The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by rinayunaida1977, 2021-07-31 20:25:06

TANTRI BASA KELAS 2

BUKU TANTRI BASA KELAS 2

Keywords: BASA JAWA II

Tantri Basa Klas 2

Tantri Basa
Hak Cipta © 2016

Tim Penyusun:
Dra. Agus Windarti, M.Pd.

Drs. Samsul Hadi
Drs. Davit Harijono, M.Pd.

Dra. Mistiyah, M.M.Pd.

Editor/Penyelia : Dra. Sri Sulistiani, M.Pd.
Drs. Bambang Purnomo, M.S.
Drs. Sukarman M.Si.

Desain/Lay Out : Latif Nur Hasan, S.Pd, M.Pd.

Desain/Lay Out cover: Rahmat Santosa, S.Pd. M.M.

Penerbit : Dinas Pendidikan Provinsi Jawa Timur

Isi : xii, 152 hal

ISBN : 978I-S6B0N2-497084--600126-4-10(4n-0o1.j6il-.1le(nngok.ajipl.)lengkap)
ISBN : 978-602I-S4B04N-091788-560(2ji-l4.20)4-018-5 (jil. 2)

Tantri Basa Klas 2

KATA PENGANTAR
KEPALA DINAS PENDIDIKAN PROVINSI JAWA TIMUR

Alhamdulillah buku “Tantri Basa” sudah selesai disusun dan
diterbitkan. Buku ini disusun dengan berpedoman pada Peraturan Gubernur No.
19 Tahun 2014 tentang Mata Pelajaran Bahasa Daerah sebagai Muatan Lokal
Wajib di Sekolah/Madrasah. Pergub tersebut memberikan pegangan hukum yang
kuat bagi guru-guru untuk melaksanakan dengan sungguh-sungguh
pembelajaran Bahasa Daerah. Sebagai tindak lanjut, buku ini disusun untuk
menyelesaikan masalah ketiadaan buku ajar seiring dengan terbitnya Pergub
dan diharapkan dapat diterima dan digunakan dalam pembelajaran di
sekolah/madarasah di wilayah Jawa Timur.

Terima kasih disampaikan kepada tim penyusun yang telah dengan
kesungguhan menyelesaikan buku ini. Kerja sama Tim Eksternal sebagai penyusun
bersama-sama dengan Tim Internal Dinas Pendidikan Provinsi Jawa Timur
telah mampu menghasilkan karya yang bermanfaat bagi pembentukkan budi
pekerti dan karakter generasi muda lewat jalur pendidikan formal di
sekolah/madarasah.

Kesempurnaan buku ini adalah tujuan dari penyusun dan pengguna buku
ini. Akan tetapi, buku ini masih memiliki kekurangan. Karena itu, kritik, saran, dan
masukan dari berbagai pihak yang peduli terhadap pelestarian, pengembangan,
dan pemertahanan Bahasa Daerah sebagai salah satu budaya bangsa ini
sangat diharapkan. Insya Allah pada kesempatan lain buku ini akan
disempurnakan dengan mengakomodasi masukan dari berbagai pihak.

Surabaya, Agustus 2016
Kepala Dinas Pendidikan
Provinsi Jawa Timur,

Dr. Saiful Rachman, MM.,MPd
Pembina Utama Madya
NIP. 19590503 198503 1 018

Tantri Basa Klas 2

Atur Sapala

Isinipun buku “Tantri Basa” punika sampun katitipriksa dening para ahli
Basa Jawi saking Universitas Negeri Surabaya (Unesa). Dene panyerating buku
sampun dipunadani dening para sutresna sarta alumnus Universitas Negeri
Surabaya (Unesa). Isi umumipun sampun katiti priksa dening Drs. Sukarman, M.
Si. (Ketua Tim Penyusun Kurikulum Bahasa Daerah Kantor Dinas Pendidikan dan
Kebudayaan Provinsi Jawa Timur lan Dosen Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah,
Program Studi Pendidikan Bahasa dan Sastra Jawa, Fakultas Bahasa dan Seni
(FBS), Universitas Negeri Surabaya ). Wondene babagan Kebahasaan (Linguistik),
Sastra, lan Metodologi Pembelajaran sampun dipuntitipriksa dening Dra. Sri
Sulistiani, M. Pd. (Ketua Jurusan, Dosen Bahasa, Sastra, dan Metodologi
Pengajaran saking Jurusan Pendidikan Bahasa Daerah, Program Studi Pendidikan
Bahasa dan Sastra Jawa, Fakultas Bahasa dan Seni FBS, Universitas Negeri
Surabaya - Unesa).

Kanthi asil paniti priksa kasebat dipunajab sageda buku “Tantri Basa”
punika murakabi kangge srana sinau Basa Jawi tumrapipun para siswa. Kejawi
punika, ingajaban ugi sageda mbiyantu para kadang dwija anggenipun memucal
saha nggulawenthah siswa-siswinipun ing jagading piwucalan Basa Jawi.

