ถอดคำประพันธ์ ช่วงที่ 1

แผนภูมิกษตั ริยว์ งศเ์ ทวญั
(อสญั แดหวา)

ทา้ วกเุ รปัน ทา้ วดาหา ทา้ วกาหลงั ทา้ วสิงหดั
นางนิหลาอะ นางดาหราวดี สา่ หรี
ระดานารี
(ประไหมสหุ ร)ี ลกิ ู นางบษุ บา สะกาหนง่ึ หรดั สหุ รา
(มเหสอี นั ดบั ๔ หน่งึ หรดั ลกู กบั ประไหมสุ นากง
อิเหนา
หรี
นางวิยะดา
กะหรดั ตะ สยี ะตรา นางบษุ บารา นางจินดา
ปาตี กา สา่ หรี

(ลกู กบั ลิก)ู

ตาแหน่งมเหสี

• ประไหมสุหรี
• มะเดหวี
• มะโต
• ลกิ ู
• เหมาหลาหงี

ตาแหน่งเสนาผใู้ หญ่

• ๑.ปาเตะ
• ๒.ตามะหงง
• ๓.ดะหมัง
• ๔.ยาสา

ตาแหน่งพีเ่ ล้ียงโอรส

• ๑.ยะรุเดะ
• ๒.ปนู ตา
• ๓.กะระตาหลา
• ๔.ประสันตา

ตาแหน่งพเ่ี ล้ียงธิดา

• ๑.บาหยนั
• ๒.สาเหง็ด
• ๓.ประเสหรนั
• ๔.ประลาหงนั

ถอดคำประพนั ธ์

บทละครเร่ืองอเิ หนา

ตอนศกึ กะหมังกุหนิง

ท้ำวกะหมงั กุหนิงปรำศรัยกบั ระตูปำหยงั และระตูประหมนั

เม่ือนน้ั ทา้ วกะหมงั กหุ นิงเรอื งศรี
เสดจ็ เหนือแทน่ รตั นม์ ณี ภมู ีเหน็ สองอนชุ า
จงึ ตรสั เรยี กใหน้ ่งั รว่ มอาสน์ สาราญราชหฤทยั หรรษา
แลว้ ปราศรยั ระตบู รรดามา ยงั ปรดี าผาสกุ หรอื ทกุ ขภ์ ยั
ซง่ึ เราใหห้ ามาทง้ั นี้ จะไปตดี าหากรุงใหญ่
ระตทู กุ นครอยา่ นอนใจ ชว่ ยเราชงิ ชยั ใหท้ นั การ

แปล เม่ือครนั้ ทา้ วกะหมงั กหุ นิงเสดจ็ ขนึ้ แทน่ ประทบั เหน็ นอ้ งชายทงั้ สอง ซง่ึ กค็ อื

ระตปู าหยงั และระตปู ระหมนั จงึ ตรสั เรยี กใหม้ าน่งั รว่ มกนั แลว้ ถามสารทกุ ขส์ กุ ดบิ และ
บอกวา่ ท่ีใหน้ อ้ งทงั้ สองมานี้ เพ่ือใหไ้ ปชว่ ยตเี มืองดาหา ทกุ เมืองอยา่ ไดน้ ่ิงนอนใจ ใหม้ า

ชว่ ยกนั รบในครงั้ นี้

เม่อื นนั้ เหลา่ ระตปู รดี เิ์ ปรมเกษมศานต์
จงึ สนองมธรุ สพจมาน พระมีการสงครามแตล่ ะครงั้
จะตงั้ หนา้ อาสาออกชิงชยั มไิ ดย้ ่อทอ้ ถอยหลงั
สตู้ ายไมเ่ สยี ดายชีวงั กวา่ จะสนิ้ กาลงั ของขา้ นี้

แปล ระตปู าหยงั และระตปู ระหมนั ไดฟ้ ังมีความยินดี จงึ ตอบว่า “เม่อื มี
สงครามในแตล่ ะครงั้ ก็จะอาสาออกชิงชยั ชนะดว้ ยความไมย่ อ่ ทอ้ จะสตู้ าย

