บทเพลงเรือ บทเพลงเรือ บทลา ยามจะจากกันไป หม้า ม้ ยสิ่ง สิ่ใดจะบอก มีแ มี ต่ลมปาก ขอฝากมิ่ง มิ่ สมร ไว้เ ว้ป็น ป็ ที่ร ที่ ะลึก จะได้นึกยามนอน เห็นหน้าอยู่ห ยู่ ลัดหลัด ต้องมาพลัดมาพราก ต่างคนก็ต่างจาก เพราะตะวัน วั มัน มั ค่อน เดือนจะลับขอบฟ้า ฟ้ ต้องขอลาบัง บั อร ถ้าอยู่ไยู่ ด้จะอยู่ จะไม่จู่ ม่ จู่ จ จู่ รจาก จะอยู่ด้ ยู่ ด้ วยคู่ย คู่ าก ยอดหญิง ญิ มิ่ง มิ่ สมร เพราะหนทางมัน มั ไกล สุดอาลัยอาวรณ์ นับเป็น ป็ กรรมเวรา ติดตามมาสนอง มองกันไม่ทั ม่ น ทั พร่อ ร่ ง กับเอวบางร่า ร่ งฉอ้อน จำ ต้องกลืนชลนัง เมื่อ มื่ ผิน ผิ หลังจากจร ถ้าโลกกลมดังว่า ว่ จะหมุน มุ มาเมื่อ มื่ ใด ค่อยพบกันใหม่ อย่า ย่ ตัดใยขอดค่อน ขอร้อ ร้ งสั่งสั่คิ้วขึง ขึ อย่า ย่ เพิ่ง พิ่ ตัดรอน เมื่อ มื่ หวนทับ ทั กลับหลัง ใจพี่ยั พี่ ง ยั เป็น ป็ ห่วง แม่แ ม่ ก้มเป็น ป็ พวง พี่ไพี่ ม่ห ม่ ยอกหลอกหลอน บอกเนื้อนวลขวัญ วั ตา พี่ข พี่ อลาบัง บั อร ยามเมื่อ มื่ พี่จ พี่ ากจร ให้ทอดถอนใจเฮย.
เครื่องประกอบจัง จั หวะ เครื่อ รื่ งดนตรี สํา สํ หรับ รั เครื่อ รื่ งดนตรีที่ รี ใที่ ช้เ ช้ ล่นประกอบเพลงเรือ รื ในอดีต ได้แก่ฆ้อ ฆ้ ง ฉิ่ง ปี่ แต่ ปัจ ปั จุบั จุ น บั คงเหลือเฉพาะฉิ่งที่เ ที่ ป็น ป็ เครื่อ รื่ งดนตรี ให้จังหวะเท่า ท่ นั้น เครื่องคนตรี
การแต่งกายเพลงเรือ ฝ่า ฝ่ ยชายนุ่งโจงกระเบน สวมเสื้อ สื้ คอกลม ผ้า ผ้ ขาวม้า ม้ คาดเอว ส่ว ส่ นฝ่า ฝ่ ยหญิง ญิ นุ่งโจงกระเบน สวมเสื้อ สื้ แขนกระบอก การแต่งกาย
บทที่ ๕ การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน
นวัต วั กรรมรูปแบบ 3Is : ส่ง ส่ เสริม ริ สร้า ร้ งสรรค์ และสืบ สืสานเพื่อ พื่ การอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น หรือ รื 3Is Model นวัต วั กรรมรูปแบบ 3Is หรือ รื 3Is Model นั้นเกิดจากกิจกรรมต่าง ๆ ของโรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ ที่ใที่ ห้ความสำ คัญกับเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น สนับสนุนงบประมาณต่าง ๆ เพื่อ พื่ จัดกิจกรรมที่ส่ ที่ ง ส่ เสริม ริ พัฒ พั นาความสามารถด้านการร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นให้กับนักเรีย รี น จน สามารถแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นต่อสาธารณชนได้ และได้รับ รั การยอมรับ รั ได้เผยแพร่ผ ร่ ลงานให้เป็น ป็ ที่ปที่ ระจักษ์ต่อสัง สั คม จึงพัฒ พั นาขึ้น ขึ้ เป็น ป็ นวัต วั กรรมในการอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นขึ้น ขึ้ มาด้วย ภารกิจ 3 ประการดังนี้ 1. Integrate : ส่งเสริม ริ ส่งเสริม ริ เป็น ป็ ภารกิจในการพัฒ พั นานักเรีย รี นในสถานศึก ศึ ษาให้มีค มี วามรู้ ความสามารถในการร้อ ร้ งและแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นได้ ทั้ง ทั้ นี้ ได้นำ หลักสูตรท้อ ท้ งถิ่น เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น ของสำ นักงานเขตพื้น พื้ ที่ก ที่ ารศึก ศึ ษามัธ มั ยมศึก ศึ ษามาปรับ รั ประยุกต์ใช้ ให้เกิดประสิท สิ ธิภ ธิ าพและ ได้ประสิทธิผ ธิ ล การอนุรักษ์ การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน
2. Invent : สร้า ร้ งสรรค์ สร้า ร้ งสรรค์เป็น ป็ ภารกิจที่นั ที่ นั กเรีย รี นสามารถร้อ ร้ งและแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นในรูปแบบต่าง ๆ ได้ อย่า ย่ งเหมาะ สามารถสร้า ร้ งสรรค์ผลงานการแสดงให้เป็น ป็ ที่ปที่ ระจักษ์ต่อสัง สั คม สามารถเข้า ข้ ร่ว ร่ มการประกวด/การแข่ง ข่ ขัน ขั ในเวที ต่าง ๆ ได้ 3. Inherit : สืบ สืสาน ภารกิจสืบสานเป็น ป็ ภารกิจที่ท้ ที่ า ท้ ทายมากสำ หรับ รั นักเรีย รี น เป็น ป็ ภารกิจของการเผยแพร่ผ ร่ ลงาน ขยายองค์ความรู้ ประสบการณ์เกี่ยวกับเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นออกสู่สัง สั คมนอกโรงเรีย รี น สามารถเป็น ป็ วิท วิ ยากรถ่ายทอดองค์ความรู้แ รู้ ละมวลประสบการณ์ ต่าง ๆ ให้แก่ผู้อื่ผู้ อื่ นได้ ทั้ง ทั้ 3 ภารกิจข้า ข้ งต้นผู้สผู้ ร้า ร้ งนวัต วั กรรมได้ออกแบบขึ้น ขึ้ มาเพื่อ พื่ เป็น ป็ โมเดลในการดำ เนินงานเพื่อ พื่ การอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นให้มีค มี วามมั่น มั่ คงและยั้ง ยั้ ยืน ยื ตอบสนองต่อการจัดการศึก ศึ ษาตามพระราชบัญ บั ญัติ ญั ติ การศึก ศึ ษา พ.ศ. 2542 หลักสูตรแกนกลางการศึก ศึ ษาขั้น ขั้ พื้น พื้ ฐาน พุท พุ ธศัก ศั ราช 2551 เป้า ป้ หมายของจังหวัด วั สุพ สุ รรณบุรีใรี นการเข้า ข้ ร่ว ร่ มเครือ รื ข่า ข่ ยเมือ มื ง สร้า ร้ งสรรค์แห่งดนตรีข รี ององค์การยูเนสโก (UNESCO) นโยบาย การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
การจัดการศึก ศึ ษาของสำ นักงานเขตพื้น พื้ ที่ก ที่ ารศึก ศึ ษามัธ มั ยมศึก ศึ ษาสุพ สุ รรณบุรี และสิ่ง สิ่ สำ คัญที่สุ ที่ ด สุ คือการพัฒ พั นานักเรีย รี นในฐานะ ประชาชนชาวจังหวัด วั สุพ สุ รรณบุรี จังหวัด วั ที่มี ที่ เ มี อกลักษณ์ด้านเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นที่โที่ ดดเด่นให้มีค มี วามรู้ ความสามารถด้านการร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นและเป็น ป็ ส่วนสำ คัญในการอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นให้คงอยู่คู่ ยู่ คู่ จั คู่ จั งหวัด วั สุพ สุ รรณบุรีแ รี ละแผ่น ผ่ ดินไทยสืบ สื ไป 2. จุด จุ ประสงค์และเป้า ป้ หมายของการดำ เนินงาน 2.1 วัต วั ถุป ถุ ระสงค์ของการดำ เนินงาน 1) เพื่อ พื่ ส่งเสริม ริ ให้นักเรีย รี นมีค มี วามสามารถด้านการร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น 2) เพื่อ พื่ สร้า ร้ งสรรค์ให้นักเรีย รี นมีผ มี ลงานด้านการร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น 3) เพื่อ พื่ สืบสานให้นักเรีย รี นสามารถเผยแพร่ห ร่ รือ รื ถ่ายทอดการร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นสู่ผู้สู่ อื่ผู้ อื่ นได้ การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
2.2 เป้า ป้ หมายของการดำ เนินงาน 1) เป้า ป้ หมายเชิงปริม ริ าณ : นักเรีย รี นโรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ มีค มี วามสามารถด้านการร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น 2) เป้า ป้ หมายเชิงคุณ คุ ภาพ : นักเรีย รี นโรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ ตระหนัก เห็นคุณ คุ ค่าและเป็น ป็ แกนนำ ในการอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น 3. ขั้น ขั้ ตอนการดำ เนินงาน การดำ เนินงานของนวัต วั กรรมรูปแบบ 3Is : ส่งเสริม ริ สร้า ร้ งสรรค์ และสืบ สื สานเพื่อ พื่ การอนุรัก รั ษ์ เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น ใช้หลักวงจรเดมมิ่ง มิ่ (PDCA) ซึ่ง ซึ่ ประกอบด้วย 4 ขั้น ขั้ ตอน ดังนี้ การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
