คู่มือ กิจกรรมวิถีพุทธสร้างเสริมสุขภาวะจิตผู้สูงอายุ (เพื่อนบางหลวงรักษ์ธรรม)

เกริ่นนำ โครงการนี้เป็นกิจกรรมฝึกประสบการณ์ระหว่างเรียนของนิสิตหลักสูตรพุทธศาสตรบัณฑิต สาขา พระพุทธศาสนา ชั้นปีที่ ๓ วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ระหว่างวันที่ ๑๓ ถึง ๑๕ มกราคม ๒๕๖๖ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาในรายวิชาศึกษาอิสระทาง พระพุทธศาสนา โดยจัดขึ้นภายใต้โครงการวิจัย เรื่อง “การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ชุมชนโดยใช้วิจัยเป็นฐานวิชา ศึกษาอิสระทางพระพุทธศาสนาสำหรับนิสิตมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย” ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจาก สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และทุนสนับสนุนในการจัดกิจกรรมจาก พระสิริวชิรเวที (ไพศาล วรสาโร) เจ้าคณะจังหวัดนครปฐม (ธรรมยุต) เจ้าอาวาสวัดสิริวัฒนาราม ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม รวมทั้งพระอธิการเกรียงศักดิ์ พระอธิการเกรียงศักดิ์ ถาวโร เจ้าอาวาสวัดบาง หลวง ตำบลบางหลวง อำเภอบางหลวง จังหวัดนครปฐม ที่ได้ให้ความอนุเคราะห์เอื้อเฟื้อด้านสถานที่ จึงขอ อนุโมทนาขอบคุณผู้สนับสนุน ทุกฝ่ายไว้ ณ โอกาสนี้ ประเทศไทยเป็นประเทศหนึ่งที่เข้าสู่สังคมสูงวัย (Aging Society) นับตั้งแต่ปี ๒๕๔๗ เป็นต้นมา โดยมี จำนวนประชากรอายุ ๖๐ ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ ๑๐ ของประชากรทั้งหมด ในขณะที่วัยเด็กและแรงงานลดลง เรื่อย ๆ ซึ่งสำนักงานสถิติแห่งชาติ (๒๕๖๐) รายงานว่าประเทศไทยจะเข้าสู่ “สังคมสูงอายุโดยสมบูรณ์” (Aged Society) โดยมีประชากรอายุ ๖๐ ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ ๒๐ ของประชากรทั้งประเทศ หรือมีประชากรอายุ ตั้งแต่ ๖๕ ปี มากกว่าร้อยละ ๑๔ ของประชากรทั้งประเทศ ในช่วงปี ๒๕๖๖ - ๒๕๖๗ และในปี ๒๕๖๘ ประเทศ ไทยจะกลายเป็น “สังคมสูงอายุอย่างเต็มที่” (Super-Aged Society) โดยมีประชากรอายุ ๖๕ ปีขึ้นไป มากกว่า ร้อยละ ๒๐ ของประชากรทั้งประเทศ และภายในปี ๒๕๗๑ ประเทศไทยจะมีสัดส่วนผู้สูงวัยอายุ ๖๐ ปีขึ้นไป ร้อยละ ๑๗.๓ ถือเป็นการเข้าสู่ยุคสังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Complete Aging Society) และภายในปี ๒๕๘๑ ประเทศไทยจะมีผู้สูงอายุ ๖๕ ปีขึ้นไป ในสัดส่วนร้อยละ ๒๔.๑ ซึ่งเป็นการเข้าสู่การเป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอด (Super Aging Society) โดยสมบูรณ์แบบ จากสถานการณ์ที่กล่าวมานี้ หากมองสังคมไทยโดยภาพรวม กล่าวได้ว่า เป็นการจัดกิจกรรมครั้งนี้ เป็นกิจกรรมที่จัดขึ้นเพื่อรองรับคนจำนวนมาก คือ ประชากรผู้สูงวัย ซึ่งในคู่มือเล่มนี้ นำเอาหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้ผ่านการทำกิจกรรมในรูปแบบต่าง ๆ ที่หลากหลาย คู่มือการจัดกิจกรรมวิถีพุทธสร้างเสริมสุขภาวะจิตผู้สูงอายุ“เพื่อนบางหลวงรักษ์ธรรม” เป็นการจัดทำ ขึ้นจากการลงพื้นที่ศึกษาความต้องการของชุมชน โดยการเปิดเวทีสอบถามความต้องการของผู้สูงอายุในชมรม ผู้สูงอายุชุมชนวัดบางหลวง ทำให้พบปัญหาและความต้องการของกลุ่มเป้าหมายในชุมชน นำมาใช้เป็นกรอบในการ