Laras kaliyan owah-gingsiripun kurikulum pendhidhikan, buku punika
sampun kacundhukaken kaliyan Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan
Mulok Bahasa Daerah 2013. Asil paniti priksa nedhahaken bilih isinipun buku
punika sampun laras kaliyan kurikulum enggal ingkang dipunginakaken ing
sekolah-sekolah wekdal samangke. Isinipun buku punika kabiji sampun dipun
serat kanthi lelandhesan Standar Kompetensi Lulusan (SKL), Kompetensi Inti (KI)
lan Kompetensi Dasar (KD), sarta ngginakaken paugeran ingkang sampun
dipunrantam dening Badan Standar Nasional Pendidikan (BSNP).

Mugi-mugi wontenipun buku punika saged mbiyantu para siswa, kadang
dwija, lan sutresna Basa Jawi, anggenipun marsudi basa, sastra, lan kabudayan
Jawi. Tundhanipun sageda basa, sastra, lan kabudayan Jawi ngrembaka lan
lestari.

Surabaya, Agustus 2016
Paniti Priksa

Drs. Sukarman, M. Si./
Dra. Sri Sulistiani, M.Pd.

(Ketua dan Wakil Ketua Tim Penyusun
Kurikulum Mulok Bahasa Daerah

Kanwil Dinas Pendidikan dan Kebudayaan
Provinsi Jawa Timur 2014

Tantri Basa Klas 2

Atur Pangiring

Puji syukur konjuk wonten ngarsanipun Gusti Ingkang Maha Kuwaos awit
kanthi berkahipun panyerat sampun saged nyekapaken panganggiting buku Basa
Jawi ”Tantri Basa” kangge para siswa Sekolah Dasar ( SD) / Madrasah
Tsanawiyah (MI). Perlu kawuninganan, wiwit taun pelajaran 2014/2015, piwucalan
Basa Jawi SD/MI sampun ngginakaken kurikulum enggal inggih punika KTSP
Mulok Bahasa Daerah 2013. Alelandhesan Peraturan Gubernur No. 19 Tahun
2014 ”Mata Pelajaran Bahasa Daerah Sebagai Muatan Lokal Wajib di
Sekolah/ Madrasah” kanthi alokasi wekdal 2 (kalih) jam pelajaran saben
minggunipun. Kangge njangkepi sarana piwucalan Basa Jawi wonten SD/MI wau,
panyerat nganggit buku ajar Basa Jawi ”Tantri Basa” punika.

Buku ”Tantri Basa” kasiyapaken kangge nyengkuyung kawicaksanan
KTSP 2013. Bab punika laras kaliyan Peraturan Menteri Pendidikan No. 64 Tahun
2013, ingkang ngrembag bab Standar Kompetensi Lulusan (SKL), ingkang paring
amanat bilih Buku Teks Pelajaran kedah ngginakaken acuan Standar Kompetensi
Lulusan (SKL) lan Kompetensi Inti (KI) lan sarta alelandhesan paugeran ingkang
sampun dipunsusun dening Badan Standar Nasional Pendidikan (BSNP). Wondene
Permendikbud No. 71, Tahun 2013, ingkang ngrembag Buku Teks Pelajaran lan
Buku Panduan Guru Untuk Pendidikan Dasar Dan Menengah, ugi paring amanat
bilih Buku Teks Pelajaran ingkang dipun-ginakaken ing pawiyatan-pawiyatan
kedah sampun kasusun adhedhasar KTSP Mulok Bahasa Daerah Tahun 2013.

Ewah-ewahan tumrap buku teks kedah karancang lan kasusun kanthi
lelandhesan (berbasis) teks. Wonten ngriki, teks kawawas minangka perangan
basa ingkang nggadhahi makna kontekstual. Lumantar buku punika, siswa kaajab
saged ngasilaken lan ngginakaken teks laras kaliyan tujuan lan fungsi sosialipun.
Salebetipun piwucalan basa Jawi ingkang alelandhesan teks, pasinaon boten
namung sesambetan kaliyan piwucaling teori lan konsep, ananging teks ugi
migunani minangka sumber aktualisasi dhiri tumrap soksintena ingkang
migunakaken bab wau, ing salebeting konteks sosial budaya akademis.

Wontenipun buku ”Tantri Basa” punika, dipunajab sageda mbiyantu
para siswa SD/MI anggenipun ngleluri dalah marsudi Basa Jawi. Kejawi punika,
sageda adamel gampil lan lancaripun para kadang dwija anggenipun memucal
dalah nggulawenthah para siswa-siswinipun salebeting piwucalan Basa Jawi.

