คู่มือการเรียนรู้การส่งเสริมสุขภาพที่จำเป็นและป้องกันโรคสำหรับผู้สูงอายุขั้นพื้นฐาน

เอกสารอ้างอิง

สำนักส่งเสรมิ สุขภาพ กรมอนามัย โครงการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ. รายงาน
การสำรวจสุขภาวะผสู้ ูงอายไุ ทย ปี 2556 ภายใตแ้ ผนงานสง่ เสรมิ สุขภาพผสู้ งู อายแุ ละผพู้ กิ าร.
โรงพิมพ์วัชรนิ ทร์ พี.พี., 2556.

วชิ ยั เอกพลากร. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจรา่ งกาย ครงั้ ท่ี 5 พ.ศ. 2557.
นนทบุร ี: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์, 2557.

Health Data Center กระทรวงสาธารณสุข. ศูนย์เทคโนโลยสี ารสนเทศและการส่ือสาร สำนักงาน
ปลัดกระทรวงสาธารณสุข. https : //hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php.

สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. ธงโภชนาการผู้สูงอายุ.
วันทนีย์ เกรยี งสินยศ และคณะ. คณะอนุกรรมการสังเคราะหอ์ งค์ความรู้ ด้านอาหารและโภชนาการ

สำหรบั ผู้บรโิ ภค. องค์ความรูด้ ้านอาหารและโภชนาการสำหรบั ทุกช่วงวัย. ฝ่ายเลขานุการ
คณะกรรมการอาหารแห่งชาติ สำนักอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา, 2559.
ประไพศร ศี ริ จิ กั รวาล. คมู่ อื แนวทางการปอ้ งกนั ภาวะสมองเส่อื มสำหรบั ผสู้ งู อายุ “กนิ อยา่ งไร...หา่ งไกล
สมองเส่ือม”. กรุงเทพฯ : สำนักงานกิจการองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์. 2561.
วไิ ลลกั ษณ์ ศรสี รุ ะ และคณะ. ตำรบั อาหารผสู้ งู อายมุ ปี ญั หาการเค้ยี ว. กรงุ เทพฯ : บรษิ ทั สามเจรญิ พาณชิ ย์
(กรุงเทพ) จำกัด, 2562.
คณะกรรมการจดั ทำข้อกำหนดสารอาหารท่ีควรได้รบั ประจำวันสำหรบั คนไทย. ปรมิ าณสารอาหาร
อ้างอิงท่ีควรได้รบั ประจำวันสำหรบั คนไทย พ.ศ. 2563. กรุงเทพฯ : ห้างหุ้นส่วนจำกัด
เอ. ว.ี โปรเกรสซฟี , 2563.

49

องคค์ วามร้เู รอื่ ง

การปอ้ งกันภาวะสมองเสื่อม
ในผสู้ ูงอายุ

องค์ความรเู้ ร่ือง
การป้องกันภาวะสมองเส่ือม

ในผสู้ ูงอายุ

การปอ้ งกันภาวะสมองเส่ือม

ภาวะสมองเส่ือมคืออะไร
ภาวะท่ีผู้ป่วยมีการเส่ือมของการทำงานของสมองไปจากเดิม ส่งผลทำให้ผู้ป่วย “มีปัญหา
สมาธจิ ดจอ่ มีปัญหาความจำและการเรยี นรู้ มีปัญหาการใชภ้ าษา มีปัญหาการรบั รตู้ ่อมิติสัมพันธ์
เชน่ การรบั รทู้ ศิ ทาง การวางตำแหน่งส่ิงของ มีปญั หาการบรหิ ารจดั การ/วางแผน/ตัดสินใจ มีปญั หา
การรบั รสู้ ังคมรอบตัว การควบคมุ พฤติกรรม” ซง่ึ มกั มอี าการเกิดข้นึ หลายๆ อาการรว่ มกัน โดยความ
ผิดปกติท่ีกล่าวมานั้นผู้ป่วยเองมักไม่รตู้ ัว อาการดังกล่าวจะค่อยเป็นค่อยไป และเป็นรนุ แรงมาก
จนกระท่ังผู้ป่วยมีปัญหาในการทำงานและความสามารถในการดูแลตนเองในชวี ติ ประจำวัน
สมองเส่ือมไม่ใชเ่ ป็นภาวะท่ีเป็นทุกคนในผู้สูงอายุ ภาวะสมองเสื่อมถือเป็นโรคท่ีเกิดขึ้น
ในบางคนเทา่ นนั้ แต่เจอได้บอ่ ยในผสู้ ูงอายุ ในผสู้ ูงอายทุ ว่ั ไปอาจจะมกี ารลมื ไดบ้ า้ ง แตย่ งั นึกไดว้ า่ ลมื อะไร
ความคดิ อาจชา้ ลงต้องพยายามคดิ วา่ เอาไปวางไวท้ ไ่ี หน แตส่ ำหรบั ผทู้ ม่ี ภี าวะสมองเส่อื มจะจำไมไ่ ดเ้ ลยวา่
ตนเองลืมอะไรหรอื หยิบจบั อะไรมา จำการทำกิจกรรมนั้นๆ ไม่ได้เลย หรอื กินข้าว ก็บอกวา่ ยังไม่ได้กิน
เป็นต้น

51

โรคอัลไซเมอร์เป็นสาเหตุหนึ่งของภาวะสมองเส่ือม และเป็นสาเหตุทพ่ี บได้บ่อยทสี่ ุด มีผลต่อ
สมองส่วนท่ีควบคุมความคิด ความทรงจำ และการใชภ้ าษา อาการของโรคจะเรม่ ิ ต้นจากการหลงลืม
ทไี่ มร่ นุ แรง และเพม่ิ ขนึ้ จนมอี าการแยล่ งเรอ่ ื ยๆ ถงึ ขน้ั ไมส่ ามารถพดู โต้ตอบหรอื ตอบสนองต่อส่งิ รอบขา้ งได้
ส่งผลกระทบต่อการใชช้ วี ติ ประจำวันอย่างมาก

สาเหตุของภาวะสมองเส่ือม

 กลุ่มท่ีเกิดจากปญั หาความเส่ือมของสมองโดยตรง เชน่ โรคอัลไซเมอร์
 กลุ่มท่ีเกิดปัญหาจากโรคหรอื ความผิดปกติอ่ืนๆ ท่ีส่งผลให้ความสามารถของสมอง

บกพรอ่ งลง เชน่ สมองเสื่อมจากปัญหาของหลอดเลือดสมอง จากการบาดเจบ็ หรอื ได้รบั การกระทบ-
กระเทอื นทางศีรษะ จากการขาดสารอาหารทจ่ี ำเป็นต่อการทำงานของสมอง

โรครว่ มในภาวะสมองเส่ือม ได้แก่ โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน ภาวะไขมันในเลือดสูง
โรคหัวใจ ฉะน้ันการดูแลสุขภาพตนเองให้ห่างไกลจากโรคดังกล่าวท่ีจะส่งผลต่อการทำงานของสมอง
ทำให้ลดความเส่ียงต่อการเกิดภาวะสมองเส่ือมได้

10 สัญญาณเตือนท่ีบ่งบอกภาวะสมองเส่ือม

อาการทบ่ี ง่ บอกถงึ ภาวะสมองเส่ือม มกั จะมองเห็นได้ยากไมช่ ดั เจนและ
มกั จะมลี กั ษณะอาการค่อยเปน็ ค่อยไปจนไมส่ ามารถมองเห็นได้ในทนั ที ฉะน้นั
ผู้ดูแลและครอบครวั หรอื บุคคลใกล้ชดิ รวมทั้งอาสาสมัครในชุมชนที่ลงไป
เยย่ี มบา้ น อาจสามารถสังเกตได้จากอาการดังต่อไปน้ี

 หลงลืมบอ่ ยกวา่ เคย : จำเรอ่ ื งทเ่ี พิ่งเกิดขึน้ ไม่ได้
 รสู้ กึ ยากลำบากในการทำงานทท่ี ำอยปู่ ระจำ:รสู้ กึ วา่ สงิ่ ทเี่ คยทำเปน็ เรอ่ ื งยากเชน่ ลมื ขน้ั ตอน

ทำอาหารทที่ ำบ่อยๆ

 ติดขัดในการใชภ้ าษา : สื่อสารกับผู้อ่ืนยากขึน้ พูดจาติดขัด ลืมคำศัพทง์ า่ ยๆ
 สับสนในการลำดับเหตกุ ารณ์ : รวมทงั้ หลงวันเวลา สับสนเรอ่ ื งสถานท่ี
 ตัดสินใจชา้ หรอื ผิดพลาด : แก้ปัญหาไม่ได้โดยเฉพาะเรอ่ ื งยากๆ หรอื สถานการณ์ทตี่ ้องใชค้ วามคิด
 สมาธสิ ั้นวอกแวกง่าย : ไม่สามารถจดจอ่ กับเรอ่ ื งอะไรนานๆ ได้
 วางของผิดท่ีผิดทาง : และไม่รูส้ ึกวา่ เป็นเรอ่ ื งทผ่ี ิด เชน่ เอาโทรศัพทไ์ ปใส่ตู้เยน็
 บุคลิกภาพเปล่ียนไป : บุคลิกภาพเปลี่ยนไปในทางตรงขา้ ม หรอื มีพฤติกรรมทไ่ี ม่เคยเปน็ มาก่อน
 มีปัญหากับการมองภาพเป็นมิติ การกะระยะ (มิติสัมพันธ)์ : งงกับป้ายสัญญาณทเี่ ห็น

อยู่ประจำ ทำความเขา้ ใจภาพได้ยาก อ่านแผนทไ่ี ม่เป็น ไม่สามารถบอกทางผู้อื่นได้ ไม่เห็นภาพสำเรจ็
ทต่ี นเองกำลังลงมือทำ