พัฒนากิจกรรมต่าง ๆ ขึ้นมาร่วมกับชาวบ้านเพื่อให้ได้กิจกรรมที่ตรงกับความต้องการของผู้สูงอายุกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งพบว่าผู้สูงอายุในชุมชนวัดบางหลวงเป็นผู้ฝักใฝ่ในการบุญ การกุศล การรักษาอุโบสถศีล และมีความสนใจในการ ปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐาน แต่ในการเข้าร่วมปฏิบัติธรรมแต่ละครั้งต้องเดินทางไปเข้าร่วมในสำนักปฏิบัติต่าง ๆ ที่ อยู่ห่างออกไกลจากชุมชน ซึ่งมีปัญหาในเรื่องการเดินทาง เป็นอุปสรรคให้ไม่สามารถปฏิบัติธรรมได้อย่างต่อเนื่อง จึงต้องการให้มีการจัดกิจกรรมปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฏฐานขึ้น รวมถึงต้องการเรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับหลักการปฏิบัติ ธรรม หลักไตรสิกขา ศีล สมาธิ ปัญญา และต้องการศึกษาแนวทางการนำหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาไป ประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันเพื่อสร้างเสริมสุขภาวะทางด้านจิตใจ นิสิตหลักสูตรพุทธศาสตรบัณฑิต สาขาพระพุทธศาสนา ชั้นปีที่ ๓ วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จึงได้เล็งเห็นจุดประสงค์และความต้องการในการจัดกิจกรรมทางสังคม ของผู้สูงอายุ เพื่อเป็นการเผยแผ่แนวทางการนำหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาไปประยุกต์ใช้ในการดำเนิน ชีวิตประจำวัน และการจัดกิจกรรมเพื่อสร้างสรรค์เพื่อบรรเทาความท้อแท้ภาวะความเครียดทางจิตใจของผู้สูงอายุ ทั้งมุ่งให้ผู้สูงอายุเกิดความรู้ความใจชีวิตตามทัศนะหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนา เห็นคุณค่าที่แท้จริงในตนเอง เมื่อวัยชรา และให้เกิดความแช่มชื่นเบิกบาน มีจิตใจที่เปี่ยมไปด้วยหลักธรรม ค้นความสงบทางใจ การดำเนินกิจกรรมวิถีพุทธสร้างเสริมสุขภาวะจิตผู้สูงอายุ “เพื่อนบางหลวงรักษ์ธรรม” จึงได้นำ หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา มาประยุกต์ใช้ในการพัฒนากิจกรรมต่าง ๆ ทั้งกิจกรรมที่ได้ออกไปร่วมกับเพื่อน บ้านในชุมชน และกิจกรรมที่มุ่งเสริมสร้างสุขภาวะทางจิต ด้วยกรอบคำสอนทางพระพุทธศาสนาเรื่องหลัก ไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ ปัญญา รวมถึงคำสอนต่าง ๆ ในหลักบุญกิริยาวัตถุ ๑๐ ที่แสดงถึงทางแห่งความดีของชีวิต คณะนิสิตหลักสูตรพุทธศาสตรบัณฑิต สาขาพระพุทธศาสนา ชั้นปีที่ ๓ วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรี ทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย หวังเป็นอย่างยิ่งว่า การดำเนินกิจกรรมวิถีพุทธสร้างเสริมสุข ภาวะจิตผู้สูงอายุ “เพื่อนบางหลวงรักษ์ธรรม” ครั้งนี้ จะได้เป็นการเผยแพร่พระพุทธศาสนาท่ามกลางสังคมสูงวัย ในอีกรูปแบบทางหนึ่ง และจักมีประโยชน์ต่อสังคมประเทศชาติไม่มากก็น้อยสืบไป จิรํ ติฎฺฐตุ พุทฺธสาสนํ ขอพระพุทธศาสนาจงดำรงอยู่ตลอดกาล

“เพื่อนบางหลวงรักษ์ธรรม” คู่มือการจัดกิจกรรมวิถีพุทธสร้างเสริมสุขภาวะจิตผู้สูงอายุ จัดทำโดยคณะนิสิต หลักสูตรพุทธศาสตรบัณฑิต สาขาพระพุทธศาสนา ชั้นปีที่ ๓ วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาศรีทวารวดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วัดไร่ขิง พระอารามหลวง นครปฐม

