กองวิจัยและพัฒนาประมงทะเลกรมประมง2569คู่มือ
สารบัญหน้าประเภทเครื่องมือทำการประมง ชนิดเครื่องมือทำการประมง 11. อวนล้อมจับ 1.1 อวนล้อมจับ 1 1.2 อวนล้อมจับปลากะตัก 32. อวนลาก 2.1 อวนลากแผ่นตะเฆ่ 62.2 อวนลากคานถ่าง 132.3 อวนลากคู่ 163. คราด 3.1 คราดหอยลาย คราดหอยแครง คราดหอยอื่น3.2 คราดปลิงทะเล22234. อวนช้อน/อวนยก 4.1 อวนช้อนปลาจะละเม็ด 244.2 อวนช้อน/อวนยกปลากะตัก 255. อวนครอบ 5.1 อวนครอบหมึก 275.2 อวนครอบปลากะตัก 306. อวนติดตา 6.1 อวนติดตา 337. อวนรุน 7.1 อวนรุนเคย 378. ลอบ 8.1 ลอบปลา 408.2 ลอบหมึก 418.3 ลอบปู 428.4 ลอบหมึกสาย 449. เบ็ด 9.1 เบ็ดมือ 469.2 เบ็ดราว 4610. เครื่องมืออื่น 10.1 แผงยกปูจักจั่น 4711. เครื่องมือช่วยทำการประมง10.2 เครื่องมืออื่น (ถ้ามี)11.1 เรือประกอบเครื่องกำเนิดไฟฟ้า (เรือปั่นไฟ)4748
11. ประเภทเครื่องมืออวนล้อมจับ (Surrounding nets) หมายถึง เครื่องมือประมงที่มีลักษณะเป็นผืนอวนคล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า วิธีการใช้เครื่องมือจับสัตว์น้ำจะปล่อยผืนอวนล้อมรอบสัตว์น้ำ แล้วทำการปิดด้านล่างของผืนอวน การตรวจมาตรฐานเครื่องมือประมงมีอยู่ 2 ชนิด ได้แก่1.1 อวนล้อมจับ (Purse seine)ภาพที่ 1 เรือประมงอวนล้อมจับอวนล้อมจับ หมายถึง เครื่องมือประมงที่มีลักษณะเป็นผืนอวนคล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า ไม่มีลักษณะเป็นถุงให้เห็นชัดเจน ด้านบนของผืนอวนมีเชือกคร่าวบนซึ่งมีทุ่นลอยผูกติดอยู่ ส่วนด้านล่างของผืนอวนเย็บติดกับเชือกคร่าวล่างโดยมีตีนหินถ่วงน้ำหนักของอวนให้จมเร็วขึ้นในขณะทำการประมงและมีห่วงมา นผูกติดอยู่สำหรับร้อยสายมานเพื่อปิดวงอวนมาตรฐานที่กำหนด1. ขนาดตาอวนตลอดทั้งผืนต้องไม่ต่ำกว่า 2.5 เซนติเมตร2. ความยาวคร่าวบน- เรือประมงพาณิชย์ ความยาวไม่เกิน 2,500 เมตร - เรือประมงพื้นบ้าน ความยาวไม่เกิน 500 เมตร เงื่อนไขการใช้งานเครื่องมือ (สำหรับเรือประมงพาณิชย์)1. พื้นที่ฝั่งอ่าวไทย ห้ามวางซั้งประกอบการทำการประมงภายในเขต 12 ไมล์ทะเลนับจากแนวชายฝั่ง 2. พื้นที่ฝั่งทะเลอันดามัน ห้ามวางซั้งประกอบการทำการประมงภายในเขต 10 ไมล์ทะเลนับจากแนวชายฝั่งวิธีการวัดความยาวคร่าวบน (ด้านที่มีลูกกะสงหรือทุ่น)1. ความยาวคร่าวบน เริ่มจากจุดเริ่มต้นผืนอวนย่อยของหัวอวนด้านหนึ่งไปจนถึงจุดสุดท้ายของผืนอวนย่อยที่หัวอวนอีกด้านหนึ่ง2. ให้วัดจากจุดเริ่มต้นของผืนอวนย่อยไปจนถึงรอยต่อของผืนอวนย่อยที่ 2 เมื่อวัดเสร็จแล้วให้สัมภาษณ์ชาวประมง (ไต๋) ว่าอวนปากนี้ประกอบด้วยอวนกี่ผืน (ตัว) แล้วนำมาคูณกับความยาวที่วัดได้ ก็จะเป็นความยาวทั้งหมดของอวนล้อมปากนั้น
2วัดความยาวคร่าวบน (เรือประมงพาณิชย์รวมไม่เกิน 2,500 เมตร และเรือประมงพื้นบ้านรวมไม่เกิน 500 เมตร)ภาพที่ 2 ลักษณะผืนอวนย่อยของอวนล้อมจับและตำแหน่งการวัดความยาววิธีการวัดขนาดตาอวน1. ให้วัดขนาดตาอวนบริเวณตัวอวน2. ให้เนื้ออวนอยู่ในสภาพเปียก แล้วนับตาอวน 10 ตา ดึงตาอวนให้ตึงโดยปมกลางทั้งสองปมชนกัน (ในกรณีดึงแล้วไม่ตึงปมบนล่างไม่ชนกันให้วัดทีละตาต่อกันจำนวน 10 ตา)3. ใช้อุปกรณ์วัด วัดจากกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 จนถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 104. ความยาวรวมที่วัดได้ หารด้วย 10 ต้องไม่น้อยกว่า 2.5 เซนติเมตร5. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยภาพที่ 3 วิธีการวัดขนาดตาอวน (10 ตา)ตาปะทังรอยต่อผืนอวนย่อยรอยต่อผืนอวนย่อยกำหนดขนาดตาอวนต้องไม่น้อยกว่า 2.5 เซนติเมตรความยาวคร่าวบน ผืนอวนย่อย (1 ตัว)
31.2 อวนล้อมจับปลากะตัก (Anchovy purse seine) ภาพที่ 4 เรือประมงอวนล้อมจับปลากะตักอวนล้อมจับปลากะตัก หมายถึง เครื่องมือประมงที่มีลักษณะเป็นผืนอวนคล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีตาขนาดเล็กใช้จับปลากะตักเป็นหลัก ด้านบนของผืนอวนมีเชือกคร่าวบนซึ่งมีทุ่นลอยผูกติดอยู่ ส่วนด้านล่างของผืนอวนเย็บติดกับเชือกคร่าวล่างโดยมีตีนหินถ่วงน้ำหนักของอวนให้จมเร็วขึ้นในขณะทำการประมงและมีห่วงมานผูกติดอยู่สำหรับร้อยสายมานเพื่อปิดวงอวนมาตรฐานที่กำหนด1. ขนาดตาอวนตลอดทั้งผืนต้องมากกว่า 0.6 เซนติเมตร2. ความยาวคร่าวบน- เรือประมงพาณิชย์ความยาวไม่เกิน 1,000 เมตร - เรือประมงพื้นบ้าน ความยาวไม่เกิน 500 เมตรเงื่อนไขการใช้งานเครื่องมือ (สำหรับเรือประมงพาณิชย์)1. พื้นที่ฝั่งอ่าวไทย ห้ามวางซั้งประกอบการทำการประมงภายในเขต 12 ไมล์ทะเลนับจากแนวชายฝั่ง 2. พื้นที่ฝั่งทะเลอันดามัน ห้ามวางซั้งประกอบการทำการประมงภายในเขต 10 ไมล์ทะเลนับจากแนวชายฝั่งวิธีการวัดความยาวคร่าวบน (ด้านที่มีลูกกะสงหรือทุ่น)1. ความยาวคร่าวบน เริ่มจากจุดเริ่มต้นผืนอวนย่อยของหัวอวนด้านหนึ่งไปจนถึงจุดสุดท้ายของผืนอวนย่อยที่หัวอวนอีกด้านหนึ่ง2. ให้วัดจากจุดเริ่มต้นของผืนอวนย่อยไปจนถึงรอยต่อของผืนอวนย่อยที่ 2 เมื่อวัดเสร็จแล้วให้สัมภาษณ์ชาวประมง (ไต๋) ว่าอวนปากนี้ประกอบด้วยอวนกี่ผืน (ตัว) แล้วนำมาคูณกับความยาวที่วัดได้ก็จะเป็นความยาวทั้งหมดของอวนล้อมปากนั้น