 แยกตัวจากสังคม : นั่งหรอื นอนทงั้ วัน ไม่อยากเจอผู้คน เก็บตัว

52

เม่ือพบวา่ มีปญั หาความจำ....จะต้องทำอย่างไร

ผู้สูงอายุสามารถสังเกตตนเองได้วา่ มีปัญหาหลงลืมบอ่ ยๆ หรอื ไม่ รูส้ ึกตนเองความจำไม่ค่อยดี
เหมือนเดิม ส่งผลกระทบต่อการใชช้ วี ติ ประจำวัน สามารถไปรบั บรกิ ารการคัดกรองปญั หาความจำได้ที่
สถานบรกิ ารสุขภาพ ในกรณีท่ที ำการคัดกรองแลว้ พบวา่ มปี ญั หาความจำ จะต้องได้รบั การส่งต่อหรอื
การประเมนิ ทางความจำดว้ ยเครอ่ ื งมอื มาตรฐานดา้ นความจำเพมิ่ ถา้ พบวา่ แบบประเมนิ ความจำผดิ ปกติ
จะถกู ส่งเขา้ คลนิ ิกผสู้ ูงอายุ คลนิ ิกเฉพาะด้านความจำ หรอื คลนิ ิกทจี่ ดั ให้บรกิ ารพบแพทยเ์ พ่ือซกั ประวตั ิ
ตรวจและวนิ จิ ฉัยวา่ มภี าวะสมองเส่ือมหรอื ไม่ ถ้าผลการวนิ จิ ฉัยวา่ มภี าวะสมองเส่ือมก็ต้องได้รบั การดูแล
อย่างต่อเนื่อง

ในกรณีท่พี บวา่ มปี ญั หาเพยี งการรคู้ ิดบกพรอ่ งเลก็ น้อย ก็ต้องได้รบั การดแู ลการกระต้นุ สมอง
เพ่ือป้องกันและชะลอการเกิดภาวะสมองเส่ือม สามารถเข้ารว่ มกิจกรรมทั้งในรูปแบบกลุ่มและ
รายบุคคลทบ่ี า้ นในกรณีไม่สามารถมาเขา้ รว่ มกิจกรรมกลุ่มได้

ฉะนั้น ถ้าทา่ น หรอื ผู้ดูแลละครอบครวั สังเกตวา่ ผู้สูงอายุมีอาการหลงลืมบ่อยๆ และส่งผลต่อ
การดำเนินชวี ติ หรอื ใชช้ วี ติ ประจำ ต้องตระหนักและให้ความสำคัญถึงภัยเงยี บนี้ การเขา้ รบั การคัดกรอง
และประเมนิ ความจำประจำทกุ ปที สี่ ถานบรกิ ารสขุ ภาพ จะชว่ ยได้วา่ มปี ญั หาความจำหรอื ไม่อยา่ ปลอ่ ยเฉย
หรอื มองวา่ เป็นการหลงลืมธรรมดา....เม่ืออายุมากข้นึ

อาสาสมัครในชุมชน (อาสาสมัครสาธารณสุข จติ อาสา Care giver) ผู้สูงอายุ ผู้ดูแลและ
ครอบครวั จะต้องมีการตระหนักรูถ้ ึงมหัตภัยเงยี บนี้ ต้องมีความรูแ้ ละความเข้าใจถึงการป้องกัน
และชะลอการเกิดภาวะสมองเสื่อม เพื่อให้สามารถดูแลสุขภาพผู้สูงอายุและตนเองให้ห่างไกลจาก
ภาวะสมองเสื่อมได้อยา่ งถูกต้องและเหมาะสม ดังนี้

การปอ้ งกันภาวะสมองเส่ือม

 การรบั ประทานอาหาร เลอื กรบั ประทานอาหารท่มี ปี ระโยชน์และหลากหลาย ให้เหมาะสม

กับรา่ งกาย หลีกเล่ียงอาหารทม่ี ีรสเค็ม หวาน มัน

 การออกกำลังทางกายและสมอง เชน่ การออกกำลังทางกายและเคล่ือนไหวของรา่ งกาย

อย่างสมํ่าเสมอและเป็นประจำ การออกกำลังสมองที่ใชใ้ นชวี ติ ประจำวัน เชน่ ฝึกสรุปใจความสำคัญ
ของข่าววทิ ยุทไี่ ด้รบั ฟัง หรอื การฝึกสมองซา้ ยขวา รวมทงั้ ฝึกสมาธิ สติ อยา่ งสม่าํ เสมอ

 หลกี เลย่ี งพฤตกิ รรมทเ่ี พม่ิ ความเสย่ี ง ได้แก่การสบู บหุ ร่กี ารดม่ื แอลกอฮอล์และการปอ้ งกนั

และหลีกเลี่ยงการบาดเจบ็ ทศ่ี ีรษะ โดยเฉพาะการบาดเจบ็ รุนแรงจนสลบ

 การคดั กรองและตรวจสขุ ภาพเปน็ ประจำ ประเมนิ ความเสย่ี งโรคความดันโลหติ สงู โรคเบาหวาน

ไขมันผิดปกติ ต้องประเมินและติดตามเป็นระยะ เพราะโรคดังกล่าวเป็นปัจจยั เส่ียงต่อการเกิดภาวะ
สมองเส่ือม

53

 การเข้าสังคม เชน่ การพูดคุยกับครอบครวั เพื่อนบ้าน ไม่เก็บตัวอยูโ่ ดดเดี่ยว การเข้ากลุ่ม

สังสรรค์ตามทสี่ นใจ เชน่ ชมรมสูงอายุ โรงเรยี นผู้สูงอายุ หรอื เป็นอาสาสมัคร จติ อาสาให้กับสังคม

การกระตุ้นสมรรถภาพสมอง

กิจกรรมหรอื โปรแกรมกระตุ้นสมองเพ่ือป้องกันและชะลอการเกิดภาวะสมองเส่ือม จะเน้น
การกระตุ้นสมองส่วนทบ่ี กพรอ่ ง ต้องทำกิจกรรมต่อเนื่องและสม่ําเสมอ สามารถเขา้ รว่ มทำกิจกรรมได้
ทั้งแบบกลุ่มและเป็นรายบุคคล รูปแบบกิจกรรมจะต้องเชื่อมโยงและสามารถนำทักษะไปปรบั ใช้
ในชวี ติ ประจำวันได้

การกระตนุ้ สมองและรปู แบบกจิ กรรม ผสู้ งู อายุ ผดู้ แู ลและครอบครวั อาสาสมคั รในชมุ ชน สามารถ
นำไปฝึกปฏิบัติได้ด้วยตนเอง และอาสาสมัครในชุมชนเองก็มีบทบาทในการชว่ ยประเมินและติดตาม
การทำกิจกรรมกระตุ้นสมองในชุมชน ให้เกิดการทำกิจกรรมสมาํ่ เสมอและต่อเน่ือง จะชว่ ยปอ้ งกันและ
ชะลอการเกิดภาวะสมองเสื่อมได้

การกระต้นุ สมอง ตัวอย่าง

กระตุ้นความสนใจใส่ใจ  ทำกจิ กรรมทมี่ ขี นั้ ตอนตอ่ เนอื่ งเชน่ การพบั ผา้ การขดั เครอ่ ื งเงนิ
เป็นความสามารถในการตั้งใจจดจ่ออยู่กับ
สิ่งกระตุ้นตรงหนา้ ได้ในระยะเวลาหนึง่ มคี วาม การปลูกต้นไม้
สัมพันธอ์ ย่างมากกับความจำระยะส้ัน หาก
ความสนใจใส่ใจดี ความจำระยะสั้นก็จะดีด้วย  นับของทม่ี ีปรมิ าณ เชน่ นับลูกแก้วใส่ขวด, นับขนมใส่ถุง
 ให้บวก - ลบเลขงา่ ยๆ โดยใชก้ ารคิดในใจ
 สวดมนต์ หรอื บทสวดของแต่ละศาสนา (สวดแบบออกเสียง)
 เลน่ เกมส์จบั ผิดภาพ ทม่ี ีความซบั ซอ้ นจากน้อย ไปมาก (ตาม

ระดับความสามารถของผู้ปว่ ย)

กระตุ้นการมองภาพมิติ/  อ่านแผนที่ สังเกตรายละเอียดวา่ การเดินทางจากจุดหนึ่งไป
การกะระยะ (มิติสัมพัทธ)์
เปน็ การกระต้นุ ให้รบั รตู้ ำแหนง่ ของตัวเอง การ อีกจุดหนึ่งต้องผ่านอะไรท่ีสำคัญบ้างและบอกทางให้ผู้รว่ ม
รบั รูท้ ิศทาง และตำแหน่งของวัตถุ เข้าใจ
ความหมายของคำวา่ ลา่ ง หลัง ซา้ ย ขวา ทำให้ กิจกรรมคนอ่ืนได้
ทราบความแตกต่างการกะระยะ
 เล่นรบั - ส่งลูกบอล,โยนบอล
 เล่นเกมส์ต่อลูกบาศก์ให้เปน็ ภาพต่างๆ

กระต้นุ ความจำระยะสั้น  จำชอื่ คนในกลุ่มทเี่ ขา้ กิจกรรมด้วยกัน เชน่ ในชมรมผู้สูงอายุ
เป็นความสามารถในการเก็บข้อมูลท่ีรบั รูไ้ ว้
ระยะเวลาหนึ่งต่อไป โดยในผู้ป่วยโรคสมอง โรงเรยี นผู้สูงอายุ โดยสังเกตจุดเด่นของใบหน้าชว่ ยกระตุ้น
เส่ือม จะเสียความจำระยะส้ันก่อนความจำ
ระยะยาว ความจำ

