หน่วยที่ 2 อุปสงค์ อุปทาน

ตามกฎของอปุ สงค์ จานวนซ้ือจะเปลี่ยนแปลงตรงกนั ขา้ มกบั
ราคาเสมอ (สาหรับสินคา้ ปกติและสินคา้ ฟ่ มุ เฟื อย) นน่ั คือ เมื่อ
ราคาลดลงจานวนซ้ือจะมากข้ึน และในทางกลบั กนั เม่ือราคา
สูงข้ึนจานวนซ้ือจะลดลงเสมอ ดงั น้นั เครื่องหมายการ
เปลี่ยนแปลงของราคาและจานวนซ้ือจะต่างกนั ค่าความยดื หยนุ่
ของอปุ สงคต์ ่อราคาจึงมีค่าเป็นลบเสมอ และเป็นตวั เลขโดด ๆ

ไมม่ ีหน่วย เพราะตวั ต้งั และตวั หารมีหน่วยเป็นร้อยละเหมือนกนั

2.9.5 ประเภทของเสน้ อปุ สงคจ์ าแนกตามความ ยดื หยนุ่ ของอปุ สงคต์ ่อราคา

ประเภทของเสน้ อุปสงคต์ ามค่าของความยดื หยนุ่ ต่อ
ราคาโดยไมค่ ิดเคร่ืองหมาย (lEdl) ได้ 5 ประเภท คือ

1. อปุ สงคท์ ี่ไมม่ ีความยดื หยนุ่ เลย (Perfectly inelastic demand)

ค่าของความยดื หยนุ่ เท่ากบั 0 (lEdl= 0) หมายความวา่ เม่ือราคา
เปล่ียนแปลงไปเท่าใดกต็ าม จะไม่มีผลกระทบต่อการเปล่ียนแปลง
จานวนซ้ือเลย ในกรณีน้ีเสน้ อุปสงคจ์ ะต้งั ฉากกบั แกนนอน

ตวั อยา่ งของสินคา้ คือ โลงศพ

2. อปุ สงค์ทม่ี คี วำมยืดหย่นุ คงท่ี (Unitary Elasticity Demand)

ค่าของความยดื หยนุ่ เท่ากบั 1 (lEdl = 1) หมายความวา่ ร้อย
ละการเปล่ียนแปลงของจานวนซ้ือเท่ากบั ร้อยละการ
เปล่ียนแปลงของราคา ในกรณีน้ีเสน้ อปุ สงคจ์ ะมีลกั ษณะ
เป็น Rectangular Hyperbola กลา่ วคือ มีพ้ืนท่ีส่ีเหล่ียมใตเ้ สน้
โคง้ น้ีเท่ากนั ตลอด ไม่วา่ ลากจากจุดใด ๆ บนเสน้ อุปสงค์

เสน้ อุปสงคใ์ นลกั ษณะน้ีมีโอกาสเกิดข้ึนกบั สินคา้ โดยทว่ั ไป หาก
ผบู้ ริโภคควบคุมงบประมาณรายจ่ายในการซ้ือสินคา้ ใหค้ งท่ีอยเู่ สมอ

3. อุปสงค์ท่มี คี วำมยืดหยุ่นมำกทส่ี ุด(Perfectly Elastic Demand)

ค่าของความยดื หยนุ่ เท่ากบั อนนั ต์ (infinity) (Ed = ∞)
หมายความวา่ ถา้ มีการลดลงของราคาเพยี งเลก็ นอ้ ยจะทาให้
จานวนซ้ือสินคา้ เพิ่มข้ึนจาก 0 ไปเป็นจานวนมากไมม่ ีที่
สิ้นสุด แต่ถา้ หากราคาสูงกวา่ ราคาน้ีเพียงเลก็ นอ้ ยจะไม่มีผู้
ซ้ือสินคา้ น้ีเลย นน่ั คือ ผผู้ ลิตทุกคนจะตอ้ งขายตามราคาที่
เป็นอยใู่ นตลาด เสน้ อปุ สงคจ์ ะมีลกั ษณะเป็นเสน้ ตรงขนาน
กบั แกนนอน

2.9.6 ความยดื หยนุ่ ของอุปสงคต์ ่อราคากบั รายรับท้งั หมดของผผู้ ลิต

ความยดื หยนุ่ ของอปุ สงคต์ ่อราคาสามารถช้ีใหเ้ ห็นไดว้ า่
เม่ือราคาสินคา้ เปลี่ยนแปลงไปรายรับท้งั หมด (Total
Revenue : TR, TR = P × Q) ของผผู้ ลิต หรือเงินท้งั หมด
ท่ีผบู้ ริโภคจ่ายซ้ือสินคา้ จะเปล่ียนแปลงไปอยา่ งไร

รูปที่ 1 ความยดื หยนุ่ นอ้ ย รูปท่ี 2 ความยดื หยนุ่ คงท่ี รูปที่ 3 ความยดื หยนุ่ มาก