กิจกรรมวิถีพุทธสร้างเสริมสุขภาวะจิตผู้สูงอายุ“เพื่อนบางหลวงรักษ์ธรรม” วันที่ ๑๓–๑๕ มกราคม ๒๕๖๖ ณ วัดบางหลวง อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม กิจกรรมที่ ๑ รู้จักใจ รู้จักธรรม สาระสำคัญ เป็นการเรียนรู้ในการเจริญภาวนาตามกรอบสติปัฏฐานสูตร ในหมวดของ กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน และ จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน โดยใช้ อิริยาบถ นั่ง และ เดิน เพื่อให้เข้าใจและกลับมามอง ที่กาย ที่ใจ ไม่ส่งจิตออก ออก โดยการรู้สิ่งทั้งภายในและภายนอกตามความจริงด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง เป็นการปฏิบัติเพื่อให้จิต คุ้นเคยกับ สติ จนเกิดบ่อยขึ้น และกลายเป็นจิตที่ตื่นรู้ จนเห็นเป็น วิปัสสนา คือ การมองเห็น ไตรลักษณ์ วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเจริญภาวนาในสติปัฎฐาน ๒. เพื่อให้ผู้สูงอายุมีทักษะในการพิจารณาตามความเป็นจริงของระบบไตรลักษณ์ ๓. เพื่อให้ผู้สูงอายุเข้าใจจุดมุ่งหมายในการเจริญภาวนา ลักษณะกิจกรรม เป็นการเจริญภาวนาใน อิริยาบถ ยืน เดิน นั่ง นอน โดย เห็นร่างกาย และ จิต โดยมีสติรู้กายใจตามความ เป็นจริงด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง เห็นว่า กาย และ จิต คืนคนละส่วนกัน ไม่มี คน สัตว์ เรา เขา ในกายใจที่ไหน โดยการกำหนด ลมหายใจสั้นยาว หรือ กำหนด ท้อง พอง-ยุบ เมื่อจิตหนีไปจากวิหารธรรม ให้รู้ทัน เมื่อจิตจมลงไป ในวิหารธรรม ให้รู้ทัน โดยการ ไม่เผลอ และ ไม่เพ่ง จนมองเห็นว่า จิต กาย เกิดขึ้น และ ดับ เป็นขณะ

การวัดประเมินผลกิจกรรม - การสังเกต ดูเบื้องต้นของกิริยา ทำ พูด คิด ของผู้สูงอายุ โดยความเป็นธรรมชาติแต่สามารถมีสติผู้รู้ เกิดขึ้น มีความเครียดน้อยลง และ เข้าใจระบบการภาวนามากขึ้น - การอภิปรายกลุ่ม ทำการประเมินด้วยการถาม-ตอบ ในผลหลังจากการเจริญภาวนา ว่าสามารถเข้าใจ และนำไปปฏิบัติได้จริงหรือไม่ กิจกรรมที่ ๒ แปลมนต์ ค้นธรรม สาระสำคัญ การทำวัตรเช้า - เย็น โดยการสวดมนต์แปล เพื่อให้ทราบถึงความหมายต่าง ๆ ในบทสวดมนต์ และส่งจิต ให้คล้อยตามในบทจน ได้เข้าลึก เข้าถึง และน้อมจิตให้เกิด พุทธานุสสติ ธัมมานุสสติ และสังฆานุสสติ รวมถึงข้อ อรรถข้อธรรมในหลายบทที่พระพุทธองค์สั่งสอนที่ล้วนแต่มีเหตุและมีผลทั้งสิ้น วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อความรู้ความเข้าใจในการเจริญ-สวดพุทธมนต์ ๒. เพื่อให้ผู้สูงอายุมีทักษะในความเข้าใจและสามารถแปลบทสวดมนต์ที่สาธยายได้ ๓. เพื่อให้ผู้สูงอายุเข้าใจจุดมุ่งหมายในการสวดมนต์ทำวัตร ลักษณะกิจกรรม การสาธยายบททำวัตรเช้า-เย็น และบทอื่น ๆ ที่ทำให้เกิดความรู้ในธรรม โดยสวดเป็นภาษาบาลีพร้อม แปลความหมายในแต่ละวรรค โดยมีพระภิกษุสงฆ์เป็นผู้นำสาธยาย การวัดประเมินผลกิจกรรม - การสังเกต ผู้สูงอายุมีการสาธยายได้คล่องแคล่วขึ้น พร้อมทั้งสามารถเข้าใจความหมาย และ สามารถจำแปลได้ในบางวรรคบางตอน - การอภิปรายกลุ่ม ทำการประเมินด้วยการถาม-ตอบ ในผลหลังจากการสาธยายบทสวดมนต์ว่าได้รับ ประโยชน์มากน้อยเพียงไร