Perlu kawuninganan, kajawi alelandhesan teks, pangrakiting buku punika
ugi ngginakaken Pendekatan Saintific. Piwucalan alelandhesan teks, mawi
pandom ngrembakakaken babagan (1) Piwucalan basa kawawas saking teks,
boten namung kasusun kanthi munjeraken paramasastra utawi ketatabahasaan
kemawon. (2) Piwucalan lelandhesan teks minangka proses pamilihing basa
ingkang ngandharaken makna. (3) Piwucalan basa lelandhesan teks asipat

Tantri Basa Klas 2

fungsional ingkang ateges boten saged uwal saking konteks ingkang mbabaraken
maneka warnining ide, karakter, nilai, sarta ugi idiologi panuturipun, (4) Piwucalan
basa lelandhesan teks ugi minangka sarana kangge mangun kawasisan olah pikir
tumrap para siswa.

Jinising teks ingkang kaandharaken wonten ing buku punika arupi teks
dheskripsi, palapuran, narasi/carita, eksposisi, eksplanasi, lan sapiturutipun.
Wondene pendekatan Saintific ingkang kababar ing buku punika mawi proses
ingkang sesambetan kaliyan tumindak: Mengamati (Observing), Menanya
(Questioning), Mencoba (Experimenting), Menalar (Associating), Mengkomu-
nikasikan (Comunicating), lan Membentuk Jejaring (Networking). Wondene aspek
panggulawenthahing patrap ingkang dados punjering piwucalan, inggih punika
kanthi nengenaken aspek Sikap Religius, Sikap Sosial, Kognitif, lan Psikomotorik.

Pambabaripun buku ”Tantri Basa” kajawi ngandharaken materi, ugi
sinartan gladhen (latiyan) kalarasaken kaliyan Kompetensi Dasar lan Indikator
ingkang sampun sinerat wonten salabeting silabus. Awit saking punika, dipunajab
supados saged nyekapi kangge pangukuring kompetensi minimal, ingkang kedah
dipunkuwaosi dening para siswa. Pambabaripun buku ingkang alelandhesan teks
punika, kalampahan kanthi cak-cakan: (1) Tahap Pembangunan Konteks, (2)
Tahap Pemodelan Teks, (3) Tahap Pembuatan Teks Bersama-sama, lan (4) Tahap
Pembuatan Teks Secara Mandiri. Kejawi materi lan gladhen, buku punika ugi
dipunjangkepi “bausastra” lan “pepeling” ingkang ngandharaken teges sarta
pangenget-enget dateng konsep-konsep inti, ing saben wulangan utawi bab.
Kanthi mekaten perangan punika dipunajab sageda njangkepi pangrembagipun
materi piwucalan, kejawi ugi kangge nambah wawasanipun para siswa.

Panyerat sampun mbudidaya murih buku punika saged sampurna, ewa
semanten minangka manungsa limrah sarta awit saking winates saha cupeting
kawruhipun panyerat, seseratan salebeting buku punika taksih kathah
kekiranganipun. Pramila panyaruwe saking pamaos tansah kaantu-antu amrih
kangge damel saenipun buku punika. Wusananing atur, mugi-mugi Gusti Ingkang
Murbeng Dumadi tansah njangkung lan nyengkuyung pangetrapanipun buku
punika tumrap majeng lan lestarinipun piwucalan Basa Jawi. Nuwun.

Surabaya, Agustus 2016

Panyerat

Tantri Basa Klas 2

Dhaftar isi
Sampul ngarep ………………………………….. i
Sampul njero ……………………………….…….. ii
Idhentitas …………………………………………. iii
Kata Pengantar …………………………………... iv
Atur Sapala ………………………………………… v
Atur Pangiring ..................................... vi
Dhaftar Isi ........................................... viii

Wulangan 1 : Urip Rukun 1
Mbabar Wawasan ................................. 2
Pasinaon 1…………………………………………. 4
Modhel Teks Pinilih ……………………………. 4
Gladhen 1 …………………………………………. 7
Gladhen 2 …………………………………………. 8
Gladhen 3 …………………………………………. 10
Pasinaon 2 Makarya Bebarengan …… 12
Gladhen1 …………………………………………. 15
Gladhen 2 …………………………………………. 16
Gladhen 3 …………………………………………. 17

Tantri Basa Klas 2 Kaca vii

Pasinaon 3 Makarya Mandhiri …. 18
Gladhen 1 …………………………………………. 19
Gladhen 2 …………………………………………. 22
Gladhen Wulangan 1 ………………………….. 23

Wulangan 2 : Dolanan Ing 29
Lingkunganku 30
31
Mbabar Wawasan ................................. 31
Pasinaon 1…………………………………………. 33
Modhel Teks Pinilih ……………………………. 35
Gladhen 1 …………………………………………. 37
Gladhen 2 …………………………………………. 38
Gladhen 3 …………………………………………. 40
Pasinaon 2 Makarya Bebarengan …… 41
Gladhen1 …………………………………………. 41
Gladhen 2 …………………………………………. 44
Gladhen 3 …………………………………………. 44
Pasinaon 3 Makarya Mandhiri ...………... 45
Gladhen 1 …………………………………………. 48
Gladhen 2 ………………………………………….
Gladhen Wulangan 2 …………………………..

