หน่วยที่ 12 การพัฒนาเศรษฐกิจตามหลัก

สาระการเรียนรู้

1. ความหมายของการพฒั นาเศรษฐกิจ
2. ความสาคญั ของการพฒั นาเศรษฐกิจ
3. หลกั เกณฑใ์ นการวดั การพฒั นาเศรษฐกิจ

4. ลกั ษณะของประเทศดอ้ ยพฒั นาและประเทศพฒั นา
5. ปัจจยั พ้นื ฐานในการพฒั นาเศรษฐกิจ
6. แนวคิดเกี่ยวกบั การพฒั นาเศรษฐกิจ
7. การบูรณาการตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งในการพฒั นาเศรษฐกิจ

จุดประสงค์การเรียนรู้

1. บอกความหมายของการพฒั นาเศรษฐกิจได้
2. อธิบายความสาคญั ของการพฒั นาเศรษฐกิจได้
3. บอกหลกั เกณฑใ์ นการวดั การพฒั นาเศรษฐกิจได้

4. บอกลกั ษณะของประเทศดอ้ ยพฒั นาและประเทศพฒั นาได้
5. บอกปัจจยั พ้ืนฐานในการพฒั นาเศรษฐกิจได้
6. อธิบายแนวคิดเกี่ยวกบั การพฒั นาเศรษฐกิจได้
7. อธิบายวิธีการบูรณาการตามหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการพฒั นาเศรษฐกิจได้

แบบทดสอบก่อนการเรียนรู้

12.1 ความหมายของการพฒั นาเศรษฐกจิ

การพฒั นาส่ิงหน่ึงสิ่งใด หมายถึง การทาให้ส่ิง
น้นั ดีข้ึน เจริญงอกงาม กา้ วหน้าข้ึน ดงั น้ัน การพฒั นา
เศรษฐกิจจึงหมายถึง การทาใหเ้ ศรษฐกิจทุก ๆ ดา้ นดีข้ึน

สหประชาชาติไดใ้ หค้ วามหมายของการพฒั นา
เศรษฐกิจไวโ้ ดยรวมถึงส่ิงสาคญั ๆ ดงั น้ี

1. การทาใหร้ ายไดต้ ่อหวั สูงข้ึนอยา่ งรวดเร็ว
2. การทาให้มีระดบั การจา้ งงานหรือการมีงาน
ทามากข้ึน

3. การทาใหร้ ะดบั ราคาทว่ั ไปมีเสถียรภาพ
4. การทาใหด้ ุลการชาระเงินมีเสถียรภาพ

5. ลดความไม่เท่าเทียมกนั ในการกระจายรายได้
6. กระจายความมนั่ คง ร่ารวยของระบบเศรษฐกิจไม่
เท่าเทียมกนั
7. มีการพฒั นาในแต่ละภาคใหเ้ ท่าเทียมกนั

8. การทาให้ระบบเศรษฐกิจขยายตัวอย่างมี
เสถียรภาพ

“การพฒั นาเศรษฐกิจเป็นกระบวนการท่ีทาใหร้ ายได้
ประชาชาติท่ีแทจ้ ริง และรายไดต้ ่อบุคคลท่ีแทจ้ ริงของ
คนในชาติเพิม่ ข้ึนระยะยาว โดยกระบวนการดงั กลา่ ว
จะตอ้ งมี การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางเศรษฐกิจ
และสงั คม เพอ่ื ให้ มีการกระจายรายไดอ้ ยา่ งเป็นธรรม
โดยใชท้ รัพยากรท่ีมีอยอู่ ยา่ งจากดั ใหเ้ กิดประโยชนม์ าก
ท่ีสุด”

คาร์ลิเบอร์เกอร์ (Kindleberger) ใหค้ านิยามไวว้ า่ “ความ

เจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ” หมายถึง การเพ่มิ ข้ึนของรายไดท้ ี่
แทจ้ ริง (real income) อนั เนื่องมาจากการเพมิ่ ปริมาณและคุณภาพ
ของทรัพยากร ความกา้ วหนา้ ของเทคโนโลยซี ่ึงทาให้ ผลผลิต

ของประเทศขยายตวั “การพฒั นาเศรษฐกิจ” น้นั จะครอบคลมุ
กระบวนการเปลี่ยนแปลงท้งั ทางเศรษฐกิจและสงั คม กลา่ วคือ
นอกจากจะหมายถึงการเพ่มิ ข้ึนรายไดท้ ี่แทจ้ ริงแลว้ ยงั หมายถึงการ
เปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางสงั คมอีกดว้ ย

