อิเหนา-2

ทมี อเิ หนา ทีมวิหยาสะกํา

ทา้ วดาหาใหเ้ มืองพน่ี อ้ ง ระตูปะหมันและระตปู าหยังมาช่วยศกึ
เมืองหมันหยา และเมืองจรกามาช่วย
ทัพหลวง
ทพั หลวง อิเหนา
ทัพหนา้ สงั คามาระตา ทา้ วกะหมงั กหุ นิง
วหิ ยาสะกาํ ทัพหนา้
ปีกขวา กะหรดั ตะปาตี
กองหลัง สหุ รานากง ระตปู ะหมัน ปกี ซ้าย
กองหลงั ระเดน่ ดาหยน ระตูปาหยัง ปีกซ้าย-ขวา
ตาํ มะหงง กองหลงั
ครฑุ นาม
เพจภาษาไทยไม่จกั๊ เดียม นาคนาม

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

เมอื่ วหิ ยาสะกําและสงั คามาระตา
เผชญิ หน้ากัน วหิ ยาสะกาํ เหน็บแนม
สงั คามาระตาว่าไมไ่ ดอ้ ยู่ในวงศเ์ ทวา
แลว้ มาเกีย่ วขอ้ งไดอ้ ยา่ งไร

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

สังคามาระตาจงึ ตอบไปวา่ ...
จึงร้องว่าเหวยไพริน

ลมลิ้นหยาบคายนกั หนา
มาถามไถ่ไลเ่ อากจิ จา
คอื จะปรารถนาส่งิ ใด
สุดแตว่ า่ จติ พศิ วาส
ก็นบั เปน็ วงศญ์ าตกิ นั ได้
อย่าชักเจรจาใหช้ า้ ไป
จะชิงชยั ใหเ้ ห็นฝมี อื กัน

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

หลังจากทาํ การส้รู บกันดว้ ยทวน สงั คามาระตาชนะ
ทา้ วกะหมงั กุหนิงเหน็ บตุ รชายส้นิ ชพี กก็ ร้ิวมาก
รบี ควบมา้ ตามมาแก้แค้น แต่อเิ หนาเข้ามาสกดั ไว้

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

อเิ หนาเหน็ ว่าอาจจะสู้เพลงทวนไม่ได้ จึงท้าใชก้ รชิ ส้กู ัน
แมท้ ้าวกะหมงั กุหนงิ จะมคี วามชาํ นาญในการใช้อาวุธ
มากกวา่ แต่อเิ หนามคี วามชาํ นาญในพ้ืนท่ีมากกว่าจึงทาํ ให้
สามารถฆา่ ท้าวกะหมังกุหนงิ ได้ และชนะศึกในคร้ังน้ี

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

ทบทวนเหตุการณ์ อิเหนา ตอน ศกึ กะหมังกุหนงิ

ท้าวกะหมงั กุหนงิ ส่งทตู ไปสขู่ อบุษบา
แต่ได้รบั การปฏิเสธจากทา้ วดาหา

ท้าวกะหมังกหุ นิงปราศรยั กบั ระตูปาหยงั และระตูประหมัน
เรอ่ื งยกทพั ไปตีกรงุ ดาหา

ฝา่ ยท้าวดาหาได้ขอความชว่ ยเหลอื ไปยังท้าวกเุ รปัน
และทา้ วกาหลงั และทา้ วสิงหาสา่ หรี

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

ทบทวนเหตุการณ์ อิเหนา ตอน ศึกกะหมงั กุหนงิ

ทา้ วกเุ รปนั สง่ ราชสารฉบับหนง่ึ ส่งใหอ้ ิเหนา
อีกฉบับส่งไปให้ระตหู มันหยา โดยตาํ หนินางจนิ ตะหราวา่ เป็นต้นเหตุทีท่ าํ ให้

เกดิ ศึกครงั้ น้ี ระตหู มนั หยารูส้ กึ ผิดจงึ เรง่ ให้อิเหนายกทพั ไปเมอื งดาหา

ทา้ วกาหลังให้ตํามะหงงกับดะหมังคุมทพั มาช่วย
ท้าวสิงหดั สา่ หรสี ่งสหุ รานากงผู้เปน็ โอรสมาชว่ ยรบ

ครน้ั ทง้ั สองฝา่ ยเผชญิ หนา้ กัน
สังคามาระตาต่อสูก้ บั วิหยาสะกาํ และสังหารวหิ ยาสะกาํ ได้