Wulangan 3 : Tugasku Saben Dina 52

Kaca viii Tantri Basa Klas 2

Mbabar Wawasan ................................. 53
Pasinaon 1…………………………………………. 54
Modhel Teks Pinilih ……………………………. 54
Gladhen 1 …………………………………………. 56
Gladhen 2 …………………………………………. 57
Gladhen 3 …………………………………………. 59
Pasinaon 2 Makarya Bebarengan …… 60
Gladhen1 …………………………………………. 61
Gladhen 2 …………………………………………. 62
Pasinaon 3 Makarya Mandhiri ..………... 64
Gladhen 1 …………………………………………. 65
Gladhen 2 …………………………………………. 66
Gladhen 3 …………………………………………. 66
Gladhen Wulangan 3 ………………………….. 68

Wulangan 4 : Aku lan Sekolahku 72
Mbabar Wawasan ................................. 73
Pasinaon 1…………………………………………. 74
Modhel Teks Pinilih ……………………………. 74
Gladhen 1 …………………………………………. 76
Gladhen 2 …………………………………………. 77
Pasinaon 2 Makarya Bebarengan …… 78
Gladhen1 …………………………………………. 79

Tantri Basa Klas 2 Kaca ix

Gladhen 2 …………………………………………. 81
Pasinaon 3 Makarya Mandhiri .……….… 82
Gladhen 1 …………………………………………. 83
Gladhen 2 …………………………………………. 84
Gladhen 3 …………………………………………. 85
Gladhen Wulangan 4 ………………………….. 87

Wulangan 5 : Urip Resik lan Sehat 91
Mbabar Wawasan ................................. 92
Pasinaon 1…………………………………………. 95
Modhel Teks Pinilih ……………………………. 95
Gladhen 1 …………………………………………. 96
Gladhen 2 …………………………………………. 97
Pasinaon 2 Makarya Bebarengan …… 100
Gladhen1 …………………………………………. 101
Pasinaon 3 Makarya Mandhiri …………. 102
Gladhen 1 …………………………………………. 103
Gladhen 2 …………………………………………. 105
Gladhen Wulangan 5 ………………………….. 106

Wulangan 6 : Banyu, Bumi lan

Srengenge 110

Mbabar Wawasan ................................. 111

Kaca x Tantri Basa Klas 2

Pasinaon 1…………………………………………. 113
Modhel Teks Pinilih ……………………………. 113
Gladhen 1 …………………………………………. 115
Gladhen 2 …………………………………………. 116
Gladhen 3 …………………………………………. 118
Pasinaon 2 Makarya Bebarengan …… 120
Gladhen 1 …………………………………………. 120
Gladhen 2 …………………………………………. 123
Pasinaon 3 Makarya Mandhiri …........... 125
Gladhen 1 …………………………………………. 125
Gladhen 2 …………………………………………. 127
Gladhen Wulangan 6 ………………………….. 128

Wulangan 7 : Karang Kitri 133

Mbabar Wawasan ................................. 134

Pasinaon 1…………………………………………. 135

Modhel Teks Pinilih ……………………………. 135

Gladhen 1 …………………………………………. 136

Gladhen 2 …………………………………………. 138

Pasinaon 2 Makarya Bebarengan …… 143

Gladhen 1 …………………………………………. 143

Gladhen 2 …………………………………………. 145

Pasinaon 3 Makarya Mandhiri ……......... 146

Tantri Basa Klas 2 Kaca xi

Gladhen 1 …………………………………………. 146
Gladhen 2 …………………………………………. 147
Gladhen Wulangan 7 ………………………….. 148
Dhaftar Pustaka ……………………………...... 137

Kaca xii Tantri Basa Klas 2

WULANGAN 1
URIP RUKUN

Kompetensi Dasar
3.1 Mendengarkan, memahami, dan mengidentifi-

kasi bunyi bahasa daerah yang didengar
dengan tepat.
4.1 Melafalkan bunyi bahasa daerah yang didengar
dengan tepat.
Indikator
3.1.1 Mengidentifikasi bunyi bahasa dari teks yang

didengar.
3.1.2 Membedakan pelafalan bunyi bahasa daerah

yang sempurna dan tidak sempurna
4.1.1 Menirukan pengucapan bunyi bahasa daerah

yang sempurna dan tidak sempurna
4.1.2 Mengartikulasikan/ mengucapkan bunyi

bahasa daerah yang didengar dengan jelas.
4.1.3 Mengeja bunyi bahasa daerah yang didengar.

Tantri Basa Klas 2 Kaca 1

Mbabar wawasan
Gambar ing ngisor iki setitekna!

1. 2.

3. 4.

Sawise nyemak gambar kanthi premati, coba
critakna apa sing ditindakake Bima karo kanca-
kancane! Dhiskusia karo kanca-kancamu.
Wangsulanmu garapen ing ngisor iki.