12.2 ความสาคญั ของการพฒั นาเศรษฐกจิ

วตั ถุประสงคส์ าคญั ดงั น้ี

1.เพ่อื ยกระดบั มาตรฐานการ 2.เพ่ือแกป้ ัญหาการ
ครองชีพของประชาชนให แทรกแซงของลทั ธิการเมือง

สูงข้ึน

4.เพื่อช่วยเหลือเศรษฐกิจของ 3.เพ่อื ใหส้ ามารถช่วยเหลือ
โลก ตนเองไดท้ ้งั ทางเศรษฐกิจ

และการเมือง

12.3 หลกั เกณฑ์ในการวดั การพฒั นาเศรษฐกจิ

หลกั เกณฑท์ างเศรษฐกิจ

1.รายไดต้ ่อบุคคล 2.โครงสร้างทางเศรษฐกิจ

3.ประสิทธิภาพของปัจจยั การผลิต 4.สถาบนั การเงินและการใช้
เครื่องมือเครดิต

5. การมีโครงสร้างพ้ืนฐานทาง
เศรษฐกิจ

13.3.2 หลกั เกณฑอ์ ื่น ๆ ท่ีไม่ใช่ทางเศรษฐกิจ

1.คุณภาพของประชากร 5.ลกั ษณะของสงั คม

2.ทศั นคติและความ 6.ความเหล่ือมล้าระหวา่ ง
เชื่อมนั่ ในตนเอง เมืองกบั ชนบท

3.โครงสร้างทาง 7.ขนบธรรมเนียมประเพณี
ครอบครัว และวฒั นธรรม

4.โครงสร้างของชนช้นั 8.ระบอบการปกครอง
ต่าง ๆ ในสงั คม

12.4 ลกั ษณะของประเทศด้อยพฒั นาและประเทศพฒั นา

ลกั ษณะของประเทศด้อยพฒั นา

1.ระดบั มาตรฐานความ 2 . ป ร ะ ช า ก ร ส่ ว น 3.ประชากรขยายตวั ใน 4.มีคนว่างงานมากและ
เป็นอยขู่ องประชาชน ใหญ่ประกอบอาชีพ อตั ราสูง มี ก า ร ท า งา น ต่ า ก ว่า
เกษตรกรรม ระดบั ในอตั ราสูง
จะต่า

5.การออมมีจากดั 6.ขาดแคลนทุน 7.ประสิทธิภาพในการ 8 . ต้ อ ง พ่ึ ง พ า อ า ศั ย
ผลิตต่า ต่างประเทศมาก

ลกั ษณะประเทศกง่ึ พฒั นา

ไดแ้ ก่ ประเทศกาลงั พฒั นาที่ประสบความสาเร็จไปแลว้
ระดบั หน่ึง ฐานะความเป็นอยขู่ องประชาชนดีข้ึนมาก
รายไดป้ ระชาชาติเพ่ิมข้ึนเป็นที่ พอใจ รัฐบาลมีเสถียรภาพ
มนั่ คง มีการระดมทุนท้งั ภายในภายนอกประเทศ มีการ
พฒั นาอุตสาหกรรมและทรัพยากรธรรมชาติไดอ้ ยา่ งมี
ประสิทธิภาพ ประเทศเหลา่ น้ี เช่น อาร์เจนตินา เมก็ ซิโก
บราซิล เกาหลี

ลกั ษณะของประเทศทพ่ี ฒั นาแล้ว

1.มีความหมายมน่ั คง ไดแ้ ก่ ประเทศท่ีมีลกั ษณะ ดงั น้ี 3.มีมาตรฐานทางสังคม
ทางการเมืองหรือการ สูง ประเทศเหล่าน้ี ไดแ้ ก่
พฒั นาทางการเมืองสูง 2.มีฐานะและความ ประเทศในยโุ รปตะวนั ตก
มีระบบการใหค้ วาม เป็นอยดู่ ี ร่ารวย มีการ
มน่ั คงปลอดภยั แก่ ระดมทุนมาใชใ้ นการ สแกนดิเนเวยี ออสเตรเลีย
พฒั นาทรัพยากรได้
ประชาชนดี นิวซีแลนด์ สหรัฐอเมริกา
ประโยชนเ์ ตม็ ที่
แคนาดา ญ่ีป่ ุน

