สัตว์น้ำไม่มีหระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝั่ง อำเภอสุขสำราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 45 4. หาดหินมักจะอยู่บริเวณหัวแหลมหรือบริเวณที่มีกระแสน ้ารุนแรง แต่หาด หินจะมีความแข็งแรง จึงเป็นแนวก าบังคลื่นตามธรรมชาติและช่วยลดการกัดเซาะจาก น ้าทะเลได้เป็นอย่างดีนอกจากนี ้สาหร่ายที่ขึ ้นอยู่อย่างหนาแน่นในแนวน ้าลงต ่าสุด ของหาดหิน ก็จะเป็นตัวช่วยลดความรุนแรงของคลื่นที่ปะทะเข้ามายังฝั่งด้วยเช่นกัน หาดหนิหมู่เกาะกา จังหวัดระนอง และหาดหินใกล้เคียง หาดหินที่พบได้ในอ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และหาดหินใกล้เคียง (หาดอ่าวเคยในอ าเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา) นับว่ามีความส าคัญเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเป็นแหล่งหาอาหารและแหล่งท าการประมงที่ส าคัญของ ประชาชนในพื ้นที่ หาดหินที่พบส่วนใหญ่จะอยู่บริเวณรอบ ๆ หมู่เกาะก าและแนว ชายฝั่งซึ่งอยู่ติดกับแผ่นดินใหญ่ ในที่นี ้จะขอกล่าวกล่าวถึงหาดหินซึ่งใช้เป็นสถานที่ ส าหรับการเก็บตัวอย่างและศึกษาความหลากชนิดของสัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังใน ครั ้งนี ้ซึ่งประกอบด้วย 1. เกาะล้าน ตั ้งอยู่หมู่ที่ 1 (บ้านทะเลนอก) ต าบลก าพวน อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง เป็นหนึ่งในหมู่เกาะก าที่ตั ้งอยู่ใกล้กับปากคลองก าพวนมากที่สุด ลักษณะของเกาะ มีรูปทรงเกือบกลม ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ของเกาะมีลักษณะ เป็นแหลมหินยื่นออกและมีถ ้าขนาดใหญ่ติดกับแหลมหินดังกล่าว ในช่วงฤดูแล้ง ต้นไม้ และหญ้าที่อยู่บนเกาะนี ้จะแห้งตายเป็นจ านวนมาก ท าให้มองเห็นเป็นพื ้นที่โขดหิน บริเวณกว้างตอนด้านบนของเกาะชัดเจน ชาวบ้านจึงเรียกเกาะนี ้ว่า “เกาะล้าน” รอบ เกาะมีโขดหินเรียงรายอยู่โดยรอบซึ่งมีความลาดชันมากน้อยแตกต่างกันไป แต่ส่วน ใหญ่จะเป็นโขดหินที่มีความลาดชันมาก ส าหรับหาดหินเกาะล้านนี ้เป็นแหล่งหา อาหารที่ส าคัญของชาวประมงพื ้นบ้านทั ้งในเวลากลางวันและเวลากลางคืน บางครั ้ง ชาวประมงพื ้นบ้านที่หาอาหารในแนวหาดหินอาจมีการค้างคืนบนเกาะนี ้ เกาะล้านยัง เป็นสถานที่ใช้ส าหรับหลบมรสุมของชาวประมงพื ้นบ้านและยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวและ พักผ่อนของนักตกปลาและนักท่องเที่ยวอีกด้วย

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 46 2. เกาะลูกก าใต้ตั ้งอยู่หมู่ที่ 1 (บ้านทะเลนอก) ต าบลก าพวน อ าเภอสุข ส าราญ จังหวัดระนอง เป็นเกาะที่ตั ้งอยู่ถัดออกมานอกฝั่งทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ของเกาะล้าน ประกอบด้วยเกาะขนาดเล็กสองเกาะ โดยแต่ละเกาะมีลักษณะรูปทรง เกือบกลม คือ เกาะยูง ตั ้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตกและ เกาะไฟแว้บ ซึ่งตั ้งอยู่ด้านทิศ ตะวันออก (การเรียกชื่อเกาะไฟแว้บนี ้เนื่องจากมีการติดตั ้งประภาคารไฟเอาไว้บน เกาะ) บริเวณตอนกลางที่เป็นรอยเชื่อมต่อระหว่างเกาะยูงและเกาะไฟแว้บ จะมีโขดหิน ขนาดเล็กใหญ่อยู่กระจัดกระจายอยู่และมีร่องน ้าผ่านระหว่างเกาะสองเกาะนี ้ได้ มีโขด หินเรียงรายอยู่โดยรอบเกาะซึ่งมีความลาดชันมากน้อยแตกต่างกันไป แต่ส่วนใหญ่จะ เป็นโขดหินที่มีความลาดชันมาก โดยเฉพาะบริเวณด้านทิศเหนือของเกาะยูง ส าหรับ หาดหินเกาะลูกก าใต้นี ้เป็นแหล่งหาอาหารที่ส าคัญของชาวประมงพื ้นบ้านทั ้งในเวลา กลางวันและเวลากลางคืน เกาะลูกก าใต้ยังเป็นสถานที่ใช้ส าหรับหลบมรสุมของ ชาวประมงพื ้นบ้าน เกาะนี ้เป็นเกาะที่สวยงามมากเกาะหนึ่งของหมู่เกาะก า จึงเป็น แหล่งท่องเที่ยวและพักผ่อนของนักตกปลาและนักท่องเที่ยวทั ้งชาวไทยและ ชาวต่างชาติ 3. เกาะก าใหญ่ ตั ้งอยู่หมู่ที่ 1 (บ้านทะเลนอก) ต าบลก าพวน อ าเภอสุข ส าราญ จังหวัดระนอง เป็นเกาะที่ตั ้งอยู่ถัดออกมาทางทิศเหนือของเกาะลูกก าใต้และมี ขนาดใหญ่ที่สุดในบรรดาเกาะของหมู่เกาะก า การเรียกชื่อเกาะนี ้ว่า “เกาะก า” เนื่องจากบนเกาะนี ้มีต้นระก า ซึ่งเป็นผลไม้ที่ชาวบ้านนิยมเข้าไปหามาเพื่อใช้บริโภค ลักษณะของเกาะ มีรูปทรงรียาว ตอนกลางของเกาะด้านทิศตะวันตกจะมีลักษณะเว้า เข้าเป็นอ่าวและมีหาดทรายสีขาวอยู่ เรียกว่า “อ่าวทับช้าง” ในขณะที่บริเวณตอนกลาง ด้านทิศตะวันออกของเกาะมีลักษณะเว้าเข้าและมีหาดทรายขาวด้วยเช่นกัน เรียกว่า “อ่าวทราย” ลักษณะการเว้าเข้าของเกาะทั ้งสองด้านนี ้ ท าให้มองเห็นเกาะก าใหญ่มี ลักษณะคล้ายเป็นแนวเขาสองลูกมาเชื่อมต่อกัน บริเวณรอบ ๆ เกาะจะมีโขดหินเรียง รายอยู่โดยรอบซึ่งมีความลาดชันมากน้อยแตกต่างกันไป โดยด้านทิศตะวันตกจะเป็น