Kaca 2 Tantri Basa Klas 2

1. .................................................................................
................................................................................

2. ..................................................................................
..................................................................................

3. ...................................................................................
..................................................................................

4. ...................................................................................
...................................................................................

Tantri Basa Klas 2 Kaca 3

Pasinaon 1

Modhel Teks Pinilih

Sadurunge maca ayo nembang bebarengan!

Dhondhong apa Salak
Dhondhong apa salak, dhuku cilik-cilik
Gendhong apa mbecak, mlaku thimik-thimik
Adhik ndherek ibu, tindak menyang pasar

Ora pareng rewel ora pareng nakal
Mengko ibu mesthi mundhut oleh-oleh

Kacang karo roti, adhik diparingi

Bocah-bocah, sawise nembang ayo ganti maca.Teks
wacan ngisor iki wacanen sing titi. Anggonmu maca
gatekna lafale utawa pangucapane. Yen ana sing
ora bisa nyuwuna pirsa marang gurumu.

Kaca 4 Tantri Basa Klas 2

Kulawargane Pak Wibawa

Rini saiki kelas loro.
Rini duwe adhi jenenge Bima.
Bima isih lungguh ana ing klas siji.
Bocah loro padha sregep mbantu bapak ibune.

Bapake Bima asmane pak Wibawa.
Ibune asma bu Dewi.
Pak Wibawa ngasta dadi guru SD.
Bu Dewi bukak toko cilik-cilikan.
Tokone manggon ing ngarep daleme.
Dagangane sawernane kabutuhan kulawarga.

Tantri Basa Klas 2 Kaca 5

Kayata: beras, gula, kopi, teh, lenga klentik, uyah,
lan liya-liyane.
Pak Wibawa lan bu Dewi priyayine sregep.
Kabeh pegawean dilakoni kanthi temenan.
Pegawean sing abot ditandangi bebarengan.
Kabeh padha tulung-tinulung.
Rini lan Bima tansah rukun.
Bocah loro ora tau tukar padu.
Saben dina bocah loro budhal sekolah bareng.
Ana ngomah Rini lan Bima wis sinau ngrewangi ibune.
Pak Wibawa yen ana ndalem ya rewang-rewang.
Kabeh tumandang gawe bebarengan.

Wong saomah katon rukun banget.
Saben dina duwe tugas dhewe-dhewe.
Rini ajeg nyapu latar lan nyiram kembang.
Bima senajan isih cilik wis sinau ngrewangi mbakyune.
Bapak lan ibune seneng atine.
Putrane sregep lan rukun.
Saben-saben dhawuh marang putrane.

Kaca 6 Tantri Basa Klas 2

Urip karo sedulur, tangga, kanca kudu rukun.
Rukun agawe santosa, crah agawe bubrah.

Kawruh sapala

asma = jeneng

ngasta = nyambut gawe

daleme = omahe

lenga klentik = lenga goreng

dagangan = barang sing didol

ajeg = mesthi

santosa = kuwat

crah = bubrah, pisah-pisah

Gladhen 1: Mangsuli Pitakonan Isine Wacan

Wangsulana pitakon-pitakon iki!
1. Sapa jenenge adhine Rini?
2. Saiki Bima kelas pira?
3. Sapa asmane bapak lan ibune Rini?
4. Bapake Bima ngasta dadi apa?
5. Tokone bu Dewi manggon ing ngendi?

Tantri Basa Klas 2 Kaca 7

6. Apa wae dagangane bu Dewi?
7. Sapa sing ora tau tukar padu?
8. Rini lagi ngrewangi apa?
9. Kapan Bima lan Rini ngrewangi bapak ibune?
10. Wong kuwi kudu rukun karo sapa wae?

Gladhen 2: Mbedakake Pangucape Swara Jejeg
lan Swara Miring

Bocah-bocah, supaya ngerti bedane pangucapane
tembung rungokna tuladhane gurumu, banjur
tirokna!

- Rini - bapak
- saiki - cilik
- adhi - wis
- wedi - adhik
- tuku - wedhi
- sinau - rukun
- nyapu - lungguh
- padu - dhawuh
- sida - padhang
- rene - lanang
- Karo - panas
- kara
- Coro
- cara

Kaca 8 Tantri Basa Klas 2

Gatekna katrangan ngisor iki!

Swara Jejeg lan Swara Miring
Swara jejeg uga diarani swara sampurna, olehe
maca padha karo tulisane.
Tuladha:

1. swara a jejeg = ana, pira, sapa, mara, sega,
maca

2. swara i jejeg = iki, kuwi, pipi, siti, rugi, lagi
3. swara u jejeg = luru, guru, biru, maju,tumbu
4. swara e jejeg = sate, kene, jare, kowe, lele
5. swara o jejeg = loro, belo, kilo, ijo, kono
Swara miring uga diarani swara ora sampurna
manawa olehe maca owah saka tulisane.