 กิจกรรมเล่าถึงข่าวท่ีเพ่ิงดูจบไป หนังสือพิมพ์ท่ีเพ่ิงอ่านจบ

ไปวา่ มีเหตุการณ์อะไรบา้ ง มีลำดับเหตุการณ์อยา่ งไร

 ดภู าพประมาณ 30 วนิ าที จากนน้ั ปดิ ภาพแลว้ ใหบ้ อกรายละเอยี ด

ของภาพนั้น

54

การกระต้นุ สมอง ตัวอยา่ ง

 ถามถึงชนิดอาหารที่เพิ่งรบั ประทานในแต่ละม้ือของวัน

วา่ รบั ประทานอะไรบ้าง

 เล่นเกมส์ไพ่จบั คู่

กระตุ้นความจำระยะยาว  ทำอัตชีวประวัติของตนเอง โดยให้เขียนเล่าเหตุการณ์ที่

เป็นความจำระยะยาว เป็นเหมือนคลังข้อมูล ประทบั ใจในด้านดี

ในสมอง หลกั การกระต้นุ คอื ใหม้ กี ารดึงขอ้ มลู  ลำดบั ญาตขิ องตวั เองวา่ มใี ครชอื่ อะไรบา้ งประมาณ2-3ลำดบั

จากความทรงจำออกมาใช้ไมว่ า่ จะเปน็ การเขยี น โดยอาจทำเปน็ ลักษณะแผนภูมิครอบครวั

การเล่าเรอ่ ื ง  พูดคุยถึงสุภาษิตวา่ มีความหมายอย่างไร ให้ลองยกตัวอย่าง

 ให้ดมกลนิ่ หรอื สัมผสั วตั ถตุ ่างๆ แลว้ ทายวา่ คืออะไร (ควรเปน็

กลิ่นทช่ี อบและคุ้นเคย) เป็นต้น

กระต้นุ การใหเ้ หตผุ ล/การวางแผน  กจิ กรรมทำอาหาร โดยวางแผนเครอ่ ื งปรงุ และวธิ กี ารทำรว่ มกนั

หลักการ คือ ให้มีการวางแผน ลำดับความ ในกลุ่มยอ่ ย

สำคญั คำนวณเวลาในการทำงานให้เสรจ็ ลลุ ว่ ง  กิจกรรมซอื้ ของ วางแผนใชเ้ งนิ ในงบประมาณทกี่ ำหนดให้

เล่าเรอ่ ื ง (ทงั้ ปากเปล่าและด้วยการเขยี น) เล่นเกมเศรษฐเี กมส์ซูโดกุ

กระตุ้นการใชภ้ าษา  การพูดแสดงความคิดเห็นในแต่ละกิจกรรม กระตุ้นการใชภ้ าษา
 การนึกคำพูด

กิจกรรมเคล่ือนไหว  ตาราง 9 ชอ่ ง
 การออกกำลังกายในผู้สูงอายุ
 เพลงดั่งดอกไม้บาน
 กระตุ้นสมองซกี ซา้ ย - ขวา

ตัวอย่างกิจกรรมการกระตุ้นสมอง
การกระตุ้นสมองให้สามารถป้องกันและชะลอการเกิดภาวะสมองเส่ือม จะต้องทำกิจกรรม
สม่าํ เสมอและต่อเนื่องทกุ วัน จะชว่ ยให้คงสภาพหรอื เพิ่มศักยภาพสมองของเราได้ ดังน้ี

 กิจกรรมบรหิ ารสมอง 16 ท่า (Brain exercise) จะชว่ ยเสรมิ สมรรถนะการทรงตัวและ

การเคลอ่ื นไหวรา่ งกายโดยดัดแปลงทา่ เต้นแอโรบคิ รว่ มกับการกระตุ้นสมองซกี ซา้ ย - ขวาอยา่ งต่อเนื่อง
ฝกึ บรหิ ารสมองได้ทง้ั ทา่ ยนื และทา่ นั่ง ในผสู้ ูงอายุทมี่ ปี ญั หาการทรงตัวหรอื เสี่ยงต่อการหกลม้ สามารถ
ฝึกเพ่ิมได้จาก https://youtu.be/DQ_fPO2Eh5s หรอื สแกนคิวอารโ์ ค้ดน้ี

55

การฝึกบรหิ ารสมอง (Brain exercise)

การกระตุ้นสมองทั้งซกี ซา้ ย ซกี ขวา เพ่ือเสรมิ สมรรถภาพการทรงตัวและเคล่ือนไหวรา่ งกายอย่างต่อเน่ือง จำนวน 16 ท่า

อ้างอิง : ประยุกต์การบรหิ ารสมองซกี ซา้ ย ซกี ขวา และเสรมิ สมรรถภาพการทรงตัวของรา่ งกายจากทา่ ออกกำลังกายแบบแอโรบกิ
แนวทางปฏิบตั ิ
1) การฝึกบรหิ ารเพื่อกระตุ้นสมองซีกซ้าย - ขวา และเสรมิ สมรรถภาพการทรงตัวของรา่ งกาย โดยเรม่ ิ ฝึกสลับได้

ทั้งจากมือและเท้า และจากซ้ายหรอื ขวา เมื่อเกิดความชำนาญ สามารถเพ่ิมความยากของการกระตุ้นสมอง
ซกี ซา้ ย ซกี ขวา โดยฝึกมือและเทา้ สลับด้านกันได้
เทคนิค : การบรหิ ารสมองซกี ซา้ ย - ขวา เรม่ ิ ด้วยการใชส้ ้นเทา้ เตะแตะสลับซา้ ย - ขวา ก่อนแล้วตามด้วยการใชม้ ือ
2) กรณี ผู้สูงอายุทม่ี ีปญั หาการทรงตัว สามารถฝึกบรหิ ารได้ โดยการนั่งบนเก้าอี้หรอื นั่งบนเตียงทม่ี ีความแขง็ แรง มั่นคง
และสูงจากพ้ืนไม่เกิน 40 - 45 เซนติเมตร
3) การฝึกบรหิ ารสามารถนำไปประยุกต์ใชก้ ับดนตรปี ระกอบจงั หวะได้ตามความเหมาะสมของกลุ่มผู้สูงอายุ
4) สามารถฝึกปฏิบัติได้อยา่ งต่อเนื่อง อย่างน้อย 2 รอบ ขึน้ อยู่กับสมรรถภาพรา่ งกายของผู้สูงอายุแต่ละทา่ น

56

 กิจกรรมบรหิ ารสมองซกี ซา้ ย - ซกี ชวา

จบี - แอล (L) 1) ยกมือทงั้ 2 ขา้ งขึน้ มา
2) ให้มือขวาทำทา่ จบี โดยใชน้ ิ้วหัวแม่มือประกบกับนิ้วช้ี

ส่วนนิ้วอื่นๆ ให้เหยยี ดออกไป
3) มือซา้ ยให้ทำเป็นรูปตัวแอล (L) โดยให้กางนิ้วหัวแม่มือกับ

นิ้วชอี้ อกไป ส่วนนิ้วทเี่ หลือให้กำเอาไว้
4) เปลย่ี นเปน็ มอื ซา้ ยทำทา่ จบี ส่วนมอื ขวาทำเปน็ รปู ตัวแอล (L)

ให้ทำสลับกันไปมา 10 ครงั้

แตะจมูก - แตะหู 1) มือขวาไปแตะทห่ี ูซา้ ย ส่วนมือซา้ ยให้ไปแตะทจี่ มูก
(ลักษณะมือไขวก้ ัน)

2) เปลย่ี นมาเปน็ มอื ซา้ ยแตะทห่ี ขู วาสว่ นมอื ขวาไปแตะทจ่ี มกู
(ลักษณะมือไขวก้ ัน)

นับน้ิว 1 - 10

นบั 1 นบั 2 นบั 3 นบั 4 นบั 5

นบั 6 นบั 7 นบั 8 นบั 9 นบั 10

57

 ฝึกการเคล่ือนไหวรา่ งกายประกอบเสียงเพลงด้วยตาราง 9 ชอ่ ง

การออกกำลังกายด้วยตาราง 9 ชอ่ ง จะชว่ ยทำให้รา่ งกายแข็งแรง ต้องทำอยา่ งสม่ําเสมอ
และต่อเนอื่ ง จะชว่ ยกระต้นุ การเคลอ่ื นไหวของขอ้ กระดกู กลา้ มเนอื้ ขา ทำใหก้ ารเคลอื่ นไหวและการทรงตัว
ของรา่ งกายดีขนึ้ รว่ มกบั การฝกึ สมองกระต้นุ ความทรงจำ ขอ้ ควรระวงั ขณะเคลอ่ื นไหวรา่ งกายตามตาราง
9 ชอ่ ง ไม่ควรก้มมองเท้าเพราะอาจทำใหเ้ กิดอาการเวยี นศีรษะและเส่ียงต่อการหกล้ม แนะนำให้ฝึก
จำภาพตัวเลขตาราง 9 ชอ่ ง ก่อนการเคล่ือนไหวรา่ งกายตามจงั หวะเพลง เพื่อเป็นการฝึกความจำ
ตัวอยา่ งจงั หวะเพลงลีลาศประกอบตาราง 9 ชอ่ ง ดังน้ี

จงั หวะวอลซ์ และจงั หวะรมุ บ้า จงั หวะ ชะ ชะ ชา่
78 1329781 5 25 555 85 555
89 3127983

เม่ือเราต้องดแู ลผู้สูงอายุท่ีมีภาวะสมองเส่ือม….ต้องทำอยา่ งไร
เม่ือมีสมาชกิ ในครอบครวั ป่วยเป็นโรคสมองเสื่อม สมาชกิ ในครอบครวั มักจะเกิดความกังวล
ในการให้การดูแล ปัญหาคือแล้วใครจะเป็นผู้ให้การดูแลเป็นหลัก เพราะผู้ป่วยต้องการผู้ดูแลที่มี
ความเขา้ ใจ มคี วามรู้มที กั ษะในการดแู ล ด้วยลกั ษณะการดำเนนิ โรคทำใหผ้ ปู้ ว่ ยต้องการการดแู ลทมี่ ากขนึ้
ตามระยะ/ตามปญั หาสุขภาพ ในการเลอื กผดู้ ูแลไมใ่ ชว่ า่ จะให้ใครดูแลผปู้ ว่ ยสมองเสื่อมก็ได้ แต่ควรเปน็
ผู้ทผ่ี ู้ป่วยสมองเสื่อมรูส้ ึกคุ้นเคย ไวว้ างใจ อีกทงั้ ต้องเป็นผู้ทรี่ ูจ้ กั ตัวของผู้ป่วยเป็นอย่างดี และสามารถ
ให้การดูแลทบี่ ้านหรอื อยู่รว่ มกันได้ตลอดเวลา ส่วนใหญ่จะเป็นบุตร (รวมถึงบุตรเขยและบุตรสะใภ้)
คู่สมรสและหรอื พ่ีน้องรว่ มบดิ ามารดา มักเปน็ ผู้ท่ีได้รบั เลือกจากสมาชกิ ในครอบครวั ใหร้ บั บทบาท
เปน็ ผู้ดแู ลหลักและผู้ดแู ลรอง เพื่อคอยให้การดูแลชว่ ยเหลือผู้ปว่ ยสมองเส่ือมทบ่ี า้ น นอกจากนี้สมาชกิ

