ลิลิตตะเลงพ่าย ม.5

ลลิ ติ ตะเลงพา่ ย

Lilit Taleng Phai

พระนิพนธ์ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานชุ ติ ชิโนรส

His Holiness the Supreme Patriarch Khrom Phra Paramanuchit Chinorot

5 กาเนดิ ลลิ ติ ตะเลงพ่าย This template was created by Slidesgo

4 1 “ลลิ ติ ตะเลงพ่าย” เปน็ วรรณคดเี กีย่ วกับยทุ ธหัตถีทเ่ี กิดขนึ้ ในสมยั อยธุ ยา
3

2 แตง่ ขนึ้ ในสมยั รัตนโกสนิ ทร์

2

3 แตง่ เพราะบ้านเมืองมีการเปลย่ี นแปลงการปกครองและเศรษฐกิจซบเซา

1 4 เนือ้ หาเปน็ เร่อื งสงครามระหว่างไทยกบั พม่า โดยฝ่ายพม่าพ่ายแพก้ วีจึงใช้คาว่า

“ตะเลงพ่าย” เพื่อให้ทราบถึงความพ่ายแพข้ องพม่า

5 ดดั แปลงมาจากพระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทานมุ าศ (เจิม) โดยแตง่ แนวเดยี วกันกบั

ยวนพ่ายโคลงดั้นหรือโคลงยวนพ่าย

จุดประสงคใ์ นการแตง่

1 ยอพระเกียรติพระมหากษัตริย์ไทย คือสมเด็จพระนเรศวรมหาราช แต่ก็มิได้ดูหมิ่น

พระเกียรติพระมหาอุปราชา ดังเช่นตอนที่พระมหาอุปราชาส้ินพระชนม์ ได้กล่าวถึง
พระมหาอปุ ราชาอย่างสมพระเกียรติว่า “วายชีวาตมส์ ดุ ส้นิ สฟู่ ้าเสวยสวรรค์”

2 ฉลองตึกวดั พระเชตพุ นวมิ ลมงั คลาราม ในรชั กาลที่ 3 (พระบาทสมเดจ็ พระนง่ั เกล้าเจา้ อยู่หวั )

3 สร้างสมพระบารมขี องผู้แต่ง

4 ปลุกใจให้คนไทยรักและเทิดทูนแผ่นดินไทยจนพร้อมที่จะเสียสละเพื่อบ้านเมือง

ผู้นาต้องมีความเข้มแข็งเพอ่ื ปกป้องบ้านเมืองให้เกิดความสงบสขุ

รปู แบบการประพันธ์

ลลิ ติ ตะเลงพ่ายมีแบบอย่างการแต่งมาจากลิลิตยวนพ่าย
ที่แต่งขึ้นในสมัยอยุธยาตอนต้น ลิลิตเปรียบได้กับงานเขียน
มหากาพย์ จัดเป็นวรรณคดีประเภทเฉลิมพระเกียรติ
พระมหากษตั ริย์

แนวคิดสาคญั

สาหรับเนื้อหาของการยอพระเกียรติในเรื่องลิลิตตะเลงพ่าย มุ่งเน้นพระปรีชาสามารถ
ทางการรบของสมเด็จพระนเรศวร โดยเฉพาะชัยชนะอันงดงามของพระองค์เมื่อคร้ังทรงกระทา
สงครามยุทธหัตถีกับพระมหาอุปราชาแห่งกรุงหงสาวดี ในพุทธศักราช 2135 นอกจากนั้น
ผู้แต่งยงั ทรงเนน้ ความสามารถทางการปกครอง และพระราชจริยาวตั รอันงดงามของพระองค์

แบบฝึกหดั This template was created by Slidesgo

คำส่ัง: จงถอดความบทประพันธ์ที่กาหนดเป็นร้อยแก้ว
แ ล ะ วิ เ ค ร า ะ ห์ คุ ณ ค่ า ที่ ป ร า ก ฏ ใ น บ ท ป ร ะ พั น ธ์ ดั ง ก ล่ า ว
พร้อมท้ังอธิบายให้ชดั เจน

สลดั ไดใดสลดั น้อง แหนงนอนไพรฤๅ
เพราะเพ่อื มาราญรอน เศกิ ไซร้
สละสละสมร เสมอช่อื ไม้นา
นึกระกานามไม้ แมน่ แม้นทรวงเรยี ม

(ลลิ ิตตะเลงพา่ ย, ๒๕๔๓: ๓๑)

ถอดควำมได้ดงั น้ี
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
ด้ำนคุณคำ่ ที่ปรำกฏ
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

เบ้อื งน้ันนฤนาถผู้ สยามินทร
เบีย่ งพระมาลาผนิ ห่อนพ้อง
ศรตั ราวุธอรนิ ทร์ ฤๅถกู องคเ์ อย
เพราะพระหตั ถห์ ากปอ้ ง ปัดดว้ ยขอทรง

(ลลิ ิตตะเลงพ่าย, ๒๕๔๓: ๑๑๐)

จัดทาโดย
นางสาวสภุ ตั รา จารุวิวัฒน์ รหัส ๐๓๐
นกั ศึกษาชัน้ ปีท่ี ๔ สาขาวิชาภาษาไทย
วิทยาลยั การฝกึ หัดครู มหาวิทยาลยั ราชภฏั พระนคร