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 47 แนวหินที่มีความลาดชันมาก ส่วนทางด้านทิศตะวันออกจะเป็นแนวหินที่มีความลาด ชันน้อย หาดหินเกาะก าใหญ่นี ้เป็นแหล่งหาอาหารที่ส าคัญของชาวประมงพื ้นบ้านทั ้ง ในเวลากลางวันและเวลากลางคืน เกาะก ายังเป็นสถานที่ใช้ส าหรับหลบมรสุมของ ชาวประมงพื ้นบ้าน เกาะนี ้เป็นเกาะที่สวยงามมากเกาะหนึ่ง จึงเป็นแหล่งท่องเที่ยวและ พักผ่อนของนักตกปลาและนักท่องเที่ยวอีกด้วย 4. เกาะลูกก าตก ตั ้งอยู่หมู่ที่ 1 (บ้านทะเลนอก) ต าบลก าพวน อ าเภอสุข ส าราญ จังหวัดระนอง เป็นเกาะที่ตั ้งอยู่ถัดออกมาทางทิศเหนือของเกาะก าใหญ่ เกาะ นี ้มีลักษณะรูปทรงโค้งคล้ายกับลักษณะของเขาควาย โดยตอนกลางของเกาะเป็นอ่าว เว้าเข้าลึกมากมองเห็นอ่าวมีชายฝั่งโค้งลักษณะเกือบเป็นรูปวงกลม ในบางครั ้งจึงเรียก เกาะนี ้ว่า “อ่าวเขาควาย” บริเวณรอบ ๆ เกาะนี ้จะมีโขดหินเรียงรายอยู่โดยรอบซึ่งมี ความลาดชันมากน้อยแตกต่างกันไป โดยด้านนอกของอ่าวบริเวณด้านทิศตะวันตก และทิศเหนือจะเป็นโขดหินที่สูงลาดชันมาก แต่ภายในอ่าวจะเป็นลักษณะของก้อนหิน ที่อยู่กระจัดกระจายตามแนวพื ้นดิน บริเวณชายฝั่งของอ่าวและบริเวณรอบ ๆ เกาะนี ้ จะมีหาดทรายสีขาวเม็ดเล็กละเอียดทอดยาวโดยรอบ เกาะลูกก าตกนี ้ในช่วงเวลาน ้า ขึ ้นจะสวยงามมาก ในช่วงฤดูร้ อนจะมีนักท่องเที่ยวทั ้งชาวไทยและชาวต่างชาติเข้ามา ท่องเที่ยวบนเกาะนี ้เป็นจ านวนมาก จึงนับว่าเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ส าคัญของจังหวัด ระนอง 5. เกาะลูกก ากลาง ตั ้งอยู่หมู่ที่ 1 (บ้านทะเลนอก) ต าบลก าพวน อ าเภอสุข ส าราญ จังหวัดระนอง เป็นเกาะที่ตั ้งอยู่ถัดออกมาทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะ ลูกก าตก เกาะนี ้มีลักษณะเป็นรูปวงรี ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ของเกาะมีลักษณะ เป็นแหลมหินยื่นออกและมีแนวหาดทรายกันกลางระหว่างแหลมหินดังกล่าวกับตัว เกาะจึงมองคล้ายว่าเกาะจะแยกจากกันเป็นสองตอน บริเวณรอบ ๆ เกาะนี ้จะมีโขดหิน เรียงรายอยู่โดยรอบซึ่งมีความลาดชันมากน้อยแตกต่างกันออกไป โดยด้านนอกของ เกาะบริเวณด้านทิศตะวันตกจะเป็นโขดหินที่สูงลาดชันมาก ส่วนด้านตรงข้ามจะเป็น

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 48 หาดหินที่ไม่ลาดชันมากนักและมีหาดทรายขาวละเอียดยื่นยาวลงไปในทะเล เกาะลูก ก ากลางนี ้ บางครั ้งชาวบ้านเรียกว่า “เกาะญี่ปุ่ น” เนื่องจากเล่ากันว่าในอดีตบริเวณ เกาะนี ้มีชาวญี่ปุ่ นเข้ามาท าการประมงเลี ้ยงหอยมุก เกาะนี ้เป็นเกาะที่สวยงาม ในช่วง ฤดูร้ อนจะมีนักท่องเที่ยวทั ้งชาวไทยและชาวต่างชาติเข้ามาท่องเที่ยวบนเกาะนี ้เป็น จ านวนมาก ส่วนใหญ่จะเข้ามาด าน ้าดูปะการังบริเวณรอบเกาะ จึงนับว่าเป็นแหล่ง ท่องเที่ยวทางทะเลที่ส าคัญของจังหวัดระนองด้วยเช่นกัน 6. เกาะก านุ้ย ตั ้งอยู่หมู่ที่ 1 (บ้านทะเลนอก) ต าบลก าพวน อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง เป็นเกาะที่ตั ้งอยู่ถัดออกมาทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะลูกก าตก และเกาะลูกก ากลาง ทางด้ านทิศเหนือของเกาะมีลักษณะเป็ นภูเขาที่ยื่นยาว ทรงกระบอก ส่วนทางตอนล่างของเกาะจะเป็นภูเขาที่มีหน้ากว้างมากกว่าจึงมองดู เกาะนี ้มีลักษณะคล้ายรูปหยดน ้าขนาดใหญ่ เกาะก านุ้ยเป็นเกาะที่มีต้นไม้ขี ้นอยู่อย่าง หนาแน่น บริเวณรอบ ๆ เกาะนี ้จะมีโขดหินเรียงรายอยู่โดยรอบซึ่งมีความลาดชันมาก น้อยแตกต่างกันออกไป โดยบริเวณด้านทิศตะวันตกของเกาะจะเป็นโขดหินที่สูงลาด ชันมาก ส่วนด้านตรงข้ามจะเป็นหาดหินที่ไม่ลาดชันมากนักและมีหาดทรายขาว ละเอียดทอดยาวตั ้งแต่ด้านทิศเหนือของเกาะลงมาจนถึงบริเวณด้านทิศตะวันออก ส่วนหน้าสุดของเกาะซึ่งหันหน้ามาทางชายฝั่งทะเลบ้านทะเลนอก เป็นบริเวณที่มีหาด ทรายสีขาวละเอียดมากกองอยู่เป็นเนินทราย ชาวบ้านให้ข้อมูลว่าบนเกาะนี ้จะมีบ่อน ้า จืดที่ชาวประมงพื ้นบ้านที่ท าการประมงบนเกาะ สามารถน าน ้ามาใช้บริโภคได้ เกาะก า นุ้ยเป็นเกาะที่สวยงามมากเกาะหนึ่ง ในช่วงฤดูร้ อนจะมีนักท่องเที่ยวทั ้งชาวไทยและ ชาวต่างชาติเข้ามาท่องเที่ยวบนเกาะนี ้ ส่วนใหญ่จะเข้ามาด าน ้าดูปะการังบริเวณรอบ เกาะ จึงนับว่าเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลที่ส าคัญของจังหวัดระนองด้วยเช่นกัน 7. หาดหินเขาอ่าวจาก (บางครั ้งเรียก หาดหินหาดประพาส) ตั ้งอยู่หมู่ที่ 2 (บ้านทับเหนือ) ต าบลก าพวน อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง เป็นหาดหินที่ตั ้งอยู่ติด กับแผ่นดินใหญ่บริเวณอุทยานแห่งชาติแหลมสน หน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ หส.2

