คู่มือครูชุดการเรียนรู้เรื่องวงจรไฟฟ้า

Scie
nce
ไฟฟ้าน่ารู้

คู่มือชุดการเรียนรู้
เรื่องวงจรไฟฟ้ า







วิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6
เรื่องแรงไฟฟ้ าและวงจรไฟฟ้ า
จัดทำโด
ย

นางมยุเรศ จิโน
ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะชำนาญการ

โรงเรียนบ้านแม่อ้อใน
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาป
ระถมศึกษาเชียงใหม่เขต 3

สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขึ้นพื้นฐาน

กระทรวงศึกษาธิการ

คำนำ

ชุดการเรียนรู้เรื่องวงจรไฟฟ้าฉบับนี้ประกอบด้วย หนังสือ

ประกอบกันจำนวน 3 เล่ม เพื่อใช้ในการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการ

เรียนรู้ตามมาตรฐานและตัวชี้วัดในเรื่องวงจรไฟฟ้า ผู้จัดทำขอ

ขอบพระคุณท่านผู้บริหาร เพื่อนครูที่ให้กำลังใจและให้การชี้แนะ

เพื่อการปรับปรุงแก้ไขชุดแบบฝึกนี้ให้มีความสมบูรณ์และมีข้อผิด

พลาดน้อยที่สุด หวังเป็นอย่างยิ่งว่าชุดการเรียนรู้นี้จะเป็นประโยชน์ยิ่ง

แก่ผู้เรียน และเพื่อนครูในกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่

สนใจหากมีข้อผิดพลาดประการใดต้องขออภัยมาณ ที่นี้ด้วย

นางมยุเรศ จิโน
ผู้จัดทำ

สารบัญ

ชุดการเรียนรู้เรื่องวงจรไฟฟ้า ฉบับนี้ประกอบด้วย หนังสือประกอบกัน

จำนวน 3 เล่ม ได้แก่

เล่มทีี่ 1 เรื่องวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย และการเขียนแผนภาพวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย
เล่มที่ 2 เรื่องการต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรม และแบบขนาน
เล่มที่ 3 เรื่องการต่อหลอดไฟฟ้าแบบอนุกรมและแบบขนาน

นางมยุเรศ จิโน
ผู้จัดทำ

ภาคผนวก

เฉลยแบบทดสอบก่อนและหลังเรียน วงจรไฟฟ้า

เล่มที่ 1 วงจรไฟฟ้าและการเขียนแผนภาพ KRUNONG และการเขียนแผนภาพ

SCIENCE

คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงหนึ่งคำตอบ
1.อุปกรณ์ในข้อใดทำหน้าที่จ่ายพลังงานไฟฟ้าในวงจรไฟฟ้า

ก. ข. ค. ง.

2.บอยต้องการประดิษฐ์อุปกรณ์ให้แสงสว่างอย่างง่าย อุปกรณ์ที่บอยไม่จำต้องใช้คือ

ข้อใด

ก. มอเตอร์ ข. เซลล์ไฟฟ้า ค. หลอดไฟ ง. สายไฟ
3.

ข้อใดเป็นแผนภาพวงจรไฟฟ้าของการต่อวงจรไฟฟ้าดังรูป
ก. ข.

ค. ง.

6 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

เฉลยแบบทดสอบก่อนและหลังเรียน วงจรไฟฟ้า

เล่มที่ 1 วงจรไฟฟ้าและการเขียนแผนภาพ KRUNONG และการเขียนแผนภาพ

4.แผนภาพวงจรไฟฟ้าในข้อใด ทำให้หลอดไฟสว่าง SCIENCE
ก. ข.

ค. ง.

5. อุปกรณ์ในข้อใดทำหน้าที่เช่นเดียวกับอุปกรณ์ดังรูป

ก. ข. ค. ง.