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดยี ม

ทบทวนเหตกุ ารณ์ อิเหนา ตอน ศกึ กะหมังกหุ นิง

ท้าวกะหมงั กหุ นิงเห็นบตุ รชายถกู สังหารตกจากม้าก็โกรธ
ขบั ม้าไล่ล่าสงั คามาระตา อิเหนาจงึ เข้าสกัดและตอ่ สู้
ในท่สี ดุ อเิ หนาจึงใชก้ ริชสงั หารทา้ วกะหมงั กุหนิงได้
ทัพฝา่ ยทา้ วกะหมงั กุหนิงจงึ เปน็ ฝ่ายพา่ ยแพ้ไป

เพจภาษาไทยไม่จ๊กั เดยี ม

การวิเคราะห์คุณคา่
ของวรรณคดี

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม

การวิเคราะห์วรรณคดี

ดา้ นเนือ้ หา ดา้ นวรรณศิลป์ ด้านสงั คม

แนวความคดิ ความไพเราะของ การสะท้อนใหเ้ หน็
และกลวธิ นี ําเสนอ บทประพันธ์ สภาพของสังคม

ความงามของถอ้ ยคาํ ในสมยั น้ัน
และภาษาทผ่ี ูแ้ ตง่

เลือกใช้

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

ปมขัดแยง้ ของเร่ือง

- ปมแรก คอื ท้าวกุเรปันให้อิเหนาอภิเษกกบั บษุ บา
แตอ่ เิ หนาหลงรกั จินตะหรา

- ปมท่ีสอง คือ ท้าวดาหาเคืองอิเหนา ยกบุษบาให้จรกา
- ปมทีส่ าม คอื ทา้ วกะหมงั กหุ นงิ มาส่ขู อบษุ บาใหว้ หิ ยาสะกาํ

แตท่ า้ วดาหายกให้จรกาไปแล้ว ***

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดยี ม

คุณค่าดา้ นเนอ้ื หา

1. แนวคดิ

- แสดงให้เห็นถึงความรักของพ่อที่มีต่อลูก รักและตามใจทุกอย่าง
แมก้ ระท่งั ตวั ตายก็ยอม

แมว้ ิหยาสะกํามอดม้วย พก่ี ็คงตายดว้ ยโอรสา
ไหนไหนจะตายวายชวี า ถึงเร็วถงึ ชา้ ก็เหมอื นกนั

ผิดก็ทําสงครามดูตามที เคราะหด์ ีก็จะได้ดงั ใฝฝ่ ัน
พดี่ งั พฤกษาพนาวนั จะอาสัญเพราะลูกเหมอื นกลา่ วมา

เพจภาษาไทยไม่จ๊ักเดียม

คุณค่าด้านเนอ้ื หา

๒. ฉาก

ในเร่อื ปรากฏฉากรบทช่ี ัดเจน มกี ารต้งั ค่าย การใช้อาวุธ และการตอ่ สู้
ของตวั ละครสาํ คัญ

ต่างมฝี มี ืออ้ืออึง วางวง่ิ เข้าถึงอาวุธส้ัน
ดาบสองมอื โถมทะลวงฟนั เหล่ากรชิ ตดิ พันประจญั รบ
ทหารหอกกลอกลับสัประยทุ ธ์ิ ป้องปัดอาวธุ ไม่หลีกหลบ
พวกพลพาชตี กี ระทบ ราํ ทวนสวนประจบโถมแทง

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดียม

คณุ คา่ ด้านเน้ือหา

๓. ตัวละคร ระเดน่ มนตรีใจหาญ
เจา้ จะต้านตอ่ ฤทธ์ิก็ตามใจ
เม่ือน้นั เพลงกระบี่ยังหาชํานาญไม่
จึงตอบอนชุ าชัยชาญ เหน็ จะมีชัยแกไ่ พรี
แตอ่ ย่าลงจากพาชี
เพลงทวนสันทัดจดั เจนใจ

อเิ หนา เช่ียวชาญการรบ รอบคอบ

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดียม

ตัวละคร คณุ คา่ ด้านเน้อื หา

นางนวลจบั นางนวลนอน
เหมือนพ่ีแนบนวลสมรจินตะหรา
จากพรากจับจากจํานรรจา
เหมือนจากนางสการะวาตี

อเิ หนา อารมณอ์ อ่ นไหว

เพจภาษาไทยไม่จกั๊ เดียม

คณุ คา่ ดา้ นเนอ้ื หา

ตวั ละคร

เม่ือนัน้ โฉมยงองค์ระเดน่ จินตะหรา
ค้อนไมใ่ ห้แลดสู ารา กลั ยาค่ังแคน้ แนน่ ใจ
แลว้ วา่ อนจิ จาความรัก พึ่งประจกั ษด์ งั่ สายน้ําไหล
ต้ังแตจ่ ะเช่ียวเป็นเกลียวไป ที่ไหลเลยจะไหลคืนมา