กิจกรรมที่ ๓ ฟังสุข ฟังทุกข์ ฟังธรรม สาระสำคัญ การบรรยายธรรมในเรื่องต่าง ๆ ที่มีแง่คิดให้ได้เข้าใจความจริงของชีวิตในภาษาที่เข้าใจง่ายตามยุคตามสมัย เพื่อให้เกิดความเห็นชอบ และ ดำริชอบ ตามหลัก ชี้แจง ชวนใจ เร้าใจ ปลอบประโลม วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อความรู้ความเข้าใจในหลักธรรมซึ่งนำมาประยุกต์ใช้ได้จริง ๒. เพื่อให้ผู้สูงอายุมีทักษะในการนำหลักธรรมการบรรยายเป็นเผยแพร่ให้ลูกหลานได้ ๓. เพื่อให้ผู้สูงอายุเข้าใจจุดมุ่งหมายของธรรมะที่เป็นอกาลิโก คือ ทันสมัยตลอดเวลา ไม่จำกัดกาล ลักษณะกิจกรรม เป็นการให้พระคุณเจ้าผู้มีความสามารถในการเผยแพร่ข้ออรรถข้อธรรม และนำมาบรรยายให้สอดคล้อง กับยุคกับสมัยได้ในเหตุการณ์ต่าง ๆ นำมาประยุกต์บรรยายโดยมีความน่าสนใจและกินใจ การวัดประเมินผลกิจกรรม - การสังเกต ผู้สูงอายุมีความเข้าใจและมีอาการยินดีในการฟังบรรยาย - การอภิปรายกลุ่ม ทำการประเมินด้วยการถาม-ตอบ ในผลหลังจากการฟังสาธยายธรรมว่าตรงตาม จุดประสงค์หรือไม่

กิจกรรมที่ ๔ เพื่อนบ้าน เพื่อนใจ สาระสำคัญ เป็นกิจกรรมที่ให้ออกเยี่ยมผู้ป่วยติดเตียง หรือผู้ป่วยที่ช่วยเหลือตนเองไม่ได้ เป็นการไปเยี่ยมเยียน ไม่ได้ให้ เกิดความหดหู่ เห็นความเจ็บป่วยเป็นเรื่องธรรมดาของชีวิต และเป็นไปเพื่อให้เกิด พรหมวิหาร ๔ คือ มีความ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา อีกทั้งยังได้ทำบุญทำทานเพื่อให้เกิดความโล่งโปร่ง เหมาะแก่การปฏิบัติธรรม วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อให้เกิดความเข้าใจในร่างกายที่สามารถบังคับได้เป็นอนัตตา ๒. เพื่อให้ผู้สูงอายุเกิดมีความเมตตาและกรุณา และเข้าใจอานิสงส์ในการบริจาคทาน ๓. เพื่อให้ผู้สูงอายุเข้าใจจุดมุ่งหมายท้ายสุดของชีวิตที่หนีไม่พ้น การ แก่ เจ็บ และตาย ลักษณะกิจกรรม เป็นเดินทางไปเยี่ยมผู้ป่วยติดเตียงหรือช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ตามสถานที่ ที่ได้จัดเตรียมไว้โดยประสานงาน กับเทศบาลตำบลบางหลวง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางหลวง สมาชิกชมรมผู้สูงอายุตำบลบางหลวง เพื่อ เข้าไปเยี่ยมและบริจาคสิ่งของที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วย โดยจะแบ่งเป็นกลุ่มไปตามสถานที่ต่าง ๆ เพื่อความทั่วถึง เท่าที่จะทำได้ การวัดประเมินผลกิจกรรม - การสังเกต ผู้สูงอายุมีความเห็นใจและให้กำลังใจผู้ป่วย รวมทั้งได้ข้อคิดนำมาเล่าซึ่งกัน - การอภิปรายกลุ่ม ทำการประเมินด้วยการถาม-ตอบ ในผลหลังจากการไปเยี่ยมผู้ป่วยว่าเป็นไปใน ทิศทางที่ดีหรือไม่

กิจกรรมที่ ๕ ค้นคว้าตน ค้นคว้าธรรม สาระสำคัญ เป็นเกมส์บอกจริต ที่ให้แบบสอบถามไป แล้วรวมคะแนน แล้วแบ่งช่วงคะแนนในแต่ละกลุ่ม กลุ่มนั้น ๆ ก็ จะได้รูปแบบจริต ตามคะแนน แล้วให้ออกมาบอกข้อดีข้อเสียของแต่ละกลุ่ม โดยส่งตัวแทนออกมา วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อให้เกิดความเข้าใจในคำว่า จริต ๖ ๒. เพื่อให้ผู้สูงอายุได้ทราบลักษณะนิสัยและจริตของตน ๓. เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถนำกรรมฐานที่เหมาะกับจริตของตนไปเจริญภาวนาได้ ลักษณะกิจกรรม เป็นการให้ผู้สูงอายุได้เขียนแบบสอบถามที่แจกให้ไป และนำมารวมผลคะแนน เกณฑ์คะแนนใน แบบสอบถามนั้น จะสามารถแยกกำหนดจริตของผู้ทำได้ จากไหน ให้แบ่งกลุ่มสมาชิกที่มีคะแนนเท่ากัน และเฉลย ว่ากลุ่มไหนเป็นจริตอะไร และให้สมาชิกในกลุ่มวางแผน อธิบายข้อดีและข้อเสียของกลุ่ม และนำมาอภิปราย จากนั้นก็จะอธิบายกรรมฐานที่เหมาสำหรับในแต่ละกลุ่ม การวัดประเมินผลกิจกรรม - การสังเกต ผู้สูงอายุมีความตั้งใจและสามารถออกมาพูดได้ - การอภิปรายกลุ่ม ทำการประเมินด้วยการถาม-ตอบ ในผลหลังจากกิจกรรมว่าได้เข้าใจความหมาย และจริตต่าง ๆ หรือไม่