สรุปไดว้ า่ การเพม่ิ ราคาสินคา้ ของผขู้ ายไม่ไดห้ มายความวา่ เขา
จะไดร้ ายรับเพม่ิ ข้ึนเสมอไป แต่จะตอ้ งข้ึนอยกู่ บั ความยดื หยนุ่
ของอปุ สงคต์ ่อราคาของสินคา้ ท่ีตนขายดว้ ย ถา้ ความยดื หยนุ่ ของ
อปุ สงคต์ ่อราคาของสินคา้ ของเขาค่อนขา้ งสูง การเพ่มิ ราคาทา
ใหร้ ายรับลดลง แต่ถา้ ความยดื หยนุ่ ของอปุ สงคต์ ่อราคาของ
สินคา้ ของเขาค่อนขา้ งต่า การเพ่ิมข้ึนของราคาจะทาใหร้ ายรับ
ของเขาเพ่ิมข้ึนดว้ ย

2.9.7 ปัจจยั กำหนดค่ำของควำมยืดหย่นุ ของอปุ สงค์ต่อรำคำ

1. ความสามารถของสินคา้ ชนิดอ่ืนที่ใชแ้ ทนสินคา้ ที่เรากาลงั พิจารณา
อยู่ ถา้ เป็นสินคา้ ท่ีมีสินคา้ อ่ืนใชแ้ ทนไดย้ ง่ิ มากหรือยงิ่ ดีเพียงใด ค่า
ความยดื หยนุ่ ของอปุ สงคต์ ่อราคาของสินคา้ น้นั กจ็ ะยง่ิ มาก

2. ความจาเป็นต่อการดารงชีวติ ของสินคา้ น้นั ถา้ ยง่ิ มีความจา
เป็นมากข้ึนเท่าใด ค่าความยดื หยนุ่ ของอุปสงคต์ ่อราคากย็ งิ่ นอ้ ย

3. ประโยชน์ใชส้ อย สินคา้ ใดท่ีมีประโยชนใ์ ชส้ อยยงิ่ มาก
ค่าความยดื หยนุ่ ของอปุ สงคต์ ่อราคาของสินคา้ น้นั ยง่ิ มาก

4.จานวนเงินท่ีใชส้ ินคา้ สินคา้ ใดท่ีมีราคาต่าและผูบ้ ริโภคใชเ้ งินซ้ือ
จานวนนอ้ ย เทียบกบั งบประมาณท้งั หมดของผบู้ ริโภคที่ใชซ้ ้ือสินคา้
สินคา้ น้นั จะมีค่าความยดื หยนุ่ ของ อุปสงคต์ ่อราคานอ้ ย

5.ความคงทนของสินคา้ ถา้ สินคา้ ใดมีความคงทนมาก
ความยดื หยนุ่ ของอปุ สงคต์ ่อราคาของสินคา้ น้นั กจ็ ะมีค่านอ้ ย

โดยท่ี E = ค่าความยดื หยนุ่ ของอปุ สงคต์ ่อรายได้
Y = รายไดก้ ่อนการเปล่ียนแปลง

Y = รายไดห้ ลงั การเปล่ียนแปลง

y = รายไดส้ ่วนท่ีเปลี่ยนแปลง หรือ = Y - Y
Q= จานวนซ้ือสินคา้ ก่อนการเปล่ียนแปลง
Q= จานวนซ้ือสินคา้ หลงั การเปล่ียนแปลง
Q = จานวนซ้ือสินคา้ ส่วนท่ีเปล่ียนแปลงไป หรือ = Q - Q

2.9.8 ควำมยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อรำคำสินค้ำ อ่ืนท่ี
เกย่ี วข้อง (Cross Price Elasticity of Demand)

ความยดื หยนุ่ ของอุปสงคต์ ่อราคาสินคา้ อื่นท่ีเกี่ยวขอ้ ง หมายถึง
อตั ราการเปลี่ยนแปลงของจานวนสินคา้ ท่ีมีผตู้ อ้ งการซ้ือต่ออตั รา
การเปลี่ยนแปลงของราคาสินคา้ ชนิดอื่นท่ีเกี่ยวขอ้ ง ซ่ึงมีท้งั
สินคา้ ที่ใชท้ ดแทนกนั และสินคา้ ท่ีใชป้ ระกอบกนั

สูตร

โดยท่ี Ec = ค่าความยดื หยนุ่ ของอุปสงคต์ ่อราคาสินคา้
ชนิดอื่นท่ีเก่ียวขอ้ ง

Py 1, Py 2ตาม=ลาดบั ราคาสินคา้ Y ก่อนและหลงั การเปล่ียนแปลง
Py = ราคาสินคา้ Y ส่วนที่เปล่ียนแปลง
Qx 1, Qx2 = จานวนซ้ือสินคา้ X ก่อนและหลงั การเปล่ียนแปลง

