มาแก้ปัญหากันเถอะ

ชุดกิจกรรม
การเรียนรู้

มาออกแบบ
กันเถอะ

ชั้นมัธยมศึ กษาปีที่ 2
รายวิชาเทคโนโลยี
(ออกแบบและเทคโนโลยี)

ก

คำนำ

ชุดกิจกรรมเรื่อง มาออกแบบกันเถอะ
จัดทำขึ้นเพื่อใช้ประกอบการเรียนรู้ของนักเรียน
ในรายวิชาเทคโนโลยี (ออกแบบและเทคโนโลยี)
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ 2 โดยมุ่งเน้นให้นักเรียนวิเคราะห์สถานการณ์
ปัญหา รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับแนวทางการ
แก้ปัญหา และสรุปขอบของปัญหา เพื่อพัฒนาความ
สามารถในด้านการคิดและการแก้ปัญหาอย่างเป็น
ระบบ โดยมีครูเป็นผู้ให้คำปรึกษา แนะนำ และ
ติดตามผลการศึกษาอย่างใกล้ชิด

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าชุดกิจกรรมการ
เรียนรู้ฉบับนี้จะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ด้วย
ตนเอง มีกระบวนการคิดควบคู่กับการมีทัศนคติ
ที่ดีต่อการเรียนรู้ในรายวิชาและสามารถประยุกต์
ใช้อย่างมีเหตุผล

รส พรหมบังเกิด

ข

สารบัญ

คำนำ...................................................ก
สารบัญ................................................ข
คำชี้แจง...............................................ค
มาตราฐานการเรียนรู้...........................ง
แบบฝึกหัดก่อนเรียน...........................1
ใบความรู้.............................................6
ใบกิจกรรม.........................................16
แบบทดสอบหลังเรียน........................17
ภาคผนวก..........................................22
บรรณานุกรม.....................................29

ค

คำชี้แจง

ชุดกิจกรรม มาแก้ปัญหากันเถอะ สำหรับ
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ประกอบด้วย

1. มาตราฐานการเรียนรู้
2. แบบฝึกหัดก่อนเรียน
3. ใบความรู้
4. ใบกิจกรรม
5. แบบทดสอบหลังเรียน
6. ภาคผนวก
7. บรรณานุกรม

ชุดกิจกรรม มาแก้ปัญหากันเถอะ สำหรับ
นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ใช้เวลาในการจัด
การเรียรู้ จำนวน 2ชั่วโมง

ง

มาตราฐานการเรียนรู้

มาตราฐาน ว4.1 ม.2/1 ระบุปัญหาหรือความ
ต้องการในชุมชนหรือท้องถิ่น สรุปกรอบของ
ปัญหา รวบรวม วิเคราะห์ข้อมูล และ แนวคิดที่
เกี่ยวข้องกับปัญหา

จุดประสงค์การเรียนรู้

วิเคราะห์ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวได้(K)
เขียนแผนที่ความคิดแสดงปัญหาสิ่งแวดล้อม
ในโรงเรียนหรือชุมชนได้ (P)
มีความมุ่งมั่นในการทํางาน (A)

จ

ตัวชี้วัด

ระบุปัญหาหรือความต้องการในชุมชนหรือท้อง
ถิ่น สรุปกรอบปัญหา รวบรวม วิเคราะห์ข้อมูล
และแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา

สาระการเรียนรู้

1) ปัญหาหรือความต้องการในชุมชนหรือท้อง
ถิ่น มีหลายอย่าง ขึ้นกับบริบทหรือสถานการณ์ที่
ประสบ เช่น ด้านพลังงาน สิ่งแวดล้อม
การเกษตร การอาหาร
2) การระบุปัญหาจำเป็นต้องมีการวิเคราะห์
สถานการณ์ของปัญหาเพื่อสรุปกรอบของปัญหา
แล้วดำเนินการสืบค้น รวบรวมข้อมูล ความรู้จาก
ศาสตร์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำไปสู่การ
ออกแบบแนวทางการแก้ปัญหา

1

แบบทดสอบก่อนเรียน

1) ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากมนุษย์
ก. แผ่นดินไหว
ข. น้ำท่วม
ค. ทิ้งขยะลงแม่น้ำ
ง. ไฟป่า

2) สึนามิ เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อม
จากปัญหาใด
ก. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากมนุษย์
ข. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากธรรมชาติ
ค. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากน้ำทะเล
ง. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากทรัพยากร

2

แบบทดสอบก่อนเรียน

3) ถังขยะสีเหลือง เป็นเทคโนโลยีจัดการ
ขยะมูลประเภทใด
ก. ขยะทั่วไป
ข. ขยะรีไซเคิล
ค. ขยะเปียก
ง. ขยะพิษ

4) แก้ว กระดาษ พลาสติก โลหะ ควรทิ้ง
ลงถังขยะสี ใด
ก. สีเหลือง
ข. สีแดง
ค. สีน้ำเงิน
ง. สีเขียว

3

แบบทดสอบก่อนเรียน

5) ข้อใดไม่ใช่คำถาม 5W1H
ก. what
ข. who
ค. where
ง. with

6) การรวบรวมข้อมูลแบบใด ไม่ใช่
ข้อมูลปฐมภูมิ
ก. ทำการสำรวจด้วยตนเอง
ข. การสัมภาษณ์
ค. การหาข้อมูลจากอินเทอร์เน็ ต
ง. การสังเกต

4

แบบทดสอบก่อนเรียน

7) ข้อใดถูกต้อง
ก. การสัมภาษณ์เป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ข. การสำรวจเป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ค. สถิติผลการเรียนเป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ง. การจดบันทึกเป็นข้อมูลทุติยภูมิ

8) ข้อใดถูกต้องเกี่ยวกับ 5W1H
ก. เป็นการตั้งคำถามเกี่ยวกับปัญหา
ข. เป็นวิธีการวิเคราะห์หาสาเหตุ
ค. เป็นเทคนิ คการเชื่อมโยงข้อมูล
เกี่ยวกับปัญหา
ง. เป็นการรวบรวมข้อมูลเพื่อพัฒนา
แนวทางการแก้ปัญหา

5

แบบทดสอบก่อนเรียน

9) เพราะเหตุใดถึงต้องมีการรวบรวม
ข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา
ก. เพื่อหาทฤษฎีมารอรับ
ข. เพื่อศึกษาปัญหาอื่นๆที่คล้ายกัน
ค. เพื่อพัฒนาแนวทางในการแก้ปัญหา
ง. เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงของปัญหา

10) กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม
มีกี่ขั้นตอน
ก. 3
ข. 6
ค. 9
ง. 12

6

มาแก้ปัญหา
กันเถอะ

7

หลายปีที่ผ่านมาจำนวนประชากรใน
ประเทศไทยเพิ่มมากขึ้น มีการขยายตัว
ของชุมชน จากชนบทสู่ชุมชนเมือง
การขยายตัวทางด้านเศรษฐกิจและ
อุตสาหกรรม รวมถึง ความเจริญก้าวหน้ า
ทางเทคโนโลยีทำให้มนุษย์นำ
ทรัพยากรธรรมชาติมาใช้ประโยชน์ มาก
ขึ้น ส่งผลให้ทรัพยากรอาจหมดไป อีกทั้ง
เกิดของเสี ยจากการใช้งานและเกิด
มลพิษทาง สิ่งแวดล้อมตามมา ปัญหาสิ่ง
แวดล้อมที่เกิดขึ้นในปัจจุบันไม่ได้เกิด
จากฝีมือมนุษย์ เพียงอย่างเดียว แต่อาจ
เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น ปัญหา
มลพิษจากการระเบิด ของภูเขาไฟ จากไฟ
ป่า ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ ง ดังนั้ น
มนุษย์จึงต้องสร้างหรือพัฒนา
เทคโนโลยีในการแก้ปัญหาดังกล่าว

8

ปัญหาสิ่ งแวดล้อม
ที่เกิดจากมนุษย์

จากสาเหตุการเพิ่มขึ้นของประชากร
และการขยายตัว ของชุมชนเมือง ทำให้
เกิดเทคโนโลยีใหม่ ๆ เพื่อตอบสนอง
ความ ต้องการของมนุษย์ที่ส่งผลให้เกิด
ปัญหาสิ่งแวดล้อมตามมามากมาย เช่น
การทิ้งขยะและปล่อยน้ำเสี ยจากโรงงาน
และบ้านเรือนลงสู่แม่น้ำ ลำคลอง ทำให้
น้ำเสียส่งกลิ่นเหม็น เป็นแหล่งแพร่พันธุ์
ของเชื้อโรคและ ปัญหาทางสุขภาพ