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 49 (หน่วยหาดประพาส) หาดหินนี ้เกิดขึ ้นจากการกัดเซาะของน ้าทะเลที่กัดเซาะบริเวณ ส่วนหน้าของเขาอ่าวจาก ทางด้านทิศเหนือของหาดหินจะติดกับหาดประพาส ส่วน ทางด้ านทิศใต้ อยู่ติดกับหาดอ่าวจาก ลักษณะของหาดหินมีความลาดชันมาก โดยเฉพาะด้านที่อยู่ติดกับหาดประพาสและจะมีความลาดชันลดน้อยลงไปเรื่อย ๆ ทางด้านหาดอ่าวจาก หาดหินบริเวณนี ้ไม่ค่อยมีชาวประมงพื ้นบ้านเข้ามาท าการ ประมงกันมากนัก เนื่องจากมีพื ้นที่ของหาดหินน้อยท าให้มีสัตว์เข้ามาอาศัยอยู่ไม่มาก นัก ส่วนใหญ่ประชาชนจะใช้หาดหินบริเวณดังกล่าวเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจในช่วงที่มา ท่องเที่ยวยังหาดประพาส 8. หาดหินอ่าวเคย ตั ้งอยู่หมู่ที่ 4 (บ้านปากเตรียม) ต าบลคุระบุรีอ าเภอคุระบุ รี จังหวัดพังงา เป็นหาดหินที่อยู่ติดกับแผ่นดินใหญ่บริเวณอุทยานแห่งชาติแหลมสน หน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ หส.3 (หน่วยเขาปากเตรียม) หาดหินนี ้เกิดขึ ้นจากการกัด เซาะของน ้าทะเลที่กัดเซาะบริเวณส่วนหน้าของเขาปากเตรียม ทางด้านทิศเหนือของ หาดหินจะติดกับหาดอ่าวขาม ส่วนทางด้านทิศใต้อยู่ติดกับหาดอ่าวเคย ลักษณะของ หาดหินมีความลาดชันน้ อยและมีพื ้นที่เป็นบริเวณกว้างมาก หาดหินบริเวณนี ้มี ชาวประมงพื ้นบ้านเข้ามาท าการประมงกันมาก เนื่องจากเป็นแนวหาดหินที่มีความ หลากหลายทางชีวภาพสูงมากและยังใช้ เป็ นสถานที่ที่พักผ่อนหย่อนใจของ นักท่องเที่ยวอีกด้วย

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 50 หาดหินเกาะล้าน หาดหินเกาะลูกก าใต้ หาดหินเกาะก าใหญ่ หาดหินเกาะก านุ้ย หาดหินเขาอ่าวจาก หาดหินอ่าวเคย หาดหินเกาะลูกก าตก หาดหินเกาะลูกก ากลาง

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 51 พื ้นที่หาดหินเหล่านี ้ ปัจจุบันยังถูกใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ ทางธรรมชาติที่ส าคัญ ให้แก่ นักเรียน นักศึกษาและนักวิจัยที่เข้ามาศึกษาเกี่ยวกับความหลากหลายทาง ชีวภาพของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศชายฝั่ง นอกจากหาดหินที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว เรา ยังสามารถพบหาดหินพ่อเล้ ตั ้งอยู่ในบริเวณแนวชายฝั่งหาดบ้านทะเลนอก ซึ่งผู้เขียน ยังคงต้องมีการศึกษาสิ่งมีชีวิตในบริเวณนี ้ต่อไปในอนาคต สัตว์น า้ไม่มีกระดูกสันหลังในบริเวณหาดหนิหมู่เกาะก า จังหวัดระนอง และหาดหินใกล้เคียง หาดหิน เป็นบริเวณที่มีสัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังอาศัยอยู่มากมาย ซึ่งมีที่อยู่ อาศัยแตกต่างกันออกไปทั ้งในเขตที่อยู่เหนือระดับน ้าขึ ้นสูงสุด เขตน ้าขึ ้นน ้าลงและเขต ที่อยู่ต ่ากว่าระดับน ้าขึ ้นน ้าลง โดยทั ้ง 3 เขตมีลักษณะของสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกัน ส าหรับปัจจัยสภาพแวดล้อมที่ส าคัญมากในเขตต่าง ๆ ของหาดหิน คือ คลื่นและน ้าขึ ้น น ้าลง ส าหรับคลื่น เมื่อถูกซัดเข้ ามายังโขดหินจะส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ โดยตรง ท าให้สิ่งมีชีวิตต้องมีการปรับตัวในด้านรูปร่าง ตลอดจนการยึดเกาะกับพื ้นหิน ให้ได้เพื่อไม่ให้ถูกคลื่นซัดพาไป สัตว์ที่อาศัยอยู่ในบริเวณหาดหินยังมีการปรับตัว รูปแบบอื่น ๆ อีก เช่น การมีเปลือกหนาเพื่อป้องกันแรงกระแทกจากคลื่น เป็นต้น นอกจากนี ้บริเวณหาดหินยังมีลักษณะพิเศษอีกอย่างหนึ่งคือมี แอ่งหิน (tide pool) ที่มี น ้าขังอยู่ในเวลาน ้าลง ปัจจัยสิ่งแวดล้อมในแอ่งหิน เช่น ความเค็ม อุณหภูมิและ ปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน ้าจะมีการเปลี่ยนแปลงมากในช่วงเวลา 24 ชั่วโมง สัตว์ ที่อาศัยอยู่ในแอ่งหินนี ้จึงต้องมีวิธีการปรับตัวที่แตกต่างกันออกไป เช่น ปลาตั๊กแตน หิน จะมีผิวหนังที่ช่วยในการแลกเปลี่ยนออกซิเจน จึงสามารถปรับตัวให้ มี ความสามารถในการด ารงชีวิตอยู่ในแอ่งหินซึ่งมีปริมาณออกซิเจนต ่าได้