4วัดความยาวคร่าวบน (เรือประมงพาณิชย์รวมไม่เกิน 1,000 เมตร และเรือประมงพื้นบ้านรวมไม่เกิน 500 เมตร)ภาพที่ 5 ลักษณะผืนอวนย่อยของอวนล้อมจับปลากะตักและตำแหน่งการวัดความยาววิธีการวัดขนาดตาอวน1. ให้วัดขนาดตาอวนบริเวณตัวอวน2. ให้เนื้ออวนอยู่ในสภาพเปียก แล้วนับตาอวน 10 ตา ดึงตาอวนให้ตึงโดยปมกลางทั้งสองปมชนกัน3. ใช้อุปกรณ์วัด วัดจากกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 จนถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 104. ความยาวรวมที่วัดได้ หารด้วย 10 ต้องมากกว่า 0.6 เซนติเมตร5. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยภาพที่ 6 วิธีการวัดขนาดตาอวนตาปะทังรอยต่อผืนอวนย่อยรอยต่อผืนอวนย่อยความยาวคร่าวบน ผืนอวนย่อย (1 ตัว)
52. ประเภทเครื่องมืออวนลาก (Trawls) หมายถึง เครื่องมือประมงที่ใช้อวนลักษณะคล้ายถุง วิธีการใช้เครื่องมือจับสัตว์น้ำโดยการใช้เรือลากจูงอวนให้เคลื่อนที่ไปข้างหน้าอย่างต่อเนื่อง การตรวจมาตรฐานเครื่องมือประมงมีอยู่ 3 ชนิด ได้แก่อวนลากแผ่นตะเฆ่ อวนลากคานถ่าง และอวนลากคู่ส่วนประกอบของอวนลากภาพที่ 7 ส่วนประกอบของเครื่องมืออวนลากภาพที่ 8 ลักษณะโครงสร้างของเครื่องมืออวนลาก
62.1 อวนลากแผ่นตะเฆ่ (Otter board trawl)อวนลากแผ่นตะเฆ่ หมายถึง เครื่องมืออวนลากที่ใช้แผ่นตะเฆ่ช่วยถ่างปากอวน ประกอบด้วย แผ่นตะเฆ่ 2 ข้าง ติดอยู่หน้าปีกอวน ในประเทศไทยแผ่นตะเฆ่นิยมทำด้วยไม้เนื้อแข็งเสริมกรอบเหล็ก รูปร่างเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีสายโซ่อยู่อีกด้านหนึ่งของแผ่นตะเฆ่ซึ่งจะต่อเข้ากับสายลากมาตรฐานที่กำหนด1. ความยาวของคร่าวล่าง- เรือประมงพาณิชย์ไม่เกิน 60 เมตร- เรือประมงพื้นบ้าน ไม่เกิน 40 เมตร2. เนื้ออวนตลอดผืนต้องมีชั้นเดียว ยกเว้นบริเวณก้นถุงและตาฟรีสามารถมีอวนรองได้ โดยอวนรองต้องมีขนาดตาอวนไม่น้อยกว่า 7 เซนติเมตร โดยให้เย็บติดที่จุดเริ่มต้นและจุดปลายสุดของก้นถุงได้3. ขนาดของตาอวนก้นถุงไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร4. ความยาวของอวนก้นถุง- เรือประมงพาณิชย์ขนาดน้อยกว่า 20 ตันกรอส ต้องไม่น้อยกว่า 3 เมตร- เรือประมงพาณิชย์ขนาดตั้งแต่ 20 ตันกรอสขึ้นไป ต้องไม่น้อยกว่า 4 เมตร- เรือประมงพื้นบ้าน ต้องไม่น้อยกว่า 3 เมตร5. กรณีอวนก้นถุงใช้ด้ายคู่ขนาดด้ายไม่เกินทับ 306. ไม่ใช้เชือกหรือวัสดุใด ๆ ร้อยตาอวนในแนวขวาง ยกเว้นการร้อยปิดปลายอวนก้นถุงและการร้อยเชือกเพื่อเชื่อมต่อระหว่างอวนก้นถุงกับตาฟรี7. ไม่มีวัสดุใดๆ ซ้อนในถุงอวนก้นถุง เว้นแต่มีเนื้ออวนปิดท้ายก้นถุง (ลิ้น) ที่มีขนาดตาอวนไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร และมีความยาวไม่เกิน 60 เซนติเมตร8. กรณีมีเชือกประคองก้นถุงเพื่อป้องกันก้นถุงแตก ให้เย็บเชือกประคองก้นถุงติดกับก้นถุงตามแนวยาวได้การเย็บติดต้องเป็นลักษณะเส้นเชือกประคองก้นถุงหย่อนตลอดความยาว โดยมีเชือกประคองก้นถุงทั้งหมดไม่เกิน 6 เส้น สำหรับเรือขนาดน้อยกว่า 20 ตันกรอส และมีเชือกประคองก้นถุงทั้งหมดไม่เกิน8 เส้น สำหรับเรือขนาดตั้งแต่ 20 ตันกรอสขึ้นไปภาพที่ ๙ เรือประมงอวนลากแผ่นตะเฆ่
7 ภาพที่ 10 ลักษณะของแผ่นตะเฆ่การวัดความยาวคร่าวล่าง1. ใช้เครนหรือรอกของเรือยกบริเวณกึ่งกลางของคร่าวล่างขึ้น (กรณีอวนอยู่บนเรือ)2. เริ่มวัดจากบริเวณหูอวน จุดที่เนื้ออวนเย็บมาดกับเชือกคร่าวล่าง จนถึงกึ่งกลางของเชือกคร่าวล่าง3. นำความยาวที่วัดได้คูณสอง ความยาวที่ได้จะเป็นความยาวรวมของเชือกคร่าวล่าง4. ความยาวคร่าวล่าง ไม่เกิน 60 เมตรภาพที่ 11 จุดเริ่มต้นการวัดความยาวคร่าวล่าง (บริเวณหูอวน จุดที่เนื้ออวนเย็บมาดกับเชือกคร่าวล่าง)
8 ภาพที่ 12 จุดกึ่งกลางของเชือกคร่าวล่าง (บริเวณสะดือ)ภาพที่ 13 วิธีวัดความยาวคร่าวล่างของอวนลากแผ่นตะเฆ่ (กรณีอวนวางบนพื้น)การวัดความยาวของก้นถุง1. เริ่มวัดจากท้ายสุดของอวนก้นถุง บริเวณจุดผูกปิดก้นถุงอวนไปถึงจุดที่มีการเย็บอวนก้นถุงต่อกับเนื้ออวนที่เป็นตัวอวน2. ความยาวที่วัดให้เป็นไปตามข้อกฎหมายกำหนด- เรือประมงพาณิชย์ขนาดน้อยกว่า 20 ตันกรอส ต้องไม่น้อยกว่า 3 เมตร- เรือประมงพาณิชย์ขนาดตั้งแต่ 20 ตันกรอสขึ้นไป ต้องไม่น้อยกว่า 4 เมตร- เรือประมงพื้นบ้าน ต้องไม่น้อยกว่า 3 เมตร
9ภาพที่ 14 จุดผูกปิดก้นถุงอวนภาพที่ 15 จุดที่มีการเย็บอวนก้นถุงเพื่อเชื่อมต่อกับตาฟรีของตัวอวนจุดเริ่มวัดอวนก้นถุงตาฟรีอวนก้นถุงตัวอวน
10ภาพที่ 16 วิธีการวัดความยาวอวนก้นถุงการวัดขนาดตาอวนก้นถุงตามประกาศกรมประมง กำหนดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากต้องมีขนาดช่องตาอวนไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร ในการวัดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากมีวิธีการวัด ดังนี้1. วัดอวนในขณะที่อวนเปียกน้ำ เพื่อให้อวนอยู่ในสภาพเสมือนกำลังถูกใช้งาน2. ดึงผืนอวนก้นถุงในตึงอยู่ในลักษณะเส้นตรง โดยให้ปมของอวนอยู่ตรงกัน3. นับจำนวนตาอวนต่อกันในแนวเส้นตรงจำนวน 20 ตาอวนต่อกัน4. ใช้อุปกรณ์วัด วัดความยาวระหว่างกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 ถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 20 ความยาวมีหน่วยเป็นเซนติเมตร5. นำความยาวที่ได้หารด้วย 206. เปลี่ยนตำแหน่งที่จะวัดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากตำแหน่งใหม่ ทำการวัดซ้ำโดยวิธีเดิมรวม 3 ซ้ำ แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ย7. ค่าเฉลี่ยของขนาดตาอวนกุ้นถุงของอวนลากที่ได้ ต้องไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร** หมายเหตุ ในกรณีที่ไม่สามารถดึงอวน 20 ตาให้ตึง (กรณีด้ายคู่) ทำให้ค่าเฉลี่ยขนาดตาอวนน้อยกว่า 4 เซนติเมตร ให้วัดทีละตาไม่น้อยกว่า 5 ครั้ง โดยค่าเฉลี่ยที่ได้ต้องไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร
11ภาพที่ 17 การวัดขนาดตาอวนก้นถุง 1 ตา (วัดจากกึ่งกลางปมด้านหนึ่งถึงกึ่งกลางปมอีกด้านหนึ่ง)การวัดขนาดตาอวนรองก้นถุง1. ถุงรองก้นถุงอยู่ด้านนอกของอวนก้นถุง2. นับตาอวน 10 ตา แล้วดึงตาอวนให้ตึงโดยปมกลางทั้งสองปมชนกัน (ในกรณีดึงแล้วไม่ตึงปมบนล่างไม่ชนกันให้วัดทีละตาต่อกันจำนวน 10 ตา)3. ใช้อุปกรณ์วัด วัดจากกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 จนถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 104. ความยาวรวมที่วัดได้ หารด้วย 10 ต้องไม่น้อยกว่า 7 เซนติเมตร5. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยภาพที่ 18 การวัดขนาดตาอวนรองก้นถุง 1 ตา การนับจำนวนเส้นด้าย1. นำเนื้ออวนก้นถุงมา 1 เส้น แล้วคลี่ด้ายออกจากกัน2. นับจำนวนเส้นใยในด้าย 1 เส้น จะต้องไม่เกิน 30 เส้นใย (ทับ 30)
12ภาพที่ 19 ลักษณะของเนื้ออวนก้นถุง 1 เส้น ที่คลี่ออกภาพที่ 20 วิธีการนับจำนวนเส้นใย (ด้าย 1 เส้น มี3 เส้นย่อย (เกลียว) ใน 1 เกลียวมี 6 เส้นใย) ซึ่งตามภาพนี้ 1 เส้นด้ายมี18 เส้นใย (ทับ 18)ใน 1 เกลียว มี 6 เส้นใย 1 เส้นด้าย มี 3 เส้นย่อย (เกลียว)
132.2 อวนลากคานถ่าง (Beam trawl)อวนลากคานถ่าง หมายถึง เครื่องมืออวนลากที่ใช้คานช่วยถ่างปากอวน อาจมีการเรียกอีกชื่อว่าอวนลากข้างหรือลากแขก โดยคานจะเป็นโลหะหรือเหล็กวางขวางด้านหน้าใกล้กับปากอวน เพื่อทำให้ปากอวนกางออกมาตรฐานที่กำหนด1. จำนวนอวนที่ใช้ขณะทำการประมง- เรือประมงพาณิชย์ ไม่เกิน 8 ปาก- เรือประมงพื้นบ้าน ไม่เกิน 4 ปาก2. คานประกอบทำการประมง ไม่เกิน 2 คาน3. ความยาวคาน - เรือประมงพาณิชย์ ข้างละไม่เกิน 7.5 เมตร- เรือประมงพื้นบ้าน ข้างละไม่เกิน 3.5 เมตร4. ขนาดของตาอวนก้นถุงไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร5. เนื้ออวนตลอดผืนต้องมีชั้นเดียว ยกเว้นบริเวณก้นถุงและตาฟรีสามารถมีอวนรองได้ โดยอวนรองต้องมีขนาดตาอวนไม่น้อยกว่า 7 เซนติเมตร โดยให้เย็บติดที่จุดเริ่มต้นและจุดปลายสุดของก้นถุงได้6. ไม่ใช้เชือกหรือวัสดุใด ๆ ร้อยตาอวนในแนวขวาง ยกเว้นการร้อยปิดปลายอวนก้นถุงและการร้อยเชือกเพื่อเชื่อมต่อระหว่างอวนก้นถุงกับตาฟรี7. ไม่มีวัสดุใด ๆ ซ้อนในถุงอวนก้นถุง ภาพที่ 21 เรือประมงอวนลากคานถ่างการวัดความยาวของคานวัดความยาวคานทุกคานโดยใช้อุปกรณ์วัดจากปลายคานด้านหนึ่งไปยังปลายคานอีกด้านหนึ่ง
14 ภาพที่ 22 วิธีการวัดความยาวของคานถ่างภาพที่ 23 จุดที่มีการเย็บเนื้ออวนให้ติดกับเชือกคร่าวล่างการวัดขนาดตาอวนก้นถุงตามประกาศกรมประมง กำหนดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากต้องมีขนาดช่องตาอวนไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร ในการวัดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากมีวิธีการวัดดังนี้1. วัดอวนในขณะที่อวนเปียกน้ำ เพื่อให้อวนอยู่ในสภาพเสมือนกำลังถูกใช้งาน2. ดึงผืนอวนก้นถุงให้ตึงอยู่ในลักษณะเส้นตรง โดยให้ปมของอวนอยู่ตรงกัน3. นับจำนวนตาอวนต่อกันในแนวเส้นตรงจำนวน 20 ตา4. ใช้อุปกรณ์วัด วัดความยาวระหว่างกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 ถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 20 ความยาวมีหน่วยเป็นเซนติเมตร5. นำความยาวที่ได้หารด้วย 20 6. เปลี่ยนตำแหน่งที่จะวัดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากตำแหน่งใหม่ ทำการวัดซ้ำโดยวิธีเดิมรวม 3 ซ้ำ แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ย7. ค่าเฉลี่ยของขนาดตาอวนของอวนลากคานถ่างที่ได้ต้องไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร** หมายเหตุ ในกรณีที่ไม่สามารถดึงอวน 20 ตาให้ตึง (กรณีด้ายคู่) ให้วัดทีละตาไม่น้อยกว่า 10 ครั้ง โดยค่าเฉลี่ยที่ได้ต้องไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร
15ภาพที่ 24 บริเวณด้านท้องของอวนก้นถุงการวัดขนาดตาอวนรองก้นถุง1. อวนรองก้นถุงอยู่ด้านนอกของอวนก้นถุง2. นับตาอวน 10 ตา แล้วดึงตาอวนให้ตึงโดยปมกลางทั้งสองปมชนกัน (ในกรณีดึงแล้วไม่ตึงปมบนล่างไม่ชนกันให้วัดทีละตาต่อกันจำนวน 10 ตา)3. ใช้อุปกรณ์วัด วัดจากกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 จนถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 104. ความยาวรวมที่วัดได้ หารด้วย 10 ต้องไม่น้อยกว่า 7 เซนติเมตร5. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยภาพที่ 25 อวนรองก้นถุง