3.1 วางแผน (Plan) 1) ประชุมวางแผนการใช้ห ช้ ลักสูต สู รท้อ ท้ งถิ่น “เพลงอีแซว” ของ สำ นักงานเขตพื้น พื้ ที่ก ที่ ารศึก ศึ ษามัธ มั ยมศึก ศึ ษาสุพ สุ รรณบุรี (Integrate : ส่ง ส่ เสริม ริ ) 2) เสนอโครงการเพื่อ พื่ ส่งเสริม ริ ความสามารถด้านการร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น (Integrate : ส่ง ส่ เสริม ริ ) 3) ขออนุญาตส่งนักเรีย รี นเข้า ข้ ร่ว ร่ มการแสดง/ประกวด/แข่ง ข่ ขัน ขั เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นในกิจกรรมต่าง ๆ (Invent : สร้า ร้ งสรรค์) 4) ประสานงานกับหน่วยงานภายนอกที่ส ที่ นใจเพื่อ พื่ เผยแพร่ค ร่ วามรู้ ความสามารถด้าน เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น (Inherit : สืบสาน) 5) วางแผน/กำ หนดแนวทางการเผยแพร่ผ ร่ ลงานด้านเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น (Inherit : สืบ สื สาน) 3.2 ปฏิบัติ บั ติ(Do) .1) นำ หลักสูตรท้อ ท้ งถิ่นของสำ นักงานเขตพื้น พื้ ที่ก ที่ ารศึก ศึ ษามัธ มั ยมศึก ศึ ษาสุพ สุ รรณบุรี มาใช้ใช้ นการจัดกิจกรรมการเรีย รี นรู้ใรู้ นชุมนุมของโรงเรีย รี น (Integrate : ส่งเสริม ริ ) 2) จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติ บั ติ การ : (Integrate : ส่ง ส่ เสริม ริ ) 3) นำ นักเรีย รี นเข้า ข้ ร่ว ร่ มการแสดง/ประกวด/แข่ง ข่ ขัน ขั เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นในกิจกรรมต่าง ๆ (Invent : สร้า ร้ งสรรค์) 4) ดำ เนินการเป็น ป็ วิท วิ ยากรให้ความรู้ด้ รู้ ด้ านเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นให้กับหน่วยงานภายนอกที่ส ที่ นใจ (Inherit : สืบ สื สาน) 5) เผยแพร่ผ ร่ ลงานด้านเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นผ่า ผ่ นทางช่อ ช่ งทางสื่อ สื่ ต่าง ๆ (Inherit : สืบ สื สาน) การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
3.3 ตรวจสอบ (Check) 1) ประเมิน มิ ผลการใช้หลักสูต สู รท้อ ท้ งถิ่นเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นของ สำ นักงานเขตพื้น พื้ ที่ก ที่ ารศึก ศึ ษามัธ มั ยมศึก ศึ ษาสุพ สุ รรณบุรี (Integrate : ส่ง ส่ เสริม ริ ) 2) ประเมิน มิ ผลการเข้า ข้ ร่ว ร่ มกิจกรรมอบรมเชิง ชิปฏิบัติ บั ติ การ : (Integrate : ส่ง ส่ เสริม ริ ) 3) ประเมิน มิ ผลการแสดง/ประกวด/แข่ง ข่ ขัน ขั เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นในกิจกรรมต่าง ๆ (Invent : สร้า ร้ งสรรค์) 4) ประเมิน มิ ความพึง พึ พอใจต่อการเข้า ข้ ร่ว ร่ มกิจกรรมการอบรมเชิง ชิปฏิบัติ บั ติ การ (Inherit : สืบ สื สาน) 5) ประเมิน มิ ความพึง พึ พอใจในผลงานผ่า ผ่ นทางช่อ ช่ งทางที่เ ที่ ผยแพร่ผ ร่ ลงานด้านเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น (Inherit : สืบ สื สาน) 3.4 ปรับ รัปรุงแก้ไข (Act) 1) พัฒ พั นาหลักสูตรท้อ ท้ งถิ่นเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น ของ สำ นักงานเขตพื้น พื้ ที่ก ที่ ารศึก ศึ ษามัธ มั ยมศึก ศึ ษาสุพ สุ รรณบุรีใรี ห้เหมาะกับบริบ ริ ทของนักเรีย รี น โรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ (Integrate : ส่ง ส่ เสริม ริ ) 2) พัฒ พั นารูปแบบการจัดกิจกรรมอบรมเชิง ชิปฏิบัติ บั ติ การในครั้ง รั้ ต่อไป (Integrate : ส่ง ส่ เสริม ริ ) 3) พัฒ พั นารูปแบบ/วิธี วิ ก ธี ารแสดง/ประกวด/แข่ง