วิธีการและหลักฐานทางประวัติศาสตร์

วชิ าประวัตศิ าสตร์ ม.3
ครูวาสนา รนิ ปอ้

วธิ กี ารทางประวตั ศิ าสตร์ 01 การกาหนดประเดน็ ที่จะศกึ ษา
02 การสบื ค้นและรวบรวมชอ้ มูล
หมายถึง กระบวนการ 03 การวิเคราะหแ์ ละตคี วามขอ้ มูล
การศึกษาประวัตศิ าสตร์เพ่ือใหไ้ ด้ 04 การสงั เคราะห์ขอ้ มลู
ความรู้ และคาตอบท่ีเชื่อว่า 05 การนาเสนอขอ้ มลู
สะท้อนข้อเท็จจริงเกี่ยวกับอดีต
ได้ถูกต้องมากทสี่ ุด

วิธีการทางประวตั ศิ าสตร์

02 การสบื คน้ และรวบรวมช้อมูล

สืบค้นข้อมลู ตา่ ง ๆ โดยใช้ หลกั ฐานทาง

ประวัติศาสตร์ห ัลกฐานทางประ ัวตศาสตร์ กอ่ น ปวศ. เป็นลายลักษณ์อกั ษร
สมัย ปวศ. ไมเ่ ปน็ ลายลกั ษณอ์ ักษร
ยคุ สมัย
ถ่ายทอดโดยเจตนา
เจตนารมณข์ องผู้เกย่ี วขอ้ ง ถา่ ยทอดโดยไม่เจตนา

คุณสมบัติ หลกั ฐานช้นั ตน้
หลกั ฐานช้นั รอง

วิธกี ารทางประวัตศิ าสตร์

03 การวิเคราะห์และตีความขอ้ มลู

การตรวจสอบหลกั ฐานและขอ้ มลู ในหลกั ฐานวา่
มีความนา่ เช่ือถือหรอื ไม่

วิธกี าร การประเมิน
ประเมิน ภายใน

การประเมนิ
ภายนอก

วิธีการทางประวตั ิศาสตร์

04 การสงั เคราะหข์ อ้ มลู

การนาขอ้ มูลทผี่ า่ นการวิเคราะหข์ องหลกั ฐานแต่
ละชนิ้ มาเชื่อมโยงกัน

05 การนาเสนอขอ้ มลู

เป็นการตอบหรืออธบิ ายความรู้ ความคดิ ใหม่
ที่ไดจ้ ากการศกึ ษา ค้นควา้ เช่น การเขยี นหนงั สือ
บทความ ละคร

หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์

การพูด การ
การเขยี น กระทา

การอยู่อาศัย
การประดษิ ฐ์

ร่องรอยการกระทาของมนุษยใ์ นอดตี

หลกั ฐานทางประวัตศิ าสตร์

ห ัลกฐานทางประ ัวตศาสต ์ร ยคุ สมยั กอ่ น ปวศ. เป็นลายลักษณอ์ กั ษร
สมัย ปวศ. ไม่เปน็ ลายลักษณอ์ ักษร
เจตนารมณ์ของผู้เกยี่ วขอ้ ง
ถา่ ยทอดโดยเจตนา
คุณสมบตั ิ ถา่ ยทอดโดยไมเ่ จตนา

หลักฐานช้ันต้น

หลกั ฐานชั้นรอง

หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์

หลักฐานช้ันต้นหรือหลักฐานปฐมภูมิ เป็นหลักฐานที่มาจาก
เหตุการณ์ท่ีเกิดขึ้นในสมัยนั้นจริง ๆ โดยมีการบันทึกของผู้ที่เกี่ยวกับ
เหตุการณ์โดยตรง หรือผู้ที่รู้เหตุการณ์น้ันด้วยตนเอง ดังนั้น จึงเป็น
หลักฐานท่ีมีความสาคัญและน่าเชื่อถือมากที่สุด เพราะบันทึกของ
บคุ คลที่เกยี่ วข้องกับเหตุการณห์ รือผู้อย่ใู นเหตุการณบ์ ันทึกไว้

เชน่ จดมายเหตุ คาสมั ภาษณ์ เอกสารทางราชการ
บันทกึ ความทรงจา กฎหมาย หนังสือพิมพ์ ภาพยนตร์