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 52 ส าหรับชนิดของสัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังที่ผู้เขียนได้ท าการส ารวจพบใน ระบบนิเวศหาดหินในครั ้งนี ้มีจ านวนทั ้งสิ ้น 77 ชนิด (ตารางภาคผนวกที่ 1; ภาพสัตว์ น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในบริเวณหาดหินหมู่เกาะก า จังหวัดระนอง และหาดหิน ใกล้เคียง) กับโขดหินได้อย่างมีประสิทธิภาพ การมีเปลือกหนาเพื่อป้องกันแรงกระแทกของคลื่นของ เพรียงภูเขาไฟ ปลาตั๊กแตนหินสามารถปรับตัวให้มีความสามารถด ารงชีวิต อยู่ในแอ่งหินที่มีปริมาณออกซิเจนต ่าได้ การหุบหนวดของดอกไม้ทะเลเพื่อเก็บรักษาน ้าเอาไว้ ในช่วงเวลาน ้าลง การมีกล้ามเนื ้อที่แข็งแรงของหอยแปดเกล็ดเพื่อยึดเกาะ

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 53 ภาพสัตว ์ น า้ไม่ม ี กระดูกสันหลงัในบริเวณหาดหินหมู่เกาะกา Photographed by Sahat Ratmuangkhwang and Tinnakorn Samnak จังหวัดระนองและหาดหินใกล้เคียง An illustrated guide to the common invertebrates in rocky shore of Kam islands, Ranong and adjacent areas

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 54 1 cm 1 cm ฟองน ้าSponge Unidentified species ดอกไม้ทะเลSea anemone Unidentified species1 รังแบบท่อเยื่อของไส้เดือนทะเล Membranous tube of polychaete ไส้เดือนทะเล Polychaete Unidentified species หอยแปกเกล็ด Chiton Acanthopleura sp. หอยหมวกเจ๊ก Pacific sugar limpet Patelloida saccharina (Diopatra sp.)

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 55 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm หอยหมวกเจ๊ก Pacific sugar limpet Patelloida saccharina หอยฝาชีStriate limpet Patelloida striata หอยหมวกจีนลายเต่า Turtle limpet หอยลุกข่าง Canal monodont Monodonta canalifera หอยก้นแหลม Labio monodont Monodonta labio Cellana testudinaria หอยหมวกจีนลายเต่า Turtle limpet Cellana testudinaria

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 56 1 cm 5 mm 5 mm 5 mm 5 mm 1 cm หอยนมสาว Top shell Trochus sp. หอยงอบ Hat shell Calyptraea sp. หอยตาวัวเรียบ Smooth moon turban Lunella cinerea หอยน ้าพริก Oxpalate nerite Nerita albicilla หอยน ้าพริก Chameleon nerite Nerita chamaeleon หอยน ้าพริก Chameleon nerite Nerita chamaeleon

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 57 5 mm 5 mm 5 mm 5 mm 5 mm 5 mm หอยกะทิลาย Costate nerite Nerita costata หอยกะทิเปลือกมัน Polished nerite Nerita polita หอยกะทิเปลือกมัน Polished nerite Nerita polita หอยกะทิเปลือกมัน Polished nerite Nerita polita หอยก้นแหลม Rough periwinkle Littoraria scabra หอยก้นแหลม Undulate periwinkle Littoraria sp.

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 58 5 mm 5 mm 5 mm 5 mm 5 mm 5 mm หอยก้นแหลม Undulate periwinkle Littoraria sp. หอยขี้ตา Topped prickly winkle Nodilittorina cf. trochoides หอยเปลือกหนา Furrowed clusterwink Planaxis sulcatus หอยเจดีย์ Clypeomorus sp1. หอยเจดีย์ Clypeomorus sp2. หอยเกลียวชั้น Obelisk vertagus cerith Rhinoclavis sinensis

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 59 1 cm 1 cm 5 mm 1 cm 5 mm หอยเจดีย์Turritella snail Turritella duplicata หอยชักตีนปากเหลือง Little pitcher conch Canarium urceus หอยเบี้ยท้องด า Erroneous cowry Erronea errones หอยเบี้ยอาหรับ Arabian cowry Mauritia arabica หอยมะระ Drupe Morula musiva หอยสังข์หนาม Murex Murex sp.

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 60 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm หอยมะระ Bituberculate rock shell Thais cf. bitubercularis หอยมะระ Chestnut rock shell Thais hippocastanum หอยมะระ Rock shell Thais sp1. หอยมะระ Rock shell Thais sp2. หอยมะระ Rock shell Thais sp3. หอยมะระ Rock shell Thais sp4.

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 61 1 cm 5 mm 5 mm 1 cm 5 mm หอยสังข์หอม Trapezium horse conch หอยเต้าปูน Cone Conus sp. หอยฝาชีSiphon shell Siphonaria sp. ทากเปลือยSea slug Unidentified species1 หอยแครงขน Barbatia ark clam Barbatia fusca หอยกะพง Nest mussel Brachidontes variabilis Pleuroploca trapezium

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 62 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm หอยกะพงหิน Ledge mussel Septifer bilocularis หอยเฉลียบ Leaf oyster Isognomon cf. ephippium หอยเฉลียบ Wader tree oyster Isognomon isognomum หอยเฉลียบ Rayed tree oyster Isognomon perna หอยมุก Pearl oyster Pinctada sp1. หอยตะไบ File clam Unidentified species

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 63 5 mm 1 cm 1 cm 1 cm หอยตะไบ File clam Unidentified species หอยทรายSand clam Asaphis violascens หอยนางรม Oyster Unidentified species2 หอยกะปุก Venus clam Gafrarium sp1. หอยกะปุก Venus clam Gafrarium sp2.

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 64 1 cm 5 mm หอยกะปุก Tumid venus clam Gafrarium tumidum หอยเมล็ดมะขาม Trapezium clam Trapezium sp. เพรียงภูเขาไฟ Volcano barnacle Tetraclita sp. เพรียงจีบ Star barnacle Chthamalus sp. แมลงสาบทะเลSea slater Ligia sp.

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 65 2 cm 1 cm 5 mm 5 mm แมลงสาบทะเลSea slater Ligia sp. ปูเสฉวนบก Land hermit crab Coenobita sp. ปูเสฉวนขายาว Long-legged hermit crab Clibanarius longitarsus ปูใบ้ตาแดง Red-eyed rock crab Eriphia sebana ปูใบ้ก้ามเรียว Long-clawed crab Epixanthus frontalis ปูใบ้ก้ามเรียว Long-clawed crab Epixanthus frontalis

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 66 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm ปูใบ้ตาดา Stone crab Myomenippe hardwickii ปูใบ้Rock crab Ozius rugulosus ปูแสมแกละ Mottled lightfoot crab Grapsus albolineatus ปูทหารSand bubbler crab Dotilla myctiroides ปูลมตายาว Horned ghost crab ปูม้าเหล็กไฟ Indo-Pacific swimming crab Ocypode ceratophthalmus (ระยะวยัรุ่น) Charybdis hellerii

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 67 1 cm 5 mm 5 mm 5 mm ปูกะตอยSwimming crab Charybdis sp1. ปูกะตอยSwimming crab Charybdis sp2. ปูหินหนาม Spiny swimming crab Thalamita spinimana ปูใบ้หลังเต่าแดง Red egg crab Atergatis integerrimus ปูใบ้กระดองพัด Rock crab Leptodius affinis ปูตัวแบน Porcelain crab Petrolisthes lamarckii