ตามลาดบั
Qx = จานวนสินคา้ X ส่วนท่ีเปล่ียนแปลง

2.9.9 ควำมยืดหยุ่นของอุปทำนต่อรำคำ (Price Elasticity of Supply)

ความยดื หยนุ่ ของอปุ ทานต่อราคา หมายถึง
อตั ราการเปลี่ยนแปลงในจานวนสินคา้ ที่ผขู้ าย
ตอ้ งการขายต่ออตั ราการเปลี่ยนแปลงในราคา
สินคา้ ชนิดน้นั โดยคิดอตั ราการเปล่ียนแปลง
เป็ นร้อยละ

2.9.10 กำรวัดควำมยืดหย่นุ ของอปุ ทำนต่อรำคำ

สูตร

โดยที่ Es = ค่าความยดื หยนุ่ ของอปุ ทานต่อราคา
% Q = การเปล่ียนแปลงของจานวนขายเป็นร้อยละ
% P = การเปลี่ยนแปลงของราคาเป็นร้อยละ

1.การวดั ความยดื หยนุ่ ของอปุ ทานต่อราคาแบบจุด (Point Elasticity of Supply)

ใชใ้ นกรณีที่ราคาเปลี่ยนแปลงนอ้ ยมากจนแทบจะสงั เกตไมไ่ ด้

โดย Es = ค่าความยดื หยนุ่ ของอุปทานต่อ
ราคา

P = ราคาสินคา้ ก่อนการเปลี่ยนแปลง
P = ราคาส่วนที่เปล่ียนแปลงไป
Q = จานวนสินคา้ ก่อนการเปล่ียนแปลง
Q = จานวนสินคา้ ส่วนท่ีเปลี่ยนแปลง

2 การวดั ความยดื หยนุ่ ของอปุ ทานต่อราคาแบบช่วง(arc elasticity of supply)

ใชใ้ นกรณีที่ราคาเปล่ียนแปลงมากจนสงั เกตเห็นไดช้ ดั เจน

โดยท่ี Es = ค่าความยดื หยนุ่ ของอปุ ทานต่อราคา
= ราคาสินคา้ ก่อนการเปล่ียนแปลง
= ราคาสินคา้ หลงั การเปลี่ยนแปลง

∆P = ราคาสินคา้ ส่วนท่ีเปล่ียนแปลงไป = -
= จานวนขายสินคา้ ก่อนการเปล่ียนแปลง
= จานวนขายสินคา้ หลงั การเปล่ียนแปลง

Q = จานวนขายสินคา้ ส่วนที่เปล่ียนแปลง =

-

2.9.11 ปัจจัยกำหนดควำมยืดหยุ่นของอปุ ทำนต่อรำคำ

1.ระยะเวลา อุปทานในระยะยาวจึงมีค่าความยืดหยุ่น
มากกว่าในระยะ ส้ัน เพราะสามารถเปล่ียนแปลงจานวนการ
ผลิตไดเ้ ตม็ ที่ตามการเปลี่ยนแปลงของราคา

2.การเปล่ียนแปลงตน้ ทุนการผลิต กล่าวคือ ในการขยายการผลิตสินคา้ ชนิด
ใดชนิดหน่ึง หากตน้ ทุนในการผลิตเพ่ิมข้ึนอยา่ งรวดเร็วแลว้ ทาใหผ้ ูผ้ ลิตไม่อยาก
ผลิตออกขายมาก เนื่องจากราคาท่ีสูงข้ึนไม่คุ้มกับต้นทุนที่สูงข้ึน ในกรณีน้ี
อปุ ทานของ สินคา้ จะมีความยดื หยนุ่ ค่อนขา้ งนอ้ ย

ในทางตรงขา้ ม ถา้ ตน้ ทุนเพ่มิ ข้ึนอยา่ งชา้ ๆ เม่ือผลิตเพมิ่ ข้ึน
ผขู้ ายยอ่ มเตม็ ใจท่ีจะผลิตและนาออกขายมากข้ึน อุปทานของ
สินคา้ จะมีความยดื หยนุ่ ค่อนขา้ งมาก

3. ความคงทนของสินคา้ สินคา้ ซ่ึงเกบ็ ไวไ้ ดน้ านไม่
เสียหาย จะมีค่าความยดื หยนุ่ ของอุปทานมาก

ใหผ้ เู้ รียนแบ่งกลมุ่ กลมุ่ ละ 5-6 คน ศึกษาข่าว “คลงั หนุนของเซเวน่ ฯ เป็น
ตวั แทนแบงค์เปิ ดบริการรับฝาก-ถอนเงิน” และร่วมแลกเปล่ียนเรียนรู้ใน
ช้นั เรียน ให้ลงความคิดเห็นว่าเห็นดว้ ยหรือไม่กบั แนวทางการดาเนินการ
ดงั กล่าว เพราะเหตุใด