ข่ ขัน ขั เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นในกิจกรรมต่าง ๆ ให้น่าสนใจ มากขึ้น ขึ้ (Invent : สร้า ร้ งสรรค์) 4) พัฒ พั นาวิธี วิ ก ธี ารถ่ายทอดความรู้ด้ รู้ ด้ านเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นให้มีค มี วามน่าสนใจมากขึ้น ขึ้ (Inherit : สืบ สื สาน) 5) พัฒ พั นาผลงานเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นในช่อ ช่ งทางต่าง ๆให้มีรู มี รู ปแบบที่ห ที่ ลักหลาย (Inherit : สืบ สื สาน) การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
4. ผลการดำ เนินการ/ผลสัม สั ฤทธิ์/ ธิ์ ประโยชน์ที่ได้รับ รั 4.1 ผลที่เ ที่ กิดขึ้น ขึ้ กับผู้เผู้รีย รี น นักเรีย รี นสามารถร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นได้ สามารถสร้า ร้ งสรรค์ผลงานการแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นต่อ สาธารณชนได้ ทั้ง ทั้ นี้ ทำ ให้นักเรีย รี นมีค มี วามสามารถพิเ พิ ศษที่ส ที่ ามารถพัฒ พั นาตนเองให้มีศั มี ก ศั ยภาพมากขึ้น ขึ้ ได้ และนักเรีย รี นมีค มี วาม ตระหนักและเห็นความสำ คัญของการอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นมากขึ้น ขึ้ 4.2 ผลที่เ ที่ กิดขึ้น ขึ้ กับสถานศึก ศึ ษา การดำ เนินการด้วยนวัต วั กรรมรูปแบบ 3Is : ส่ง ส่ เสริม ริ สร้า ร้ งสรรค์ และสืบ สื สานเพื่อ พื่ การอนุรัก รั ษ์ เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นหรือ รื 3Is Model นั้นสามารถสร้า ร้ งชื่อ ชื่ เสีย สี งให้กับโรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิได้ ในฐานะขององค์กรที่ส ที่ นับสนุน ส่ง ส่ เสริม ริ ศิล ศิป วัฒ วั นธรรมไทย 4.3 ผลที่เ ที่ กิดขึ้น ขึ้ กับชุมชน เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นของจังหวัด วั สุพ สุ รรณกลับมาได้รับ รั ความนิยม ผู้คผู้ นในท้อ ท้ งถิ่น อื่น ๆ รู้จั รู้ จั กเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นของจังหวัด วั สุพรรณมากขึ้น ขึ้ 4.4 ประโยชน์ที่ไที่ ด้รับ รั จากการนำ นวัต วั กรรมไปใช้ นวัต วั กรรมรูปแบบ 3Is : ส่ง ส่ เสริม ริ สร้า ร้ งสรรค์ และ สืบสานเพื่อ พื่ การอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นหรือ รื 3Is Model ทำ ให้ผู้เผู้รีย รี นมีค มี วามสามารถเกิดศัก ศั ยภาพด้านเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นและมีส่ มี ว ส่ นร่ว ร่ มใน การอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นอย่า ย่ งมั่น มั่ คงและยั่ง ยั่ ยืน ยื ต่อไป การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
5. ปัจ ปั จัยความสำ เร็จ ร็ 5.1 บุคลากร (Man) โรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ มีบุ มี บุ คลากรที่มี ที่ ค มี วามรู้ ความสามารถและมีปมี ระสบการณ์ ด้านการแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น จึงสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้ต่ รู้ ต่ าง ๆ พัฒ พั นาให้นักเรีย รี นสามารถร้อ ร้ งและแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นได้ และ โรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ มีที่ มี ปที่ รึก รึ ษาในการดำ เนินการเรื่อ รื่ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น คือ คุณ คุ แม่ข ม่ วัญ วั จิต ศรีปรี ระจันต์ ศิล ศิปินแห่งชาติที่มี ที่ ค มี วามรู้ ความสามารถ มีค มี วามเชี่ย ชี่ วชาญด้านเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น คอยให้คำ ปรึก รึ ษา จนทำ ให้การดำ เนินการสำ เร็จ ร็ ไปได้ด้วยดี 5.2 งบประมาณ (Money) โรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ และหน่วยงานภายนอกได้สนับสนุนงบประมาณอย่า ย่ งเพีย พี งพอในการดำ เนิน การกิจกรรมต่าง ๆ ที่เ ที่ กี่ยวข้อ ข้ งกับภารกิจของนวัต วั กรรม 5.3 วัส วั ดุ/ ดุ อุปกรณ์ (Material) โรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ มีค มี วามพร้อ ร้ มด้านวัส วั ดุ/ ดุ อุปกรณ์ที่ใที่ ช้ใช้ นการแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น อาทิ ตะโพน ฉิ่ง กรับ รั เครื่อ รื่ งแต่งกาย ห้องฝึก ฝึ ซ้อ ซ้ ม โสตทัศ ทั นูปกรณ์ต่าง ๆ ที่อำ ที่ อำ นวยความสะดวกต่อการดำ เนินกิจกรรมตามภารกิจของนวัต วั กรรม 5.4 การบริห ริ ารจัดการ (Management) โรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิ มีก มี ระบวนการบริห ริ ารจัดการที่ร ที่ ะบบทำ ให้การดำ เนินการ เรีย รี บร้อ ร้ ยสมบูรณ์ด้วยดี การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
6. บทเรีย รี นที่ได้รับ รั (Lesson Learned) บทเรีย รี นที่ไที่ ด้รับ รั จากนวัต วั กรรมรูปแบบ 3Is : ส่งเสริม ริ สร้า ร้ งสรรค์ และสืบ สื สานเพื่อ พื่ การอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น หรือ รื 3Is Model มี ดังนี้ 1) นักเรีย รี นมีค มี วามสามารถด้านการร้อ ร้ งและการแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นดีขึ้น ขึ้ 2. นักเรีย รี นเห็นคุณ คุ ค่าและความสำ คัญของเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นมากขึ้น ขึ้ 3) โรงเรีย รี นให้การสนับสนุน ส่ง ส่ เสริม ริ กิจกรรมต่าง ๆ ที่เ ที่ กี่ยวของกับการอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น เป็น ป็ อย่า ย่ งดี 4) หน่วยงานภายนอกให้ความสนใจในเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น 5) บุคคลจากแหล่งสื่อโซเชีย ชี ลต่าง ๆ ให้ความสนใจกับผลงานที่เ ที่ ผยแพร่ผ่ ร่ า ผ่ นทางช่อ ช่ งทางสื่อ สื่ โซเชีย ชี ล 7. การเผยแพร่/ร่ การได้รับ รั การยอมรับ รั /รางวัล วั ที่ได้รับ รั โรงเรีย รี นสงวนหญิง ญิได้ดำ เนินการตามนวัต วั กรรมรูปแบบ 3Is : ส่ง ส่ เสริม ริ สร้า ร้ งสรรค์ และสืบ สื สานเพื่อ พื่ การอนุรัก รั ษ์เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น หรือ รื 3Is Model และได้เผยแพร่ผ ร่ ลงาน ได้รับ รั การยอมรับ รั และมีร มี างวัล วั ที่ไที่ ด้รับ รั ตามภารกิจทั้ง ทั้ 3 ด้านดังนี้ การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
1) Integrate : ส่ง ส่ เสริม ริ 1.1) การจัดการเรีย รี นรู้ด้ รู้ ด้ วยหลักสูต สู รท้อ ท้ งถิ่น เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
1.2) กิจกรรมอบรมเชิง ชิปฏิบัติ บั ติ การ : การแสดงเพลงอีแซว การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
2) Invent : สร้า ร้ งสรรค์ 2.1) การแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นในกิจกรรมต่าง ๆ ทั้ง ทั้ในโรงเรีย รี นและนอกโรงเรีย รี น การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