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 68 ดาวทรายSand star Archaster typicus เม่นด าหนามยาว Long-spined sea urchin Diadema setosum ปลิงหนาม Impatient sea cucumber Holothuria impatiens ปลิงด าหนามสั้น Black sea cucumber Holothuria leucospilota

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 69 ระบบนิเวศหาดทราย (Sandy Beach Ecosystem) หาดทราย หมายถึง พื ้นที่ระหว่างขอบฝั่งกับแนวน ้าลงเต็มที่ พื ้นที่นี ้โดยทั่วไป เรียกว่า ฝั่งทะเลหรือชายทะเล มีลักษณะเป็นพื ้นที่ราบเรียบ ไม่มีแหล่งหลบซ่อนก าบัง ตัว จึงเป็นบริเวณที่ได้รับอิทธิพลของคลื่นและลมที่รุนแรงมากบริเวณหนึ่ง ขนาดของ เม็ดทรายและความลาดชันของชายหาดมีความแตกต่างกันตามสถานที่ขึ ้นอยู่กับ ลักษณะทางภูมิศาสตร์และฤดูกาลซึ่งส่งผลต่อความรุนแรงของคลื่นและลมที่ปะทะเข้า สู่ชายหาด (ศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยตอนกลาง, 2551) หาดทรายเกิดจากการผุพังสึกกร่อนตามธรรมชาติของหิน โดยเฉพาะหินทราย และหินแกรนิตจนกลายเป็นทรายและดินถูกพัดพาลงสู่ท้องทะเล ตะกอนดินและทราย จะถูกแยกจากกันโดยเกลียวคลื่น ส่วนที่เป็นดินจะตกตะกอนทับถมเป็นโคลนตมอยู่ บริเวณใกล้ปากแม่น ้าและงอกเป็นผืนแผ่นดินต่อไป ส่วนที่เป็นทรายซึ่งหนักและ ทนทานต่อการผุกร่อนกว่าก็จะจมลงและสะสมเป็นพื ้นทรายใต้ท้องทะเล โดยมี หาดทรายในบริเวณเกาะลูกก ากลาง อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 70 บางส่วนถูกคลื่นพัดพาเข้าสู่ฝั่งสะสมมากขึ ้นจนเกิดเป็นแนวหาดทรายตามชายฝั่ง ทั่วไป (ศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยตอนกลาง, 2551) หาดทรายแต่ละแห่งมีสีสันและขนาดของเม็ดทรายแตกต่างกันออกไป ทั ้งนี ้ ขึ ้นอยู่กับแหล่งที่มาและชนิดของตะกอนที่ทับถมบนหาดทรายนั ้น ๆ โดยอาจเป็น ตะกอนที่มีมาแต่เดิมหรืออาจถูกพัดพามาโดยคลื่นจากบริเวณอื่น ลักษณะโดยทั่วไป ของชายฝั่งหาดทรายตาม กองธรณีวิทยา (2545)แบ่งออกได้เป็น 3 เขต คือ 1. เขตที่อยู่เหนือระดับน ้าขึ ้นสูงสุด (Supralittoral zone) เป็นพื ้นที่ที่อยู่เหนือ จากระดับน ้าเมื่อน ้าขึ ้นสูงสุด เขตนี ้จะอยู่ทางด้านในติดกับแผ่นดิน โดยจะได้รับ ผลกระทบจากไอเค็มของทะเล แต่จะไม่มีช่วงที่จมใต้น ้า ท าให้บริเวณนี ้มีอุณหภูมิสูงใน ช่วงเวลากลางวัน สัตว์ที่อาศัยอยู่ในเขตนี ้จะมีการปรับตัวทางด้านพฤติกรรม เช่น การ ออกหากินในเวลากลางคืนของปูเสฉวนบก เพื่อหลบจากแสงแดดที่ร้ อนในตอน กลางวัน เป็นต้น 2. เขตน ้าขึ ้นน ้าลง (Littoral zone) เป็นบริเวณที่อยู่ระหว่างช่วงน ้าขึ ้นสูงสุด และน ้าลงต ่าสุด เมื่อน ้าลงบริเวณนี ้จะเปิดสู่อากาศ เมื่อน ้าขึ ้นจะจมอยู่ใต้น ้า เขตนี ้มี การเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมอยู่ตลอดเวลา สัตว์ที่อาศัยอยู่ในเขตนี ้จึงต้องมี การปรับตัวเป็นอย่างมาก เช่น การฝังตัวของหอยเจดีย์และการขุดรูอยู่ใต้พื ้นทรายของ ปูปั ้นทราย ปูลมเล็กและปูลมใหญ่ เพื่อหลบจากแสงแดด การสร้างรังลักษณะเป็นท่อที่ มีเปลือกแข็งของไส้เดือนทะเลบางชนิด เพื่อป้องกันการเสียดสีจากทรายที่ถูกคลื่นซัด เข้าออกจากฝั่ง เป็นต้น 3. เขตที่อยู่ต ่ากว่าระดับน ้าลง (Sublittoral zone) เป็นพื ้นที่ที่อยู่นอกสุดของ แนวหาดทราย โดยในช่วงที่น ้าลงต ่าสุดส่วนนี ้จะจมอยู่ใต้ระดับน ้าหรืออาจจะโผล่พ้น น ้าได้บ้างบางส่วน ตะกอนส่วนมากเป็นทรายละเอียดปนดินเหนียวหรือดินเหนียวปน ทรายแป้ง สัตว์ที่พบในบริเวณนี ้มักมีความต้องการน ้าในการด ารงชีวิตอยู่ตลอดเวลา เช่น เหรียญทะเล ปลิงทะเล เป็นต้น

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 71 ในระบบนิเวศหาดทราย จะมีทั ้งพืชและสัตว์ชนิดต่าง ๆ อาศัยอยู่ร่วมกัน และ มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน หาดทรายจัดเป็นแหล่งอาหารที่ส าคัญของสิ่งมีชีวิตที่เข้า มาอาศัย เศษซากของพืชที่ย่อยสลายเป็นสารอินทรีย์ แพลงก์ตอนหรืออนุภาคของ ตะกอนดินขนาดเล็กที่ล่องลอยอยู่ในน ้าแนวชายฝั่งจะถูกกินโดยสัตว์ที่กรองกินอาหาร อยู่ในบริเวณหาดทราย (เช่น หอยชนิดต่าง ๆ) หรืออาจถูกกินโดยสัตว์ที่กินซากพืชซาก สัตว์เป็นอาหาร (เช่น ปูชนิดต่าง ๆ) และสัตว์เหล่านี ้เองก็อาจถูกกินโดยสัตว์ผู้ล่าชนิด อื่น ๆ ที่มีขนาดใหญ่กว่า เช่น นกทะเลหรือปลาบางชนิด เป็นต้น รูปแบบดังกล่าวจะ เป็นการหมุนเวียนพลังงานในระบบนิเวศหาดทราย อย่างไรก็ตามในสภาพธรรมชาติ จริงๆ แล้ว การกินกันอาจไม่ได้เป็นล าดับที่แน่นอน เพราะผู้ล่าชนิดหนึ่งอาจล่าเหยื่อได้ หลายชนิดและก็ตกเป็นเหยื่อของผู้ล่าชนิดอื่น ๆ การถ่ายทอดพลังงานจึงมีความ ซับซ้อนมากขึ ้นและสัมพันธ์เกี่ยวโยงกันไปมาในลักษณะของสายใยอาหาร การแบ่งเขตในบริเวณหาดทราย (Sandy beach zonation) เขตที่อยู่ต ่ากว่าระดบัน ้าลง (Sublittoral zone) เขตน ้าขึ้นน ้าลง (Littoral zone) หาดประพาส อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง เขตที่อยู่เหนือระดับน ้าขึ้นสูงสุด (Supralittoral zone)