จินตะหราวาตี เจา้ อารมณ์ เอาแต่ใจ ช่างพดู

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม

คณุ ค่าดา้ นเนื้อหา

ตัวละคร

เม่ือนน้ั วิหยาสะกาํ ใจกล้า
ไดฟ้ ังค่งั แค้นแทนบิดา จึงรอ้ งตอบวาจาว่าไป

ดูก่อนอรริ าชไพรี อย่าพาทีลบหลู่ท่านผู้ใหญ่
โอหงั บังอาจประมาทใคร จะนบนอบยอมไหว้อย่าพึงนกึ

วหิ ยาสะกาํ ใจร้อน เคยี ดแค้น

เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดยี ม

คณุ คา่ ดา้ นเน้ือหา

ตัวละคร
แม้นวหิ ยาสะกาํ มอดมว้ ย พก่ี ค็ งตายดว้ ยโอรสา

ไหนไหนในจะตายวายชีวา ถึงเร็วถึงช้ากเ็ หมือนกนั

ท้าวกะหมงั กหุ นงิ รกั ลกู มาก

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดยี ม

เพจภาษาไทยไม่จ๊กั เดียม คณุ คา่ วรรณศลิ ป์

1. กวีโวหาร เสาวรจนีย์ นารปี ราโมทย์
พิโรธวาทัง สลั ลาปงั คพสิ ัย

2. โวหารภาพพจน์ อุปมา อปุ ลกั ษณ์ สัทพจน์
อตพิ จน์ บคุ ลาธษิ ฐาน

3. การเล่นเสยี ง เล่นเสยี งสระ เล่นเสียงพยัญชนะ

4. การเล่นคาํ คําพ้องรปู คาํ พ้องเสียง คําพ้องความหมาย

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊ักเดียม คุณค่าวรรณศลิ ป์

1. กวโี วหาร

เสาวรจนีย์ การชมความงาม ตัวละคร เคร่ืองแต่งกาย
บ้านเมอื ง กองทพั ธรรมชาติ ฯลฯ

เชน่ ทนต์แดงดงั แสงทับทมิ เพริศพร้ิมเพรารบั กบั ขนง
เกศาปลายงอนงามทรง เอวองคส์ ารพดั ไมข่ ัดตา

(อิเหนาชมศพของวหิ ยาสะกํา)

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดียม คุณคา่ วรรณศิลป์

1. กวโี วหาร

พิโรธวาทัง การแสดงความโกรธ ตัดพอ้ ประชดประชนั

เชน่ เม่ือน้นั ท้าวกะหมงั กหุ นงิ แข็งขัน

ไดฟ้ งั กริ้วโกรธดงั เพลิงกัลป์ จึงกระชัน้ สีหนาทประภาษไป

(ท้าวกะหมงั กุหนิงโกรธทา้ วดาหา)

เพจภาษาไทยไมจ่ กั๊ เดยี ม คุณคา่ วรรณศิลป์

1. กวีโวหาร

สัลลาปงั คพิสัย บทแสดงความเศร้า อาลยั อาวรณ์

เชน่ เอนองคล์ งอิงพิงเขนย กรเกยกา่ ยพกั ตรถ์ วลิ หวงั
รสรักร้อนรนพน้ กาํ ลัง ชลนัยนไ์ หลหลั่งลงพรง่ั พราย

(อิเหนากาํ ลงั คดิ ถึงจินตะหรา)

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม คุณคา่ วรรณศิลป์

2. ภาพพจน์

อุปมา : การเปรยี บสงิ่ หนึง่ เหมอื น อีกสง่ิ หนึง่

Keywords > ดุจ ประดุจ เหมือน คลา้ ย เฉก เชน่ เพี้ยง ราวกับ พา่ ง ปาน

เช่น แล้วว่าอนิจจาความรัก พึ่งประจกั ษด์ งั่ สายน้าํ ไหล
ต้ังแต่จะเชย่ี วเป็นเกลยี วไป ท่ไี หนเลยจะไหลคนื มา

เพจภาษาไทยไม่จกั๊ เดยี ม คุณค่าวรรณศิลป์

2. ภาพพจน์

อปุ มา : การเปรียบส่งิ หน่งึ เหมอื น อกี ส่งิ หน่งึ

Keywords > ดจุ ประดจุ เหมือน คลา้ ย เฉก เชน่ เพี้ยง ราวกับ พา่ ง ปาน

เชน่ กรุงกษตั รยิ ์ขอขึน้ กน็ บั ร้อย เราเปน็ เมืองน้อยกระจิหริด
ดังหิ่งหอ้ ยจะแข่งแสงอาทติ ย์ เหน็ ผดิ ระบอบบรุ าณมา