2.2) การประกวด/การแข่ง ข่ ขัน ขั การแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น ได้รับ รั รางวัล วั รองชนะเลิศอันดับ 2 ของวิท วิ ยาลัยนาฏศิล ศิปสุพ สุ รรณบุรี รางวัล วั ชมเชยของสำ นักงานเขตพื้น พื้ ที่ก ที่ ารศึก ศึ ษามัธ มั ยมศึก ศึ ษาสุพ สุ รรณบุรี รางวัล วั เข้า ข้ ร่ว ร่ มของกรมส่ง ส่ เสริม ริ วัฒ วั นธรรม กระทรวง วัฒ วั นธรรม ฯลฯ การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
3) Inherit : สืบ สืสาน 3.1) การเผยแพร่ผ ร่ ลงานผ่า ผ่ นช่อ ช่ งทางยูทูบ ทู ช่อ ช่ ง : ส.ญ. สืบ สื สานสร้า ร้ งสรรค์ศิล ศิป์ และเพจเฟซบุ๊ก บุ๊ : เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นย่า ย่ น ส.ญ. การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์
การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์ สแกนเพื่อรับชมคลิปวิดิโอ
การอนุรักษ์ เพลงพื้นบ้าน การอนุรักษ์ สแกนเพื่อรับชมคลิปวิดิโอ
ปณิธาน เยาวชน ปณิธาน เยาวชน สแกนเพื่อรับชมคลิปวิดิโอ
ปณิธาน เยาวชน ปณิธาน เยาวชน สแกนเพื่อรับชมคลิปวิดิโอ
ปณิธาน เยาวชน ปณิธาน เยาวชน สแกนเพื่อรับชมคลิปวิดิโอ
ปณิธาน เยาวชน ปณิธาน เยาวชน สแกนเพื่อรับชมคลิปวิดิโอ
บรรณานุกรม เกลียว เสร็จ ร็ กิจ (ขวัญจิต ศรีปรี ระจันต์). ข้อ ข้ มูล มู เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น เพลงอีแซว. สัมสัภาษณ์เมื่อ มื่ 10 ม.ค. 2565 คนไทยหัวใจลูก ลู ทุ่งทุ่ Nam Thaifolksong 28 เม.ย. 2016.การไหว้ค ว้ รู เพลงอีแซว คณะรัฐรัศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำ แหง. 2018 : ขวัญจิต ศรีปรี ระจันต์ ชำ เลือง มณีวงษ์. สืบ สื สาน เพลงอีแซว. สัมสัภาษณ์เมื่อ มื่ 10 ธ.ค. 2564 นิรนาม. https://www.google.com/search?q. การแสดงเพลงอีแซว. 2565 นิรนาม. 2561. อัตลักษณ์เยาวชนไทยในยุคศตวรรรษที่ ๒๑. สืบ สื ค้นจาก http://wichicchic.blogspot.com/2018/02/21.html. บุษบาคาเฟ่ คาเฟ่ : 2561. บัวบัผันผัจันทร์ศ ร์ รี ศิล ศิปินแห่งชาติ สาขาศิล ศิปะการแสดง เพลงพื้น พื้ บ้านเพลงอีแซว. สืบ สื ค้นจาก https://www.google.com/search?. 2565 เรารักรัสุพ สุ รรณ Welovesuphan.com. 2558 : ขวัญจิต ศรีปรี ระจันต์ วรรณา แก้วกว้าง. ม.ป.ป. เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นสุพ สุ รรณบุรี : เอกลักษณ์เพลงปฏิพากย์แ ย์ ละการปรับรั ปรนตามบริบ ริ ทสังสัคมไทยในปัจปัจุบั จุ นบั. สืบ สื ค้น จากhttp://cdasp.bpi.ac.th/vijai/wanna-01.pdf
บรรณานุกรม วิกิพีเ พี ดีย. 2565. เพลงอีแซว ขวัญจิต ศรีปรี ระจันต์. สืบ สื ค้นจากhttps://th.wikipedia.org/wiki สุจิ สุ จิ นต์ ชาวบางงาม .คำ ประพันพัธ์เ ธ์ นื้อ เพลงอีแซว ของดีเมือ มื งสุพ สุ รรณ. สัมสัภาษณ์เมื่อ มื่ 8 มี.มี ค. 2565 สำ นักงานวัฒนธรรมจังหวัดสุพ สุ รรณบุรี.รี2560. แบบจัดทำ รายการเบื้อ บื้ งต้นมรดกภูมิ ภู ปัมิ ญปัญาทางวัฒนธรรม แบบ มภ. ๒ ลักษณะของ มรดกภูมิ ภู ปัมิ ญปัญาทางวัฒนธรรม เพลงอีแซววัฒนธรรมจังหวัดวัสุพ สุ รรณบุรี.รี(เอกสารทางวิชาการ). สำ นักงานคณะกรรมการการศึก ศึ ษาขั้นขั้พื้น พื้ ฐาน. 2553. แนวทางการจัดกิจกรรมการ เรีย รี นรู้เ รู้ พื่อ พื่ พัฒพันาทักทัษะการคิดตามหลักสูต สู รแกน กลางการศึก ศึ ษาขั้นขั้พื้น พื้ ฐาน พุท พุ ธศักศัราช 2551 ระดับมัธมัยมศึก ศึ ษา. กรุงเทพฯ : โรงพิม พิ พ์ชุ พ์ ชุ มนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำ กัด สำ นักงานเลขาธิก ธิ ารสภาการศึก ศึ ษา. 2564. เเนวทางการพัฒพันาสมรรถนะผู้เผู้รีย รี น. พิม พิ พ์ที่ พ์ ที่ บริษั ริ ษัท พริก ริ หวานกราฟฟิค จำ กัด สำ นักวิชาการและมาตรฐานการศึก ศึ ษา. หลักสูต สู รแกนกลาง 2551 สำ นักทดสอบทางการศึก ศึ ษา สำ นักงานคณะกรรมการการศึก ศึ ษาขั้นขั้พื้น พื้ ฐาน.2554. สมรรถนะสำ คัญของผู้เผู้รีย รี นระดับการศึก ศึ ษาขั้นขั้พื้น พื้ ฐาน ตามหลักสูต สู รแกนกลางการศึก ศึ ษาขั้นขั้พื้น พื้ ฐานพุท พุ ธศักศัราช 2551 ระดับชั้นชั้มัธมัยมศึก ศึ ษาตอนปลาย ชั้นชั้มัธมัยมศึก ศึ ษาปีที่ ปี 6ที่ . Km วิทยาลัยนาฎศิล ศิปะสุพ สุ รรณบุรี.