162.3 อวนลากคู่ (Pair trawl)อวนลากคู่ หมายถึง การทำประมงด้วยเครื่องมืออวนลากโดยใช้เรือประมง 2 ลำ ทำหน้าที่ลากอวนและถ่างปากอวน โดยเรือทั้ง 2 ลำ มีความเร็วของเรือขณะลากอวนที่เท่ากัน ภาพที่ 26 วิธีการทำประมงอวนลากคู่ภาพที่ 27 เรือประมงอวนลากคู่มาตรฐานที่กำหนด1. ขนาดตาอวนก้นถุงต้องไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร2. ความยาวคร่าวล่าง ไม่เกิน 100 เมตร3. เนื้ออวนตลอดผืนต้องมีชั้นเดียว ยกเว้นบริเวณก้นถุงและตาฟรีสามารถมีอวนรองได้ โดยอวนรองต้องมีขนาดตาอวนไม่น้อยกว่า 7 เซนติเมตร โดยให้เย็บติดที่จุดเริ่มต้นและจุดปลายสุดของก้นถุงได้4. ความยาวอวนก้นถุงต้องไม่น้อยกว่า 6 เมตร5. กรณีอวนก้นถุงใช้ด้ายคู่ ขนาดด้ายต้องไม่เกินทับ 30 6. ไม่ใช้เชือกหรือวัสดุใด ๆ ร้อยตาอวนในแนวขวาง ยกเว้นการร้อยปิดปลายอวนก้นถุงและการร้อยเชือกเพื่อเชื่อมต่อระหว่างอวนก้นถุงกับตาฟรี
177. ไม่มีวัสดุใด ๆ ซ้อนในถุงอวนก้นถุง เว้นแต่สามารถมีเนื้ออวนปิดท้ายก้นถุง (ลิ้น) ขนาดตาอวนไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร และมีความยาวไม่เกิน 60 เซนติเมตร8. กรณีมีเชือกประคองก้นถุงเพื่อป้องกันก้นถุงแตก ให้เย็บเชือกประคองก้นถุงติดกับก้นถุงตามแนวยาวได้การเย็บติดต้องเป็นลักษณะเส้นเชือกประคองก้นถุงหย่อนตลอดความยาว โดยมีเชือกประคองก้นถุงทั้งหมดไม่เกิน 8 เส้นการวัดความยาวคร่าวล่าง1. ใช้เครนของเรือยกบริเวณกึ่งกลางของคร่าวล่างขึ้น (กรณีอวนอยู่บนเรือ)2. เริ่มวัดจากบริเวณหูอวน จุดที่เนื้ออวนเย็บมาดกับเชือกคร่าวล่าง จนถึงกึ่งกลางของเชือกคร่าวล่าง3. นำความยาวที่วัดได้คูณสอง ความยาวที่ได้จะเป็นความยาวรวมของเชือกคร่าวล่างภาพที่ 28 จุดเริ่มต้นการวัดคร่าวล่าง (บริเวณหูอวน จุดที่เนื้ออวนเย็บมาดกับเชือกคร่าวล่าง)ภาพที่ 29 จุดกึ่งกลางของเชือกคร่าวล่าง (บริเวณสะดือ)
18การวัดความยาวของก้นถุง1. เริ่มวัดจากจุดท้ายสุดของอวนก้นถุง บริเวณจุดที่ผูกปิดก้นถุงอวนไปถึงจุดที่มีการเย็บอวนก้นถุงเพื่อเชื่อมต่อกับตาฟรีของตัวอวน2. ความยาวที่วัดได้ต้องไม่น้อยกว่า 6 เมตรภาพที่ 30 ภาพแสดงจุดผูกปิดก้นถุงอวน
19 ภาพที่ 31 จุดที่มีการเย็บอวนก้นถุงเพื่อเชื่อมต่อกับตาฟรีของตัวอวน (เช่นเดียวกับภาพที่ 15) ที่ถูกคลุมด้วยอวนรองก้นถุงภาพที่ 32 วิธีการวัดความยาวอวนก้นถุง
20การวัดขนาดตาอวนก้นถุงตามประกาศกรมประมง กำหนดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากต้องมีขนาดช่องตาอวนไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร ในการวัดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากมีวิธีการวัด ดังนี้1. วัดอวนในขณะที่อวนเปียกน้ำ เพื่อให้อวนอยู่ในสภาพเสมือนกำลังถูกใช้งาน2. ให้ดึงผืนอวนก้นถุงให้ตึงอยู่ในลักษณะเส้นตรง โดยให้ปมของอวนอยู่ตรงกัน3. นับจำนวนตาอวนต่อกันในแนวเส้นตรงจำนวน 20 ตาอวนต่อกัน4. ใช้อุปกรณ์วัด วัดความยาวระหว่างกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 ถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 20 ความยาวมีหน่วยเป็นเซนติเมตร5. นำความยาวที่ได้หารด้วย 206. เปลี่ยนตำแหน่งที่จะวัดขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากตำแหน่งใหม่ ทำการวัดซ้ำโดยวิธีเดิมรวม 3 ซ้ำ แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ย7. ค่าเฉลี่ยของขนาดตาอวนก้นถุงของอวนลากที่ได้ต้องไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตร** หมายเหตุ ในกรณีที่ไม่สามารถดึงอวน 20 ตาให้ตึง (กรณีด้ายคู่) ให้วัดทีละตาไม่น้อยกว่า 5 ครั้งโดยค่าเฉลี่ยที่ได้ต้องไม่น้อยกว่า 4 เซนติเมตรภาพที่ 33 ลักษณะการวัดตาอวนก้นถุง
21ภาพที่ 34 ลักษณะตาอวนรองก้นถุงที่จะต้องทำการวัดการวัดขนาดตาอวนถุงรองก้นถุง1. ถุงรองก้นถุงอยู่ด้านนอกของอวนก้นถุง2. นับตาอวน 10 ตา แล้วดึงตาอวนให้ตึงโดยปมกลางทั้งสองปมชนกัน (ในกรณีดึงแล้วไม่ตึงปมบนล่างไม่ชนกันให้วัดทีละตาต่อกันจำนวน 10 ตา)3. ใช้อุปกรณ์วัด วัดจากกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 จนถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 104. ความยาวรวมที่วัดได้ หารด้วย 10 ต้องไม่น้อยกว่า 7 เซนติเมตร5. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยการนับจำนวนเส้นด้าย1. นำเนื้ออวนก้นถุงมา 1 เส้น แล้วคลี่ด้ายออกจากกัน2. นับจำนวนเส้นใยในด้าย 1 เส้น จะต้องไม่เกิน 30 เส้นใย (ทับ 30) (PE 380 D/30) ภาพที่ 35 วิธีการนับจำนวนเส้นด้าย (เส้นด้าย 1 เส้นมี3 เส้นย่อย (เกลียว) ใน 1 เกลียวมี 6 เส้นใย)1 เส้นด้าย มี 3 เส้นย่อย (เกลียว) ใน 1 เกลียว มี 6 เส้นใย
223. ประเภทเครื่องมือคราด (Dredges) หมายถึง เครื่องมือประมงที่มีลักษณะคล้ายตะแกรง ทำการประมงโดยวิธีขูดแซะ เพื่อจับสัตว์น้ำที่อยู่บริเวณหน้าดินโดยใช้เรือประกอบเครื่องยนต์ 3.1 คราดหอยลาย (Short-necked clam dredges) คราดหอยแครง (Ark shell dredges) และคราดหอยอื่น (Other dredges)คราดหอยลาย คราดหอยแครง และคราดหอยอื่น มีลักษณะเป็นตะแกรงเหล็ก รูปทรงคล้ายกล่องสี่เหลี่ยมผืนผ้าค่อนข้างแบน ด้านหน้าเปิดออกและสูงกว่าด้านท้ายหรือก้นตะแกรง ซี่ตะแกรงเป็นเหล็กเส้นวางห่างกัน ส่วนที่เป็นโครงเป็นเหล็กเส้นหรือท่อ ส่วนขอบล่างของปากคราดใช้เหล็กแผ่นเชื่อมติดกับโครงด้านล่าง ทำมุมเฉียงกับระดับพื้นประมาณ 30 องศา มาตรฐานที่กำหนด1. ความกว้างของปากคราดเกินกว่า 3.5 เมตร2. ระยะห่างระหว่างซี่คราดต้องไม่น้อยกว่า 1.2 เซนติเมตร และไม่เกิน 3 เซนติเมตรเงื่อนไขการใช้งานเครื่องมือเรือประมงที่ใช้ประกอบเครื่องมือคราดหอยต้องมีความยาวเรือไม่เกิน 18 เมตร ภาพที่ 36 เรือประมงคราดหอยวิธีการวัดระยะห่างของซี่คราดวัดระยะห่างระหว่างซี่คราดด้านในซี่หนึ่งไปยังด้านในอีกซี่หนึ่งที่อยู่ใกล้กันภาพที่ 37 วิธีการวัดระยะห่างซี่คราด