โดยไมเ่ สียดายชีวิต จะสจู้ นสิน้ กาลงั ของขา้ ”

เม่อื นนั้ ทา้ วกะหมงั กหุ นิงเรอื งศรี
ฟังระตทู ลู ตอบชอบที สมถวิลยินดปี รดี า
จงึ ตรสั วา่ ท่านมาเหน่ือยนกั จงไปพกั พลขนั ธใ์ หห้ รรษา
ตรสั พลางทางชวนอนชุ า เขา้ มหาปราสาทรูจี

แปล เม่อื ทา้ วกะหมงั กหุ นิงไดย้ ินท่ีนอ้ งทงั้ สองตอบมาก็รูส้ กึ พอใจมาก
จงึ พดู ว่านอ้ งทงั้ สองเดนิ ทางมานีค้ งเหน่ือยมาก ใหพ้ ากองทพั ไปพกั ผ่อน

และชวนใหน้ อ้ งทงั้ สองเขา้ ปราสาท แลว้ ลงน่งั บนแทน่ ประทบั พรอ้ มดว้ ย
นอ้ งทงั้ สอง แลว้ พดู เลา่ ถงึ เรอ่ื งราวท่ีเกิดขนึ้ ใหน้ อ้ งทงั้ สองฟัง

ลดองคล์ งน่งั บนแทน่ ทอง กบั ดว้ ยพระนอ้ งทงั้ สองศรี

จงึ ตรสั เลา่ ความตามคดี จนใชเ้ สนีถือสารไป

แปล ทา้ วกะหมงั กหุ นิงน่งั ลงกบั นอ้ งทงั้ สองคน จงึ ไดเ้ ลา่ เรอ่ื งราวตา่ งๆ
ใหฟ้ ัง ว่าไดส้ ง่ สารไปยงั เมอื งดาหาแลว้

เม่อื นนั้ สองกษัตรยิ ฟ์ ังแจง้ แถลงไข
จงึ ทลู ขดั ทดั ทานทนั ใด เป็นไฉนผา่ นเกลา้ มาเบาความ
อนั สรุ ยิ ว์ งศเ์ ทวญั อสญั หยา เรอื งเดชเดชาชาญสนาม
ทง้ั โยธีก็ชานาญการสงคราม ลือนามในชวาระอาฤทธิ์
กรุงกษัตรยิ ข์ อขนึ้ ก็นบั รอ้ ย เราเป็นเมืองนอ้ ยกระจิหรดิ
ดงั ห่ิงหอ้ ยจะแข่งแสงอาทิตย์ เหน็ ผดิ ระบอบบรุ าณมา
ใช่จะไรธ้ ิดาทกุ ธานี มีงามแตบ่ ตุ รที า้ วดาหา
พระองคจ์ งควรตรกึ ตรา ไพรฟ่ า้ ประชากรจะรอ้ นนกั

แปล เม่อื ระตปู าหยงั และระตปู ระหมนั ไดย้ นิ ดงั นนั้ จงึ รบี ทดั ทานวา่ ทาไมทา่ นถึงไมค่ ดิ
ใหร้ อบคอบเสียก่อน เมอื งดาหานน้ั มีความชานาญในการรบ อีกทงั้ มที หารซง่ึ ชานาญการทา
สงครามเป็นเล่ืองลือในเมืองชวา มเี มืองขนึ้ นบั รอ้ ย เมอื งของเราเป็นเพียงเมืองเลก็ ๆ
เหมอื นกบั ห่ิงหอ้ ยท่ีรอิ าจจะไปแขง่ กบั แสงอาทิตย์ หญิงงามก็ใช่ว่าจะมเี พียงแตพ่ ระธิดาของ
ทา้ วดาหาเท่านนั้ ขอใหพ้ ระองคค์ ดิ ใหด้ ีๆ เพราะการศกึ ครง้ั นีจ้ ะทาใหไ้ พร่ฟา้ ประชาชนไดร้ บั