รี2557. รูปแบบการเล่นเพลงอีแซวของศิล ศิปินภูมิ ภู ปัมิ ญปัญาจังหวัดวัสุพ สุ รรณบุรี PPTV Online. 2565 : ขวัญวัจิต ศรีปรี ระจันต์
ภาคผนวก อภิธานศัพ ศั ท์เ ท์ พลงพื้น พื้ บ้า บ้ น รูปแบบการแสดงเพลงอีแซว ของศิล ศิปินภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาท้อ ท้ งถิ่น จังหวัด วั สุพ สุ รรณบุรี มีคำ มี คำ ศัพ ศั ท์เ ท์ ฉพาะเพื่อ พื่ ใช้สื่ ช้ อ สื่ สารและเรีย รี ก ขานในการเล่นเพลง เพื่อ พื่ สื่อ สื่ ความหมายให้เข้า ข้ ใจตรงกัน คำ ศัพ ศั ท์เ ท์ หล่านี้ครูเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นท่า ท่ นได้นำ มาใช้ และกลายเป็น ป็ คำ เรีย รี ก ที่ช ที่ าวเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นใช้เ ช้ รีย รี กขาน สืบ สื ต่อกันมา ดังมีร มี ายละเอียดของคำ และความหมาย ตามตารางดังนี้
๑. กลอนแดง หมายถึง กลอนที่มีคำ กล่าวถึงอวัยวะเพศและพฤติกรรมทางเพศอย่างตรงไปตรงมาไม่มีการเลี่ยง คำ เหล่านี้ ตามปกติสังคมถือว่าเป็นคำ หยาบไม่ใช้พูดทั่วไปในชีวิตประจำ วัน ๒. สองแง่สองง่าม หมายถึง ความหมายของบทร้อ ร้ งที่สามารถสื่อความหมายโดยมีนัยที่เกี่ยวข้องกับเรื่อ รื่ งเพศ หรือ รื เรื่อ รื่ งราวในเรื่อ รื่ ง ของความทะลึ่งตึงตังในเชิงขบขัน ๓. กลอนตับ หมายถึง กลอนชุดต่างๆผูกเป็นเรื่อ รื่ งในการร้อ ร้ งของเพลงพื้นบ้านภาคกลาง เช่น ตับชิงชู้ หมายถึงกลอนชุดผูก เป็นเรื่อ รื่ งชายสองแย่งหญิงหนึ่ง ตับกระไดหมายถึงกลอนที่เกี่ยวกับเรื่อ รื่ งบันไดเรือ รื นกลอนตับมีต่างๆกันไป เช่น ตับเมรี ตับหมานิลตับแมว ตับตีหมากผัว
๔. กลอนหัวเดียว หมายถึง กลอนที่คำ ลงท้ายวรรคหลังใช้สระเสียงเดียวกัน เช่นกลอนลีคือคำ สุดท้ายวรรคหลังใช้สระอีทุกคำ กลอนไลคือ คำ สุดท้ายวรรคหลังใช้สระไอเป็นต้น ๕. ครูพักลักจำ หมายถึง ผู้ที่ร้อ ร้ งเพลงพื้นบ้านที่มิได้รับ รั ฝากตัวเป็นศิษย์ให้สอนเพลงโดยตรง แต่แอบฟังหรือ รื ได้ยินกลอนที่ผู้อื่นขับร้อ ร้ ง แล้วเกิดการจดจำ กลอนมาขับร้อ ร้ งต่อ ๖. ครูเพลง หมายถึง ครูผู้ถ่ายทอดกลอนเพลงพื้นบ้านที่เป็นผู้ประสิทธิ์ปธิ์ ระสาทวิชา โดยเริ่ม ริ่ ตั้งแต่จับข้อมือรับ รั เป็นศิษย์และอีกนัย หนึ่งคือครูที่เป็นเทพสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ ธิ์ ที่ เคารพนับถือทางจิตใจ ตามธรรมเนียมที่ยึดถือสืบต่อกันมาของการแสดงเพลงพื้นบ้าน
๗. ด้น หมายถึง การคิดคำ ร้อ ร้ งขึ้น ขึ้ มาทัน ทั ทีทั ที น ทั ใด ของเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น โดยที่ไที่ ม่มีการเตรีย รี มบทร้อ ร้ งไว้ล่ ว้ ล่ วงหน้า โดยให้มีความ สอดคล้องกับสถานการณ์การแสดงที่เ ที่ กิดขึ้น ขึ้ ๘. เดินกลอน หมายถึง การร้อ ร้ งทวนบทของวรรคที่ล ที่ งกลอนอีกครั้ง รั้ ก่อนที่จ ที่ ะเริ่ม ริ่ การขับ ขั ร้อ ร้ งบทต่อไป ๙. ประ ( ปะ – หระ ) หมายถึง การโต้ตอบด้วยบทร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ น ระหว่า ว่ งพ่อ พ่ เพลงและแม่เพลงที่มี ที่ ความสนุกสนานในบทต่างๆ เช่น ช่ ชิง ชิ รัก รั หักสวาท การต่อว่า ว่ การเปรีย รี บเทีย ที บเปรีย รี บเปรย