กิจกรรมที่ ๖ ถอดบทเรียน ถอดธรรม เมื่อวันวาน สาระสำคัญ ให้สมาชิกรวมกลุ่มกัน และ เขียนหลักธรรม หรือ mind map ในการดำเนินชีวิต รวมถึงการใช้หลักธรรม ใดบ้างมาผสมผสานในการจัดการของชีวิต เพื่อเป็นเครื่องเตือนสติเตือนใจให้เยาวชนได้สื่อชี้แนวธรรม หลังจาก เสร็จสิ้นกิจกรรมให้เขียนคติธรรม คำคม ของแต่ละท่าน มาแปะบนบอร์ด เพื่อรวบรวมคติธรรม นำมาเผยแพร่ ต่อไป วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถถอดความในสิ่งที่ตนได้ทราบได้ผ่านมาก่อนออกมาเป็นหลักธรรมได้ ๒. เพื่อให้ผู้สูงอายุเกิดมีความภูมิใจในสิ่งต่าง ๆ ที่ตนได้ประสบมาที่สามารถนำมาหลักการดำเนินชีวิตได้ ๓. เพื่อให้ผู้สูงอายุเข้าใจได้เกิดทักษะในการบรรยายถอดความประสบการณ์ของตนด้วยและผสมผสานกับ หลักธรรมได้ ลักษณะกิจกรรม เป็นการให้สมาชิกรวมกลุ่มกัน และ เขียนหลักธรรม หรือ mind map ในการดำเนินชีวิต รวมถึงการใช้ หลักธรรมใดบ้างมาผสมผสานในการจัดการของชีวิตโดยเป็นไปในทางเดียวกันของแต่ละกลุ่ม จากนั้นให้ตัวแทน กลุ่มได้ออกมาบรรยายพร้อมทั้งฝากข้อคิดสะกิดใจให้เยาวชนรุ่นหลังได้นำไปขบคิดไว้แก้ปัญหาชีวิต จากนั้นให้ ผู้สูงอายุทุกท่านเขียนคติธรรมคำคมของตนใส่กระดาษและนำมาแปะที่บอร์ดที่จัดเตรียมไว้ให้ การวัดประเมินผลกิจกรรม - การสังเกต ผู้สูงอายุมีความยินดีและสามารถบอกเล่าเรื่องราวที่น่าสนใจเพื่อเป็นคติธรรม - การอภิปรายกลุ่ม ทำการประเมินด้วยการถาม-ตอบ ในผลหลังจากกิจกรรมว่าเกิดความยินดีมี ความสุขที่ได้บอกเล่าหรือไม่

กิจกรรมที่ ๗ ตักบาตร เติมบุญ สาระสำคัญ พระนิสิตหลักสูตรพุทธศาสตรบัณฑิตออกบิณบาตรอาหารแห้งพร้อมด้วยอุบาสกอุบาสิกาผู้รักษาอุโบสถ ศีลเพื่อนำอาหารแห้งต่าง ๆ นำมาถวายวัดและบริจาคแก่บุคคลยากไร้ในชุมชน วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อให้ผู้สูงอายุได้ร่วมสร้างบุญสร้างทานในการออกบิณบาตรอาหารในครั้งนี้ ๒. เพื่อให้ผู้สูงอายุเกิดเจตนาที่มีความสุขที่เป็นเหตุใกล้ให้เกิดสมาธิ ๓. เพื่อให้ประชากรในชุมชนได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมบุญครั้งนี้ ลักษณะกิจกรรม ให้พระภิกษุนิสิตออกบิณบาตรอาหารแห้งโดยมีสมาชิกในกิจกรรมเดินเป็นระเบียบเรียบร้อยเพื่อยังศรัทธา ให้เกิดในชุมชน และนำอาหารที่ได้มามอบให้คนยากไร้ในชุมชน การวัดประเมินผลกิจกรรม - การสังเกต ผู้สูงอายุมีความร่วมมือและเต็มใจในกิจกรรม - การอภิปรายกลุ่ม ทำการประเมินด้วยการถาม-ตอบ ในผลหลังจากกิจกรรมว่าเกิดความผ่องใสความ สบายใจหรือไม่