Tuladha:

1. swara a miring = bapak, sekolah, gawe, anak
2. swara i miring = lading, adhik, dhuwit, wis
3. swara u miring = wisuh, weruh, pikun, tarung
4. swara e miring = bebek, golek, menek, tekek

swara e pepet = wareg, wedi, geger, banger
5. swara o miring = adoh, dhondhong, terong

Tantri Basa Klas 2 Kaca 9

Gladhen 3: Nulis Nganggo Ejaan sing Bener
Bocah-bocah, ing ngisor iki ana gambar. Setitekna,
kuwi gambar apa? Ayo tulisen nganggo ejaan sing
bener!

1.

2.

3.

Kaca 10 Tantri Basa Klas 2

4. Kaca 11
5.
6.
7.

Tantri Basa Klas 2

8.
9.
10.

Pasinaon 2:
Makarya Bebarengan

Wacanen teks ing ngisor iki kanthi lancar. Sajrone
maca sing kudu digatekake yaiku ejaan lan

Kaca 12 Tantri Basa Klas 2

pangucape. Yen ana sing salah sajrone maca kudu
padha ngelingake kancane. Tindakna kanthi sopan
lan temenan. Temen kuwi bakal tinemu, tegese
samubarang yen ditindakake kanthi temen-temen
mengko mesthi ana asile.

Kerja Bakti

Dina Minggu esuk, lingkungan sakiwa-tengene
daleme pak Wibawa katon rame. Para warga guyup

rukun
nindakake
kerja bakti
utawa gotong

royong
bebarengan
ngresiki dalan
lan kalen. Bapak-bapak resik-resik, dene ibu-ibu
nyepakake dhaharan kanggo sarapan.

Tantri Basa Klas 2 Kaca 13

Para warga anggone kerja bakti katon cukat
trengginas. Ora ana sing sangga uwang. Olehe
tumandang gawe disambi guyon supaya ora
gampang kesel. Werna-werna piranti sing dienggo.
Ana pacul, arit, cethok, sapu, lan cikrak. Bocah-
bocah padha melu repot tumandang gawe. Bima,
Rini, lan kanca-kancane sregep banget. Atine
seneng bisa kumpul karo para warga.

Sawise kerja bakti kabeh kumpul ing latare pak
Wibawa. Sarapan wis sumadiya. Dhaharan sing
sumadiya wernane akeh. Ana sega pecel, lodheh,
urap-urap, ayam goreng, lan isih akeh maneh jinise.
Uga ana bubur kacang ijo, es blewah, lan teh anget.
Ibu-ibu padha iwut ngladeni bocah-bocah. Bapak-
bapak mundhut dhewe-dhewe. Kabeh dhahar
bebarengan. Anggone dhahar padha katon rahap.
Ing kana-kene keprungu guyune para warga.
Pancen warga RT loro kelurahan Sukamaju angger

Kaca 14 Tantri Basa Klas 2

ana kegiyatan mesthi dilakoni bebarengan. Bab kuwi
nuduhake yen para warga tansah guyup rukun.

Kawruh sapala

daleme = omahe
katon = ketok
dhahar = mangan
cukat trengginas = tandange rikat
sangga uwang = meneng wae
piranti = alat
sumadiya = cumepak
mundhut = njupuk
rahap = olehe mangan seneng

Gladhen 1: Mangsuli Pitakonan Isine Wacan

Wangsulana pitakon-pitakon ing ngisor iki!
1. Kapan kerja bakti ditindakake?
2. Sapa sing kerja bakti?
3. Apa sing diresiki nalika kerja bakti?
4. Kapan anggone padha kerja bakti?

Tantri Basa Klas 2 Kaca 15

5. Piranti sing dianggo kerja bakti apa wae?
6. Apa sing ditindakake sabubare kerja bakti?

Gladhen 2: Pangucape Tembung kang Bener

Bocah-bocah, coba nglumpuka manut klompokmu.
Sinaua maca bebarengan karo kanca-kancamu
kanthi migatekake pangucapane. Tembung-tembung
ing ngisor iki wacanen kanthi cetha!

1. minggu esuk
2. gotong royong
3. dalan lan kalen
4. cukat trengginas
5. sangga uwang
6. sega pecel
7. sayur lodheh
8. bubur kacang ijo
9. bocah-bocah
10. guyup rukun

Kaca 16 Tantri Basa Klas 2

Gladhen 3: Ngganepi Ukara

Bocah-bocah, ukara ngisor iki genepana manut isine
teks sing irah-irahane ”Kerja Bakti”. Ayo tindakna
bebarengan karo klompokmu!

1. Dina............................, lingkungan sakiwa-
tengene ......... pak Wibawa .......................

2. Ibu-ibu ...................kanggo ......................
3. Bocah-bocah padha melu repot ..................
4. Sawise ................ kabeh ............. ing latare

pak Wibawa.
5. Bima, ....... lan .................. sregep

................

