หน่วยที่ 1 สารและสมบัติของสาร

หน่ วยที่ 1

สารและ
สมบัติของสาร

ค รู ผู้ ส อ น ณั ฏ ฐ์ ว ริ น ท์ ส ม บู ร ณ์

สาระการเรียนรู้

หน่วยที่ 1 เรื่องสารและสมบัติของสาร
สสารและการจำแนก
สมบัติของสาร
การจัดจำแนกสาร
การแยกสาร

สสาร (Matter)

สิ่งที่มีมวล ต้องการที่อยู่ และสามารถสัมผัสได้
หรืออาจหมายถึงสิ่งต่างๆ ที่อยู่รอบตัวเรา มีตัวตน
ต้องการที่อยู่ สัมผัสได้ อาจมองเห็นหรือไม่เห็นก็ได้
นักวิทยาศาสตร์เรียกสสารที่รู้จักแล้วว่า สาร

สาร (SUBSTANCE)

สสารที่ศึกษาค้นคว้าจนทราบสมบัติและองค์
ประกอบที่แน่นอนซึ่งก็คือ เนื้อของสสารนั่นเอง

สมบัติของสาร มี 2 ประเภท คือ

1. สมบัติกายภาพ ( PHYSICAL PROPERTY )

สมบัติที่สังเกตได้จากลักษณะภายนอก และ เกี่ยวกับ
วิธีการทางฟิสิกส์ เช่น ความหนาแน่น, จุดเดือด,
จุดหลอมเหลว

2. สมบัติทางเคมี ( CHEMISTRY PROPERTY )

สมบัติที่เกิดขึ้นจากการทำปฏิกิริยาเคมี เช่น การติดไฟ,
การเป็นสนิม, ความเป็น กรด - เบส ของสาร

การจัดจำแนกสาร

สามารถจำแนกออกเป็น 4 กรณี

1. การใช้สถานะเป็นเกณฑ์
2. การใช้เนื้อสารเป็นเกณฑ์
3. การละลายน้ำเป็นเกณฑ์
4. การนำไฟฟ้าเป็นเกณฑ์

การใช้สถานะเป็นเกณฑ์

ลักษณะของสาร ทั้ง 3 สถานะ

การใช้เนื้อสารเป็นเกณฑ์

สามารถจำแนกออกเป็น 2 กลุ่ ม สารเนื้อผสม

สารเนื้อเดียว

การละลายน้ำเป็นเกณฑ์

จำแนกออกเป็น 3 กลุ่ม ดังนี้

1. สารที่ละลายน้ำได้
2. สารที่ละลายน้ำได้บ้าง
3. สารที่ไม่สามารถละลายน้ำได้

การนำไฟฟ้า

แบ่ งออกเป็น 2 กลุ่ ม
ได้ แก่ สารที่ นำไฟฟ้าได้ และ สารที่ ไม่ นำไฟฟ้า

การแยกสาร

มี วิ ธี การแยกสารทั้ งหมด 7 วิ ธี ดั งนี้



การกลั่ น
การใช้ กรวยแยก

การกรอง
การตกผลึ ก
การสกั ดด้ วยไอน้ำ
การสกั ดด้ วยตั วทำละลาย
ก า ร โ ค ร ม า โ ท ร ก ร า ฟี

การกลุ่ นธรรมดา การกลั่ นลำดั บส่ วน

เหมาะสำหรับสารที่มีจุดเดือดต่าง เหมาะสำหรับสารที่มีจุดเดือดต่าง
กันประมาณ 80 องซศาเซลเซียส กันเพี ยงเล็กน้อย
ขึ้นไป

การกลั่น

การใช้กรวยแยก เหมาะสมกั บสารที่ เป็นของเหลว และจะต้ อง
เป็นสารที่ ไม่ ละลายต่ อกั น หรื อมี ขั้ วต่ างกั น

เช่นการแยกน้พออกจากน้ำมัน

การกรอง

เหมาะสำหรับของแข็งที่ไม่ละลายน้ำ
หรือของแข็งที่ละลายน้ำและไม่
ละลายน้ำปนอยู่ด้วยกัน





การสกัดด้วยไอน้ำ

การสกัดด้วยตัวทำละลาย
การสกัดด้วยวิธีการนี้เหมาะสำหรับการสกัดน้ำมัน
ออกจากเมล็ดพืช ที่มีปริมาณไขมันต่ำ ใช้เพื่อการผลิตน้ำมันพืช
ได้แก่ น้ำมันถั่วเหลือง น้ำมันรำข้าว น้ำมันเมล็ดฝ้าย
สามารถสกัดน้ำมันออกมาได้มากกว่าวิธีบีบ (expelling)

การโครมาโทรกราฟี

เป็นวิธีการทางห้องปฏิบัติการในการแยกสารผสมและตรวจสอบความบริสุทธิ์ของสาร หลักการโดยทั่วไปคือ
ตัวอย่างสารจะผสมกับตัวทำละลายบนตัวดูดซับ เมื่อสารแต่ละชนิดเคลื่อนที่ด้วยความเร็วต่างกันตามความ
สามารถในการละลายและความสามารถในการดูดซับของตัวดูดซับ สารจะแยกออกจากกันและปรากฏเป็นสีต่าง ๆ
บนตัวดูดซับ โดยวิธีนี้จัดเป็นวิธีการแยกสารเนื้อเดียว

ท่านใดมีข้อซักถาม??