ความเดือดรอ้ น

เม่ือนนั้ ทา้ วกะหมงั กหุ นิงมีศกั ดิ์
จงึ บา่ ยเบ่ียงเล่ียงตอบพระนอ้ งรกั ใช่จะหาญหกั วงศเ์ ทวญั
ดว้ ยบดั นีบ้ ตุ รดี าหา จรกาใหม้ าตนุ าหงนั
เราจะยกพลไกรไปโรมรนั ชว่ งชงิ นางนน้ั กบั จรกา

แปล ทา้ วกะหมงั กหุ นงิ ไมเ่ ช่ือคาทดั ทาน จงึ บ่ายเบ่ียงท่ีจะตอบนอ้ งทง้ั สอง
“ตวั เรานนั้ ก็ไมไ่ ดท้ ่ีจะทาสงครามกบั เมืองดาหาหรอก เน่ืองจากพระธิดาของ

ทา้ วดาหาไดห้ มนั้ หมายกบั จรกา เราจะไปทาศกึ เพ่อื แยง่ ชงิ นางบษุ บากบั จรกา”

เม่อื นนั้ สองระตทู ลู ตอบพระเชษฐา
เม่อื นางยงั อยกู่ บั บิดา ท่ีในดาหากรุงไกร
แมน้ เกิดการสงครามชว่ งชิง ทา้ วดาหาหรอื จะน่ิงดไู ด้
จะบอกความไปสามเวียงชยั กรธี าทพั ใหญ่มามากมาย
จะเป็นศกึ กระหนาบหนา้ หลงั เหลือกาลงั โยธาทงั้ หลาย
ถา้ เสยี ทีเพล่ยี งพลา้ สิซา้ รา้ ย จะอปั ยศอดอายแกจ่ รกา

แปล นอ้ งทงั้ สองไดฟ้ ังกต็ อบวา่ “หากนางยงั อย่กู บั ผเู้ ป็นพอ่ ท่ีเมืองดาหา
หากเกิดสงครามชิงลกู สาว ทา้ วดาหาคงไมน่ ่ิงดดู าย และอาจจะบอกไป
สามเมอื งใหส้ ง่ ทพั เขา้ มารว่ มรบกเ็ ป็นได้ และเราอาจจะถกู ลอ้ มหนา้ หลงั
เหลือกาลงั ทหาร หากทางเราเสยี ท่าและแพข้ นึ้ มา จะอบั อายจรกาได้

เมื่อนนั้ ทา้ วกะหมงั กหุ นงิ นาถา
จึงตรสั ตอบสองพระนอ้ งยา ซง่ึ ว่านเี้ จา้ ไมเ่ ขา้ ใจ
อนั ระเดน่ มนตรกี เุ รปัน ก็ขดั ขอ้ งเคอื งกนั เป็นขอ้ ใหญ่
ไปอยเู่ มอื งหมนั หยากวา่ ปีไป ทไี่ หนจะยกพลมา
แตก่ าหลงั สิงหดั สา่ หรี จะกลวั ดเี ป็นกระไรหนกั หนา
ฝ่ายเราเลา่ ก็สามพารา เป็นใหญ่ในชวาแวน่ แควน้
ถงึ ทพั จรกาลา่ สานนั้ พี่ไมพ่ ร่นั ใหม้ าสกั สบิ แสน
จะหกั โหมโจมตีใหแ้ ตกแตน พกั เดยี วก็จะแลน่ เขา้ ป่าไป
เจา้ อยา่ ยอ่ ทอ้ ไมพ่ อท่ี แตเ่ พียงนไี้ มพ่ ร่นั หว่นั ไหว
เอน็ ดนู ดั ดาโศกาลยั วา่ มิไดอ้ รไทจะมรณา