6. นโมต้องการศึกษาส่วนประกอบของพัดลมตั้งโต๊ะ จึงนำพัดลมตั้งโต๊ะมาแยกส่วน

ประกอบ ส่วนประกอบใดที่นโมจะไม่พบในพัดลมตั้งโต๊ะ

ก. สายไฟ
ข. ออดไฟฟ้า
ค. มอเตอร์
ง. สวิตช์

7 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

เฉลยแบบทดสอบก่อนและหลังเรียน วงจรไฟฟ้า

เล่มที่ 1 วงจรไฟฟ้าและการเขียนแผนภาพ KRUNONG และการเขียนแผนภาพ

7. SCIENCE

ข้อใดเป็นแผนภาพวงจรไฟฟ้าของการต่อวงจรไฟฟ้าดังรูป ง.
ก. ข. ค.

8.A B และ C คืออะไร ตามลำดับ

ก. หลอดไฟฟ้า แบตเตอรี่ เซลล์ไฟฟ้า

ข. หลอดไฟฟ้า สายไฟฟ้า เซลล์ไฟฟ้า

ค. หลอดไฟฟ้า เซลล์ไฟฟ้า ถ่านไฟฉาย

ง. เครื่องใช้ไฟฟ้า เซลล์ไฟฟ้า มอเตอร์ไฟฟ้า

9. จากภาพข้อ 8. เขียนเป็นแผนภาพวงจรไฟฟ้าอย่างง่ายได้อย่างไร

ก. ข. ค. ง.

10.จากภาพหลอดไฟทั้ง 2 ดวง สว่างหรือไม่ เพราะอะไร
ก. ไม่สว่าง เพราะเป็นวงจรเปิด
ข. ไม่สว่าง เพราะเป็นวงจรปิด
ค. สว่าง เพราะเป็นวงจรเปิด
ง. สว่าง เพราะเป็นวงจรปิด

8 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

คู่มือเฉลยแบบฝึกหัดพัฒนาสมอง KRUNONG การต่อเซลล์ไฟฟ้า
เล่มที่ 2 แบบอนุกรม
SCIENCE

จงตอบคำถามต่อไปนี้
1. ในวงจรไฟฟ้า กระแสไฟฟ้าจะมีทิศทางการเคลื่อนที่อย่างไร

เคลื่อนที่จากขั้วบวก ผ่านไปที่อุปกรณ์ไฟฟ้าและเคลื่อนที่ไปหาข้ัวลบจน

ครบวงจร

2. ถ้าต้องการนำเซลล์ไฟฟ้า 2 เซลล์ มาต่อกันเพื่อให้ได้พลังงานไฟฟ้ามาก

ขึ้น จะทำได้อย่างไร

ต่อสลับขั้วบวกและลบของเซลล์ไฟฟ้าทั้งหมดไปในทิศทางเดียวกัน

และเชื่อมต่อเซลล์ไฟฟ้าทั้งหมดเป็นเส้นทางเดียวกัน
3. จงวาดรูปแผนภาพวงจรไฟฟ้าของการต่อหลอดไฟแบบอนุกรมและขนาน

แผนภาพวงจรแบบอนุกรม แผนภาพวงจรแบบขนาน

4. หลอดไฟที่ให้แสงสว่างตามจุดต่าง ๆ ภายในบ้านของเรา มีการต่อวงจร

ไฟฟ้าใน ลักษณะใด และเพราะเหตุใด

วงจรแบบขนานเพราะหากหลอดใดหลอดหนึ่งขาดหลอดอื่นจะยังคงใช้

การได้อีก
5. ในชีวิตประจำวันของนักเรียน พบเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีการต่อเซลล์ไฟฟ้า