58

ในครอบครวั กต็ อ้ งใหก้ ารชว่ ยเหลอื สนับสนุนการดแู ลผปู้ ว่ ยในดา้ นตา่ งๆ โดยไมป่ ลอ่ ยใหเ้ ปน็ ภาระเฉพาะ
ของผดู้ แู ลเทา่ นั้น เชน่ การดูแลทดแทนผดู้ ูแล (หลกั /รอง) ในบางเวลา การสนับสนนุ ค่าใชจ้ า่ ยด้านต่างๆ
อุปกรณ์การดูแล การเงนิ /เศรษฐกิจ/ค่าใชจ้ า่ ยในครอบครวั เป็นต้น

การเพมิ่ ความรแู้ ละฝกึ ทกั ษะการดูแลเปน็ ส่ิงทผี่ ดู้ ูแลต้องพงึ ตระหนกั อยเู่ สมอ ไมใ่ ชบ่ ทบาทหนา้ ที่
ในการดแู ลผปู้ ว่ ยเทา่ นน้ั แต่การทผ่ี ดู้ แู ลจะสามารถให้การดูแลคนอน่ื ๆ ได้เปน็ อยา่ งดีนน้ั จะตอ้ งสามารถ
คน้ หาขอ้ มลู จากแหลง่ ขอ้ มลู ตา่ งๆเพอ่ื ทำใหต้ นเองมคี วามรู้ความเขา้ ใจในโรคสมองเสอ่ื มทผ่ี ปู้ ว่ ยเปน็ อยู่
เรยี นรวู้ ธิ กี ารดแู ลผปู้ ว่ ยสมองเส่ือมในระยะต่างๆ และสามารถพฒั นาตนเองให้มที กั ษะและให้การดูแล
ผู้ปว่ ยได้อย่างเหมาะสม

การดูแลตนเองของผู้ดูแลก็เปน็ ส่ิงสำคัญ เพราะผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมต้องดูแลผู้ปว่ ยตลอด
เวลาทำให้ต้องเจอกับปัญหาในการดูแลท่ีซบั ซอ้ นและอาจไม่เหมือนกันในแต่ละวัน การจดั การ
กบั ปญั หานั้น บางครงั้ อาจสง่ ผลใหต้ วั ผดู้ แู ลเองเกดิ ความเครยี ดและมปี ญั หาสขุ ภาพตามมาได้ ดังนนั้
ผู้ดูแลต้องสามารถจดั การดูแลสุขภาพของตนเองให้มีสุขภาพท่ีดีก่อน จงึ จะสามารถไปให้การดูแล
ผู้ปว่ ยได้อย่างเหมาะสม

สามารถดคู ลิป VDO สมองเส่ือมจากชอ่ งยูทูปโดยใชล้ ิงค์น้ี
https://youtu.be/w5A0tKwVu4Q
https://youtu.be/hkSax9wy8bA

สรปุ คือ ผ้สู ูงอายุ ผ้ดู ูแลและครอบครวั สามารถฝกึ กิจกรรมกระตุ้นสมองได้ด้วยตนเองทง้ั ทบี่ า้ น
หรอื ไปเขา้ รว่ มกิจกรรมในชุมชน เชน่ ชมรมผู้สูงอายุ โรงเรยี นผู้สูงอายุ รวมทง้ั การทำกิจกรรมทางสังคม
เชน่ การไปทำบุญท่ีวัด การเป็นจติ อาสาในชุมชน กิจกรรมเหล่าน้ีก็สามารถเพ่มิ สมรรถภาพสมองได้
และการเข้าสังคมจะสามารถเพ่ิมสมรรถภาพความจำได้ การทำกิจกรรมต้องทำอย่างสม่ําเสมอและ
ต่อเนื่องจะชว่ ยในการป้องกันและชะลอการเกิดภาวะสมองเสื่อมได้

ทั้งนี้อาสาสมัครสาธารณสุขในชุมชน ซงึ่ เป็นหมอคนท่ีหน่ึงที่เป็นด่านหน้าสำคัญในการดูแล
ผู้สูงอายุในชุมชน ทงั้ 3 กล่มุ คือ กลุ่มท่ไี ม่มีปญั หาความจำ จะต้องได้รบั การส่งเสรมิ และปอ้ งกันไม่เกิด
ปัญหาความจำ กลุ่มท่ีมีการรูค้ ิดบกพรอ่ งเล็กน้อยก็ต้องฝึกกระตุ้นสมองเพื่อคงและเพิ่มศักยภาพ
ของสมอง และกลุ่มท่ีมีภาวะสมองเส่ือมก็ให้คงศักยภาพสมองและดูแลให้สามารถทำกิจวัตรประจำวนั ได้
นอกจากนอ้ี าสาสมคั รมบี ทบาทสำคญั ในการเปน็ ผชู้ ว่ ยให้กบั ทมี สุขภาพในการปฏบิ ตั ิงานเพอ่ื ดแู ลผสู้ ูงอายุ
ในชุมชน การชว่ ยติดตามการทำกิจกรรมกระตุ้นสมองที่บ้านในผู้สูงอายุท่มี ีปัญหาการเคล่ือนไหวหรอื
มภี าวะพงึ่ พงิ ทไ่ี มส่ ามารถมาเขา้ รว่ มกจิ กรรมในชมุ ชนได้ เมอ่ื คดั กรองแลว้ มปี ญั หาด้านสุขภาพให้ประสาน
กับทมี ในระดับปฐมภูมิเพื่อส่งต่อและดูแลรกั ษาต่อไป

59

เอกสารอ้างอิง

เกศสดุ า เกสรสคุ นธ.์ ความรเู้ รอ่ ื งสมองเส่อื ม การรกั ษา และการปอ้ งกนั . ใน อรวรรณ์ คหู า นดั ดา คำนยิ ม
ปนิตา มุ่งกลาง บรรณาธกิ าร. คู่มือดแู ลสุขภาพอย่างไร...หา่ งไกลสมองเส่ือม สำหรบั ผู้สูงอายุ
ผู้ดูแลและครอบครวั . พิมพ์ครงั้ ที่ 1 พฤษภาคม 2563 ; บรษิ ัทสินทวกี ารพิมพ์ จำกัด. 2563.

นดั ดา คำนยิ ม, กงิ่ กาญจนา เมอื งโคตร. ผดู้ แู ลและครอบครวั จะดแู ลสมองเส่อื มอยา่ งไร.ในอรวรรณ์ คหู า
นดั ดา คำนยิ ม ปนติ า มงุ่ กลาง บรรณาธกิ าร. พมิ พค์ รงั้ ที่ 1 พฤษภาคม 2563 ; บรษิ ทั สนิ ทวกี ารพมิ พ์
จำกัด. 2563.

ปนิตา มงุ่ กลาง พมิ พน์ ารา ดวงดี อรวรรณ์ คหู า และนิติกลุ ทองน่วม. สิทธแิ ละแหลง่ ประโยชน์ของผทู้ ่มี ี
ภาวะสมองเสอ่ื มและครอบครวั ...ทค่ี วรรู้;ในผดู้ แู ลและครอบครวั จะดแู ลผทู้ ม่ี ภี าวะสมองเสอ่ื ม
ไดอ้ ยา่ งไร. ในอรวรรณ์ คหู า นดั ดา คำนยิ ม บรรณาธกิ าร. คมู่ อื การจดั การการดูแลผสู้ ูงอายทุ ม่ี ภี าวะ
สมองเสอื่ มครบวงจรสำหรบั อาสาสมคั รผดู้ แู ลในชมุ ชน.พมิ พค์ รง้ั ที่1พฤษภาคม2563; บรษิ ทั สนิ ทว ี
การพิมพ์ จำกัด. 2563

พท.พฒั นศ์ รศี รสี วรุ รณ.การปอ้ งกนั ภาวะสมองเสอ่ื ม.คมู่ อื Dementiacaremanager:เอกสารประกอบ
การอบรมสำหรบั พยาบาลและทมี สุขภาพ. 2560.

พลินทช์ ฎา พัชราพิสิฐกุล จารุณี วทิ ยาจกั ษุ์ และ อรวรรณ์ คูหา. คู่มือการพัฒนาศักยภาพสมองของ
ผู้ท่ีมีปัญหาความจำบกพรอ่ งระยะต้นสำหรบั ประชาชนท่ัวไป. พิมพ์ครงั้ ที่ 2 บรษิ ัทไซเบอร์
พรน้ ิ ทก์ รุป๊ จำกัด ; 2562.

สถาบนั เวชศาสตรผ์ สู้ ูงอาย.ุ คมู่ อื การพฒั นาศกั ยภาพสมองของผทู้ ม่ี สี มรรถภาพสมองบกพรอ่ งในระยะตน้ .
พิมพ์ครงั้ ท่ี 1 บรษิ ัทไซเบอรพ์ รน้ ิ ทก์ รุป๊ จำกัด ; 2559.

สถาบันเวชศาสตรส์ มเด็จพระสังหราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ. โปสเตอรก์ ารบรหิ ารสมอง 16 ท่า.
บรษิ ัทไซเบอรพ์ รน้ ิ ทก์ รุป๊ จำกัด ; 2563.

สมาคมผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมแห่งประเทศไทย. http://www.azthai.org /เก่ียวกับสมองเสื่อม/5 -
ปัจจยั เสี่ยงและการปอ้ งกัน (26 พฤษภาคม 2563).

สิรนิ ทร ฉันศิรกิ าญจน. สมองเส่ือม. ในโครงการประเมนิ เทคโนโลยแี ละนโยบายด้านสุขภาพ และสมาคม
ผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเส่ือมแห่งประเทศไทย. สรุปการประชุมระดมสมองเพื่อพัฒนานโยบาย
การป้องกัน รกั ษา และดูแลผู้ป่วยสมองเส่ือมในประเทศไทย ในวันที่ 31 สิงหาคม 2554.
พิมพ์ครงั้ ที่ 1. กรุงเทพมหนคร : บรษิ ัทเดอะกราฟโกซสิ เต็มส์จำกัด ; 2555.

อรวรรณ์ คูหา. บรรณาธกิ าร. คู่มือการจดั การผู้ดแู ลผู้สูงอายุท่ีมีภาวะสมองเส่ือมครบวงจรสำหรบั ผู้จดั การ
การดูแลผู้สูงอายุท่ีมีภาวะสมองเส่ือม. พิมพ์ครงั้ ที่ 1 พฤษภาคม 2563 ; บรษิ ัทออกัสจำกัด. 2563.

https://www.pobpad.com/ อัลไซเมอร์ - อาการ, สาเหตุ, การรกั ษา - พบแพทย์ (pobpad.com) :
ในวนั ที่ 5 เมษายน 2564.

60

การดแู ลผูส้ งู อายุ

ในสถานการณ์โควดิ 19

การดแู ลผสู้ ูงอายุ

ในสถานการณโ์ ควิด 19

ผสู้ งู อายุนับเปน็ หน่ึงใน“กลมุ่ เส่ยี ง”ในสถานการณก์ ารแพรร่ ะบาดของโรคโควดิ 19ดว้ ยสภาวะ
ทางรา่ งกายท่ีมีภูมิต้านทานต่อโรคลดลงตามวัย โดยเฉพาะผู้สูงอายุท่ีมีโรคประจำตัว เชน่
โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง โรคปอดเรอ้ ื รงั โรคไตเรอ้ ื รงั โรคหัวใจและหลอดเลือด
โรคมะเรง็ เปน็ ตน้ ทำใหเ้ ส่ยี งตอ่ การตดิ เชอ้ื และอาจมรี นุ แรงหากไมไ่ ดร้ บั การรกั ษาทนั ทว่ งที ดงั จะเหน็
ได้จากสถิติการปว่ ยและเสียชวี ติ จากโรคโควดิ 19 ซง่ึ มีผู้สูงอายุอยูไ่ ม่น้อย

ทงั้ น้ี กระทรวงสาธารณสุขไดข้ อความรว่ มมอื ใหป้ ระชาชนโดยเฉพาะกลมุ่ เส่ียงรวมทง้ั ผสู้ ูงอายุ
เกบ็ ตวั อยใู่ นบา้ นใหม้ ากทส่ี ดุ เพอ่ื ลดการแพรก่ ระจายของเชอื้ อยา่ งไรกต็ ามผสู้ งู อายจุ ำนวนมากต้องการ
การดูแลจากญาติหรอื ผู้ดูแลที่ยังมีความจำเป็นต้องออกไปนอกบ้านเพื่อทำงาน หรอื ไปหาซอื้ ของกิน
ของใชเ้ ข้ามาในบ้าน จงึ มีโอกาสนำเชอื้ จากภายนอกมาสู่ผู้สูงอายุ อีกท้ังการจำกัดบรเิ วณให้ผู้สูงอายุ
อยู่แต่ในบ้านเป็นเวลานานติดต่อกันหลายเดือน อาจส่งผลให้สภาพรา่ งกายและสมองของผู้สูงอายุ
ถดถอยลงจนเกิดภาวะพึ่งพิงในระยะยาว รวมทั้งเกิดความเครยี ด ทั้งหมดน้ีจะส่งผลกระทบกับ
ทงั้ ครอบครวั ทงั้ ในระยะสั้นและระยะยาว

62

แนวทางการดแู ลผู้สูงอายุในสถานการณ์ระบาดของโรคโควดิ 19

สำหรบั แนวทางในการดแู ลผสู้ งู อายใุ นสถานการณร์ ะบาดของโรคโควดิ 19 เพอื่ ปอ้ งกนั เชอ้ื โควดิ 19
ไม่ให้แพรส่ ู่ผู้สูงอายุ มีดังนี้

 ผู้ท่ีเส่ียงติดเชอ้ื เชน่ มีประวตั ิสัมผัสใกล้ชดิ กับผู้ปว่ ยทไี่ ด้รบั การยืนยันวา่ ติดเชอ้ื โควดิ 19
หรอื ผู้เดินทางกลับพื้นทเี่ สี่ยง หรอื แหล่งทม่ี ีการติดเชอื้ ในชุมชนในวงกวา้ งทกุ รายต้องแยกตัวออกจาก
ผู้อื่นและไม่เข้าไปใกล้ชดิ หรอื สัมผัสผู้สูงอายุและเด็กอย่างเด็ดขาด โดยให้สังเกตอาการอย่างน้อย
14 วนั

 ห้ามไม่ให้ผู้ที่มีไข้ตัวรอ้ น หรอื มีอาการผิดปกติทางระบบ
ทางเดินหายใจอย่างใดอยา่ งหนึ่ง เชน่ ไอ เจบ็ คอ มีนํ้ามูก หายใจเรว็
หายใจเหนื่อย หายใจลำบากเข้าเยย่ี มผู้สูงอายุโดยเด็ดขาด

 งด/ลดการมาเย่ยี มจากคนนอกบ้านใหน้ ้อยท่ีสุด โดยแนะนำให้ใชก้ ารเย่ยี มทางโทรศัพท์
หรอื สื่อโซเชยี่ ลออนไลน์ต่างๆ แทน

 ในขณะเขา้ เย่ยี มผสู้ ูงอายุ ลา้ งมอื ใหส้ ะอาดและใส่หน้ากากอนามยั ทกุ ครง้ั ลดการเขา้ ใกล้
หรอื สัมผัสกับผู้สูงอายุลงเหลือเทา่ ทจ่ี ำเป็น โดยรกั ษาระยะห่างอยา่ งน้อย 2 เมตร

63

 ควรจดั ใหม้ ผี ดู้ แู ลหลกั คนเดยี ว โดยเลอื กคนทส่ี ามารถอยบู่ า้ นได้มากและจำเปน็ ต้องออกไป
นอกบ้านน้อยท่ีสุดแต่สามารถสลับสับเปล่ียนผู้ดูแลหลักได้แต่ไม่ควรเปลี่ยนบ่อย และต้องแน่ใจว่า
ผู้จะมาเป็นผู้ดูแลหลักคนใหม่ต้องไม่ใชผ่ ู้ทเ่ี สี่ยงติดเชอื้ ดังทไ่ี ด้กล่าวมาแล้ว

 ระหว่างมีการระบาด ทงั้ ผู้ดูแลหลักและผู้สูงอายุควรเก็บตัวอยูแ่ ต่ในบา้ นให้มากทส่ี ุด
 ท้ังผู้ดูแลหลักและผู้สูงอายุควรหลีกเล่ียงการคลุกคลีกับเด็ก (เด็กมักจะไปใกล้ชิด
กับผู้สูงอายุและเด็กอาจไม่เขา้ ใจวธิ แี ละขาดความระมัดระวังในการป้องกัน)
 หากผู้สูงอายุหรอื ผู้ดูแลต้องออกนอกบ้าน ควรเลือกเวลาออกจากบ้านทไ่ี ม่เจอกับความ
แออัด หลีกเลี่ยงการใชข้ นส่งสาธารณะและการไปในที่แออัด ต้องรบี ทำธุระให้เสรจ็ โดยเรว็ ให้สวม
หน้ากากอนามัยทุกครง้ั พกแอลกอฮอล์เจลไปด้วย โดยทำความสะอาดมือทุกครง้ั หลังจับสิ่งของ
และก่อนเขา้ บา้ น
 ผู้สูงอายุหรอื ผู้ดแู ลเม่ือกลับถึงบา้ น ควรอาบน้ําสระผมทำความสะอาดรา่ งกายและของใช้
ทตี่ ิดตัวกลับมาจากนอกบ้าน เปล่ียนเสื้อผ้าใหม่ทนั ทกี ่อนไปสัมผัสใกล้ชดิ กับผู้สูงอายุคนอ่ืนๆ
 หากผู้สูงอายุต้องไปพบแพทย์ตามนัด ในกรณีท่ีอาการคงที่และผลการตรวจล่าสุดปกติ
ใหต้ ิดต่อโรงพยาบาลเพอ่ื เลอ่ื นนดั หรอื ใหค้ นไปรบั ยาแทนหรอื รบั ยาใกลบ้ า้ น สว่ นกรณที อี่ าการแยล่ งหรอื
ผลการตรวจลา่ สุดผดิ ปกติควรปรกึ ษาแพทยห์ รอื พยาบาลเพอ่ื นัดหมายไปตรวจด้วยชอ่ งทางทป่ี ลอดภัย
ทส่ี ุด โดยให้ผู้สูงอายุสวมหน้ากากอนามัยคลมุ ผ้าทตี่ ัวผู้สูงอายุให้มิดชดิ และเม่ือกลับถึงบา้ น ให้อาบน้ํา
สระผม ทำความสะอาดรา่ งกายและของใชท้ ต่ี ิดตัวกลบั มาจากนอกบา้ น เปลยี่ นเส้ือผา้ ใหมแ่ ละซกั เส้ือผา้
และผ้าคลุมทนั ที
 ล้างมือด้วยการฟอกสบู่อย่างน้อย 20 วนิ าที แล้วล้างออกด้วยน้ําสะอาด หรอื ทำความ
สะอาดมือด้วยแอลกอฮอล์เจล โดยท้ิงไว้ให้ชุม่ ไม่แห้งเรว็ กว่า 20 วนิ าทีทุกครง้ั เมื่อกลับเข้าบ้าน
ก่อนเตรยี มอาหาร ก่อนรบั ประทานอาหาร หลังการไอจาม และหลังเขา้ ห้องนํ้าทกุ ครงั้