12.5 ปัจจยั พืน้ ฐานในการพฒั นาเศรษฐกิจ

ประชากร ทรัพยากร
ธรรมชาติ

การสะสมทุน ความเจริญกา้ วหนา้
ทางเทคโนโลยี

12.6 แนวคดิ เกยี่ วกบั การพฒั นาเศรษฐกจิ

1.แนวคิดเก่ียวกบั การพฒั นาการแบบบูรณาการ 2.แนวคิดท่ีถือวา่ มนุษยเ์ ป็นศูนยก์ ลางของพฒั นาการ

จะตอ้ งวางแผนพฒั นาและจดั แนวคิดน้ีถือวา่ พฒั นาการตอ้ งเกิดจากการ
กระบวนการพฒั นา ใหเ้ กิดผล กระทาของมนุษย์ ผลประโยชน์ของพฒั นาการ
ในทางเศรษฐกิจ สงั คม และ จะตอ้ งตกเป็นของมนุษย์ ตระหนกั ถึงความตอ้ งการ
วฒั นธรรมในเวลาเดียวกนั หรือความจาเป็นของตน มนุษยจ์ ะเป็นผกู้ าหนด
ความม่งุ หมายของพฒั นาการ โดยอาศยั ความ
ตอ้ งการของตนเป็นเคร่ืองนาทาง และมนุษยจ์ ะเป็น
ผจู้ ดั องคป์ ระกอบของพฒั นาการ ใหส้ าเร็จผลตาม
ความมงุ่ หมายท่ีตนกาหนด

3.แนวคิดเกี่ยวกบั การพฒั นาจากศกั ยภาพภายในของสงั คม

การพฒั นาแบบน้ีจะยดึ ถือเอาวถิ ีชีวิตของสงั คมเป็น
พ้นื ฐาน จะเคารพในวฒั นธรรมและค่านิยมด้งั เดมิ ถา้
สงั คมใดจะพฒั นาในแนวน้ีควรจะมีอิสรภาพในการ
เลือกรูปแบบและความมงุ่ หมายในการพฒั นาอยา่ ง
สมบูรณ์

4.แนวคิดท่ีเกย่ี วกบั การพฒั นาทว่ั ไป

แนวคิดในการพฒั นาท้งั หลายน้นั ตา่ ง
มีความมุ่งหมายท่ีจะสร้างความเจริ ญให้แก่
สังคมต่าง ๆ ในโลก พฒั นาการเหล่าน้ันจะ
นาไปสู่การพฒั นาเป็ นส่วนรวม การต้งั ความ
มงุ่ หมายจะ แกป้ ัญหาของโลก

หัวใจของการพัฒนา ได้แก่ การ
พฒั นาท่ีจะเป็ นผลประโยชน์แก่คนท่ัวโลก
การพฒั นาตอ้ งอาศยั ความร่วมมือจากประเทศ
ต่าง ๆ ทว่ั โลก

5.แนวคิดเก่ียวกบั การพฒั นาแบบพ่งึ ตนเอง

แนวคิดน้ีเป็นการสร้างยทุ ธศาสตร์ในการพฒั นา
ใหแ้ ก่ประเทศท่ีกาลงั พฒั นา ที่กาลงั แสวงหาลทู่ าง
ในการช่วยตนเอง หรือช่วยเหลือกนั ในหมปู่ ระเทศ
ในกลมุ่ เดียวกนั ถา้ หวงั พ่ึงประเทศท่ีพฒั นาแลว้ กจ็ ะ
เป็นฝ่ ายเสียเปรียบอยตู่ ลอดเวลาไป

6. แนวคิดเกี่ยวกบั ความจาเป็นข้นั พ้ืนฐาน

แนวคิดน้ีมงุ่ จะทาใหค้ นมีคุณภาพสมบูรณ์ และมี
คุณธรรม ไดแ้ ก่ คนที่มีคุณงามความดีอยใู่ นจิตใจ เป็น
คนรับผิดชอบ ยตุ ิธรรม เที่ยงธรรม ซ่ือสตั ยส์ ุจริต ตอ้ ง
คานึงถึงท้งั คุณภาพและคุณธรรมไปพร้อมกนั โดยเช่ือ
วา่ คุณภาพสร้างความเจริญทางวตั ถุ คุณธรรมนาทาง
สร้างความเจริญทางจิตใจ