แมน้ วิหยาสะกามอดมว้ ย พ่ีก็คงตายดว้ ยโอรสา

ไหนไหนในจะตายวายชีวา ถึงเรว็ ถึงชา้ ก็เหมอื นกนั

ผิดก็ทาสงครามดตู ามที เคราะหด์ กี ็จะไดด้ งั ใจฝัน

พี่ดงั พฤกษาพนาวนั จะอาสญั เพราะลกู เหมือนกลา่ วมา

แปล ทา้ วกะหมงั กหุ นิงจงึ ไดแ้ ยง้ ขนึ้ วา่ เจา้ ทงั้ สองนีไ้ ม่เขา้ ใจ อเิ หนาก็ขดั
เคอื งกนั อยู่ ไปอย่เู มอื งหมนั หยามาหลายปีท่ีไหนจะยกพลมาช่วย จะมแี ต่
กาหลงั สิงหดั สาหรี จะกลวั อะไรหนกั หนา ฝ่ายเราก็มตี งั้ ๓ เมอื งกใ็ หญ่
เหมอื นกนั เราไมต่ อ้ งกลวั ถงึ ทพั จรกาและพ่ชี ายนนั้ ขา้ ไมก่ ลวั ใหม้ าสกั
สิบแสนเราตพี วกนนั้ ใหแ้ ตกว่ิงเขา้ ป่า พวกเจา้ อยา่ กลวั เลย สงสาร

วิหยาสะกาเถอะ ถา้ ไมไ่ ดน้ างมาคงจะขาดใจตาย แมน้ วิหยาสะกาสิน้ ชีวิต
พ่คี งตายตามเป็นแน่ ไหนๆแลว้ กจ็ ะตายถงึ ชา้ เรว็ กไ็ มต่ า่ งกนั แมน้ วา่ ผิดก็
จะลองทาสงครามดู หากเคราะหด์ กี ็คงจะไดส้ มดงั ใจนกึ พ่กี เ็ หมือนตน้ ไม้
จะตายเพราะลกู กไ็ มเ่ ป็นไร

เม่อื นนั้ สองกษัตรยิ ฟ์ ังตรสั พระเชษฐา
จะเซา้ ซีก้ จ็ ะขดั พระอชั ฌา ตา่ งกม้ พกั ตราไมพ่ าที

แปล เม่อื ผเู้ ป็นนอ้ งไดฟ้ ังจะขดั ก็ไมไ่ ด้ จงึ ไดแ้ ตก่ ม้ หนา้ ไมพ่ ดู จา

เม่อื นนั้ ทา้ วกะหมงั กหุ นิงเรอื งศรี
ชวนสองอนชุ าธิบดี เขา้ สทู่ ่บี รรทมสาราญ

แปล ทา้ วกะหมงั กหุ นิงก็ชวนนอ้ งทงั้ สองเขา้ พกั ผอ่ นในท่บี รรทม
ใหส้ บายใจ

ทา้ วดาหาเสดจ็ ออกรับทตู กะหมังกุหนิง

เม่ือนนั้ พระองคท์ รงพภิ พดาหา
ครน้ั สรุ ยิ ฉ์ ายบา่ ยสามนาฬกิ า ก็โสรจสรงคงคาอ่าองค์
ทรงเครอ่ื งประดบั สรรพเสรจ็ แลว้ เสด็จอยา่ งเยือ้ งยรู หงส์
ออกยงั พระโรงคลั บรรจง น่งั ลงบนบลั ลงั กร์ ูจี
ยาสาบงั คมบรมนาถ เบกิ ทตู ถือราชสารศรี
จงึ ดารสั ส่งั ไปทนั ที ใหเ้ สนีนาแขกเมืองมา

แปล ครนั้ เม่ือเวลาบ่ายสามนาฬกิ าองคท์ า้ วดาหาก็เขา้ สรงนา้ จากนนั้ ก็
แตง่ ตวั ทรงเคร่อื งประดบั ทง้ั หลาย แลว้ จงึ เสด็จเยือ้ งย่างอยา่ งสวยงามดจุ ด่งั หงส์
ออกมายงั ทอ้ งพระโรงแลว้ น่งั ลง ณ บลั ลงั กอ์ นั งดงาม เสนาบดีตาแหน่งยาสานน้ั
ไดบ้ งั คมทลู เบกิ ทตู นาราชสารใหพ้ ระองค์ ดงั นนั้ จงึ รบั ส่งั ใหเ้ หลา่ เสนานาแขกเขา้
มาพบในทนั ที

บดั นนั้ อามาตยร์ บั ส่งั ใสเ่ กศา
ออกไปพาสองทตู า เขา้ มาประณตบทมาลย์

แปล อามาตยไ์ ดร้ บั คาส่งั ใหอ้ อกไปพาสองทตู เขา้ มาถวายบงั คม

บดั นนั้ เสนีผใู้ หญ่ฝ่ายทหาร
จงึ ใหอ้ าลกั ษณพ์ นกั งาน รบั ราชสารมาอา่ นพลนั

แปล พวกผใู้ หญ่ฝ่ายทหารจงึ ใหท้ หารฝ่ายหนงั สือรบั ราชสารมาอา่ น

ในสารพระผผู้ ่านนคเรศ กะหมงั กหุ นงิ นเิ วศนเ์ ขตขณั ฑ์
ขอถวายประนมบงั คมคลั พระผวู้ งศเ์ ทวญั ศกั ดา
ไม่ควรเคืองเบือ้ งบาทบทศรี ดว้ ยขา้ นอ้ ยนีโ้ อรสา
เดนิ ไปไล่ลอ้ มมฤคา ไดร้ ูปพระธิดาในกลางไพร
ชะรอยเป็นบพุ เพนิวาสา เทวาอารกั ษม์ าชกั ให้
มีความเสนห่ าอาลยั แต่หลงใหลใฝ่ฝันรนั ทด
หวงั เป็นเกือกทองรองบาทา พระผวู้ งศเ์ ทวาอนั ปรากฏ
จะขอพระบตุ รมี ียศ ใหโ้ อรสขา้ นอ้ ยดงั จินดา
อนั กรุงไกรไอศรู ยท์ ง้ั สอง จะเป็นทองแผ่นเดียวไปวนั หนา้
ขอพานกั พกั พง่ึ พระเดชา ไปกว่าชีวนั จะบรรลยั

แปล ในสารนนั้ ทา้ วกะหมงั กหุ นงิ ขอถวายบงั คม ดว้ ยขา้ มีลกู ชายไดเ้ ดินไป
ลา่ สตั ว์ เจอรูปพระธิดาของทา่ นในป่า เหมือนบพุ เพสนั นวิ าส เทวดาส่งมาให้ ได้
มีความเสน่หา หลงใหล พระธิดา หวงั จะไปรบั ใชเ้ ป็นลกู เขย เมืองของเราทงั้ สอง
จะไดเ้ ป็นทองแผ่นเดียวกนั เราจะขอพง่ึ บารมีจนกว่าชีวิตจะหาไม่

เม่อื นนั้ องคศ์ รปี ัตหราเป็นใหญ่
ฟังสารทราบอรรถแลว้ ตรสั ไป แกเ่ สนาในทงั้ สองนนั้
อนั อะหนะบษุ บาบงั อร ครงั้ กอ่ นจรกาตนุ าหงนั
ไดป้ ลดปลงลงใจใหป้ ัน นดั กนั จะแตง่ การวิวาห์
ซง่ึ จะรบั ของสรู่ ะตนู ี้ เห็นผิดประเพณีหนกั หนา
ฝงู คนทงั้ แผน่ ดนิ จะนินทา ส่งิ ของท่ีเอามาจงคืนไป

แปล เม่อื ทา้ วดาหาไดฟ้ ังสารจงึ พดู วา่ “ทา่ นเสนาทงั้ สองลกู บษุ บาได้
ตกลงหมนั้ กบั จรกา มกี าหนดแตง่ งานแลว้ ถา้ เรารบั ของจากท่านเห็นจะผิด
ประเพณี กลวั ว่าคนจะนินทา ส่งิ ของท่ีเอามาจงเอากลบั คืนไป

บดั นนั้ ทตู านทุ ตู แถลงไข

ทา้ วกะหมงั กหุ นิงภวู ไนย ส่งั ใหข้ า้ ทลู พระภมู ี

ถา้ แมน้ มิยินยอมอนญุ าต ใหพ้ ระราชธิดามารศรี
เรง่ ระวงั พระองคใ์ หจ้ งดี ตกแตง่ บรุ ใี หม้ ่นั คง