 หลีกเล่ียงการรบั ประทานอาหารรว่ มกัน แต่หากมีการมารว่ มรบั ประทานอาหารด้วยกัน
ควรแยกรบั ประทานของตนเอง ไมร่ บั ประทานอาหารรว่ มสำรบั หรอื ใชภ้ าชนะเดียวกัน หรอื ใชช้ อ้ นกลาง
รว่ มกัน

64

 ผู้สูงอายุควรแยกห้องพักและของใชส้ ่วนตัว หากแยกห้องไม่ได้ ควรแยกบรเิ วณท่ีนอน
ให้ห่างจากคนอ่ืนมากทสี่ ุด ทพ่ี ักอาศัยและห้องพักควรเปดิ หน้าต่างให้อากาศถ่ายเท ไมค่ วรนอนรว่ มกัน
ในห้องปิดทใ่ี ชเ้ ครอ่ ื งปรบั อากาศ

 หมน่ั ทำความสะอาดพ้นื ผวิ ทถ่ี กู สัมผสั บอ่ ยๆ ด้วยนา้ํ ยาฆา่ เชอ้ื ต่างๆ เชน่ แอลกอฮอล์ 70%
เช็ดตามสวติ ช์ไฟ ลูกบิดหรอื มือจับประตู โต๊ะ ราวจับ รโี มท โทรศัพท์ พ้ืน โถส้วม ปุ่มกดนํ้า
ชกั โครก ก๊อกนํ้า ระวังพลัดตกหกล้มโดยเฉพาะบรเิ วณพื้นทเ่ี ปียกนํ้าหรอื พื้นล่ืนทเ่ี ปน็ ผิวมัน

สังเกตอยา่ งไรว่าผู้สูงอายุติดเชอ้ื

กรณีท่ีผู้สูงอายุมีการติดเช้ือเกิดขึ้น อาการอาจไม่ชัดเจน ตรงไปตรงมา เช่น อาจไม่มีไข้
หรอื อาจมอี าการออ่ นเพลยี เบอื่ อาหาร หรอื รบั อาหารทางสายยางไมไ่ ด้ ซมึ สบั สน เฉยี บพลนั ความสามารถ
ในการชว่ ยเหลอื ตัวเองลดลงอยา่ งรวดเรว็ ควรรบี ปรกึ ษาแพทย์ เพราะมคี วามเส่ียงสูงทอ่ี าการจะรนุ แรง
มากกวา่ ในวัยอ่ืนๆ

จะดูแลผู้สูงอายุอย่างไรไม่ให้เกิดการถดถอยของรา่ งกาย สมอง และ เกิดความเครยี ด
ในภาวะท่ีผู้สูงอายุต้องเก็บตัวอยู่กับบ้าน โดยยึดหลัก 5 อ. ได้แก่ อาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์
เอนกายพักผ่อน ออกหา่ งสังคมนอกบ้าน ดังนี้

 อาหาร รบั ประทานอาหารทส่ี ะอาดถกู สุขลักษณะปรุงสุกใหม่ๆ ไม่รบั ประทานอาหารทหี่ วาน
หรอื เค็มเกินไป เน้นอาหารที่มีโปรตีนสูง เสรมิ ภูมิคุ้มกัน และควรให้รบั ประทานอาหารท่ีหลากหลาย
ครบ 5 หมู่ เพื่อให้ได้รบั สารอาหารทค่ี รบถ้วนตามความต้องการของรา่ งกายและสมอง

65

 ออกกำลังกาย ชวนผู้สูงอายุออกกำลังกายด้วยท่าง่ายๆ เชน่ การเดิน หรอื แกว่งแขน
ออกกำลังกายในบ้านอย่างสม่ําเสมอ อยา่ งน้อยสัปดาห์ละ 5 วนั วันละ 30 - 60 นาที หรอื เทา่ ทท่ี ำได้
ตามสภาพของผู้สูงอายุ

 อารมณ์ หยุดรบั ข่าวสารท่ีมากเกินไป โดยจำกัดการติดตามขอ้ มูลประมาณวนั ละ 2 ครงั้
ในตอนเชา้ และตอนเย็นหรอื ตอนกลางคืน เพ่ือป้องกันภาวะวติ กกังวลจากการรบั ข่าวสารมากเกินไป
ไม่ควรกังวลหรอื ตระหนกกับข่าวรา้ ยให้มาก ผู้สูงอายุคือผู้ที่ผ่านความยากลำบากและโรคระบาด
รา้ ยแรงต่างๆ มาแล้ว ทา่ นจะเป็นผู้ให้หลักคิดแก่ลูกหลานได้ปรกึ ษาผู้รูใ้ จหรอื ไว้ใจได้ เชน่ ครอบครวั
ลูกหลาน ญาติ เพื่อนๆ เพื่อระบายความไม่สบายใจ ความกังวลและความกลัวเก่ียวกับเหตุการณ์
ทเ่ี กิดขึน้ การทำกิจกรรมทผี่ ู้สูงอายุชน่ื ชอบ มีความถนัด มีความภูมิใจ เชน่ ทำอาหาร เล่นดนตร ีวาดรูป
อ่านหนังสือ ดูโทรทศั น์ ปลูกต้นไม้ ทำสวน เป็นต้น หัวใจสำคัญทสี่ ุด คือ ต้องรูก้ ่อนวา่ ผู้สูงอายุในบ้าน
ของเราชอบอะไรแล้ว หากิจกรรมท่ีสอดคล้องกับท่ีท่านชนื่ ชอบ สรา้ งความสุขให้ตนเองและสมาชกิ
ในครอบครวั ทำส่ิงท่ีเพลิดเพลินและมีความสุข หากยังไม่ได้ผลให้ใชเ้ ทคนิคจดั การความเครยี ด เชน่
การฝึกหายใจคลายเครยี ด การผ่อนคลายกล้ามเนื้อ การนวดคลายเครยี ดด้วยตนเอง หลีกเล่ียง
การดื่มสุรา ยาเสพติด โทรปรกึ ษาสายด่วนกรมสุขภาพจิต โทร. 1323 ถ้าพบว่ามีความผิดปกติ
ด้านอารมณ์ หงดุ หงดิ ฉนุ เฉียว โกรธงา่ ย สมาธไิ ม่ดี มคี วามคิดในแงล่ บ หมกมนุ่ แต่เรอ่ ื งการระบาด และ
กลัววา่ ตนเองจะติดเชอ้ื นอนไม่หลับ ต้องพึ่งเหล้า บุหร่ ียาและยาเสพติดมากขึน้

 เอนกายพกั ผอ่ น ผสู้ งู อายตุ อ้ งพกั ผอ่ นใหเ้ พยี งพอ การนอนสำคญั มาก ควรใหน้ อนประมาณ
ไม่เกิน 3 ทมุ่ เพ่ือให้พักผ่อนได้เต็มทยี่ าวนาน นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ 7 - 9 ชวั่ โมง/วัน

 ออกห่างสังคมนอกบ้าน หากกังวลใจหรอื มีอาการสงสัยว่าเสี่ยงต่อโรคติดเชอื้ โควดิ 19
ให้โทรศัพทส์ ายด่วนกรมควบคุมโรค 1422

แหล่งข้อมูล : กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

66

67

68

69

ภาคผนวก

จรยิ ธรรมผู้ดแู ลผู้สูงอายุ

จรยิ ธรรมผู้ดูแลผู้สูงอายุ

ผู้สูงอายุเป็นผู้ที่ต้องการการดูแล ความเอาใจใส่จากลูกหลานคนรอบข้างด้วยความรูส้ ึกท่ีดี
มีน้ําใจ ใส่ใจดูแลด้วยความเต็มใจ ดังน้ันผู้ดูแลผู้สูงอายุควรจะมีจรยิ ธรรมหรอื หลักธรรมะประจำใจ
ดังนี้

จรยิ ธรรม 8 ข้อ ของผู้ดูแลผู้สูงอายุ

 มีความรบั ผิดชอบต่อหน้าท่ี บทบาทการดูแลผู้สูงอายุ ด้วยความเขา้ ใจ เต็มใจ ให้บรกิ าร

เต็มความสามารถ

 มีความซอ่ื สัตย์ ด้วยการประพฤติปฏิบัติทต่ี รงไปตรงมาทงั้ ทางกาย วาจา และใจ
 มีความกตัญญูกตเวที หมายถึง การรูค้ ุณ และตอบแทนคุณต่อผู้สูงอายุ ผู้ว่าจ้าง

เคารพในสิทธขิ องผู้สูงอายุ

 มีระเบียบวนิ ัย เปน็ การควบคุมความประพฤติ การกระทำทถี่ ูกต้องเหมาะสม
 มีความเสียสละ ละความเห็นแก่ตัว รูจ้ กั แบ่งปันผู้อ่ืนเทา่ ทจ่ี ะทำได้เต็มความสามารถ
 มีความอุตสาหะ ความพยายามอย่างเต็มกำลัง เพื่อให้งานสำเรจ็ ด้วยดี มีความขยัน

อดทน ไม่ทอ้ แท้

 มคี วามเมตตากรณุ าปฏบิ ตั หิ นา้ ทดี่ ว้ ยความจรงิ ใจมคี วามรกั ความสงสารความเหน็ อกเหน็ ใจ

ปรารถนาดีต่อผู้สูงอายุ

71

 เหน็ คณุ คา่ ความเปน็ มนษุ ย์ ความมศี กั ด์ิศรขี องผสู้ งู อายดุ ้วยการปฏบิ ตั ิใหเ้ กยี รติตระหนกั ถงึ