233.2 คราดปลิงทะเล (Sea cucumber dredge)มีลักษณะเป็นตะแกรงโลหะทรงสี่เหลี่ยม มีคานสำหรับติดตะขอ 3 - 5 แถว โดยตะขอมีระยะห่างเท่า ๆ กัน ส่วนขอบด้านหน้าของปากคราดใช้คานเชื่อมติดทำมุมเฉียงกับระดับพื้นประมาณ 30 องศามาตรฐานที่กำหนด1. ความยาวของคราดไม่เกิน 5 เมตร2. จำนวนคานสำหรับติดตะขอไม่เกิน 5 แถว3. ระยะห่างระหว่างตะขอไม่ต่ำกว่า 10 เซนติเมตรภาพที่ 38 ลักษณะของคราดปลิงทะเลและวิธีการวัดระยะห่างระหว่างตะขอคราดปลิงทะเลภาพที่ 39 แบบแปลนคราดปลิงทะเลวิธีการวัดระยะห่างของตะขอวัดระยะห่างระหว่างตะขออันหนึ่งไปยังตะขออีกอันหนึ่งที่อยู่ใกล้กัน ต้องไม่ต่ำกว่า 10 เซนติเมตรความยาว5 เมตรระยะห่างระหว่างตะขอไม่ต่ำกว่า 10 เซนติเมตร
244. ประเภทเครื่องมืออวนช้อน/อวนยก (Lift nets) หมายถึง เครื่องมือประมงที่ใช้ผืนอวนจับสัตว์น้ำโดยวางอวนในแนวดิ่งหรือแนวราบแล้วรอให้สัตว์น้ำเข้ามา ซึ่งอาจใช้เหยื่อ ซั้ง หรือแสงไฟ เพื่อล่อสัตว์น้ำให้เข้ามากลางอวนแล้วช้อนหรือยกอวนขึ้นทันทีทั้งนี้ การตรวจมาตรฐานเครื่องมือประมงประเภทนี้มี2 ชนิด ได้แก่อวนช้อนปลาจะละเม็ด และอวนช้อน/ยกปลากะตัก4.1 อวนช้อนปลาจะละเม็ด (Pomfret lift net)รูปทรงของอวนมีลักษณะคล้ายบุ้งกี๋ แต่ถ้ามองจากด้านบนจะเห็นแนวทุ่นเป็นรูปสามเหลี่ยมหรือตัวยู เครื่องมือชนิดนี้เป็นอีกเครื่องมือหนึ่งที่ต้องใช้งานร่วมกับซั้ง มาตรฐานที่กำหนดคร่าวรอบปากอวนทุกด้านรวมกันไม่เกิน 500 เมตรภาพที่ 40 ลักษณะของเครื่องมืออวนช้อนปลาจะละเม็ดขณะทำการประมงวิธีการตรวจวัดเครื่องมืออวนช้อนปลาจะละเม็ดการวัดความยาวคร่าวโดยรอบ วัดความยาวของสายคร่าวรอบปากอวนทุกด้านภาพที่ 41 วิธีการวัดความยาวเชือกคร่าวรอบปากอวนทุกด้านรวมกัน
254.2 อวนช้อน/ยกปลากะตัก (Anchovy lift net)เครื่องมือประมงที่ใช้มีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยม วิธีการใช้เครื่องมือจับสัตว์น้ำจะวางอวนทิ้งไว้ในแนวดิ่งหรือแนวราบ และยกหรือดึงอวนขึ้นทันทีเมื่อต้องการจับสัตว์น้ำมาตรฐานที่กำหนด1. ขนาดของตาอวนต้องมากกว่า 0.6 เซนติเมตร2. ความยาวคร่าวบนทั้ง 4 ด้าน - เรือประมงพาณิชย์ รวมกันไม่เกิน 120 เมตร- เรือประมงพื้นบ้าน รวมกันไม่เกิน 85 เมตร ภาพที่ 42 เรือประมงอวนช้อน/ยกปลากะตัก ภาพที่ 43 ลักษณะของเครื่องมืออวนช้อน/ยกปลากะตักขณะทำการประมง (กรมประมง,2559)การวัดความยาวคร่าวโดยรอบ1. วัดความยาวของสายคร่าวรอบปากอวนทั้ง 4 ด้าน2. เริ่มวัดจากบริเวณหูอวนจุดที่เชือกคร่าว 2 ด้านมามาดติดกันไปยังหูอวนที่อยู่ถัดไป
26 ภาพที่ 44 ด้านมุมสุดของคร่าวบนที่อยู่บริเวณด้านหัวเรือและท้ายเรือภาพที่ 45 การวัดความยาวสายคร่าวอวนช้อน/ยกปลากะตักการวัดขนาดตาอวน1. ให้วัดขนาดตาอวนบริเวณผืนอวน2. ให้เนื้ออวนอยู่ในสภาพเปียก แล้วนับตาอวน 10 ตา ดึงตาอวนให้ตึงโดยปมกลางทั้งสองปมชนกัน3. ใช้อุปกรณ์วัด วัดจากกึ่งกลางปมแรกของตาอวนที่ 1 จนถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 104. ความยาวรวมที่วัดได้ หารด้วย 10 ต้องมากกว่า 0.6 เซนติเมตร5. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยภาพที่ 46 วิธีการวัดขนาดตาอวน
275. ประเภทเครื่องมืออวนครอบ (Falling nets) หมายถึง เครื่องมือประมงที่มีลักษณะคล้ายแหหรือมุ้งครอบ มีวิธีทำการประมงโดยใช้แสงไฟล่อสัตว์น้ำให้เข้ามารวมฝูงแล้วปล่อยอวนที่เตรียมไว้ลงสู่น้ำเพื่อครอบสัตว์น้ำที่อยู่ด้านล่าง การตรวจมาตรฐานเครื่องมือประมงมีอยู่ 2 ชนิด ได้แก่ อวนครอบหมึกและอวนครอบปลากะตัก5.1 อวนครอบหมึก (Squid falling net)เครื่องมือประมงอวนครอบหมึกมีลักษณะคล้ายแหหรือมุ้งครอบ ในการทำประมงจำเป็นต้องใช้คันถ่างปากอวน มาตรฐานที่กำหนด1. เนื้ออวนต้องมีขนาดตาอวนไม่น้อยกว่า 3.2 เซนติเมตร2. ความยาวคร่าวล่างทั้ง 4 ด้านรวมกันไม่เกิน 150 เมตรเงื่อนไขการใช้งานเครื่องมือห้ามทำการปั่นไฟล่อสัตว์น้ำให้กับเครื่องมือทำการประมงอวนล้อมจับทุกชนิด ภาพที่ 47 เรือประมงอวนครอบหมึก ภาพที่ 48 หลอดไฟที่ใช้ในการทำการประมงอวนครอบหมึก
28ภาพที่ 49 ลักษณะของเครื่องมืออวนครอบหมึกแบบวงกลมขณะทำการประมง (กรมประมง,2559)วิธีการวัดความยาวคร่าวล่างอวนแบบวงกลม1. วัดจากจุดเริ่มต้นที่เชือกคร่าวล่างไปจนถึงจุดกึ่งกลางของคร่าวล่าง2. นำความยาวที่วัดได้คูณด้วย 2 เป็นความยาวคร่าวล่างทั้งหมดของอวน ภาพที่ 50 จุดเริ่มต้นการวัดของเชือกคร่าวล่าง