แปล เม่อื นนั้ ทตู ไดก้ ลา่ ว่า “ทา้ วกะหมงั กหุ นิงใหข้ า้ ทลู พระราชา ถา้ ไม่
ยินยอมใหล้ กู สาว ใหร้ ะวงั พระองคแ์ ละทาใหเ้ มืองของทา่ นม่นั คง

เม่อื นนั้ พระผผู้ า่ นไอศรู ยส์ งู สง่

ประกาศิตสีหนาทอาจอง จะณรงคส์ งครามกต็ ามใจ

ตรสั พลางย่างเยือ้ งยรุ ยาตร จากอาสนแ์ ท่นทองผ่องใส
พนกั งานปิดมา่ นทนั ใด เสดจ็ เขา้ ขา้ งในฉบั พลนั

แปล ทา้ วดาหาไดฟ้ ัง กก็ ลา่ วเสยี งดงั “จะทาสงครามกต็ ามใจ แลว้
เดินออกจากท่ีนนั้ ทนั ที

บดั นนั้ ทตู านทุ ตู กผ็ ายผนั
ออกจากพาราดาหานนั้ พากนั กลบั ไปมิไดช้ า้

แปล ทตู ก็ออกจากเมืองดาหาทนั ที

บดั นนั้ ทตู านทุ ตู ก็ผายผนั
เผยสหี บญั ชรแลว้ บญั ชา ตรสั ส่งั เสนาธิบดี
จงเรง่ ไปทลู เหตพุ ระเชษฐา อกี องคอ์ นชุ าทงั้ สองศรี
บอกระตจู รกาอย่าชา้ ที ว่าไพรจี ะยกมาชิงชยั ฯ

แปล ฝ่ายองคผ์ เู้ ป็นสรุ ยิ ว์ งศอ์ งคด์ าหาเปิดหนา้ ตา่ งแลว้ มบี ญั ชาส่งั ทหาร
ใหเ้ รง่ ไปบอกเหตกุ ารณแ์ กผ่ เู้ ป็นพ่ชี าย และนอ้ งอกี สองคนของพระองค์
พรอ้ มทงั้ ไปบอกระตจู รกาอย่ามวั ชา้ เพราะจะมีขา้ ศกึ ยกทพั มาชิงชยั

ท้ำวกเุ รปันมรี ำชสำรถึงอเิ หนำและระตูหมนั หยำ

เม่ือนนั้ พระป่ินภพกเุ รปันราชฐาน
แจง้ ว่าไพรมี ารอนราญ พระจงึ ใหแ้ ต่งสารหนงั สือลบั
ครนั้ เสรจ็ ส่งั สองเสนา จงถือไปหมนั ยาสองฉบบั
ใบหนง่ึ นน้ั เรง่ งกองทพั กาชบั อิเหนาใหย้ กมา
ใบหน่งึ นนั้ ไปใหป้ ระตู ทา้ วผผู้ า่ นเมืองหมนั ยา
จงรบี ไปใหถ้ ึงพารา แต่ในสิบหา้ ราตรี

แปล ฝ่ายองคท์ า้ วกเุ รปันไดร้ บั แจง้ วา่ จะมีขา้ ศกึ มารุกราน จงึ ใหเ้ ขียนหนงั สือ
ลบั แลว้ ส่งั ใหส้ องเสนาถือไปยงั เมืองหมนั หยาสองฉบบั ฉบบั หน่งึ ใหอ้ ิเหนาเรง่
นากองทพั มาชว่ ย อีกฉบบั หน่งึ ไปใหก้ บั เจา้ เมืองผคู้ รองเมืองหมนั หยา แลว้ ส่งั
ทหารใหร้ บี ไปใหถ้ งึ เมืองหมนั หยาภายใน 15 คืน

บดั นนั้ ดะหมงั รบั ส่งั ใส่เกศี
จงึ นาสาราจรลี มาจากท่ีพระโรงชยั ฉบั พลนั
เรยี กหาบา่ วไพรไ่ ดพ้ รอ้ มหนา้ ดะหมงั ขนึ้ ข่มี า้ ผายผนั
ออกจากนคเรศกเุ รปัน พากนั เรง่ รบี คลาไคล