คุณค่าของผู้สูงอายุทม่ี ีศักดิ์ศร ีและความภาคภูมิใจ โดย
 ให้ความเคารพยกยอ่ ง
 ยอมรบั ความสูงอายุวา่ เปล่ียนแปลงตามวงจรชวี ติ ของมนุษย์ แตกต่างจากบุคคลอ่ืน
 ยอมรบั ความคิดเห็นหรอื ความต้องการของผู้สูงอายุ
 ปฏิบัติต่อผู้สูงอายุให้ได้รบั บรกิ ารด้านสุขภาพอนามัยที่มีคุณภาพ เท่าเทียมกับ
บุคคลวัยอ่ืนๆ

ผู้ดแู ลผู้สูงอายุควรมีหลักธรรมประจำใจ ได้แก่

 เมตตา คือ ความรกั ปรารถนาให้ผู้สูงอายุมีความสุข
 กรณุ า คือ ความปรารถนาทจ่ี ะชว่ ยเหลือให้เขาพ้นทกุ ข์ ชว่ ยให้ทเุ ลาจากความเจบ็ ปวด ทรมาน
 มุทิตา คือ ความรูส้ ึกพลอยยนิ ดี เมื่อมีอาการดีขึน้ ชว่ ยให้สุขสบายยิง่ ดี
 อุเบกขา คือ การรูจ้ กั วางเฉย ไม่ล่วงลา้ํ เกินไปจนทำให้รูส้ ึกอึดอัด หรอื เปน็ การก้าวก่ายสิทธิ

ส่วนบุคคล

 ศึกษาหาความรู้ และติดตามความก้าวหน้าทางวชิ าการ ทั้งด้านที่เก่ียวกับผู้สูงอายุ

ด้านจรยิ ธรรม และด้านอื่นๆ

 รกั และศรทั ธาในวชิ าชพี เห็นคุณค่าของวชิ าชพี วา่ เป็นวชิ าชพี ทม่ี ีประโยชน์แก่เพื่อนมนุษย์
 ตระหนักถึงความสำคัญของจรรยาบรรณวชิ าชพี และรบั ผิดชอบต่อข้อบญั ญัติในจรรยาบรรณ

บทบาทและหน้าท่ีของผู้ดแู ลผู้สูงอายุ

 ให้การดูแลผู้สูงอายุให้ได้รบั ความสุขสบาย ปลอดภัย
 ให้การชว่ ยเหลือในการทำกิจกรรมต่างๆ
 ใหก้ ารประคบั ประคอง การดแู ลผสู้ งู อายใุ หม้ กี ารอยรู่ อดปลอดภยั ยาวนานขนึ้ การประคบั ประคอง

ทางด้านรา่ งกาย และจติ ใจ

 ให้การสนับสนนุ ส่งเสรมิ ผู้สูงอายุทำกิจกรรมต่างๆ ได้ด้วยตนเองตามความสามารถทม่ี ีอยู่

ให้คำชมเชย ยกยอ่ ง

 เป็นผู้ประสานงาน สื่อสาร สรา้ งความเข้าใจ เชอ่ื มโยงระหว่างบุตรหลาน ญาติมิตรกับ

ผู้สูงอายุ

72

สทิ ธแิ ละแหลง่ ประโยชน์ ควทร่ี รู้
สำหรบั ผสู้ งู อายแุ ละครอบครวั

สิทธไิ ด้รบั การคุ้มครอง ส่ิงท่ีผู้สูงอายุได้รบั แหล่งติดต่อประสานงาน/
การส่งเสรมิ เบอรโ์ ทรศัพท์

และการสนับสนุน  กรมโยธาธกิ ารและผังเมือง
กระทรวงมหาดไทย
การอํานวยความสะดวก  การจดั สภาพแวดล้อมทเี่ หมาะสมสําหรบั โทรศัพท์ : 0 2299 4323
และความปลอดภัยในอาคาร ผู้สูงอายุ
 สํานักส่งเสรมิ การพัฒนา
สถานท่ี ยานพาหนะ  การดูแลชว่ ยเหลือจากเจา้ หน้าที่ เศรษฐกิจ สังคม และการมี
บรกิ ารสาธารณะอ่ืน  การบรกิ ารสะดวก รวดเรว็ ปลอดภัย ส่วนรว่ ม กระทรวงมหาดไทย
โทรศัพท์ : 0 2241 9000
 การจดั พาหนะอํานวยความสะดวก ต่อ 4131 - 4135
สําหรบั ผู้สูงอายุ www.moi.go.th

 สํานักงานการสงเคราะห์
และสวสั ดิภาพสังคม
กรุงเทพมหานคร
โทรศัพท์ : 0 2245 5166
www.bangkok.go.th

 สํานักงานปลัดกระทรวง
คมนาคม
โทรศัพท์ : 0 2283 3077,
0 2283 3069
www.mot.go.th

 เมืองพัทยา
โทรศัพท์ : 0 3825 3260
www.pattaya.go.th

 กรมกิจการผู้สูงอายุ
กระทรวงการพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนษุ ย์
โทรศัพท์ : 0 2642 4354
www.dop.go.th

 สำนักอนามัยสิ่งแวดล้อม
กรมอนามัย
กระทรวงสาธารณสุข
โทรศัพท์ : 0 2590 4257
https://env.anamai.
moph.go.th/

73

สิทธไิ ด้รบั การคุ้มครอง ส่ิงท่ีผู้สูงอายุได้รบั แหล่งติดต่อประสานงาน/
การส่งเสรมิ เบอรโ์ ทรศัพท์

และการสนับสนุน

การชว่ ยเหลือผู้สูงอายุ  การให้คําแนะนํา ปรกึ ษา และให้ความ  สํานักอัยการสูงสุด
ซงึ่ ได้รบั อันตราย ชว่ ยเหลือ โทรศัพท์ : 0 2141 2726
www.ago.go.th
จากการถูกทารุณกรรม  กรณีผู้สูงอายุทถ่ี ูกทารุณกรรม แสวงหา
หรอื ถูกแสวงหาประโยชน์ ประโยชน์โดยมิชอบด้วย กฎหมายและ  กรมคุ้มครองสิทธแิ ละเสรภี าพ
โดยมิชอบด้วยกฎหมาย ถูกทอดทงิ้ จะได้รบั การชว่ ยเหลือตาม กระทรวงยุติธรรม
ประกาศกระทรวงการพัฒนาสังคมและ โทรศัพท์ : 0 2502 8221,
หรอื ถูกทอดทงิ้ ความมั่นคงของมนษุ ย์ 0 2502 8191
www.rlpd.moj.go.th

 สํานักงานตํารวจแห่งชาติ
โทรศัพท์ : 0 2251 4730
www.royalthaipolice.go.th

 กรมกิจการผู้สูงอายุ
กระทรวงการพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนษุ ย์
โทรศัพท์ : 0 2642 4305,
0 2642 4306
www.dop.go.th

การให้คําแนะนํา ปรกึ ษา  การให้คําแนะนํา ปรกึ ษา และให้ความ  กรมคุ้มครองสิทธแิ ละเสรภี าพ
ดําเนินการอ่ืนๆ ทเ่ี ก่ียวขอ้ ง ชว่ ยเหลือ กระทรวงยุติธรรม
โทรศัพท์ : 0 2502 8221,
ในทางคดี และในทาง  กรณีผู้สูงอายุทถี่ ูกทารุณกรรม แสวงหา 0 2502 8191
การแก้ไขปญั หาครอบครวั ประโยชน์โดยมิชอบด้วย กฎหมายและ www.rlpd.moj.go.th
ถูกทอดทงิ้ จะได้รบั การชว่ ยเหลือตาม
ประกาศกระทรวงการพัฒนาสังคมและ  กรมกิจการผู้สูงอายุ
ความมั่นคงของมนษุ ย์ กระทรวงการพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนษุ ย์
โทรศัพท์ : 0 2642 4305,
0 2642 4306
www.dop.go.th

การชว่ ยเหลือด้านทพี่ ักอาศัย กรณีผสู้ ูงอายุทเ่ี ดือดรอ้ นจะได้รบั การชว่ ยเหลอื  กรมกิจการผู้สูงอายุ

อาหารและเครอ่ ื งน่งุ ห่ม ตามประกาศกระทรวงการพัฒนาสังคมและ กระทรวงการพัฒนาสังคม

ให้ตามความจาํ เป็น ความม่ันคงของมนษุ ย์ เรอ่ ื ง กําหนดหลักเกณฑ์ และความมั่นคงของมนษุ ย์

อย่างทวั่ ถึง วธิ กี ารและเงอ่ ื นไขการคมุ้ ครองการสง่ เสรมิ และ โทรศัพท์ : 0 2642 4305,
การสนับสนนุ การจดั ทพ่ี กั อาศัย อาหาร เครอ่ ื ง- 0 2642 4306

น่มุ ห่มให้ผู้สูงอายุตามความจาํ เปน็ อยา่ งทวั่ ถึง www.dop.go.th

74

สิทธไิ ด้รบั การคุ้มครอง ส่ิงท่ีผู้สูงอายุได้รบั แหล่งติดต่อประสานงาน/
การส่งเสรมิ เบอรโ์ ทรศัพท์

และการสนับสนุน

 สำนักส่งเสรมิ การพัฒนา
เศรษฐกิจ สังคม และการมี
ส่วนรว่ ม กระทรวงมหาดไทย
โทรศัพท์ : 0 2241 9000
ต่อ 4131 - 4135

การชว่ ยเหลือ ผสู้ งู อายซุ งึ่ มคี ณุ สมบตั ิตามหลกั เกณฑ์สญั ชาติไทย  สํานักส่งเสรมิ การพัฒนา
เงนิ เบีย้ ยังชพี
ไมเ่ ปน็ ผไู้ ด้รบั สวสั ดิการหรอื สิทธปิ ระโยชนอ์ นื่ ใด เศรษฐกิจ สังคม และการมี

จากหน่วยงานของรฐั รฐั วสิ าหกิจ หรอื องค์กร ส่วนรว่ ม กระทรวงมหาดไทย

ปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ที่ได้จดั ให้อย่าง โทรศัพท์ : 0 2241 9000

เปน็ ประจาํ จะได้รบั การชว่ ยเหลอื เงนิ เบย้ี ยงั ชพี ต่อ 4131 - 4135

เปน็ รายเดือนตลอดชวี ติ โดยแบง่ ตามชว่ งอายุ www.moi.go.th

แบบขัน้ บันได  เมืองพัทยา

โทรศัพท์ : 0 3825 3260

www.pattaya.go.th

 สํานักงานการสงเคราะห์

และสวัสดิภาพสังคม

กรุงเทพมหานคร

โทรศัพท์ : 0 2245 5166

www.bangkok.go.th

 กรมกิจการผู้สูงอายุ

กระทรวงการพัฒนาสังคม

และความมั่นคงของมนษุ ย์

โทรศัพท์ : 0 2642 4305,

0 2642 4306

www.dop.go.th

 กรมส่งเสรมิ การปกครอง

ทอ้ งถิ่น ถนนนครราชสีมา

แขวงดุสิต เขตดุสิต

กรุงเทพ 10300

โทรศัพทก์ ลาง สถ.