29ภาพที่ 51 จุดกึ่งกลางของคร่าวล่างการวัดความยาวคร่าวล่างอวนแบบมุ้งครอบ1. วัดความยาวของสายคร่าวล่าง จำนวน 2 ด้าน ที่อยู่ติดกัน2. การวัดสายคร่าวล่างแต่ละด้าน เริ่มวัดจากบริเวณหูอวนจุดที่เชือกคร่าว 2 ด้าน มามาดติดกันไปยังหูอวนที่อยู่ถัดไป3. นำความยาวที่วัดได้คูณด้วย 2 เป็นความยาวคร่าวล่างทั้งหมดของอวนวิธีการวัดขนาดตาอวน1. นำตาอวนด้านที่อยู่ด้านบนแหหรืออวนมุ้งครอบจำนวน 10 ตาต่อกัน ดึงตาอวนให้ตึงโดยให้ปมกลางทั้งสองปมชนกัน2. ให้วัดจากจุดกึ่งกลางปมของตาอวนที่ 1 จนถึงจุดกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 103. นำความยาวที่วัดได้หารด้วย 10 ผลลัพธ์ที่ได้ต้องไม่น้อยกว่า 3.2 เซนติเมตร4. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยภาพที่ 52 การวัดขนาดตาอวน
305.2 อวนครอบปลากะตัก (Anchovy falling net)เครื่องมือประมงอวนครอบปลากะตักมีลักษณะคล้ายกล่อง ในการทำประมงจำเป็นต้องใช้คันถ่างปากอวน มาตรฐานที่กำหนด1. ขนาดตาอวนต้องมากกว่า 0.6 เซนติเมตร2. ความยาวคร่าวล่างทั้ง 4 ด้าน- เรือประมงพาณิชย์ รวมกันไม่เกิน 200 เมตร- เรือประมงพื้นบ้าน รวมกันไม่เกิน 85 เมตรเงื่อนไขการใช้งานเครื่องมือห้ามทำการปั่นไฟล่อสัตว์น้ำให้กับเครื่องมือทำการประมงอวนล้อมจับทุกชนิด ภาพที่ 53 เรือประมงอวนครอบปลากะตักภาพที่ 54 ลักษณะของเครื่องมืออวนครอบปลากะตักขณะปล่อยอวนเพื่อจับสัตว์น้ำ (กรมประมง,2540)
31การวัดความยาวคร่าวบน1. วัดความยาวของสายคร่าวบน จำนวน 2 ด้าน ที่อยู่ติดกัน2. การวัดสายคร่าวบนแต่ละด้าน เริ่มวัดจากบริเวณหูอวนจุดที่เชือกคร่าว 2 ด้าน มามาดติดกันไปยังหูอวนที่อยู่ถัดไป3. นำความยาวที่วัดได้คูณด้วย 2 เป็นความยาวคร่าวล่างทั้งหมดของอวน** หมายเหตุเครื่องมืออวนครอบปลากะตักมีความยาวสายคร่าวล่างและคร่าวบนเท่ากัน ภาพที่ 55 ตำแหน่งในการวัดความยาวคร่าวบนบริเวณหูอวนจุดที่เชือกคร่าว 2 ด้าน มามาดติดกันภาพที่ 56 การวัดความยาวคร่าวบนจากหูอวนด้านหนึ่งไปยังหูอวนอีกด้านหนึ่ง
32การวัดขนาดตาอวน1. สุ่มวัดขนาดตาอวน โดยนับตาอวน 10 ตา แล้วดึงตาอวนให้ตึงโดยปมกลางทั้งสองปมชนกัน2. ใช้อุปกรณ์วัด วัดจากกึ่งกลางปมของตาอวนที่ 1 ไปจนถึงกึ่งกลางปมสุดท้ายของตาอวนที่ 103. ความยาวที่วัดได้หารด้วย 10 ต้องมีขนาดมากกว่า 0.6 เซนติเมตร4. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยภาพที่ 57 การวัดขนาดตาอวนของเครื่องมืออวนครอบปลากะตัก
336. ประเภทเครื่องมืออวนติดตา (Gillnets) หมายถึง เครื่องมือประมงที่มีลักษณะเป็นผืนอวนคล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า วิธีการใช้เครื่องมือจับสัตว์น้ำจะวางขวางหรือปิดล้อมสัตว์น้ำ เพื่อให้สัตว์น้ำว่ายชนแล้วติดหรือพันตาอวน ในปัจจุบันเครื่องมือประมงอวนติดตามีหลากหลายชนิด เช่น อวนติดตาปู อวนติดตากุ้ง (อวนสามชั้น) อวนติดตาปลา เป็นต้นมาตรฐานที่กำหนดการกำหนดมาตรฐานเครื่องมือประมงอวนติดตาใช้ขนาดตันกรอสของเรือประมงเป็นตัวกำหนดความยาวของเครื่องมือประมงอวนติดตาที่อนุญาตให้ใช้ได้ โดยมีข้อกำหนดดังนี้- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 10 – 29.99 ตันกรอส อนุญาตให้ใช้ความยาวเชือกคร่าวบนรวมกันไม่เกิน 15,000 เมตร- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 30 ตันกรอสขึ้นไป อนุญาตให้ใช้ความยาวเชือกคร่าวบนรวมกันไม่เกิน 28,000 เมตรวิธีการวัดความยาวอวนเนื่องจากอวนติดตามีความยาวมาก ดังนั้น ชาวประมงจึงใช้วิธีเก็บอวนทั้งหมดโดยแบ่งเป็นห่อ ๆ และเมื่อนำไปใช้จึงนำอวนแต่ละห่อมาต่อเข้าด้วยกันให้เป็นผืนเดียว ซึ่งวิธีตรวจสอบมาตรฐานเครื่องมือประมงอวนติดตาทำได้ดังนี้1. กรณีอวนติดตาปูอวนติดตากุ้ง อวนติดตาปลาทู1.1 นับจำนวนห่อที่บรรจุเนื้ออวน1.2 สุ่มนับจำนวนผืนอวนจำนวน 1 - 2 ห่อ1.3 สุ่มวัดความยาวของผืนอวนจำนวน 3 ผืน ในห่อที่สุ่มตามข้อ 1.2 โดยวัดความยาวของเชือกคร่าวบน เริ่มวัดจากจุดเริ่มต้นของการมาดเนื้ออวนเข้ากับสายคร่าวบนบริเวณปลายข้างหนึ่งของผืนอวนไปยังปลายอีกข้างหนึ่ง1.4 นำความยาวต่อผืน (ข้อ 1.3) คูณจำนวนผืนต่อห่อ (ข้อ 1.2) คูณจำนวนห่อ (ข้อ 1.1) ความยาวที่ได้เป็นความยาวทั้งหมดของอวนติดตา
34ภาพที่ 58 จุดเริ่มต้นของการมาดเนื้ออวนภาพที่ 59 รอยต่อระหว่างผืนอวน
35ภาพที่ 60 จุดปลายสุดของอวน 1 ผืนภาพที่ 61 การวัดความยาวคร่าวบนของอวนติดตา
362. กรณีอวนติดตาปลาอินทรีอวนติดตาปลาหลังเขียว2.1 นับจำนวนทุ่นทั้งหมดของผืนอวนที่มีอยู่ในเรือประมง (แบบ n - 1 , n = จำนวนทุ่น ,n - 1 = จำนวนช่วงทุ่น) 2.2 วัดความยาวระหว่างจากจุดเริ่มต้นของการมาดเนื้ออวนเข้ากับสายคร่าวบนบริเวณปลายข้างหนึ่ง ไปถึงเชือกที่ผูกกับทุ่นลูกแรก (ความยาวที่ได้จากการวัดคูณสอง) 2.3 วัดระยะห่างระหว่างทุ่นต่อทุ่น (หนึ่งช่วงทุ่น) 2.4 นำความยาวระหว่างช่วงทุ่น (ข้อ 2.3) คูณจำนวนช่วงทุ่นทั้งหมด (ข้อ 2.1) และบวกความยาวระหว่างจุดเริ่มต้นของการมาดเนื้ออวนกับเชือกที่ผูกกับทุ่นลูกแรก (ข้อ 2.2) ความยาวที่ได้เป็นความยาวทั้งหมดของอวนติดตาภาพที่ 62 การวัดความยาวช่วงทุ่น