แบบอนุกรมชนิดใดบ้าง และเหตุใดเครื่องใช้ไฟฟ้านั้นจึงต้องต่อเซลล์

ไฟฟ้าแบบอนุกรม

ถ่านไฟฉาย การต่อหลอดไฟฟ้าตามงานต่าง ๆ เพราะเมื่อเปิดสวิตช์ที่จุดเดียวก็

สามารถควบคุมทุกหลอดให้เปิด ปิดได้อย่างงายดาย

9 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน การต่อเซลล์ไฟฟ้า

เล่มที่ 2 การต่อเซลล์ไฟฟ้า แบบอนุกรมและขนาน KRUNONG แบบอนุกรมและขนาน

SCIENCE

คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงหนึ่งคำตอบ
1.ในการต่อวงจรไฟฟ้าของหลอดไฟ 1 หลอดเข้ากับถ่านไฟฉาย ถ้าใช้จำนวนถ่าน

ไฟฉายต่อกันแบบอนุกรมมากเกินไป จะเกิดเหตุการณ์ใด

ก. หลอดไฟฟ้าจะสว่างมากขึ้นเป็นเวลานาน
ข. หลอดไฟจะสว่างน้อยลง
ค. เกิดการระเบิด
ง. ไส้หลอดไฟร้อนจนขาด
2. นรงค์ต้องการต่อวงจรไฟฟ้าให้มีความสว่างของหลอดไฟเพิ่มขึ้น จะต้องจัดสิ่งใด

ให้แตกต่างกัน
ก. จำนวนหลอดไฟ
ข. ขนาดของหลอดไฟ
ค. จำนวนเซลล์ไฟฟ้า
ง. ความยาวของสาย
3.แผกน. ภาพวงจรไฟฟ้าในข้อใดแสดงการต่อเซขล.ล์ไฟฟ้าแบบขนนาน

ค. ง.

10 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน การต่อเซลล์ไฟฟ้า

เล่มที่ 2 การต่อเซลล์ไฟฟ้า แบบอนุกรมและขนาน KRUNONG แบบอนุกรมและขนาน

SCIENCE

3.จากรูป แทนหลอดไฟ ข้อใดต่อไปนี้ไม่ถูกต้อง

ก. หลอด A เสีย ไฟดับทั้งวงจร
ข. หลอด C ดับ ไฟในวงจรยังสว่างอยู่
ค. หลอด C และ D เสีย ไม่มีผลต่อไฟดวงอื่น
ง. หลอด B ดับ A และ C ยังคงสว่างอยู่
5.

ภาพใดหลอดไฟฟ้าจะสว่างที่สุด
ก. ภาพที่ 1 ข. ภาพที่ 2 ค. ภาพที่ 3 ง. ภาพที่ 2,3

6.การต่อไฟฟ้าแบบอนุกรมมีข้อดียังไง
ก. ปลอดภัย
ข. ไฟฟ้าในวงจรเดินไม่สะดวก
ค. ต้องใช้อุปกรณ์ในการต่อน้อย
ง. ช่วยทำให้ในวงจรมีกระแสไฟฟ้าเพิ่มมากขึ้น

7.ข้อใดถูกต้อง เมื่อต่อเซล์ไฟฟ้าแบบอนุกรมเรียบร้อยแล้ว ทำให้หลอดไฟสว่าง
ก. แรงดันไม่เพียงพอ
ข. หลอดไฟมีคุณภาพสูง
ค. สายไฟที่ใช้มีความยาวดี
ง. มีกระแสไฟฟ้าในปริมาณที่มากพอไหลในวงจรไฟฟ้า