แปล ครนั้ แลว้ ขนุ นางไดร้ บั คาส่งั แลว้ จงึ รบี นาสารไปจากทอ้ งพระโรง
ในทนั ที พรอ้ มกบั เรยี กทงั้ บา่ วไพรใ่ หม้ าพรอ้ มหนา้ แลว้ รบี ขนึ้ ข่มี า้ ออกจาก

นครกเุ รปันอยา่ งเรง่ รบี ในทนั ที

เม่ือนน้ั องคท์ า้ วกเุ รปันใหญ่
ครน้ั ดะหมงั เสนาทลู ลาไป ตรกึ ไตรในคดีดว้ ยปรชี า
แลว้ ตรสั แก่กะหรดั ตะปาตี อนั สงครามครงั้ นีเ้ หน็ หนกั หนา
จะเปล่ียวเปลา่ เศรา้ ใจอนชุ า ไม่มีท่ีปรกึ ษาหารอื ใคร
เจา้ จงยกพลขนั ธไ์ ปบรรจบ สมทบทพั อิเหนาใหจ้ งได้
ชวนกนั ยกรบี เรว็ ไป อยา่ ทนั ใหป้ ัจจามิตรตดิ พารา

แปล ฝ่ายองคท์ า้ วกเุ รปันผเู้ ป็นใหญ่หลงั จากท่ีขนุ นางไดท้ ลู ลาไปแลว้
พระองคก์ ็ตรกึ ตรองในเรอ่ื งต่างๆดว้ ยพระปรชี า แลว้ ตรสั กบั กะหรดั ตะปาตี ว่า
สงครามนีเ้ ห็นว่าจะสาหสั หากกลวั อนชุ าจะเปลา่ เปล่ียวเศรา้ ใจ ไมม่ ีท่ีปรกึ ษา
จงึ รบั ส่งั ใหย้ กพลยกกองทพั ไปสมทบกบั ทพั ของอิเหนาใหท้ นั อย่างเรว็ ไว อย่าให้
ขา้ ศกึ ยกทพั มาประชดิ เมืองได้

เม่อื นนั้ กะหรดั ตะปาตีโอรสา
กม้ เกลา้ ทลู สนองพระบญั ชา จะถวายบงั คมลาพรุง่ นี้

แปล ฝ่ายกะหรดั ตะปาตผี เู้ ป็นโอรสรบั คาส่งั ทา้ วกเุ รปัน แลว้ บอกว่าจะ
ถวายบงั คมลาในวนั พรุง่ นี้

เม่อื นนั้ กะหรดั ตะปาตศี รใี ส
ครนั้ รุง่ รางสรุ ยิ ากค็ ลาไคล เขา้ ในท่ีสนานสาราญองค์

แปล กะหรดั ตะปาตี ครนั้ ถงึ รุง่ เชา้ ก็เขา้ อาบนา้ ชาระรา่ งกาย

รดชาระมลทินอินทรยี ์ มรุ ธาวารภี ิเษกสรง
ลบู ไลเ้ สาวคนธธ์ ารทรง บรรจงสอดซบั สนบั เพลา
ภษู ายกพนื้ ดาอาไพ สอดใสฉ่ ลององคท์ รงวนั เสาร์
เจียระบาดคาดรดั หนว่ งเนา ปั้นเหนง่ เพชรเพรศิ เพราพรรณราย
ตาบทิศทบั ทรวงหว่ งหอ้ ย สวมสรอ้ ยสงั วาลประสานสาย
ทองกรแกว้ ก่ิงพรงิ้ พราย ธามรงคเ์ รอื นรายพลอยเพชร
ทรงชฎามาลยั ดอกไมท้ ดั กรรเจียกจอนจารสั ตรสั เตรจ็
เหน็บพระแสงกนั้ หย่นั กลั เมด็ แลว้ เสดจ็ ขนึ้ เฝา้ พระบิดา