7.แนวคิดเก่ียวกบั คุณภาพและคุณธรรมในการพฒั นาประเทศ

8.แนวคิดเกี่ยวกบั การพฒั นาแบบยงั่ ยนื

การพฒั นาแบบยงั่ ยนื เป็นการพฒั นาท่ีสนองตอบต่อ
ความสมั พนั ธ์ภายในสงั คมมนุษยไ์ มท่ าลายศกั ด์ิศรีของมนุษย์
และดารงไวซ้ ่ึงความหลากหลายทางวฒั นธรรม

โดยมีหลกั การดงั น้ี
1) ใชแ้ นวคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์แนวใหม่ที่เนน้
ความสาคญั ของสิ่งแวดลอ้ ม

2) ใ ช้เ ท ค โ น โ ล ยี ท่ี ส ะ อ า ด แ ล ะ ฟ้ื น ฟู
ส่ิ ง แ ว ด ล้อ ม แ ท น เ ท ค โ น โ ล ยี ที่ ท า ล า ย
สิ่งแวดลอ้ ม

3) จดั ปริมาณและโครงสร้างประชากร ให้
อยใู่ นอตั ราเหมาะสม

4) มีสภาพการเมืองประชาธิปไตย และ
กระจายอานาจสู่ประชาชน

5) มีค่านิ ยมใหม่ เน้นด้านจริ ยธรรม มี
อุดมการณ์ดา้ นบริโภค

6) ให้ความสาคญั กับความหลากหลายทาง
วฒั นธรรม

7) พัฒนาการศึกษาที่สามารถทาให้การ
พฒั นาแบบยง่ั ยนื มีความเป็นไปได้

12.7 การบรู ณาการหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งในการพฒั นาเศรษฐกิจ

วกิ ฤตเศรษฐกิจในปี 2540 ส่งผลใหผ้ ปู้ ระกอบการลม้ ละลายเป็น
จานวนมาก และความทุกขย์ ากสาหสั ไดเ้ กิดข้ึนทวั่ ไป วิกฤต
เศรษฐกิจในคร้ังน้นั เกิดจากการดาเนินธุรกิจบนความประมาท มี
การสะสมทุนอยา่ งเร่งรีบ โดยการกเู้ งินระยะส้นั โดยเฉพาะจาก
ต่างประเทศเพอ่ื นาไปลงทุนระยะยาว ฯลฯ นาไปสู่การ
ลม้ ละลาย ผลของวิกฤติเศรษฐกิจไดก้ ระตุน้ ใหส้ งั คมไทยหนั มา
สนใจและใหค้ วามสาคญั กบั การพฒั นาตามแนวคิดเศรษฐกิจ
พอเพียง (Sufficiency Economy) เพื่อสร้างภมู ิคุม้ กนั ใหแ้ ก่
ครอบครัวและสงั คมเพื่อมิใหป้ ระสบกบั หายนะซ้ารอยอีก

1.กรอบแนวคดิ และหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

• กรอบแนวคิด
• คุณลกั ษณะ
• คานิยาม

(1) ความ (2) ความมี (3) การมี
พอประมาณ เหตุผล ภมู ิคุม้ กนั ท่ีดี

ในตวั

เงื่อนไขสาคัญเพื่อให้เกดิ ความพอเพยี ง

เงื่อนไขความรู้ ประกอบดว้ ย ความรอบรู้ในวิชาการต่าง ๆ ที่เกี่ยวขอ้ ง
อยา่ งรอบดา้ น มีความรอบคอบท่ีจะนาความรู้เหลา่ น้นั มา
ใชใ้ นการวางแผนและปฏิบตั ิ

เง่ือนไขคุณธรรม ประกอบดว้ ย สติปัญญาความพากเพียร ซื่อสตั ยส์ ุจริต รู้รัก
สามคั คี ไมโ่ ลภ ไมต่ ระหน่ีและมีการแบ่งปันใหผ้ อู้ ่ืน

2.ระดบั ของหลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

หมายถงึ ความพอเพียงในระดบั บคุ คลหรอื ครอบครวั เชน่ การ
พฒั นาตามแนวทางทฤษฎีใหม่ เพ่ือแกไ้ ขปัญหาการเกษตรอนั
เกิดจากความแหง้ แลง้ หรอื มีนา้ ไมเ่ พียงพอตอ่ การเพาะปลกู
วิธีการสรา้ งภมู ิคมุ้ กนั ใหแ้ กค่ รวั เรอื น ก็คอื การขดุ สระนา้ เพ่ือไว้
ใชใ้ นการเพาะปลกู พรอ้ ม ๆ กบั ลดการพ่งึ พิงตลาด โดยเปล่ียน
จากการปลกู พืชเชิงเด่ยี วมาสกู่ ารปลกู พืชเลยี้ งสตั วห์ ลาย ๆ
อยา่ งเพ่ือการบรโิ ภคในครวั เรอื น

