คลื่นกล (Mechanical wave

เ อ ก ส า ร ป ร ะ ก อ บ ก า ร เ รี ย น รู้

วิ ช า วิ ท ย า ศ า ส ต ร์ 5

คุณครู อรวรรณ ชูท้าว

ส ร้ า ง แ บ บ จ า ล อ ง ที่ คลื่นเกิดจากการส่งผ่านพลังงานโดยอาศัย

อธิบายการเกิดคล่ืน และ ตัวกลางและไม่อาศัยตัวกลาง ในคล่ืนกลพลังงาน
บรรยายส่วนประกอบของ จะถูกถ่ายโอนผ่านตัวกลางโดยอนุภาคของตัวกลาง
คลน่ื ไม่ เค ลื่อ น ที่ ไป กั บ คล่ืน ค ล่ื น ท่ีแผ่ อ อ กม า จ า ก

แหล่งกาเนิดคล่ืนอย่างต่อเน่ืองและมีรูปแบบท่ีซากัน
บรรยายได้ด้วย ความยาวคล่ืน ความถี่ แอมพลจิ ูด



คล่ืนกล (Mechanical Wave) เป็นคลื่นทีจ่ าเป็นต้องอาศัย
ตัวกลางในการเคล่ือนที่ เช่น คล่ืนนา คลื่นเสียง คล่ืนในเส้นเชือก
เป็นต้น

คลืน่ กลเกิดจากการท่ีอนุภาคของตัวกลางได้รบั พลังงานและส่งต่อ
พลังงานต่อกนั เป็นทอดๆ โดยอนภุ าคจะสั่นอยกู่ บั ที่ อนุภาคของตัวกลาง
ไมไ่ ด้เคลอื่ นท่ีไปดว้ ย

2.1 คลื่นตามขวาง (Transverse Wave) เป็นคลืน่ ท่มี ี
ทิศทางการส่ันของตัวกลางตังฉากกับทิศทางการแผ่ของคล่ืน
เช่น คลืน่ ผิวนา คลื่นในเส้นเชอื ก เป็นต้น

2.2 คลื่นตามยาว (Longitudinal Wave) เป็นคลนื่ ท่ีมี
ทศิ ทางการส่นั ของตัวกลางขนานกับทิศทางการแผ่ของคล่ืน เช่น
คลื่นเสยี ง เป็นตน้

2.1 คล่นื ตามขวาง (Transverse Wave)
2.2 คลนื่ ตามยาว (Longitudinal Wave)



3.1 คล่ืนดล (Pulse Wave) เป็นคล่ืนที่เกิดจาก
แหลง่ กาเนิดสั่น หรือรบกวนตัวกลางเป็นเวลาสันๆ ทาใหค้ ลื่นแผ่
ออกไปเป็นจานวนน้อยๆ เช่น การปาก้อนหินลงนา จะทาให้เกิด
คลื่นแผ่ออกไปเป็นวงเพียงไม่กี่หน้าคลื่น หลังจากนันผิวนาก็จะ
กลับมาราบเรยี บเหมือนเดมิ

3.2 คลนื่ ต่อเน่อื ง (Continuous Wave) เป็นคลนื่ ท่ีเกิด
จากแหลง่ กาเนิดสน่ั หรือรบกวนตัวกลางอยา่ งตอ่ เน่อื ง

1. สนั คลน่ื (peaks) คือ ตาแหนง่ สูงสุดของคลื่น
2. ท้องคลน่ื (troughs) คือ ตาแหนง่ ต่าสุดของคลน่ื
3. แอมพลจิ ดู (amplitude) คอื ความสงู ของสนั คล่นื หรอื ท้องคลื่น

(การกระจดั สูงสดุ ของคลืน่ วัดจากตาแหน่งสมดลุ )

4. คาบ (Period) คอื ชว่ งเวลาในการสั่น 1 รอบ ของอนภุ าคมหี นว่ ยเป็น
วนิ าที แทนด้วย T

5. ความถี่ (Frequency) คอื จานวนรอบทอี่ นุภาคสนั่ ใน 1 วินาที มีหนว่ ย
เปน็ รอบตอ่ วนิ าทีหรอื หรอื เฮริ ตซ์ (Hertz , Hz) โดยทคี่ าบและความถ่ี
มีความสมั พันธ์ดงั นี f =1/T หรอื T = 1/f

6. ความยาวคลื่น (Wavelength) คือ ระยะทางทค่ี ลื่นไปได้ในช่วงเวลา
ของ 1 คาบ แทนดว้ ย λ (แลมบ์ดา) บางทีความยาวคล่ืนคอื ระยะจากระหว่าง
จุด 2 จดุ ท่ีอยถู่ ัดกนั ซ่งึ มลี กั ษณะเหมอื นกัน



V = s/t *พิจารณาคล่ืนท่ีเคล่ือนท่ีไปได้ 1 ลูกคล่ืน
เมอื่ v แทน อตั ราเรว็ มหี นว่ ยเปน็
พอดี น่ันคือ ระยะทางในการเคลื่อนที่ของ
เมตร/วนิ าที คลน่ื เท่ากับความยาวคลื่น และเวลาที่ใช้
s แทน ระยะทาง มหี น่วยเป็นเมตร ในการเคลื่อนที่ 1 ลูกคลื่นน้ันก็คือ คาบ
t แทน เวลาทีค่ ลนื่ ใชใ้ นการ ของการเคลือ่ นท่ี T จะได้ว่า

เคลื่อนท่ี มีหนว่ ยเปน็ วินาที

V = s/t = λ/T

หรือ v =λf (เมือ่ ความถี่ f = 1/T)

เม่อื v แทน อัตราเรว็ มีหนว่ ยเปน็ เมตร/วินาที

λ แทน ความยาวคลื่น มหี นว่ ยเป็นเมตร
f แทน ความถ่ี มหี นว่ ยเปน็ s−1 หรอื เฮิรตซ์ (Hz )









• คลื่นชนดิ หนงึ่ มีความยาวคลื่น 3 เมตร เกิดการสัน่ 10 ครังต่อวนิ าที คล่ืนนมี ี
อตั ราเร็วเทา่ ไร

• คลื่นนาเคลื่อนผ่านจุดๆ หนึ่งไป 30 ลกู ในเวลา 1 นาที ถา้ คลืน่ นเี คล่อื นที่
ดว้ ยอัตราเรว็ 2 เมตร ต่อวินาที คลื่นนีมีความยาวเท่าไร