แปล ครนั้ ถงึ รุง่ สางก็เขา้ อาบนา้ ชาระลา้ งรา่ งกายใหป้ ราศจากมลทิน
และไดส้ รงนา้ ศกั ดสิ์ ิทธิ์ท่ีผา่ นพิธีกรรมมา ลบู ไลด้ ว้ ยเครอ่ื งหอม แลว้ บรรจง
สวมใสส่ นบั เพลาสวมใสภ่ ษู าสดี าอาไพ ซง่ึ เป็นชดุ ประจาวนั เสาร์ คาดผา้
รดั เอว ใสเ่ ขม็ ขดั เพชรท่ีงดงาม หอ้ ยดว้ ยตาบทิศ สวมสรอ้ ยสงั วาลโดยท่ีให้

สายประสากนั ทงั้ ยงั สวมกาไลแขน และแหวนท่ีประดบั พลอยและเพชร
อีกทงั้ ทรงสวมชฎามาลยั มดี อกไมท้ ดั ท่ีสว่างเป็นประกายงดงาม พรอ้ มดว้ ย

เหนบ็ พระแสงแลว้ เขา้ เฝา้ พระบดิ า

กม้ เกลา้ เคารพอภิวาท พระป่ินภพภวู นาถนาถา
ยบั ยงั้ คอยฟังพระวาจา จะบญั ชาใหย้ กโยธี

แปล เม่อื มาถงึ ท่ีเขา้ เฝา้ พระบิดาแลว้ จงึ เคารพกราบพระบดิ า คอยฟัง
คาส่งั ใหย้ กทพั

เม่อื นนั้ องคท์ า้ วกเุ รปันเรอื งศรจี งึ
อานวยอวยพรสวสั ดี ใหเ้ จา้ มีเดชาวราฤทธิ์

อนั เหลา่ ศตั รูหมรู่ า้ ย จงแพพ้ า่ ยอย่ารอตอ่ ติด
อานภุ าพปราบปรามไปท่วั ทิศ
ปัจจามติ รจงเกรงฤทธิรอน

แปล ฝ่ายทางองคท์ า้ วกเุ รปันกอ็ วยพรใหโ้ ชคดใี หม้ ีฤทธิ์เดชเก่งกลา้
สามารถ ใหศ้ ตั รูผมู้ งุ่ รา้ ยทงั้ หลายจงพา่ ยแพ้ ใหม้ อี านภุ าพสามารถปราบ
ศตั รูไดร้ อบทิศ ใหศ้ ตั รูจงเกรงในฤทธิ์เดชในตวั ของกะหรดั ตะปาตี

เม่อื นนั้ กะหรดั ตะปาตีชาญสมร
กราบถวายบงั คมประนมกร รบั พรพระบดิ าแลว้ คลาไคล

แปล ครนั้ แลว้ กะหรดั ตะปาตกี ็กม้ ลงกราบบงั คมไหวร้ บั พรจากพระบดิ า
แลว้ ทลู ลาไป

ครนั้ ถงึ เกยชาลาหนา้ พระลาน พรอ้ มหมทู่ วยหารนอ้ ยใหญ่
เสดจ็ ทรงม่งิ มา้ อาชาไนย ใหเ้ คล่ือนพลไกรยาตรา

แปล ครนั้ ทพั ถงึ หนา้ พระลาน พรอ้ มดว้ ยบรวิ ารทหารนอ้ ยใหญ่ กเ็ สดจ็ ขนึ้
ทรงมา้ แลว้ รบั ส่งั ใหเ้ คล่อื นพลออกไป

รอนแรมมาในพนาเวศ ถงึ ทางรว่ มนคเรศหมนั หยา
พระส่งั ใหห้ ยดุ พลโยธา คอยทา่ ทพั ระเดน่ มนตรี

แปล รอนแรมอย่ใู นป่าจนมาถงึ ทางรว่ มเขา้ สเู่ มืองหมนั หยาแลว้ ส่งั ให้
หยดุ ทพั ไว้ เพ่อื คอยทพั ของอเิ หนาท่ีจะมาสมทบ