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 72 ระบบนิเวศหาดทรายยังมีความสัมพันธ์และเชื่อมโยงกับระบบนิเวศป่ าชาย เลนและหาดหินด้วย เนื่องจากพื ้นที่ที่เป็นทรายและโคลนยังแผ่ครอบคลุมถึงป่าชาย เลนและหาดหินในเขตที่อยู่ต ่ากว่าระดับน ้าลง จึงท าให้เราสามารถพบสัตว์บางชนิด เช่น ปูเสฉวนบก ไส้เดือนทะเลชนิดที่มีการสร้ างท่อเยื่อ อาศัยอยู่ได้ทั ้งในระบบนิเวศ หาดทราย หาดหิน และป่ าชายเลนซึ่งอยู่เชื่อมต่อกัน ภาพแสดงสายใยอาหารในระบบนิเวศหาดทราย (อ้างอิงจาก www.w3.shorecrest.org)

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 73 ความส าคัญของหาดทราย หาดทรายเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่มีความส าคัญอย่างยิ่ง ดังนี ้ 1. แหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต สัตว์ที่อาศัยอยู่บริเวณหาดทราย สามารถพบ ได้ทั ้งบริเวณด้านบนพื ้นหรืออาจฝังตัวในทราย สัตว์หน้าดินขนาดใหญ่ที่สามารถพบ เห็นได้ทั่วไป เช่น ปูลม ปูทหาร เหรียญทะเล เป็นต้น หาดทรายยังเป็นแหล่งวางไข่ของ เต่าทะเล และอาจพบนกทะเลเข้ามาอาศัยอยู่บริเวณแนวสนชายหาดเพื่อหาอาหารกิน ทั ้งในช่วงเวลาน ้าขึ ้นและน ้าลง 2. พื ้นฐานของสายใยอาหาร เนื่องจากในระบบนิเวศหาดทราย มีความ หลากหลายของสิ่งมีชีวิตทั ้งพืชและสัตว์ จึงเป็นแหล่งอาหารที่ส าคัญของสัตว์หลาย ๆ ชนิด ก่อให้เกิดเป็นห่วงโซ่อาหารและสายใยอาหารที่ส าคัญในระบบนิเวศ 3. แหล่งท่องเที่ยวที่ส าคัญ หาดทรายขาวที่ทอดยาวตามแนวชายหาดเป็นสิ่ง ดึงดูดใจให้นักท่องเที่ยวเข้ามาท่องเที่ยวและท ากิจกรรมสันทนาการต่าง ๆ เช่น การ แข่งขันกีฬาชายหาดประเภทต่าง ๆ ท าให้เกิดเป็นอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและสร้ าง รายได้ให้แก่ประชาชนในพื ้นที่ แพร่กระจายอยู่ได้ทั ้ง 3 ระบบนิเวศ อ่าวเคย อ าเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา ระบบนิเวศหาดทราย ป่ าชายเลน และหาดหิน ซึ่งพบอยู่ในแนวที่เชื่อมต่อกัน จึงสามารถพบสัตว์บางชนิด

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 74 4. แหล่งอาหารและแหล่งท าการประมง ระบบนิเวศหาดทรายเป็นที่อยู่อาศัย ของกุ้ง ปู และหอยหลายชนิดที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ ชาวประมงพื ้นบ้านจึงมักเข้ามา หาอาหารและท าการประมงในบริเวณนี ้ 5. แนวป้องกันพายุชายหาดเป็นแนวที่กั ้นกลางระหว่างทะเลและแผ่นดิน เมื่อ มีลมมรสุมพัดเข้าสู่ชายฝั่ง ป่ าชายหาดจะเป็นปราการด่านแรกที่จะป้องกันลมพายุและ ช่วยลดความรุนแรงของลมที่จะพัดเข้าสู่แผ่นดิน หาดทรายในอ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง หาดทรายในอ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง นับว่ามีความส าคัญเป็นอย่าง มาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเป็นแหล่งท่องเที่ยว แหล่งหาอาหารและแหล่งท าการ ประมงที่ส าคัญของประชาชนในพื ้นที่ หาดทรายที่ส าคัญมีดังนี ้ 1. หาดประพาส ตั ้งอยู่หมู่ที่ 2 ต าบลก าพวน อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง ในเขตพื ้นที่ของอุทยานแห่งชาติแหลมสน เป็นชายหาดทอดยาวจากบริเวณหาดหิน ของเขาอ่าวจากไปทางทิศเหนือสิ ้นสุดที่บริเวณปากคลองก าพวน มีความยาวทั ้งสิ ้น ประมาณ 3 กิโลเมตร ตอนปลายของหาดประพาสซึ่งอยู่ติดกับบริเวณปากคลองก า การใช้ประโยชน์จากหาดทรายโดยการจัดกิจกรรมแข่งขันวอลเลย์บอลชายหาด หาดประพาส อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 75 พวนมีลักษณะเป็นหาดทรายกว้างมาก ซึ่งเกิดขึ ้นจากการพัดพาทรายจากทะเลเข้ามา ของคลื่นยักษ์สึนามิ เมื่อปี 2547 ลักษณะของพื ้นทรายของหาดประพาสมีลักษณะเป็น ทรายปนดินเลนและมีสีน ้าตาล เนื่องจากมีดินตะกอนเลนและสารอินทรีย์ต่าง ๆ จาก ป่ าชายเลนคลองก าพวนไหลลงมาผสม ลักษณะของหาดทรายมีความลาดชันไม่มาก ในช่วงฤดูมรสุม คลื่นลมในทะเลมักจะรุนแรงประกอบกับฝนตกหนัก หาดประพาสจะ เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรง แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูร้อนคลื่นลมบริเวณชายฝั่งค่อนข้างจะสงบ คลื่นจะพัดพาทรายขึ ้นมากองไว้เป็นเนินอยู่ในแนวเหนือระดับน ้าขึ ้นน ้าลง ส าหรับหาดประพาสนี ้ ในอดีตถือเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ส าคัญของจังหวัด ระนอง แต่ภายหลังจากเกิดเหตุการณ์ธรณีพิบัติภัยสึนามิ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2547 ปริมาณนักท่องเที่ยวก็ลดน้องลงเป็นอย่างมาก ในปัจจุบันชาวบ้านส่วนใหญ่ในพื ้นที่ เข้ามาใช้ประโยชน์หาดประพาสในแง่ของการท่องเที่ยว พักผ่อนหย่อนใจตามโอกาส ส าคัญต่าง ๆ นอกจากนี ้หาดประพาสยังเป็นแหล่งหาอาหารเพื่อการบริโภคที่ส าคัญ เช่น การหาหอยเสียบ (Donax sp.) และหอยเจดีย์(Turritella duplicata) เป็นต้น บริเวณเขตต ่ากว่าระดับน ้าขึ ้นน ้าลงยังเป็นแหล่งท าการประมงอวนรุนเคย เพื่อสร้ าง รายได้ให้กับชาวประมงด้วยเช่นกัน 2. หาดอ่าวจาก ตั ้งอยู่หมู่ที่ 2 ต าบลก าพวน อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง ในเขตพื ้นที่ของอุทยานแห่งชาติแหลมสน เป็นชายหาดทอดยาวจากบริเวณหาดหิน ของเขาอ่าวจากไปทางทิศใต้สิ ้นสุดที่บริเวณปากคลองอ่าวจาก มีความยาวทั ้งสิ ้น ประมาณ 3.3 กิโลเมตร ลักษณะของพื ้นทรายรวมทั ้งการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ ของหาดในฤดูกาลต่าง ๆ คล้ายคลึงกับหาดประพาส การใช้ประโยชน์จากอ่าวจากใน ปัจจุบัน ส่วนใหญ่จะใช้เป็นแหล่งหาอาหารเพื่อการบริโภค หรือการท าการประมงอวน รุนเคย แต่ไม่นิยมใช้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเนื่องจากเดินทางได้ล าบาก 3. หาดบ้านทะเลนอก ตั ้งอยู่หมู่ที่ 1 ต าบลก าพวน อ าเภอสุขส าราญ จังหวัด ระนอง ในเขตพื ้นที่ของอุทยานแห่งชาติแหลมสน เป็นชายหาดทอดยาวจากบริเวณ