9

ปัญหาสิ่ งแวดล้อม
ที่เกิดจากมนุษย์

ควันพิษที่เกิดจากการใช้รถยนต์และ
จากโรงงานอุตสาหกรรม ส่งผลกับระบบ
ทางเดินหายใจของมนุษย์ และเป็นสาเหตุ
หนึ่ ง ที่ทำให้เกิดฝนกรด นอกจากนี้ ยัง
ส่งผลต่อดินและแหล่งน้ำต่าง ๆ ที่มีการ
ปนเปื้ อนของสารเคมีอีกด้วย

10

ปัญหาสิ่ งแวดล้อม
ที่เกิดจากธรรมชาติ

นอกจากมนุษย์แล้ว ปัญหาสิ่งแวดล้อม
ยังมีสาเหตุจาก ธรรมชาติเอง เช่น การเกิด
น้ำท่วม ไฟป่า แผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด

การเกิดไฟป่าบางครั้งเป็นผลมาจาก
วาตภัย เนื่ องจากลม ที่พัดแรงจนทำให้
ต้นไม้เอนไปมาเกิดการเสี ยดสี กันเกิดเป็น
ไฟป่าขึ้น ซึ่งไฟป่าส่งผลให้เกิดมลพิษทาง
อากาศจากฝุ่นละออง และแก๊สพิษ จาก
การผาไหม้ นอกจากนี้ ยังเป็นอันตรายต่อ
ระบบหายใจของมนุษย์

11

ปัญหาสิ่ งแวดล้อม
ที่เกิดจากธรรมชาติ

การเกิดน้ำท่วมเนื่ องจากฝนตกหนั ก
ทำให้เกิดความเสียหาย ต่อบ้านเรือน และ
ทรัพย์สินของมนุษย์ นอกจากนี้ ยังทำให้
พืชผล ทางการเกษตรเกิดความเสียหาย
และยังเป็นที่มาของโรคภัยต่าง ๆ เช่น โรค
น้ำกัดเท้า ตาแดง ไข้เลือดออก อุจจาระ
ร่วง อาหารเป็นพิษ อหิวาตกโรค

12

ปัญหาสิ่ งแวดล้อม
ที่เกิดจากธรรมชาติ

การเกิดแผ่นดินไหวที่เป็นสาเหตุมา
จากการ เคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก
หากมีระดับความ รุนแรงมาก จะทำให้
บ้านเรือน อาคาร หรือสิ่งก่อสร้าง พัง
ทลายจนได้รับเสียหาย ทำให้มนุษย์ไร้ที่อยู่
ขาดแคลนอาหาร นอกจากนี้ ยังทำให้เกิด
การพังทลาย ของหน้ าดิน และส่งผลให้
สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ของพืชและ
สั ตว์เปลี่ยนไป

13

ปัญหาสิ่ งแวดล้อม
ที่เกิดจากธรรมชาติ

ภูเขาไฟระเบิด เกิดจากแรงดันของ
ความร้อน ที่สะสมอยู่ใต้เปลือกโลก ตัน
ออกมาสู่ผิวของเปลือกโลก จนเกิดการ
ระเบิด ไอระเหยหรือควันที่เกิดจากภูเขาไฟ
มีกำมะถัน และฝุ่นละฮองปนอยู่มาก ซึ่งจะ
ก่อให้เกิด ปัญหามลพิษทางอากาศ เป็น
อันตรายต่อสิ่งมีชีวิต หากเกิดการระเบิด
ของภูเขาไฟใต้น้ำจะก่อให้เกิดคลื่น ขนาด
ใหญ่ในมหาสมุทร ที่เรียกว่า "สึนามิ"

14

การจัดการขยะแต่ละประเภท

15

การวิเคราะห์สถานการณ์ ปัญหา

5W1H

กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม

16

ใบกิจกรรม

17

แบบทดสอบหลังเรียน

1) ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากมนุษย์
ก. แผ่นดินไหว
ข. น้ำท่วม
ค. ทิ้งขยะลงแม่น้ำ
ง. ไฟป่า

2) สึนามิ เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อม
จากปัญหาใด
ก. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากมนุษย์
ข. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากธรรมชาติ
ค. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากน้ำทะเล
ง. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากทรัพยากร

18

แบบทดสอบหลังเรียน

3) ถังขยะสีเหลือง เป็นเทคโนโลยีจัดการ
ขยะมูลประเภทใด
ก. ขยะทั่วไป
ข. ขยะรีไซเคิล
ค. ขยะเปียก
ง. ขยะพิษ

4) แก้ว กระดาษ พลาสติก โลหะ ควรทิ้ง
ลงถังขยะสี ใด
ก. สีเหลือง
ข. สีแดง
ค. สีน้ำเงิน
ง. สีเขียว