11 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน การต่อเซลล์ไฟฟ้า

เล่มที่ 2 การต่อเซลล์ไฟฟ้า แบบอนุกรมและขนาน KRUNONG แบบอนุกรมและขนาน

SCIENCE

8.การต่อเซลล์ไฟฟ้าในกระบอกไฟฉายส่วนมากเป็นการต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบใด
ก. การต่อวงจรอย่างง่าย
ข. การจองวงจรแบบปิด
ค. การต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบขนาน
ง. การต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรม
9.ข้อใดกล่าวถึงการต่อเซลล์แบบอนุกรมได้ถูกต้อง
ก. หลอดไฟสว่างน้อยกว่ากว่าแบบขนานแต่อายุการใช้งานนานกว่าแบบขนาน
ข. หลอดไฟน้อยสว่างกว่าแบบขนาน และอายุการใช้งานน้อยกว่าแบบขนาน
ค. หลอดไฟสว่างมากกว่าแบบขนาน และอายุการใช้งานนานกว่าแบบขนาน
ง. หลอดไฟสว่างมากกว่าแบบขนาน แต่อายุการใช้งานน้อยกว่าถ่านหมดเร็ว
10.ข้อใดกล่าวถึงการต่อเซลล์แบบขนานได้ถูกต้อง
ก. หลอดไฟสว่างน้อยกว่าการต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรมแต่อายุการใช้งาน

ยาวนานกว่า
ข. หลอดไฟสว่างน้อยกว่าการต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรมแต่อายุการใช้งานน้อย

กว่า
ค. หลอดไฟสว่างมากกว่าการต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรม และอายุการใช้งาน

ยาวนานกว่า
ง. หลอดไฟสว่างมากกว่าการต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรมแต่อายุการใช้งานน้อย

กว่า

12 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

แบบฝึกหัดพัฒนาสมอง การต่อหลอดไฟฟ้า

KRUNONG แบบอนุกรมและขนาน

เฉลยแบบฝึกหัดพัฒนาสมอง

เล่มที่ 3 การต่อหลอดไฟฟ้า แบบอนุกรมและขนาน

จงตอบคำถามต่อไปนี้
1. การต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรมมีข้อดีและข้อจำกัดอย่างไร

ข้อดีของการต่อเซล์ไฟฟ้าแบบอนุกรม คือต่อง่าย ไฟสว่างมากกว่า

ต่อแบบขนาน ข้อจำกัดคือหากใช้เซลล์ไฟฟ้ามาเกินความจำเป็นหลอด

ไฟ้จะขาด และจะพบว่าอายุการใช้งานจะน้อยกว่าการต่อแบบขนาน

เพราะกระแสไฟจะจ่ายตรง หมดไวกว่าแบบขนาน

2. การต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบขนานมีข้อดีและข้อจำกัดอย่างไร
ข้อดีของการต่อเซล์ไฟฟ้าแบบขนาน คืออายุใช้งานได้นานกว่าการ


ต่อแบบอนุกรม ถ้าใช้เซลล์ไฟฟ้าเท่ากัน ความสว่างน้อยกว่า

13 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน การต่อหลอดไฟฟ้า

เล่มที่ 3 การต่อหลอดไฟฟ้า แบบอนุกรมและแบบขนาน KRUNONG แบบอนุกรมและขนาน

คำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกที่สุดเพียงหนึ่งคำตอบ
1.ข้อใดกล่าวถึงการต่อหลอดไฟฟ้าแบบอนุกรมได้ถูกต้อง

ก. การต่อวงจรยุ่งยากกว่าการต่อแบบขนาน
ข. ต้องใช้อุปกรณ์ในการต่อมากกว่าแบบขนาน
ค. เลือกเปิดหลอดไฟฟ้าเฉพาะดวงที่ต้องการใช้ได้
ง. เมื่อหลอดไฟฟ้าดวงหนึ่งชำรุดหลอดไฟฟ้าดวงอื่นจะดับด้วย
2.ข้อใดกล่าวถึงการต่อหลอดไฟฟ้าแบบขนานได้ถูกต้อง
ก. การต่อวงจรซับซ้อนน้อยกว่าแบบอนุกรม
ข. คือการต่อหลอดไฟฟ้าแบบเรียงต่อกัน
ค. เปิดหลอดไฟฟ้าทุกดวงในวงจรได้พร้อมกัน
ง. เมื่อถอดหลอดไฟฟ้าออก 1 ดวง หลอดไฟฟ้าดวงอื่น จะยังสว่างอยู่
3. เจมส์ทดลองต่อวงจร ดังภาพ