377. ประเภทเครื่องมืออวนรุน (Push nets) หมายถึง เครื่องมือประมงที่ใช้อวนลักษณะคล้ายถุงประกอบกับคันรุน ติดตั้งบริเวณหัวเรือ จับสัตว์น้ำโดยวิธีรุนหรือผลักด้วยเรือประกอบเครื่องยนต์ ในการตรวจมาตรฐานเครื่องมือประมงมีเพียงเครื่องมืออวนรุนเคยเท่านั้น7.1 อวนรุนเคย (Sergestid shrimp push net) หมายถึง เครื่องมือประมงที่ใช้เป็นอวนมีลักษณะคล้ายถุง ปากอวนประกอบเข้ากับคันรุน ติดตั้งบริเวณหัวเรือ จับสัตว์น้ำโดยวิธีผลักด้วยแรงคน หรือเครื่องยนต์สัตว์น้ำเป้าหมายหลักเป็นสัตว์น้ำจำพวกเคยมาตรฐานที่กำหนด1. ถุงอวนจะต้องทำด้วยเนื้ออวนชนิดโพลีเอทีลีน (Polyethylene, PE) โพลีเอไมด์ (Polyamide, PA) หรือโพลีเอสเตอร์ (Polyester, PES) 2. ขนาดตาอวนไม่เกิน 2x2 มิลลิเมตร3. ความยาวคร่าวล่าง ไม่เกิน 60 เมตรภาพที่ 63 เรือประมงอวนรุนเคย
38ภาพที่ 64 ลักษณะของคันรุนที่ติดตั้งบริเวณหัวเรือวิธีการวัดขนาดตาอวนรุนเคย1. การวัดขนาดตาอวน ให้วัดบริเวณตัวอวนที่เป็นเนื้ออวนชนิดโพลีเอทีลีน (Polyethylene, PE)โพลีเอไมด์(Polyamide, PA) หรือ โพลีเอสเตอร์(Polyester, PES)2. ให้วัดขณะดึงเนื้ออวนตึงเป็นปกติตามลักษณะและชนิดของอวน โดยให้วัดขนาดตาอวนจากด้านหนึ่งถึงด้านตรงข้ามไป 1 นิ้ว3. นำจำนวนช่องตาที่ได้มาหาร 25.4 มิลลิเมตร (1 นิ้ว) ต้องได้ขนาดช่องตาต้องไม่เกิน2 มิลลิเมตร หรือต้องได้จำนวนช่องตาทั้งหมดตั้งแต่ 13 ช่องตาขึ้นไปวิธีการวัดความยาวคร่าวล่างอวนรุนเคย1. วัดจากจุดเริ่มต้นที่เชือกคร่าวล่างไปจนถึงจุดกึ่งกลางของคร่าวล่าง2. นำความยาวที่วัดได้คูณด้วย 2 เป็นความยาวคร่าวล่างทั้งหมดของอวนภาพที่ 65 การวัดจากด้านหนึ่งไปจนถึงด้านตรงข้ามเป็นระยะ 1 นิ้ว
39 ภาพที่ 66 จุดเริ่มต้นของเชือกคร่าวล่างภาพที่ 67 การวัดความยาวคร่าวล่างของอวนรุนเคยภาพที่ 68 จุดกึ่งกลางของคร่าวล่าง
408. ประเภทเครื่องมือลอบ (Traps/Pots) หมายถึง เครื่องมือประมงที่ใช้ดักจับสัตว์น้ำโดยมีช่องทางเข้าสำหรับให้สัตว์น้ำเข้ามาภายใน ซึ่งลอบมีลักษณะเป็นโครงรูปทรงต่าง ๆ ซึ่งอาจมีหรือไม่มีวัสดุหุ้มโดยรอบและมีส่วนที่เรียกว่า “งา” ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดของลอบ ในการตรวจมาตรฐานเครื่องมือประมงประกอบด้วยลอบจำนวน 4 ชนิด ได้แก่ ลอบปลา ลอบหมึก ลอบปู และลอบหมึกสาย8.1 ลอบปลา (Fish trap) ลอบปลา มีลักษณะเป็นโครงรูปทรงต่าง ๆ และใช้วัสดุหุ้มโดยรอบ รวมทั้งมีส่วนที่เรียกว่า “งา” บริเวณช่องทางเข้า เพื่อให้สัตว์น้ำเข้ามาภายในและไม่สามารถออกจากตัวลอบได้มาตรฐานที่กำหนดมาตรฐานเครื่องมือประมงลอบปลา ใช้ขนาดตันกรอสของเรือประมงเป็นตัวกำหนดจำนวนของลอบปลาที่อนุญาตให้ใช้ได้ ดังนี้- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 10 – 29.99 ตันกรอส อนุญาตให้ใช้ไม่เกิน 200 ลูก- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 30 ตันกรอสขึ้นไป อนุญาตให้ใช้ไม่เกิน 300 ลูก ภาพที่ 69 ลักษณะของลอบปลาวิธีการนับจำนวนลอบปลา1. นับลอบทั้งหมดที่ชาวประมงจัดเรียงไว้บนเรือประมง2. กรณีที่ชาวประมงนำโครงลอบปลาไปประกอบในเรือก่อนทำการประมง ให้นับจำนวนตามโครงลอบที่เป็นส่วนประกอบด้านล่างของลอบ
418.2 ลอบหมึก (Squid trap) เป็นเครื่องมือลอบที่ใช้จับสัตว์น้ำประเภทหมึกหอมและหมึกกระดองเป็นหลัก ลอบหมึกมีลักษณะเป็นโครงรูปทรงต่าง ๆ มีทั้งแบบพับได้และและพับไม่ได้ โดยมีการใช้วัสดุหุ้มโดยรอบและมีส่วนที่เรียกว่า “งา” บริเวณช่องทางเข้า เพื่อให้สัตว์น้ำเข้ามาภายในและไม่สามารถออกจากตัวลอบได้มาตรฐานที่กำหนดมาตรฐานเครื่องมือประมงลอบหมึกใช้ขนาดตันกรอสของเรือประมงเป็นตัวกำหนดจำนวนของลอบหมึกที่อนุญาตให้ใช้ได้ ดังนี้- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 10 – 29.99 ตันกรอส อนุญาตให้ใช้ได้ไม่เกิน 320 ลูก- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 30 ตันกรอสขึ้นไป อนุญาตให้ใช้ได้ไม่เกิน 400 ลูก ภาพที่ 70 เรือประมงลอบหมึกวิธีการนับจำนวนลอบหมึกนับลอบทั้งหมดที่ชาวประมงจัดเรียงไว้บนเรือประมง จำนวนที่นับได้จะต้องได้จำนวนทั้งหมดไม่เกินตามที่มาตรฐานกำหนดและจำนวนที่ได้จะต้องไม่เกินที่ขอไว้ในใบอนุญาตทำการประมงพาณิชย์
428.3 ลอบปู(Crab trap) ลอบปูมีลักษณะเป็นโครงรูปทรงสี่เหลี่ยม มีทั้งแบบพับได้และและพับไม่ได้ โดยใช้วัสดุหุ้มโดยรอบและมีส่วนที่เรียกว่า “งา” บริเวณช่องทางเข้า เพื่อให้สัตว์น้ำเข้ามาภายในและไม่สามารถออกจากตัวลอบได้มาตรฐานที่กำหนด1. ขนาดตาอวนที่หุ้มด้านท้องลอบต้อง ไม่ต่ำกว่า 2.5 นิ้ว 2. จำนวนลอบ- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 10 – 29.99 ตันกรอส อนุญาตให้ใช้ได้ไม่เกินครั้งละ 3,500 ลูก- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 30 ตันกรอสขึ้นไป อนุญาตให้ใช้ได้ไม่เกินครั้งละ 4,500 ลูกภาพที่ 71 ลักษณะของเครื่องมือลอบปูแบบพับได้ภาพที่ 72 ลักษณะการวางเรียงกันของลอบปูบนเรือประมง
43ภาพที่ 73 เรือประมงลอบปูวิธีการนับจำนวนลอบปู1. สุ่มนับจำนวนลอบที่ผูกรวบสาย 1 เส้น ว่ามีจำนวนกี่ลูก2. นับจำนวนเชือกที่ผูกรวบสาย เชือก 1 เส้น 3. นำจำนวนเชือกที่ผูกรวบสายที่นับได้ คูณจำนวนลอบที่สุ่มนับจากข้อที่ 1 จะได้จำนวนลอบที่มีภายในเรือวิธีการวัดขนาดตาอวนหุ้มลอบด้านท้องของลอบ1. ทำการวัดเมื่อลอบปูอยู่ในลักษณะเป็นกล่องสี่เหลี่ยมพร้อมใช้ทำการประมง2. วัดตาอวนที่อยู่ด้านท้องลอบ ซึ่งตาอวนต้องอยู่ในลักษณะเป็นตารางสี่เหลี่ยมจัตุรัส3. ให้วัดจากกึ่งกลางปมด้านที่เป็นด้านประกอบมุมฉากด้านหนึ่งไปยังกึ่งกลางปมด้านประกอบมุมฉากอีกด้านหนึ่ง4. ความยาวที่วัดได้ต้องไม่น้อยกว่า 2.5 นิ้ว5. ทำการวัดซ้ำ 3 ครั้ง ในตำแหน่งที่แตกต่างกัน แล้วนำค่าที่ได้มาหาค่าเฉลี่ยภาพที่ 74 การวัดขนาดตาอวนท้องลอบปู
