคร่ืองปิ้งไฟฟ้า เช่น
เคร่อื งปิ้งขนมปังแทนเตาถ่าน

การย่าง มีวิธีคล้ายการปิ้ง แต่ใช้เวลานานกว่า เพื่อให้
อาหารสุกระอุท่ัวกัน เช่น ย่างไก่ ย่างหมู ย่างปลาสด
ก่อนยา่ งควรทาน้ามนั หรือห่อใบตอง ยา่ งขา้ งละประมาณ
๒ นาที พลิกไปมา ถ้าต้องการให้กล่ินหอมให้ใส่
กาบมะพรา้ วลงในเตาไฟ

วธิ กี ารประกอบอาหาร

การเผา เป็นการทาให้อาหารสุกโดยใช้ไฟแรง วางของที่
จะเผาลงบนไฟ และพลิกกลับไปกลับมาให้สุกทั้งด้านนอก
และด้านใน เช่น ปลาเผา กุ้งเผา มนั เทศเผา

การอบ เป็นการทาให้อาหารสุกโดยใช้ความร้อนจาก
เตาอบ เช่น การอบไก่ ควรต้ังเตาอบให้ร้อนก่อนประมาณ
๑๕ นาที จึงเอาไก่เข้าไปอบ แล้วทาน้ามันลงบนเน้ือไก่ที่
จะอบ ใช้ความร้อนประมาณ ๑๙๐ องศาเซลเซียส ในเวลา
๒๐-๓๐ นาที หากต้องการให้ไก่แห้งกว่านี้ควรลดไฟ และ
ยืดเวลาออกไปประมาณ ๑๐ นาทีทั้งน้ีควรพิจารณาลักษณะ
ของไก่ท่ีอบว่าเป็นวิธีการอบท้ังตัวหรือเป็นช้ิน การอบจะ
สน้ั ลงและลดอณุ หภมู ิให้เหมาะสม

ข้อดี การป้ิง ยา่ ง เผา หรอื อบ เปน็ วธิ ีการประกอบอาหาร
ทส่ี งวนคุณคา่ ไวไ้ ดม้ าก

ข้อเสีย ถ้าใช้เวลาในการอบนานเกินไปจะทาให้
อาหารแห้งมาก แลดูไมน่ า่ รบั ประทานและเสียรสชาติ

วธิ กี ารประกอบอาหาร

๗. การผัด คือ การทาให้อาหารสุกโดยใช้นามันเพียง
เล็กน้อย แต่ใช้ความร้อนมาก ไฟแรง โดยนาเนือหรือผัก
ลงผัดในกระทะ ใช้ตะหลิวคนกลับไปมาในระยะเวลา
สนั ๆ ถ้าใชฝ้ าปิดครอบขณะผัดจะชว่ ยรกั ษาคณุ ค่า
วติ ามนิ บางชนิดไวไ้ ด้

ข้อดี อาหารจะมปี รมิ าณไขมนั นอ้ ยกวา่ วธิ ที อด
ข้อเสีย ถ้าใช้เวลาผัดนานเกินไปจะทาให้อาหารมีสี
ไมน่ า่ รบั ประทาน และสูญเสียวติ ามนิ บางชนิดได้

ทบทวนความรู้

https://www.youtube.com/watch?v=uZCyLr-73QE

ทาแบบทดสอบ

สาหรับนักเรยี น สาหรบั บคุ คลท่ัวไป
โรงเรียนสามบอ่ วิทยา