หมายถึง ความพอเพียงในระดบั ชุมชน องคก์ ร
จงั หวดั และประเทศ โดยการรวมกลุ่มในรูปของ
สหกรณ์ เครือข่ายธุรกิจ (Networking of Business)
กลุ่มธุรกิจ (Cluster) และวสิ าหกิจชุมชน
(Community Business)

3.แนวทางการพฒั นาประเทศตาม
หลกั ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

ช่วงท่ี 1 เนน้ การใชท้ รัพยากรธรรมชาติเป็นหลกั

ช่วงท่ี 2 มุ่งส่งเสริมการส่งออกและทดแทนการนาเขา้

ช่วงท่ี 3 ยดื ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลกั
ในการพฒั นาประเทศ

4.การขบั เคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งโดยมุ่งทางาน
ร่วมกบั ภาคประชาชนและภาคเอกชน

การขบั เคล่ือนหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในช่วง
แผนพฒั นาฯ ฉบบั ท่ี 11 มีจุดเนน้ ในการแกป้ ัญหาพ้นื ฐานของ
สงั คม ไดแ้ ก่ ความเหล่ือมล้าของคนในสงั คม ทาใหป้ ระชาชนใน
ภาคชนบทไดร้ ับประโยชนจ์ ากการพฒั นา มีอาชีพท่ีสร้างรายได้
อยา่ งเพยี งพอ สามารถดารงชีวติ ไดอ้ ยา่ งมีศกั ด์ิศรี และคนท่ีดอ้ ย
โอกาสหรือคนท่ีไม่ไดเ้ ป็นเจา้ ของทุนสามารถอยไู่ ดใ้ นสงั คม
อยา่ งพอใจในส่ิงที่มี มีรายไดเ้ ล้ียงตนเองโดยไม่ตอ้ งมีหน้ีสิน มี
ความรู้และสุขภาพท่ีแขง็ แรง การขบั เคลื่อนเป็นหลกั ปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี งในช่วงแผนพฒั นาฯ ฉบบั ท่ี 11 มุ่งการทางาน
ร่วมกนั 3 ฝ่ าย ท้งั ภาคประชาชน ภาคเอกชนและภาครัฐ

5.การปลูกฝังแนวคดิ เศรษฐกจิ พอเพยี ง
ผ่านการศึกษาทุกระดบั

สศช. มีบทบาทในการขบั เคลื่อนหลกั ปรัชญาเศรษฐกิจ
พอเพยี งในดา้ นการศึกษา โดยประสานกบั สถานศึกษา
ใหส้ อดแทรกการสอนหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียงไวใ้ นหลกั สูตรการศึกษาทุกระดบั เพราะ
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี งเป็นหลกั การดารงชีวิต
การทามาหากินอยา่ งมน่ั คง

6.การใช้ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี งกบั การ
เจริญเติบโตทางเศรษฐกจิ ท่เี ป็ นมิตรกบั สิ่งแวดล้อม

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหลกั ใน
การดาเนินชีวติ ซ่ึงมงุ่ ลดความเสี่ยง ความ
พอประมาณในการดารงชีวติ การมีความรู้
และเหตุผล ขณะที่การเติบโตทาง
เศรษฐกิจที่เป็นมิตรกบั ส่ิงแวดลอ้ ม
หมายถึง การดาเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
และสงั คมที่ไมท่ าลายทรัพยากรธรรมชาติ
และส่ิงแวดลอ้ ม เป็นการใชง้ านอยา่ งรู้เท่า
ทนั บางเรื่องจาเป็นตอ้ งใชเ้ พ่อื สร้างรายได้

กจิ กรรมการเรียนรู้ประจาหน่วย

ใหผ้ เู้ รียนแบ่งเป็นกล่มุ กลุ่มละ 5-6 คน จดั ทานิทรรศการ “เศรษฐกิจ
พอเพยี ง” ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลย
เดชมหาราช บรมนาถบพิตร โดยการจดั บอร์ดฉายวีดีทศั น์ และสาธิต
กิจกรรมบางอยา่ งท่ีพอจะดาเนินการในช้นั เรียนได้

แบบทดสอบหลงั การเรียนรู้