๑๐. พ่อ พ่ เพลงแม่เ ม่ พลง หมายถึง ผู้ร้ผู้อ ร้ งเพลงนำ ในเพลงโต้ตอบของฝ่า ฝ่ ยชายว่า ว่ พ่อ พ่ เพลงและเรีย รี กผู้หผู้ ญิง ญิ ที่ร้ ที่ อ ร้ งเพลงนำ ของฝ่า ฝ่ ยหญิง ญิ ว่า ว่ แม่เพลง ผู้ร้ผู้อ ร้ งคนแรกเรีย รี กว่า ว่ คอต้นคนที่ร้ ที่ อ ร้ งถัดไปเรีย รี กว่า ว่ คอสองคอสามตามลำ ดับ ๑๑. มุข มุ ลอย หมายถึง การคิดเทคนิควิธี วิ ก ธี ารแสดงเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นโดยฉับพลัน ทัน ทั ที ได้แก่ การใช้คำ ช้ คำ พูด พู การแสดงท่า ท่ ทาง เพื่อ พื่ ให้ สอดคล้องกับสถานการณ์การแสดงที่เ ที่ กิดขึ้น ขึ้ ในขณะนั้น ๑๒. มุต มุ โตแตก การมีปฏิภาณกวีด้ วี ด้ านการคิดคำ ร้อ ร้ งนอกเหนือจากกลอนที่ค ที่ รูมอบให้แล้วพ่อ พ่ เพลงแม่เพลงที่ชำ ที่ ชำนาญจะสามารถประดิษฐ์ กลอนได้ด้วยตนเองมีปมี ฏิภาณไหวพริบ ริ หรือ รื อีกความหมาย คือ การมีสติปัญ ปั ญาที่แ ที่ ตกฉานสามารถเรีย รี งร้อ ร้ ยคำ ร้อ ร้ งกลอน เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นทุก ทุ ประเภท ได้อย่า ย่ งไพเราะน่าฟัง ฟั แสดงถึงภูมิ ภู รู้เ รู้ ชิง ชิ ภาษาอย่า ย่ งแยบยล
๑๓. ยัก ยั กลอน หมายถึง กลอนที่แ ที่ สดงที่เ ที่ ป็น ป็ กลอนหัวเดียวจากสระเสีย สี งหนึ่งไปอีกเสีย สี งหนึ่งเพื่อ พื่ ให้เกิดความหลากหลายของบท ที่ใที่ ช้ขั ช้ บ ขั ร้อ ร้ ง ๑๔. ลูก ลู คู่ หมายถึง ผู้ที่ผู้ ทำ ที่ ทำหน้าที่ร้ ที่ อ ร้ งรับ รั ร้อ ร้ งซ้ำ ตามร้อ ร้ งสอดแทรกขัด ขั จังหวะ ตามแต่ลักษณะของเพลงเพื่อ พื่ ให้เกิดความสนุกสนาน และยัง ยัมีหน้าที่ใที่ ห้จังหวะผู้ร้ผู้อ ร้ งโดยการปรบมือตีกรับ รั ตีฉิ่ง ๑๕. เพลงประเมิน มิ หมายถึง การขับ ขั ร้อ ร้ งเพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นที่เ ที่ ป็น ป็ การร้อ ร้ งส่ง ส่ เนื้อเพลงให้กับฝ่า ฝ่ ยตรงข้า ข้ ม ในเชิง ชิ คาดเดาว่า ว่ จะมีแนวการเล่นเพลง ในตับใด บทใด ซึ่ง ซึ่ เป็น ป็ ลักษณะวิธี วิ ก ธี ารประเมินการเล่นเพลงของพ่อ พ่ เพลงและ แม่เพลง
๑๖. เพลงแปะ หมายถึง คือบทร้อ ร้ งที่พ่ ที่ อ พ่ เพลงและแม่เพลงร้อ ร้ งขัด ขั ระหว่า ว่ งก่อนหรือ รื หลังการลงกลอนเพลง เป็น ป็ บทสั้น สั้ ๆที่ไที่ ม่มีปรากฏใน ตับหรือ รื ในบทแต่อย่า ย่ งใด หากแต่เกิดจากปฏิภาณไหวพริบ ริ ของผู้เผู้ล่นเพลง ซึ่ง ซึ่ บทที่ร้ ที่ อ ร้ งแปะนี้ต้องมีเนื้อหาเรื่อ รื่ งเดียวกับบท ที่ร้ ที่ อ ร้ ง ๑๗. เพลงใบ้ หมายถึง การแสดงท่า ท่ ทางประกอบบทร้อ ร้ งเพลงอีแซว โดยไม่ต้องขับ ขั ร้อ ร้ งหากแต่ ตีบทเพื่อ พื่ ให้ผู้ชผู้ มคาดเดาว่า ว่ ทำ ท่า ท่ อะไร ซึ่ง ซึ่ อาจเป็น ป็ ท่า ท่ ที่แ ที่ สดงถึงคำ หยาบ จึงไม่สามารถร้อ ร้ งออกมาเป็น ป็ เพลงได้ ๑๘. เพลงแปดหลัก หมายถึง เพลงพื้น พื้ บ้า บ้ นที่ร ที่ วบรวมบทร้อ ร้ งจากบทหรือ รื ตับต่างๆ ซึ่ง ซึ่ ถือว่า ว่ เป็น ป็ กลอนต้นแบบในการนำ มาร้อ ร้ งและสามารถ นำ มาผูก ผู เป็น ป็ กลอนได้
ท่า ท่ รำ ประกอบการร้อ ร้ งและการแสดง ท่า ท่ ช้า ช้ งประสานงา ท่า ท่ ยูงฟ้อ ฟ้ นหาง ท่า ท่ พรหมสี่ห สี่ น้า ท่า ท่ ขัด ขั จางนาง ท่า ท่ จันทร์ท ร์ รงกลดแปลง
ท่า ท่ รำ ประกอบการร้อ ร้ งและการแสดง ท่า ท่ รำ ส่า ส่ ย ท่า ท่ ผาลาเพียงไหล่ ท่า ท่ แขกเต้าเข้า ข้ รัง รั ท่า ท่ ชัก ชั แป้ง ป้ ผัด ผั หน้า ท่า ท่ สอดสร้อ ร้ ยมาลา