เซลล์

วิชาวิทยาศาสตร์
รหัสวิชา พว21001

ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

บทที่ 3 เซลล์

เรื่องที่ 1
ลักษณะรูปร่างของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์

เซลล์ คือ หน่วยที่เล็กที่สุด
ของสิ่งมีชีวิต เป็นหน่วยเริ่มต้นหรือหน่วยพื้น

ฐานของทุกชีวิต

เซลล์ส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก และไม่สามารถมองเห็น
ได้ด้วยตาเปล่า ต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ส่อง

แต่ก็มีเซลล์บางชนิดที่ มีขนาดใหญ่ สามารถมอง
เห็นได้อย่างชัดเจน เช่น เซลล์ไข่

รูปร่างของเซลล์แต่ละชนิดจะแตกต่างกันไป
ตามชนิด หน้าที่และตำแหน่งที่อยู่ของเซลล์

เรื่องที่ 2 องค์ประกอบโครงสร้าง
และหน้าที่ของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์

โครงสร้างพื้นฐานของเซลล์
แบ่งออกได้เป็น 3 ส่วนใหญ่ ๆ คือ

1. ส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์
2. นิวเคลียส
3. ไซโทพลาซึม

1. ส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ ได้แก่
1.1 เยื่อหุ้มเซลล์
เยื่อหุ้มเซลล์จะมีรูเล็กๆ ช่วยให้จำกัดขนาดของโมเลกุลของสารที่จะผ่าน
เยื่อหุ้มเซลล์ได้ จึงทำหน้าที่ ควบคุมปริมาณและชนิดของสารที่ผ่านเข้า
ออกจากเซลล์ด้วย โมเลกุลของสารบางชนิด เช่น น้ำ ออกซิเจน และ
คาร์บอนไดออกไซด์ สามารถผ่านเยื่อนี้ได้ แต่สารที่มีโมเลกุลใหญ่ ๆ เช่น
โปรตีน ไม่สามารถผ่านได้ เยื่อหุ้มเซลล์ จึงมีสมบัติเป็นเยื่อเลือกผ่าน

1.2 ผนังเซลล์
พบได้ในเซลล์พืชทุกชนิด และในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว ราและ
แบคทีเรียบางชนิด โดยจะห่อหุ้มเยื่อหุ้มเซลล์ไว้อีกชั้นหนึ่ง ทำหน้าที่เพิ่ม
ความแข็งแรงและป้องกันอันตรายให้แก่เซลล์

2 . นิวเคลียส
นิวเคลียสเป็นศูนย์กลางควบคุมการทำงานของเซลล์
โดยทำงานร่วมกับไซโทพลาซึมมีความสำคัญต่อ
กระบวนการแบ่งเซลล์และการสืบพันธุ์ของเซลล์
เป็นอย่างมาก

3. ไซโทพลาซึม

ซึ่งเป็นของเหลวที่มีโครงสร้างเล็ก ๆ คือ ออร์แกเนลล์
กระจายอยู่ทั่วไป โดยออร์แกเนลล์ส่วนใหญ่จะมีเยื่อหุ้ม
ทำให้องค์ประกอบภายในออร์แกเนลล์แยกออก
จากองค์ประกอบอื่น ๆ ในไซโทพลาซึม

ตารางเปรียบเทียบความแตกต่าง
ของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์