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม คุณค่าวรรณศลิ ป์

2. ภาพพจน์

อุปลกั ษณ์ : การเปรียบส่ิงหนง่ึ เป็น อกี สิ่งหนึง่
Keywords > เปน็ / คือ

เช่น หวังเป็นเกือกทองรองบาทา พระผู้วงศ์เทวาอันปรากฏ

จะขอพระบตุ รผี ้มู ยี ศ ให้โอรสข้าน้อยดงั จนิ ดา

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม คุณคา่ วรรณศิลป์

3. การเล่นเสียง
การเลน่ เสยี งสระ

เชน่

ความกลัวความรักสลกั ทรวง ใหเ้ ป็นหว่ งหลังกงั วลหน้า

แตเ่ รรวนหวนนกึ ตรกึ ตรา พระราชาสะทอ้ นถอนใจ

จึงดาํ รัสตรสั สัง่ ตาํ มะหงง เร่งเตรียมจตุรงค์ทัพใหญ่

มา้ รถคชสารชาญชัย รีบรัดจัดไวใ้ ห้ครบครนั

เพจภาษาไทยไม่จกั๊ เดยี ม คณุ ค่าวรรณศิลป์

3. การเลน่ เสยี ง
การเลน่ เสียงพยญั ชนะ

เชน่ ว่าเสียงสามน่ิมน้องเสน่หา
เหน็ แตป่ ่าพุ่มไมใ้ บบัง
แวว่ เสียงสําเนยี งบุหรงรอ้ ง
พระแยม้ เยย่ี มมา่ นทองทัศนา

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊ักเดยี ม คุณค่าวรรณศิลป์

4. การเล่นคํา

การเลน่ คําพอ้ งรปู การเลน่ คําพ้องเสยี ง

คําที่เขียนเหมือนกัน แตอ่ อกเสียงตา่ ง คาํ ท่ีเขยี นตา่ งกนั แตอ่ อกเสียงเหมือน
และมีความหมายตา่ งกัน และมคี วามหมายตา่ งกนั

ว่าพลางทางชมคณานก โผนผกจบั ไม้อึงมี่

เบญจวรรณจบั วัลยช์ าลี เหมอื นวันพี่ไกลสามสดุ ามา
นางนวลจับนางนวลนอน เหมือนพแี่ นบนวลสมรจนิ ตะหรา

จากพรากจับจากจํานรรจา เหมือนจากนางสะการะวาตี
แขกเตา้ จบั เต่าร้างรอ้ ง เหมอื นรา้ งหอ้ งมาหยารัศมี

นกแกว้ จับแก้วพาที เหมอื นแก้วพี่ทง้ั สามส่งั ความมา

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดียม คณุ คา่ วรรณศิลป์

4. การเลน่ คํา

คําท่ีมีความหมายเหมอื นกัน แต่ใชใ้ นบรบิ ทต่างกัน

พระมหากษัตรยิ ์

ภมู ี กษัตริย์ พระผูผ้ า่ นนคเรศ พระป่นิ ภพ
พระทรงธรรม์ พระองคท์ รงพภิ พ ภูวไนย พระราชา

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดียม คุณคา่ วรรณศลิ ป์

4. การเลน่ คํา

คาํ ทม่ี ีความหมายเหมือนกนั แตใ่ ช้ในบรบิ ทต่างกัน

กรงุ นคร นคเรศ เวยี งชัย

พารา เขตขัณฑ์ บุรี ธานี

เมือง

พาชี สนิ ธพ อาชาไนย
ม้า ไหย อัศว แสะ ดรุ งค์ มโนมัย

เพจภาษาไทยไมจ่ กั๊ เดียม คุณค่าวรรณศลิ ป์

4. การเล่นคํา

คําทม่ี คี วามหมายเหมอื นกนั แตใ่ ชใ้ นบริบทตา่ งกัน

ข้าเศิก ดสั กร ปรปกั ษ์ ปัจจามิตร
ไพรนิ ไพรี รปิ ู ศตั รู อริ อรินทร์
ข้าศกึ

บังอร นางโฉมยง นวล กลั ยา โฉมเฉลา
วนิดา เยาวเรศ อรทยั สตรี อติ ถี แก้วตา
ผหู้ ญิง ดวงสมร นงคราญ