0 2241 9000

75

สิทธไิ ด้รบั การคุ้มครอง ส่ิงท่ีผู้สูงอายุได้รบั แหล่งติดต่อประสานงาน/
การส่งเสรมิ เบอรโ์ ทรศัพท์

และการสนับสนุน

กองทนุ ระบบ ผู้สูงอายุ 60 ปขี ึน้ ไป มีสิทธหิ ลักประกันสุขภาพ  สำนักงานหลักประกันสุขภาพ
การดูแลระยะยาว
ด้านสาธารณสุขสำหรบั แห่งชาติ มีภาวะพึ่งพิง คะแนนประเมินความ แห่งชาติ
ผู้สูงอายุทม่ี ีภาวะพึ่งพิง
(Long Term Care : LTC) สามารถในการดำเนินชวี ติ ประจำวันตามดัชนี https://www.nhso.go.th/

บารเ์ ธลเอดีแอล (Barthel ADL index) เทา่ กับ  กรมส่งเสรมิ การปกครอง

หรอื น้อยกว่า 11 คะแนน จะได้รบั บรกิ ารด้าน ทอ้ งถิ่น ถนนนครราชสีมา

สาธารณสุขตามชุดสิทธปิ ระโยชน์โดยเชอื่ มโยง แขวงดุสิต เขตดุสิต

กับบรกิ ารทางสังคมโดยการมีส่วนรว่ มของ กรุงเทพฯ 10300

ทกุ ภาคส่วน โทรศัพทก์ ลาง สถ.

0 2241 9000

 ศูนยพ์ ัฒนาคุณภาพชวี ติ

ผู้สูงอายุฯ ทสี่ ังกัดหน่วยงาน

องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิ่น

ในแต่ละพื้นท่ี

 กรมส่งเสรมิ การปกครอง

ทอ้ งถิ่น ถนนนครราชสีมา

แขวงดุสิต เขตดุสิต

กรุงเทพฯ 10300

โทรศัพทก์ ลาง สถ.

0 2241 9000

 หน่วยบรกิ ารประจำ

ระดับปฐมภูมิ (รพ. สต.)

สำนักงานปลัด

กระทรวงสาธารณสุข

กระทรวงสาธารณสุข

ระบบส่งต่อ/ ผู้สูงอายุ 60 ปีขนึ้ ไป มีสิทธไิ ด้รบั  สถาบันการแพทยฉ์ กุ เฉิน
การบรกิ ารฉกุ เฉิน แห่งชาติ
โทรศัพท์ : 0 2872 1600
https://www.niems.go.th/
1/Home/Main

 สายด่วน 1669

76

คู่มือการเรยี นรู้

การส่งเสรมิ สุขภาพและป้องกันโรคท่ีจำเปน็
สำหรบั ผู้สูงอายุ

ท่ีปรกึ ษา ปลัดกระทรวงสาธารณสุข
เลขาธกิ ารราชวทิ ยาลัยจุฬาภรณ์
นายแพทย์เกียรติภูมิ วงศ์รจติ ผู้ชว่ ยเลขาธกิ ารราชวทิ ยาลัยจุฬาภรณ์
ศาสตราจารย์นายแพทย์นิธิ มหานนท์ ทป่ี รกึ ษา/รกั ษาการหัวหน้าฝ่ายศูนยพ์ ัฒนาความรว่ มมือ
แพทยห์ ญงิ ประนอม คำเท่ียง ด้านบรกิ ารทางการแพทย์และภาคีเครอื ข่าย
นายแพทยพ์ ิศิษฐ์ ศรปี ระเสรฐิ อธบิ ดีกรมสนับสนนุ บรกิ ารสุขภาพ
สาธารณสุขนิเทศก์ เขตสุขภาพท่ี 4
นายแพทยธ์ เรศ กรษั นัยรววิ งค์ รองอธบิ ดีกรมสนับสนุนบรกิ ารสุขภาพ
นายแพทยส์ มยศ ศรจี ารนัย ผู้อำนวยการสถาบันเวชศาสตรส์ มเด็จพระสังฆราชญาณสังวร
นายแพทย์ภานุวฒั น์ ปานเกตุ เพ่ือผู้สูงอายุ กรมการแพทย์
นายแพทยส์ กานต์ บุนนาค รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลเพชรบูรณ์ จงั หวัดเพชรบูรณ์
ผู้อำนวยการโรงพยาบาลทา่ วงุ้ จงั หวัดลพบุร ี
แพทยห์ ญงิ ดวงดาว ศรยี ากูล รองผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนระบบสุขภาพปฐมภูมิ
นายแพทย์สันติ ลาภเบญจกุล สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข
นายแพทย์โกเมนทร์ ทิวทอง ผู้อำนวยการกองสนับสนนุ สุขภาพภาคประชาชน
กรมสนับสนนุ บรกิ ารสุขภาพ
จรสั รชั กุล
ผู้ชว่ ยอธบิ ดีกรมสนับสนุนบรกิ ารสุขภาพ
บรรณาธกิ าร กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน

นายแพทยอ์ ัครพล คุรศุ าสตรา กองสถานประกอบการเพ่ือสุขภาพ
สุธาทิพย์ จนั ทรกั ษ์ กองสนับสนนุ สุขภาพภาคประชาชน
นักวชิ าการอิสระ
คณะผู้จดั ทำ กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน

กระทรวงสาธารณสุข
ชยั ณรงค์ สังขจ์ า่ ง
วรารตั น์ กิจพจน์
อมรศร ี ยอดคำ
ดิเรก นาคอ่อน

77

รตี สงวนรตั น์ กองสนับสนนุ สุขภาพภาคประชาชน
อำพล มุ่งคิด กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน
จริ ชั ญา ทองคำพานิช กองสนับสนนุ สุขภาพภาคประชาชน
ทองดี มุ่งดี สำนักสนับสนนุ ระบบสุขภาพปฐมภูมิ
ณิชาภา มุจนาภูนนท์ ภาคประชาชน
ยุทธพงษ์ ขวญั ชน้ื กองสุขศึกษา
ศุภคนิจ วษิ ณุพงษ์พร กองสุขศึกษา
ศศิจรญิ ญา อำม์พรพันธ์ กองสุขศึกษา
สุภัชญา ยศประกอบ กองสุขศึกษา
วนิ ัย ชยั ศริ กองสุขศึกษา
นิพา ศรชี า้ ง กองป้องกันการบาดเจบ็ กรมควบคุมโรค
อรษิ า ไทรสงค์ กองป้องกันการบาดเจบ็ กรมควบคุมโรค
รชั นี บุญเรอื งศรี สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย
สมคิด สุรยิ วรรณ สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย
อรวรรณี อนันตรสุชาติ สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย
ทันตแพทย์พูลฤกษ์ โสภารตั น์ สำนักทนั ตสาธารณสุข กรมอนามัย
แคทธยิ า โฆษร สำนักโภชนาการ กรมอนามัย
ชยั รชั ต์ จนั ทรต์ รี กองกิจกรรมทางกายเพ่ือสุขภาพ กรมอนามัย
แพทยห์ ญงิ ดวงจติ ร สมิทธน์ิ ราเศรษฐ์ สถาบันสิรนิ ธรเพ่ือการฟ้ ืนฟูสมรรถภาพทางการแพทย์แห่งชาติ
พงางาม พงศ์จตุรวทิ ย์ สถาบนั เวชศาสตรส์ มเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพอ่ื ผสู้ ูงอายุ
กรมการแพทย์
อรวรรณ์ คูหา สถาบนั เวชศาสตรส์ มเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพอ่ื ผสู้ ูงอายุ
กรมการแพทย์
ณัฐกาญจน์ ศรสี ำอางค์ กองบรหิ ารการสาธารณสุข
อารรี ตั น์ ชาวววิ ฒั น์ กองบรหิ ารการสาธารณสุข
สุจติ ตา ทักขะทิน กองบรหิ ารการสาธารณสุข
ปรดี า สาราลักษณ์ โรงพยาบาลตรงั

สถาบันเทคโนโลยพี ระจอมเกล้าเจา้ คุณทหารลาดกระบัง
ผู้ชว่ ยศาสตราจารย์ ดร.อรณุ ี ลายธรี ะพงศ์ ผู้เชย่ี วชาญด้านงานวจิ ยั และนวตั กรรม
ทันตแพทย์ ดร.ยศกฤต หล่อชยั วัฒนา อาจารยป์ ระจำคณะทนั ตแพทย์ศาสตร์

78



บนั ทึกกิจกรรมดแู ลผู้สูงอายุ
80



ดู แ ล ใ ส่ ใ จ

ผู้สูงวยั แขง็ แรง