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 76 หาดหินพ่อเล้ไปทางทิศเหนือสิ ้นสุดที่บริเวณปากคลองทะเลนอก มีความยาวทั ้งสิ ้น ประมาณ 3 กิโลเมตร ลักษณะของพื ้นทรายรวมทั ้งการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของ หาดในฤดูกาลต่าง ๆ คล้ายคลึงกับหาดประพาสและหาดอ่าวจาก การใช้ประโยชน์ จากหาดบ้านทะเลนอก ส่วนใหญ่จะใช้เป็นแหล่งหาอาหารเพื่อการบริโภคหรือการท า การประมง ปัจจุบันมีความพยายามที่จะพัฒนาหาดดังกล่าวให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว ของอ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง พื ้นที่หาดทรายเหล่านี ้ ปัจจุบันยังถูกใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ ทางธรรมชาติที่ส าคัญ ให้แก่ นักเรียน นักศึกษาและนักวิจัยที่เข้ามาศึกษาเกี่ยวกับความหลากหลายทาง ชีวภาพของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศชายหาด และยังใช้ในการศึกษาความหลากชนิดของ สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในครั ้งนี ้อีกด้วย นอกจากหาดทรายที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว เรายังสามารถพบหาดทรายได้ตามเกาะแก่งต่าง ๆ ของหมู่เกาะก าในอ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง เช่น เกาะลูกก ากลาง เกาะลูกก าตก เกาะก านุ้ย เป็นต้น

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 77 หาดประพาส หาดอ่าวจาก หาดบ้านทะเลนอก

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 78 สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในบริเวณหาดทราย อ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง หาดทราย เป็นบริเวณที่มีสภาพภูมิประเทศเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ น ้าขึ ้นน ้าลง เป็ นปัจจัยส าคัญที่ก าหนดเวลาในการหาอาหารของสิ่งมีชีวิตบริเวณหาดทราย นอกจากนี ้ความร้ อนจากแสงแดดที่ส่องลงมาบนหาดทรายในช่วงเวลากลางวันก็เป็น ปัจจัยหนึ่งที่ท าให้สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังที่อาศัยอยู่จะต้ องมีการปรับตัวให้ หาดทรายในบริเวณเกาะลูกก าตก หาดทรายในบริเวณเกาะก านุ้ย

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 79 เหมาะสมเพื่อการมีชีวิตรอด โดยการปรับตัวของสัตว์น ้าที่อาศัยอยู่ในหาดทรายในเขต ต่างๆ กัน จะมีความแตกต่างกันออกไป โดยมากจะเป็นการปรับตัวด้านรูปร่างสัณฐาน หรือพฤติกรรมต่าง ๆ เพื่อท าให้ตัวเองมีชีวิตรอดในช่วงเวลาน ้าลง บริเวณหาดทรายอ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง ในเขตที่อยู่เหนือระดับน ้า ขึ ้นสูงสุดจะพบปูลมตายาว (Ocypode ceratophthalmus) และปูลมก้ามเหลือง (Ocypode sinensis) เป็นจ านวนมาก ในช่วงเวลาน ้าขึ ้นปูเหล่านี ้จะอาศัยอยู่ในรูเพื่อ หลบหนีแสงแดด และจะออกหากินในช่วงเวลาน ้าลง ปูลมตายาวจะมีปลายขาที่แหลม ท าให้สามารถวิ่งได้เร็วมาก ในเขตนี ้ยังพบปูลมตาด า (Ocypode cordimanus) ขุดรู อาศัยอยู่ในพื ้นทรายตอนกลางวัน ปูเสฉวนบก (Coenobita violascens) อาศัยอยู่ บริเวณใต้โคนต้นสนหรือใต้ใบไม้ กิ่งไม้ ในตอนกลางวัน สัตว์เหล่านี ้ส่วนใหญ่จะออก หากินในเวลากลางคืนเพื่อหลีกเลี่ยงความร้ อนจากแสงแดด การหลบหนีผู้ล่าและการ รบกวนจากกิจกรรมของมนุษย์ (เรืองฤทธิ์พรหมด า,ข้อมลูติดต่อส่วนตวั) ในเขตน ้าขึ ้น น ้าลง เมื่อน ้าทะเลลดลงมักพบปูทหาร (Dotilla wichmanni) เป็นจ านวนมาก หากิน สารอินทรีย์ใต้พื ้นเลน โดยใช้ก้ามช้อนดินขึ ้นมาที่ปากเพื่อกินสารอินทรีย์แล้วพลิกด้วย ความเร็ว ก้อนดินที่ถูกกินแล้วจะถูกเขี่ยออกเป็นไปเรียงเป็นก้อนเล็ก ๆ กระจายอยู่รอบ รู ในเขตที่อยู่ต ่ากว่าระดับน ้าลงในบริ เวณหาดประพาสมักพบเหรี ยญทะเล (Echinodiscus sp.) ฝังตัวในพื ้นทรายเพื่อให้ร่างกายชุ่มชื ้นและสามารถเคลื่อนที่ได้ดี นอกจากนี ้ภายในพื ้นทรายในเขตนี ้ยังพบไส้เดือนทะเลที่มีสร้ างท่อเยื่อหุ้มล าตัวเพื่อ ป้องกันการเสียดสีจากเม็ดทราย พบหอยทะเลชนิดต่างๆเช่น หอยเสียบ (Donax sp.) หอยเจดีย์ (Turritella duplicata) เป็นจ านวนมาก หอยเหล่านี ้มีการปรับตัวให้มี กล้ามเนื ้อเท้าขนาดใหญ่เพื่อช่วยในการฝังตัว และยังพบปูหนุมาน (Matuta spp.) ที่มี ขาที่แบนเป็นใบพาย เพื่อช่วยในการว่ายน ้าและคุ้ยทรายฝังตัวอย่างรวดเร็วอาศัยอยู่ใน เขตนี ้ด้วยเช่นกัน