กำหนดการ กิจกรรมวิถีพุทธสร้างเสริมสุขภาวะจิตผู้สูงอายุ “เพื่อนบางหลวงรักษ์ธรรม” วันศุกร์ที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๖๖ วันที่ เวลา กิจกรรม จุดประสงค์ ผู้ดูแล วันที่ ๑๓ ช่วงเช้า วันที่ ๑๓ ช่วง บ่าย ๘.๓๐น. -๙.๓๐น. ลงทะเบียนเข้าโครงการ เพื่อทราบจำนวนผู้เข้าร่วมโครงการ และสมาทานเพื่อเตรียมปฏิบัติธรรม พระกิติชัย นางสาวหัทยา นายเดชธนู ๑๐.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) พิธีเปิดโครงการ - ประธานจุดธูปเทียน - กล่าวรายงานโคงการ - สมาทานศีล ๘ - ประธานกล่าวให้โอวาท เพื่อสร้างขวัญกำลังใจและปีติธรรมแก่ ผู้เข้าร่วมโครงการ พระธนพล พระวิธี พระใบฎีกา พิเชษฐ์ ๑๑.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) ร่วมฉันเพล ร่วมรับประทานอาหาร ยังอัตภาพให้เป็นไปได้ในการปฏิบัติ ธรรม นางสาวหัทยา นายเดชธนู (ระฆัง ๑๒.๓๐ น.) ๑๓.๐๐ น (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) บรรยายธรรม เรื่อง ทำตัวให้เสมือนลิ้นงู ในปากงู เพื่อให้เข้าใจการอยู่ในโลกได้อย่างสงบ สุข ไม่ว่าจะมีอะไรมากระทบ พระอนุชิต (ระฆัง ๑๔.๓๐ น.) ๑๕.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) เจริญภาวนา ในกรอบสติปัฏฐาน เพื่อให้ได้เข้าใจการเจริญภาวนา ในหลักสติปัฎฐาน และนำไปใช้ในชีวิตประจำวันในทุกๆ อริยาบถ พระมหาตรี

วันที่ ๑๓ ช่วงบ่าย วันที่ ๑๓ ช่วงค่ำ (ระฆัง ๑๖.๓๐น.) ๑๗.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) สวดมนต์ – ทำวัตรเย็น แปล และเดินจงกรม เพื่อได้เข้าใจถึงความหมายในบทสวดมนต์ และได้เจริญพุทธานุสสติ ธัมมานุสสติ และสังฆานุสสติ และได้ผ่อนคลายอิริยาบถโดยนำเดินจงกรม รอบวัด พระวรพล พระสุรพล พระธีระพงษ์ (ระฆัง ๑๘.๓๐ น.) ๑๙.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) กิจกรรม ค้นคว้าตน ค้นคว้า ธรรม ได้ทราบถึงจริต ของตนว่าเป็นเช่นไร และธรรมแบบไหนที่เป็นสัปปายะแก่ตน พระวรพล พระมหาลิขิต พระหนึ่ง ๒๑.๐๐ น. ผักผ่อนอิริยาบถ ตามอัธยาศัย ยังอัตภาพให้เป็นไปได้ในการปฏิบัติธรรม พระกิติชัย พระมหาลิขิต

วันเสาร์ที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๖๖ วันที่ เวลา กิจกรรม จุดประสงค์ ผู้ดูแล วันที่ ๑๔ ช่วงเช้า วันที่ ๑๔ ช่วง บ่าย (ระฆัง ๐๔.๐๐ น.) ๐๔.๓๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) สวดมนต์ - ทำวัตรเช้า แปล พร้อมเจริญภาวนา และเดินจงกรม เพื่อได้เข้าใจถึงความหมายในบทสวดมนต์และได้ เจริญพุทธานุสสติ ธัมมานุสสติ และสังฆานุสสติ และผ่อนคลายอิริยาบถด้วยการเดินดูกายรอบวัด พระวรพล พระสุรพล พระธนพล ๐๖.๓๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) ฉันเช้า รับประทานอาหารเช้า ยังอัตภาพให้เป็นไปได้ในการปฏิบัติธรรม นางสาวหัท ยา นายเดชธนู (ระฆัง ๐๙.๓๐ น.) ๑๐.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) บรรยายธรรม เรื่อง “สุขภาวะวิถี” เพื่อให้ผู้ฟังรู้ถึงสุขภาวะตามแนวทางของ พระพุทธศาสนา น้อมนำหลักในธรรมะบรรยาย พิจารณาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน แยกแยะสุขใน ๒ ระดับได้คือ โลกิยะสุข และ โลกุตตระสุข พระมหาธน วัตน์ (ระฆัง ๑๐.๕๐ น.) ๑๑.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) ฉันเพล รับประทานอาหาร กลางวัน ยังอัตภาพให้เป็นไปได้ในการปฏิบัติธรรม นางสาวหัท ยา นายเดชธนู (ระฆัง ๑๒.๓๐ น.) ๑๓.๐๐น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) กิจกรรม “เพื่อนบ้าน เพื่อนใจ” กิจกรรมออกเยี่ยมผู้ป่วยติดเตียงและช่วยเหลือ ตนเองไม่ได้ เพื่อยังจิตให้เกิดเมตตาและเข้าใจว่าสกลร่างกายนี้ก็ ต้องเสื่อมสูญเป็นธรรมดา พระวรพล พระสมพงษ์ พระหนึ่ง พระวิธี