สไลด์ วดี ทิ ัศน์ แถบบันทกึ เสยี โบราณสถาน
แหล่งโบราณคดี โบราณวัตถุ

หลกั ฐานทางประวัติศาสตร์

หลักฐานชั้นรองหรือหลักฐานทุติยภูมิ เป็นหลักฐานที่เขียนข้ึน
โดยบคุ คลทีไ่ ม่ไดม้ ีส่วนเกยี่ วขอ้ งกับเหตกุ ารณน์ ั้นโดยตรง โดยมีการเรียบ
เรียงขนึ้ ภายหลังจากเกิดเหตุการณ์นั้นๆ ส่วนใหญ่อยู่ในรูปของบทความ
ทางวิชาการและหนังสือต่างๆ เช่น พงศาวดาร ตานาน บันทึกคาบอก
เลา่ ผลงานทางการศึกษาคน้ คว้าของนกั วิชาการ

มีข้อดี คือ มีความสะดวกและง่ายในการศึกษาทาความเข้าใจ
เน่ืองจากเป็นข้อมูลได้ผ่านการศึกษาค้นคว้า ตรวจสอบข้อมูล วิเคราะห์
เหตกุ ารณ์และอธิบายไว้อย่างเปน็ ระบบ โดยนักประวตั ิศาสตรม์ าแล้ว

หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์

หลกั ฐานทีไ่ ม่ใชล่ ายลกั ษณ์อักษร ไดแ้ ก่
1.1 โบราณสถาน หมายถึง สิ่งก่อสร้างโดยฝีมือมนุษย์ขนาดต่างๆกัน อยู่ติดกับ
พนื้ ดินไม่อาจนาเคลื่อนทีไ่ ปได้ เช่น กาแพงเมอื ง คูเมือง วัง วัด ตลอดจนสิ่งก่อสร้างที่อยู่ในวัด
และวัง เช่น โบสถ์ วิหาร เจดีย์ และที่อยู่อาศัย การศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับโบราณสถาน
จาเป็นต้องเดินทางไปยงั สถานทต่ี ้ังของโบราณสถานนนั้ ๆ
1.2 โบราณวัตถุ หมายถึง ส่ิงของโบราณที่มีลักษณะต่าง ๆ กัน สามารถนาติดตัว
เคลือ่ นยา้ ยได้ ไมว่ ่าส่งิ ของนัน้ ๆ จะเกิดข้นึ ตามธรรมชาติ เป็นส่ิงที่มนุษยป์ ระดิษฐ์ขึ้น หรือเป็น
ส่วนหน่ึงส่วนใดของโบราณสถาน และส่ิงของท่ีมนุษย์ประดิษฐ์ขึ้นเหล่าน้ีเกิดข้ึนในสมัย
ประวตั ศิ าสตร์ เช่น พระพุทธรูป เทวรูป รูปเคารพต่างๆ เคร่ืองประดับและเครื่องมือเครื่องใช้
ต่างๆ
การศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับโบราณวัตถุ ไม่จาเป็นต้องเดินทางไปยังสถานท่ีทาง
ประวัติศาสตร์เสมอไป และสามารถไปศึกษาได้จากแหล่งรวบรวมท้ังของราชการ เช่น
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ

หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์

หลกั ฐานทไ่ี มใ่ ช่ลายลักษณอ์ ักษร หมายถงึ ส่ิงท่ีมนุษย์สร้างขึ้นทั้งหมดที่
ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร ได้แก่ ส่ิงก่อสร้าง โบราณสถาน โบราณวัตถุ
ศิลปะการแสดง คาบอกเลา่ นาฏศิลป์ ตนตรี จติ รกรรม ฯลฯ

การศึกษาค้นคว้าเก่ียวกับโบราณสถาน จาเป็นต้องเดินทางไปยังสถาน
ทต่ี ้งั ของโบราณสถานนัน้ ๆ

การศกึ ษาคน้ คว้าเก่ียวกับโบราณวตั ถุ ไม่จาเป็นต้องเดนิ ทางไปยังสถานที่
ทางประวัติศาสตร์เสมอไป และสามารถไปศึกษาได้จากแหล่งรวบรวมทั้งของ
ราชการ เช่น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ

หลักฐานทางประวัติศาสตร์

หลักฐานทเ่ี ปน็ ลายลกั ษณ์อักษร
หมายถึง หลักฐานท่ีมีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรบอกเล่าเร่ืองราว

ต่าง ๆ ได้แก่ ศิลาจารึก พงศาวดาร ใบลาน จดหมายเหตุ วรรณกรรม ชีวประวัติ
หนังสือพิมพ์ วารสาร นิตยสาร รวมถึงการบันทึกไว้ตามสิ่งก่อสร้าง โบราณสถาน
โบราณวตั ถุ แผนท่ี หลกั ฐานประเภทนจ้ี ดั วา่ เปน็ หลักฐานสมยั ประวตั ิศาสตร์

THANK
YOU