19

แบบทดสอบหลังเรียน

5) ข้อใดไม่ใช่คำถาม 5W1H
ก. what
ข. who
ค. where
ง. with

6) การรวบรวมข้อมูลแบบใด ไม่ใช่
ข้อมูลปฐมภูมิ
ก. ทำการสำรวจด้วยตนเอง
ข. การสัมภาษณ์
ค. การหาข้อมูลจากอินเทอร์เน็ ต
ง. การสังเกต

20

แบบทดสอบหลังเรียน

7) ข้อใดถูกต้อง
ก. การสัมภาษณ์เป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ข. การสำรวจเป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ค. สถิติผลการเรียนเป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ง. การจดบันทึกเป็นข้อมูลทุติยภูมิ

8) ข้อใดถูกต้องเกี่ยวกับ 5W1H
ก. เป็นการตั้งคำถามเกี่ยวกับปัญหา
ข. เป็นวิธีการวิเคราะห์หาสาเหตุ
ค. เป็นเทคนิ คการเชื่อมโยงข้อมูล
เกี่ยวกับปัญหา
ง. เป็นการรวบรวมข้อมูลเพื่อพัฒนา
แนวทางการแก้ปัญหา

21

แบบทดสอบหลังเรียน

9) เพราะเหตุใดถึงต้องมีการรวบรวม
ข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา
ก. เพื่อหาทฤษฎีมารอรับ
ข. เพื่อศึกษาปัญหาอื่นๆที่คล้ายกัน
ค. เพื่อพัฒนาแนวทางในการแก้ปัญหา
ง. เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงของปัญหา

10) กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม
มีกี่ขั้นตอน
ก. 3
ข. 6
ค. 9
ง. 12

22

ภาคผนวก

23

เฉลย

24

เฉลย

1) ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากมนุษย์
ก. แผ่นดินไหว

ข. น้ำท่วม

ค. ทิ้งขยะลงแม่น้ำ

ง. ไฟป่า

2) สึนามิ เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อม
จากปัญหาใด
ก. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากมนุษย์
ข. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจาก
ธรรมชาติ
ค. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากน้ำทะเล
ง. ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจาก
ทรัพยากร

เฉลย 25

3) ถังขยะสีเหลือง เป็นเทคโนโลยีจัดการ
ขยะมูลประเภทใด
ก. ขยะทั่วไป
ข. ขยะรีไซเคิล
ค. ขยะเปียก
ง. ขยะพิษ

4) แก้ว กระดาษ พลาสติก โลหะ ควรทิ้ง
ลงถังขยะสี ใด
ก. สีเหลือง
ข. สีแดง
ค. สีน้ำเงิน
ง. สีเขียว

26

เฉลย

5) ข้อใดไม่ใช่คำถาม 5W1H
ก. what
ข. who
ค. where
ง. with

6) การรวบรวมข้อมูลแบบใด ไม่ใช่
ข้อมูลปฐมภูมิ
ก. ทำการสำรวจด้วยตนเอง
ข. การสัมภาษณ์
ค. การหาข้อมูลจากอินเทอร์เน็ ต
ง. การสังเกต

27

เฉลย

7) ข้อใดถูกต้อง
ก. การสัมภาษณ์เป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ข. การสำรวจเป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ค. สถิติผลการเรียนเป็นข้อมูลทุติยภูมิ
ง. การจดบันทึกเป็นข้อมูลทุติยภูมิ

8) ข้อใดถูกต้องเกี่ยวกับ 5W1H
ก. เป็นการตั้งคำถามเกี่ยวกับปัญหา
ข. เป็นวิธีการวิเคราะห์หาสาเหตุ
ค. เป็นเทคนิ คการเชื่อมโยงข้อมูล
เกี่ยวกับปัญหา
ง. เป็นการรวบรวมข้อมูลเพื่อพัฒนา
แนวทางการแก้ปัญหา

28

เฉลย

9) เพราะเหตุใดถึงต้องมีการรวบรวม
ข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับปัญหา
ก. เพื่อหาทฤษฎีมารอรับ
ข. เพื่อศึกษาปัญหาอื่นๆที่คล้ายกัน
ค. เพื่อพัฒนาแนวทางในการแก้ปัญหา
ง. เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิงของปัญหา

10) กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม
มีกี่ขั้นตอน
ก. 3
ข. 6
ค. 9
ง. 12

29

บรรณานุกรรม

คู่มือครู รายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์
เทคโนโลยี (การออกแบบและเทคโนโลยี)
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
สถาบันส่ งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