วันที่ ๑๔ ช่วงค่ำ (ระฆัง ๑๖.๓๐ น.) ๑๗.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) สวดมนต์ – ทำวัตร เย็น แปล และเดินจงกรม เพื่อได้เข้าใจถึงความหมายในบทสวดมนต์และ ได้เจริญพุทธานุสสติ ธัมมานุสสติ และสังฆานุสสติ และได้ผ่อนคลายอิริยาบถโดยนำเดินจงกรม รอบวัด พระสุรพล พระธนพล พระธีระพงษ์ (ระฆัง ๑๘.๓๐ น.) ๑๙.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) กิจกรรม “ถอดบทเรียน ถอดธรรม เมื่อวันวาน” การให้สมาชิกรวมกลุ่มเขียนบอกธรรม และการใช้ชีวิต เพื่อไว้เตือนสติแก่ เยาวชน พระวรพล พระมหาลิขิต พระหนึ่ง พระวิธี ๒๑.๐๐ น. ผักผ่อนอิริยาบถ ตามอัธยาศัย ยังอัตภาพให้เป็นไปได้ในการปฏิบัติธรรม พระกิติชัย พระมหาลิขิต

วันอาทิตย์ที่ ๑๕ มกราคม ๒๕๖๖ วันที่ เวลา กิจกรรม จุดประสงค์ ผู้ดูแล วันที่ ๑๕ ช่วงเช้า (ระฆัง ๐๔.๐๐ น.) ๐๔.๓๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) สวดมนต์ - ทำวัตรเช้า แปล พร้อมเจริญภาวนา และเดินจงกรม เพื่อได้เข้าใจถึงความหมายในบทสวด มนต์และได้เจริญพุทธานุสสติ ธัมมานุสสติ และสังฆานุสสติ และผ่อนคลายอิริยาบถด้วยการเดินดู กายรอบวัด พระสุรพล พระธนพล พระธีระพงษ์ ๐๖.๓๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) ฉันเช้า รับประทานอาหารเช้า ยังอัตภาพให้เป็นไปได้ในการปฏิบัติ ธรรม นางสาวหัทยา นายเดชธนู (ระฆัง ๐๗.๐๐ น.) ๐๗.๓๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) กิจกรรม “ตักบาตร เติมบุญ” พระนิสิตหลักสูตรพุทธศาสตร์บัณฑิต ออกบิณบาตรภายในวัดบางหลวง (อุบาสกและอุบาสิกาบ่งเป็น ๒ส่วน ส่วนหนึ่งออกพื้นที่ช่วยภิกษุรับ อาหารแห้ง อีกส่วนหนึ่งคอยจัดสถานที่ เตรียมภายในวัด) พระใบฎีกา พิเชษฐ์ พระวรพล พระวิธี (ระฆัง ๐๙.๐๐ น.) ๐๙.๓๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) กิจกรรม “เปิดใจ ให้ความจริง” เป็นการแสดงความคิดเห็นของผู้เข้า โครงการเพื่อนำสิ่งที่ดีไปต่อยอดและ เพื่อนำสิ่งที่ไม่ดีไปแก้ไข พระวิธี พระใบฎีกา พิเชษฐ์ พระวรพล ๑๑.๐๐ น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) ฉันเพล รับประทานอาหารกลางวัน ยังอัตภาพให้เป็นไปได้ในการปฏิบัติ ธรรม นางสาวหัทยา นายเดชธนู

(ระฆัง ๑๒.๓๐ น.) ๑๓.๐๐น. (พระกิติชัยให้ สัญญาณ) ปิดโครงการ ลาศีล ๘ สรุปโครงการ พร้อมให้โอวาทโดย พระอธิการเกรียงศักดิ์ ถาวโร พระวิธี พระใบฎีกา พิเชษฐ์ พระวรพล เสร็จสิ้นโครงการ