Tantri Basa Klas 2 Kaca 17

Pasinaon 3:
Makarya Mandhiri

Gatekna gambar ing ngisor iki!

Bima lan Rini nyiram Bima lan Rini lagi sinau.
kembang.

Bima lan kanca-kancane Pak Wibawa kagungan
lagi bal-balan putra loro

Kaca 18 Tantri Basa Klas 2

Gladhen 1: Nulis Ukara

Bocah-bocah, sepisan maneh gatekna tuladha
gambar ing dhuwur, sabanjure tindakna prentah
iki. Tulisen, iki gambar apa!

a.

Rini..............................................
b.

Bima, Eko lan......................................

Tantri Basa Klas 2 Kaca 19

c.

Rudi................................................
d.

Pak Wibawa........................................
e.

Kaca 20 Tantri Basa Klas 2

Bima....................................................
f.

Rini.......................................................
g.

Bima lagi .............................................
h.

Bu Dewi ..................................................

Tantri Basa Klas 2 Kaca 21

i.

Agung ....................................................
j.

Bima ........................................................

Gladhen2: Maca ing Ngarep Kelas
Garapan asil tulisanmu wacanen ing ngarep kelas.
Wacanen sing cetha manut ejaane!

Kaca 22 Tantri Basa Klas 2

GLADHEN
WULANGAN 1

A. Pilihen wangsulan sing paling bener.
Kanggo mangsuli soal nomer 1 – 5
wacanen teks ngisor iki!

Kerja Bakti
Dina Minggu esuk, lingkungan sakiwa-
tengene daleme pak Wibawa katon rame. Para
warga guyup rukun nindakake kerja bakti utawa
gotong royong bebarengan ngresiki dalan lan
kalen. Bapak-bapak resik-resik, dene ibu-ibu
nyepakake dhaharan kanggo sarapan.
...............

1. Lingkungan daleme sapa sing katon rame? ....
A. Pak Wibawa
B. Pak Lurah

Tantri Basa Klas 2 Kaca 23

C. Pak Margono
2. Para warga lagi nindakake apa? ....

A. resik-resik
B. kumpul-kumpul
C. kerja bakti
3. Sapa sing resik-resik? ....
A. bocah-bocah
B. bapak-bapak
C. para warga
4. Sapa sing nyepakake dhahar sarapan? ....
A. bocah-bocah
B. ibu-ibu
C. para warga
5. Kapan para warga padha kerja bakti? ....
A. Minggu esuk
B. Minggu sore
C. saben Minggu

Kaca 24 Tantri Basa Klas 2

Kanggo nggarap soal nomer 6 – 10, pilihen sing
bener panulise!

6. A. petek
B. pitek
C. pitik

7. A. payung
B. payong
C. poyong

8. A. dumba
B. domba
C. dumbo

9.
A. bocah bares
B. bucah bares
C. bocah baris

Tantri Basa Klas 2 Kaca 25

10. A. kambil limo
B. kambil lima
C. kambel lima

B. Aranana iki gambar apa, tulisen supaya
dadi ukara sing trep!
1.

.........................................................
2.

..........................................................

Kaca 26 Tantri Basa Klas 2

3.

...........................................................
4.

............................................................
5.

...............................................................

Tantri Basa Klas 2 Kaca 27

C. Ukara ngisor iki genepana nganggo
tembung sing wis sumadiya!
1. Rini .............ibu tuku gula menyang toko.
2. Pak Wibawa ................ anak loro.
3. Bima lan Rini saben jam enem ........... sekolah
bebarengan.
4. Dadi murid kudu manut ................ guru.
5. Toni lan Bima lagi ......... PR.

dikongkon, sinau, nggarap, dhawuhe, budhal,
kagungan, diutus

Kaca 28 Tantri Basa Klas 2

WULANGAN 2

DOLANAN ING LINGKUNGANKU

Kompetensi Dasar
3.2 Mendengarkan, memahami, dan mengidentifikasi

huruf lepas untuk menulis kata dan kalimat
sederhana dengan huruf tegak bersambung sesuai
kaidah.
4.2 Menebalkan dan menyalin huruf lepas pada kata
atau kalimat sederhana menjadi kata atau kalimat
dengan huruf tegak bersambung sesuai kaidah.
Indikator
3.2.1 Mengidentifikasi huruf lepas untuk menulis kata
3.2.2 Mengidentifikasi huruf lepas untuk menulis

kalimat
3.2.3 Menulis kata menggunakan huruf tegak

bersambung
3.2.4 Menulis kalimat sederhana menggunakan huruf

tegak bersambung.
4.2.1 Menebalkan huruf lepas pada sebuah kata supaya

menjadi huruf tegak bersambung.
4.2.2 Menyalin sebuah kata dengan huruf lepas

supaya menjadi huruf tegak bersambung.
4.2.3 Menebalkan huruf lepas pada sebuah kalimat

supaya menjadi huruf tegak bersambung.
Menyalin kalimat dengan huruf lepas supaya
menjadi huruf tegak bersambung.