วงจรที่ 1 วงจรที่ 2

โดยหลอดไฟ A และ B เหมือนกันทุกประการ ข้อใดเป็นตารางแสดงการบันทึกผล

การสังเกตของเจมส์ที่ถูกต้อง

14 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน การต่อหลอดไฟฟ้า

เล่มที่ 3 การต่อหลอดไฟฟ้า แบบอนุกรมและแบบขนาน KRUNONG แบบอนุกรมและขนาน

4.จากข้อ 3 ถ้าหลอดไฟ A ไส้ขาด จะเกิดสิ่งใดขึ้นในวงจงที่ 1 และวงจรที่ 2
ก. หลอดไฟ B ในวงจรที่ 1 สว่างมากขึ้น
ข. หลอดไฟ B ในวงจรที่ 1 จะดับ
ค. หลอดไฟ B ในวงจรที่ 2 สว่างลดลง
ง. หลอดไฟ B ในวงจรที่ 2 จะดับ

5.การต่อเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านควรต่อวงจรแบบใด เพราะเหตุใด
ก. ต่อแบบอนุกรม เพราะสะดวกในการเปิดปิดอุปกรณ์ต่าง ๆ
ข. ต่อแบบอนุกรม เพราะสิ้นเปลืองพลังงานมากกว่าการต่อแบบขนาน
ค. ต่อแบบขนาน เพราะสามารถควบคุมพลังงานไฟฟ้าได้
ง. ต่อแบบขนาน เพราะเมื่ออุปกรณ์ใดชำรุด อุปกรณ์อื่นจะยังใช้งานได้

6. .จากรูป แทนหลอดไฟ ข้อใดต่อไปนี้ไม่ถูกต้อง

ก. หลอด A เสีย ไฟดับทั้งวงจร
ข. หลอด C ดับ ไฟในวงจรยังสว่างอยู่
ค. หลอด C และ D เสีย ไม่มีผลต่อไฟดวงอื่น
ง. หลอด B ดับ A และ C ยังคงสว่างอยู่
7. น้ำใสทดลองต่อวงจรไฟฟ้า ดังรูป จากนั้นเขาดึงเอาหลอดไฟออกจนเหลือเพียง 1

ดวง จะเกิดผลกับหลอดไฟที่เหลืออยู่อย่างไร

ก. ไฟดับทุกดวง
ข. ความสว่างลดลง
ค. ความสว่างเท่าเดิม
ง. ความสว่างเพิ่มขึ้น

15 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน

แบบทดสอบหลังเรียน การต่อหลอดไฟฟ้า

เล่มที่ 3 การต่อหลอดไฟฟ้า แบบอนุกรมและแบบขนาน KRUNONG แบบอนุกรมและขนาน

8.ตามแผนภาพการต่อวงจรไฟฟ้าในข้อใด ถ้าหลอด A เสีย หลอดที่เหลือยังคงสว่าง


อยู่
ก. ข.

ค. ง.

9.ทิศทางการไหลของกระแสไฟฟ้าเป็นอย่างไร
ก. ออกจากขั้ว - ไปยังขั้ว +
ข. ออกจากขั้ว + ไปยังขั้ว -
ค. ออกจากขั้ว + ไปยังขั้ว - สลับกัน
ง. ไหลไปในทิศทางเดียวกัน

10.การต่อหลอดไฟฟ้าแบบอนุกรมมีข้อจำกัดอย่างไร
ก. เปิดหลอดไฟฟ้าได้ทีละดวง
ข. การต่อวงจรไฟฟ้ามีความยุ่งยาก
ค. ต้องใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าในการต่อหลอดไฟฟ้ามากกว่าแบบขนาน
ง. หากมีหลอดไฟฟ้าชำรุดไป 1 ดวง หลอดไฟฟ้าดวงที่เหลือจะดับด้วย

1ุุ6 จัดทำโดย นางมยุเรศ จิโน