ภาคผนวก หน้าที่ในกิจกรรม ๑. ประธานโครงการ พระสิริวชิรเวที ๒. ประธานที่ปรึกษา พระอาจารย์เจริญพงษ์ ธมฺมทีโป ดร. / พระอธิการเกรียงศักดิ์ ถาวโร ๓. รองประธานที่ปรึกษา พระมหากิตติณัฏฐ์ สุกิตฺติเมธี ๔. รองประธานโครงการ พระใบฏีกาพิเชษฐ์ ฐิตญาโณ ๕. นำสวดมนต์ ทำวัตร พระวรพล / พระธีระพงษ์ / พระธนพล / พระสุรพล ๖. นำเจริญภาวนา พระมหาตรี / พระมหาธนวัตน์ / พระสุรพล ๗. กิจกรรมสันทนาการและนอกพื้นที่ พระสมพงษ์ / พระหนึ่ง / พระวิธี ๘. บรรยายธรรม พระมหาตรี / พระมหาธนวัตน์ / พระอนุชิต ๙. ตรวจความเรียบร้อย ให้สัญญาณ พระกิติชัย / พระมหาลิขิต / พระใบฎีกาพิเชษฐ์ ๑๐. ฝ่ายจัดเตรียมสถานที่ พระธนพล / พระหนึ่ง / พระวิธี / พระกิติชัย / พระใบฎีกาพิเชษฐ์ ๑๑.ลงทะเบียน จัดเตรียมอาหาร นายเดชธนู ซาท่าไม้ / นางสาวหัทยา คงพากเพียร / พระธีระพงษ์ ๑๒.ฝ่ายดูแลการเงิน พระวรพล / นายเดชธนู ซาท่าไม้ / นางสาวหัทยา คงพากเพียร ๑๓.ฝ่ายช่วยเหลือทุกฝ่าย นายเดชธนู ซาท่าไม้ / นางสาวหัทยา คงพากเพียร ๑๔.ฝ่ายเก็บภาพ ถ่ายทำ พระอนุชิต / พระมหาตรี

กิจกรรม จำนวน ราคา หมายเหตุ อาหารเช้า ฉันเช้า ๓ ครั้ง มื้อละ ๒,๐๐๐ ๖,๐๐๐ พระอธิการเกรียงศักดิ์ ถาวโร รับเป็นเจ้าภาพ อาหารเพล อาหารกลางวัน +ค่าน้ำแข็ง ๓ ครั้ง ครั้งละ ๔,๕๐๐ +น้ำแข็ง ๑,๐๐๐ ๑๔,๕๐๐ อาหารประจำวันที่ ๑ และ ๒ และวันที่ ๓หลังกิจกรรมเสร็จ สิ้น +น้ำแข็ง ค่าป้ายไวนิล ในโครงการ ๒ แผ่น ๑,๑๕๐ ๑,๑๕๐ อุปกรณ์ต่างๆในกิจกรรม ช่วงเย็น และทำเกียรติบัตร ๑ ครั้ง ๖ รายการ ๘๙๘ ปากกาเคมี ๑๘ ด้าม ลูกแม็ก ๒ กล่อง กระดาษบรู้ฟ ๖ กระดาษโฟโต้ ๑ แพ็ค กระดาษnote ๒ สันรูด a๔ กิจกรรม ออกเยี่ยมผู้ป่วย ๓ ราย รายละ ๑,๐๐๐ ๓,๐๐๐ ค่ากิจกรรมเลี้ยงนักข่าว ๑ ครั้ง ๒,๐๐๐ ค่าน้ำ – ค่าไฟ วัดบางหลวง ๓ วัน ๓,๐๐๐ รวมค่าใช้จ่ายในกิจกรรม ๒๔,๕๔๘

เอกสารอ้างอิง พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. พิมพ์ครั้งที่ ๕. กรุงเทพมหานคร : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๒. พระพุทธโฆษเถระ, คัมภีร์วิสุทธิมรรค. แปลโดย สมเด็จพระพุฒจารย์ (อาจ อาสภามหาเถระ). พิมพ์ครั้งที่ ๖. กรุงเทพมหานคร : บริษัท ธราเพรส จำกัด, ๒๕๔๘. พระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก ป.ธ. ๙). หลักปฏิบัติสมถนะและวิปัสสนากรรมฐาน. พิมพ์ครั้งที่ ๖. กรุงเทพมหานคร : บริษัท สหธรรมิก จำกัด, ๒๕๔๖. พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตโต). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ ๒๓. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๔๖. พุทธทาสภิกขุ. ภาพปริศนาธรรม เซ็นจากสวนโมกข์. กรุงเทพมหานคร : ธรรมสภา, ๒๕๕๑. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎก ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๙. สำนักงานสถิติแห่งชาติ. สถิติผู้สูงอายุ ๒๕๖๕. ออนไลน์. แหล่งที่มา : www.nso.go.th/sites/2014