Tantri Basa Klas 2 Kaca 29

Mbabar Wawasan

Ayo nembang bebarengan!

Padhang Rembulan

Yo pra kanca dolanan ing njaba.
Padhang mbulan padhange kaya rina.
Rembulane sing awe-awe.
Ngelingake aja padha turu sore.

Yo pra kanca dolanan bebarengan.
Ora pareng padha sikut-sikutan.
Rukun marang kanca-kancane.
Aja lali dulur lan tangga-tanggane.

Kaca 30 Tantri Basa Klas 2

Pasinaon 1

Modhel Teks Pinilih

Wacanen sing cetha kanthi pocapan lan lagu
sing bener!

Dolanan Bebarengan

Bima duwe kanca akeh.
Ana sing lanang lan ana sing wadon.
Bima ora pilih-pilih kanca.
Saben sore Bima lan kanca-kancane dolanan
bebarengan.
Dolanane werna-werna.
Ana egrang, bal-balan, kasti, beteng-betengan, lan
liya-liyane.
Sore kuwi bocah-bocah padha dolanan beteng-
betengan.
Olehe dolanan ing latar omahe Bima.
Latare amba banget.

Tantri Basa Klas 2 Kaca 31

Bocah-bocah atine seneng.
Olehe dolanan wiwit jam telu nganti jam setengah
lima.
Nalika dolanan ora ana sing tukaran.
Bocah-bocah wis ngerti yen tukaran kuwi ora apik.
Dhawuhe bu guru rukun agawe santosa.
Crah agawe bubrah.

Wangsulana pitakon-pitakon iki! Tantri Basa Klas 2
1. Bima kancane ana pira?

.....................................
2. Bima dolanan karo sapa?

......................................

Kaca 32

3. Bima karo kanca-kancane lagi dolanan apa?
......................................

4. Ana ngendi olehe dolanan?
.......................................

5. Rukun kuwi agawe apa?
.......................................

Gladhen 1: Nglafalake Huruf kanthi Bener

Tembung-tembung ing ngisor iki wacanen
sing cetha!

1. kanca 6. seneng
2. lanang 7. dolanan
3. wadon 8. santosa
4. beteng-betengan 9. crah
5. pilih-pilih 10. bubrah

Dhakon

Tantri Basa Klas 2 Kaca 33

i-k-i b-i-m-a Tantri Basa Klas 2
i-k-i r-i-n-i
i-k-i s-u-t-i
i-k-i r-o-n-i

i-ki bi-ma
i-ki ri-ni
i-ki su-ti
i-ki ro-ni

iki bima
iki rini
iki suti
iki roni

iki bima lan rini
iki suti lan roni
bima lan rini duwe kanca
jenenge suti lan roni

Kaca 34

bocah papat padha dolanan dhakon
olehe dhakon gentenan
ora ana sing tukaran

bima rini suti lan roni bocah santun
mula padha rukun
kabeh manut bapak ibu
guyup rukun ora pareng tukar padu

Gladhen 2: Nulis Tembung

Ayo sinau nulis tembung sing becik. Supaya cetha

coba delengen tuladha ngisor iki!

Tuladha: Padu

Pa-du

p-a-d-u

pa-du

padu

Garapen kaya tuladha.

Tantri Basa Klas 2 Kaca 35

1. dhakon = ................................
................................
................................
................................
................................

2. kanca = .................................
.................................
.................................
.................................
................................

3. rukun = .................................
.................................
.................................
.................................
.................................

4. bapak = ................................
................................
................................
................................
................................

5. duwe = ................................
................................
.................................

.................................

................................

Kaca 36 Tantri Basa Klas 2

Gladhen 3: Nulis Ukara

Bocah-bocah ayo sinau nulis ukara sing becik.
Delengen tuladha ngisor iki!
Tuladha:

bima tuku roti
bima tuku roti
bi-ma tu-ku ro-ti
b-i-m-a t-u-k-u r-o-t-i
bi-mo tu- ku ro-ti

bima tuku roti
bima tuku roti

Tulisen sing becik, garapen kaya tuladha!
1. Bocah papat santun kabeh.
.....................................................................
.....................................................................
.....................................................................
.....................................................................
.....................................................................

Tantri Basa Klas 2 Kaca 37

.....................................................................
.....................................................................
2. Bapak pancen sabar.
.....................................................................
.....................................................................
.....................................................................
.....................................................................
.....................................................................
.....................................................................
.....................................................................

Pasinaon 2:
Makarya Bebarengan

Bocah-bocah rak tau sinau tembang dolanan ta. Ayo
bebarengan bu guru nembangake tembang dolanan
”cublak-cublak suweng”. Yen perlu nembange karo
diparagakake dolanane.

Kaca 38 Tantri Basa Klas 2


Click to View FlipBook Version