448.4 ลอบหมึกสาย (Octopus trap) ลอบหมึกสายมีลักษณะเป็นอุปกรณ์ทำประมงที่ไม่ใช้วัสดุหุ้มและไม่มีส่วนที่เรียกว่า “งา” บริเวณช่องทางเข้า ลอบหมึกสายที่ชาวประมงนิยมใช้ทำจากเปลือกหอยสังข์จุกพราหมณ์และในบางครั้งชาวประมงมีการใช้เปลือกหอยสังข์จุกพราหมณ์เทียมที่ทำขึ้นมา รวมถึงนำภาชนะหรือวัสดุอื่น ๆ มาทำเป็นลอบหมึกสายทดแทนเปลือกหอยมาตรฐานที่กำหนดมาตรฐานเครื่องมือประมงลอบหมึกสายใช้ขนาดตันกรอสของเรือประมงเป็นตัวกำหนดจำนวนของลอบหมึกสายที่อนุญาตให้ใช้ได้ ดังนี้- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 10 – 24.99 ตันกรอส อนุญาตให้ใช้ได้ไม่เกินครั้งละ 20,000 ลูก- เรือประมงพาณิชย์ตั้งแต่ 25 ตันกรอสขึ้นไป อนุญาตให้ใช้ได้ไม่เกินครั้งละ 27,500 ลูก- เรือประมงพื้นบ้าน อนุญาตให้ใช้ได้ไม่เกินครั้งละ 20,000 ลูกเงื่อนไขการใช้งานเครื่องมือ1. กรณีเรือประมงขนาดต่ำกว่า 10 ตันกรอส ทำการประมงในเขตทะเลชายฝั่งสามารถใช้ลอบหมึกสายได้ไม่เกิน 2,000 ลูก และไม่เกินที่ได้รับใบอนุญาตทำการประมงพื้นบ้าน2. กรณีเรือประมงขนาดต่ำกว่า 10 ตันกรอส ทำการประมงนอกเขตทะเลชายฝั่งสามารถใช้ลอบหมึกสายได้ไม่เกินที่ได้รับใบอนุญาตทำการประมงพื้นบ้านภาพที่ 75 ลักษณะของเครื่องมือลอบหมึกสายที่ทำจากเปลือกหอยสังข์จุกพราหมณ์ ภาพที่ 76 ลักษณะของเครื่องมือลอบหมึกสายเปลือกหอยเทียม (พลาสติก)
45ภาพที่ 77 ลอบหมึกสายบนเรือประมงก่อนออกทำการประมงภาพที่ 78 เรือที่ใช้ในการทำการประมงลอบหมึกสายวิธีการนับจำนวนลอบหมึกสาย1. กรณีเก็บที่วางลอบเป็นกองหน้าเก๋ง1.1 สุ่มนับจำนวนลอบหมึกสาย โดยสังเกตจากเชือกที่ชาวประมงผูกไว้เป็นสัญลักษณ์ ว่ามีจำนวนกี่ลูก1.2 นับจำนวนเส้นเชือกที่ชาวประมงผูกเป็นสัญลักษณ์ไว้ให้ ว่าได้จำนวนเท่าไหร่ แล้วจึงนำไป คูณกับจำนวนลอบที่นับได้ในข้อ 1.1 จะได้จำนวนลอบหมึกสายทั้งหมด2. กรณีเก็บลอบหมึกสายเป็น ห่อ/เข่ง/กระบะ2.1 สุ่มนับจำนวนลอบหมึกสายที่ถูกเก็บไว้ใน ห่อ/เข่ง/กระบะ 2.2 นับจำนวน ห่อ/เข่ง/กระบะ แล้วนำไปคูณด้วย จำนวนลอบหมึกสายที่สุ่มนับได้ตามข้อ ๒.๑จะได้จำนวนลอบหมึกสายทั้งหมด
469. ประเภทเครื่องมือเบ็ด (Hooks and lines) หมายถึง เครื่องมือประมงที่ประกอบด้วยตัวเบ็ดมีลักษณะโค้งงอเป็นขอ ส่วนใหญ่มีเงี่ยง และสายเบ็ดเป็นเชือก หรือวัสดุคล้ายเชือก การตรวจมาตรฐานเครื่องมือประมงมีอยู่ 2 ชนิด ได้แก่ เบ็ดมือและเบ็ดราว9.1 เบ็ดมือ (Hand line) เครื่องมือเบ็ด หมายถึง เครื่องมือประมงที่ประกอบด้วยตัวเบ็ดมีลักษณะโค้งงอเป็นขอส่วนใหญ่มีเงี่ยง และสายเป็ดเป็นเชือกหรือวัสดุคล้ายเชือก ซึ่งเบ็ดมือมีลักษณะเด่น คือ เป็นเบ็ดชนิดที่ต้องใช้มือควบคุมสายเบ็ด เบ็ดมืออาจมีคันเบ็ดหรือมีเฉพาะสายเบ็ดก็ได้ ในขณะทำการประมงสายเบ็ดจะวางตั้งในแนวดิ่งหรือเฉียงตามกระแสน้ำ ภาพที่ 79 เครื่องมือเบ็ดมือ9.2 เบ็ดราว (Longline) เครื่องมือเบ็ดราว มีลักษณะการนำเบ็ดแต่ละตัวมาผูกกับสายเบ็ดแล้วนำสายเบ็ดทั้งหมดไปผูกหรือติดบนสายคร่าวเบ็ดให้มีระยะห่างเท่า ๆ กัน วิธีการทำประมงโดยใช้เครื่องมือเบ็ดราว ชาวประมงทำการวางสายคร่าวเบ็ดไว้ในทะเลเพื่อให้ปลามากินเหยื่อและติดที่ตัวเบ็ด โดยความยาวของสายคร่าวเบ็ดขึ้นอยู่กับจำนวนของตัวเบ็ดและระยะห่างของเบ็ดแต่ละตัว ส่วนใหญ่สายคร่าว 1 เส้น มีเบ็ดประมาณ 200 - 400 ตัวมาตรฐานที่กำหนดเรือประมงพาณิชย์ มีจำนวนสายคร่าวไม่เกิน 50 สายวิธีการนับสายของเบ็ดราว นับสายคร่าวทั้งหมดที่ชาวประมงจัดเรียงไว้บนเรือประมง (ขึ้นกับวิธีการทำประมงความยาวของสายคร่าวแต่ละเส้นอาจยาวไม่เท่ากัน)
47 ภาพที่ 80 เครื่องมือเบ็ดราว สายคร่าว (สีขาว) และสายดิ่งหรือสายเบ็ด (สีเขียว)10. เครื่องมืออื่น (Other fishing gears)10.1 แผงยกปูจักจั่น (Red frog crab dilly) เครื่องมือประมงที่ใช้ผืนอวนประกอบกับเหล็กที่มีลักษณะรูปร่างเป็นสี่เหลี่ยม แหล่งประมงอยู่ในทะเลอันดามันบริเวณเกาะสุรินทร์ สิมิลัน เรียกดอนปูจักจั่น วิธีการจับสัตว์น้ำโดยการวางแผงยกปูจักจั่นไว้ในแนวราบบนพื้นท้องทะเลและมีเหยื่อล่อให้ปูจักจั่นเข้ามาบนแผง เมื่อถึงเวลาที่กำหนดจึงยกแผงปูจักจั่นขึ้นจากพื้นขึ้นมาบนเรือ ทำให้ขาปูตกลงในช่องตาอวนและเกี่ยวติดกับเนื้ออวนขึ้นมากับแผงยกปูจักจั่นมาตรฐานที่กำหนดเรือประมงพาณิชย์กำหนดไม่เกิน 500 แผงวิธีการนับจำนวนนับจำนวนแผงยกปูจักจั่นทั้งหมดที่ชาวประมงจัดเรียงไว้บนเรือประมง ภาพที่ 81 แผงยกปูจักจั่นที่วางเรียงอยู่บนเรือประมง10.2 เครื่องมือชนิดอื่น (ถ้ามี)-
4811. เครื่องมือช่วยทำการประมง11.1 เรือประกอบเครื่องกำเนิดไฟฟ้า (เรือปั่นไฟ) (Light luring boat) เรือปั่นไฟเป็นเครื่องมือช่วยในการทำประมงอวนล้อมจับ ซึ่งมีการจับสัตว์น้ำที่อยู่รวมกันเป็นฝูง โดยเรือปั่นไฟมีหน้าที่ผลิตแสงในช่วงเวลากลางคืน เพื่อใช้แสงไฟล่อสัตว์น้ำให้เข้ามาอยู่รวมกันเป็นฝูงมาตรฐานที่กำหนดขออนุญาตได้ 1 หน่วย/1 ลำภาพที่ 82 เรือปั่นไฟขณะล่อสัตว์น้ำในแหล่งทำการประมง