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 80 ส าหรับชนิดของสัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังที่ผู้เขียนได้ท าการส ารวจพบใน ระบบนิเวศหาดทรายในครั ้งนี ้มีจ านวนทั ้งสิ ้น 22ชนิด (ตารางภาคผนวกที่ 1; ภาพสัตว์ น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศหาดทรายอ าเภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง) ปูเสฉวนบก อาศัยอยู่ตามใต้กิ่งไม้ ใบไม้ บริเวณหาดทรายในเขตที่อยู่เหนือระดับน ้าขึ ้นสูงสุดในเวลากลางวัน กิจกรรมของมนุษย์ น ้าขึ ้นน ้าลง และออกหากินในเวลากลางคืน เพื่อหลีกเลี่ยงความร้อนจากแสงอาทิตย์ การหลบหนีจากผู้ล่าและการรบกวนจาก เหรียญทะเล อาศัยในเขตที่อยู่ต ่ากว่าระดับน ้าลงเพื่อ ให้ร่างกายชุ่มชื่นตลอดเวลา เมื่อน ้าทะเลลดลงมักพบปูทหาร กินสารอินทรีย์ในดินและ เขี่ยก้อนดินออกไปเรียงเป็นก้อนเล็ก ๆ กระจายอยู่รอบรูในเขต

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 81 ภาพสัตว ์ น า้ไม่ม ี กระดูกสันหลงัในบริเวณหาดทราย อา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง An illustratedguide to the common invertebrates in sandy beach of Suksamran, Ranong Photographed by Teerapon Harnsud and Samersak Phrasawang

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 82 1 cm 5 mm 1 cm รังแบบท่อเยื่อของไส้เดือนทะเล Membranous tube of polychaete หอยเจดีย์Turritella snail Turritella duplicata หอยกระต่าย Gray bonnet Phalium glaucum Cantharus tranquebaricus หอยแครง Granular ark Tegillarca granosa หอยเสียบ Donax Donax sp. (Diopatra sp.) )

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 83 2 cm 1 cm 1 cm หอยตะเภา Hebuca scortum หอยเสียบแบน Forked venus clam Gafrarium divaricatum รังท่อของเพรียงเจาะไม้ Tubular nest of shipworm เพรียงหิน Acorn barnacle Amphibalanus amphitrite ปูเสฉวนบก Land hermit crab Coenobita violascens ปูเสฉวนบก Land hermit crab Coenobita sp.

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 84 1 cm 1 cm 1 cm 1 cm ปูเสฉวนขาลายส้ม Orange-striped hermit crab Clibanarius infraspinatus ปูทหารSoldier crab Dotilla wichmanni ปุหนุมานลายดอกไม้Flower moon crab Matuta planipes ปุหนุมานลายจุด Common moon crab Matuta victor ปูแสมปม Rafting crab Plagusia sp.

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 85 5 mm 1 cm 1 cm 2 cm ปุกระดุม Ryphila cancellus ปูลมตาดา Smooth-handed ghost crab Ocypode cordimanus ปูลมตายาว Horned ghost crab Ocypode ceratophthalmus (ระยะวยัรุ่น) ปูลมก้ามเหลือง Yellow claw ghost crab Ocypode sinensis เหรียญทะเล Keyhole sand dollar Echinodiscus sp.

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 86 ระบบนิเวศหญ้าทะเล (Seagrass Ecosystem) หญ้าทะเล (Seagrass) เป็นกลุ่มของพืชดอกเพียงกลุ่มเดียวที่ได้มีวิวัฒนาการ ให้สามารถด ารงชีวิตอยู่ได้ในทะเล โดยมีลักษณะโครงสร้ างภายนอกคล้ายคลึงกับ หญ้าที่เจริญอยู่บนบก จัดเป็นพืชใบเลี ้ยงเดี่ยวใน Division Anthophyta, Class Monocotyledoneae (den Hartog, 1970) หญ้าทะเลมีโครงสร้ างพื ้นฐานคล้ายกับ หญ้าบกทั่วไป ซึ่งประกอบด้วย 4 ส่วน คือ 1) ราก (Root) เป็นส่วนที่ใช้ในการดูดซึม สารอาหารและแร่ธาตุจากในดิน ทั ้งยังช่วยในการยึดเกาะกับพื ้นดิน ท าให้หญ้าทะเลมี ความมั่นคง 2) เหง้าหรือล าต้นใต้ดิน (Rhizome) เป็นส่วนของล าต้นที่เจริญคืบคลาน ไปใต้พื ้นผิวดิน 3) ใบ (Leaf) เป็นส่วนทีใช้ในการสังเคราะห์ด้วยแสง เพื่อสร้างอาหาร มี รูปร่างแตกต่างกันตามแต่ชนิดของหญ้าทะเล มีทั ้งชนิดที่ใบมีลักษณะเป็นแผ่นแบน และชนิดที่เป็นท่อกลม ใบของหญ้าทะเลใช้เป็นลักษณะทางอนุกรมวิธานที่ส าคัญใน การจ าแนกชนิด 4) ดอก (Flower) ส่วนนี ้พัฒนามาจากล าต้นใต้ดิน ดอกของหญ้าทะเล เป็นดอกแยกเพศ ซึ่งอาจอยู่รวมในต้นเดียวกันหรือต่างต้นกันขึ ้นอยู่กับชนิด (ชัชรี, 2549) ใบ ราก เหง้า ดอก ดัดแปลงจาก ชัชรี (2543) และ IUCN, มปป.ก

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 87 ในประเทศไทย มีหญ้าทะเลทั ้งหมด 12 ชนิด แพร่กระจายบริเวณอ่าวไทย 12 ชนิดและฝั่งทะเลอันดามัน 11 ชนิด (หญ้าตะกานน ้าเค็ม (Ruppia maritima) พบ เฉพาะชายฝั่งอ่าวไทย) จากการส ารวจหญ้าทะเลในพื ้นที่ใกล้เคียงกับสถานีวิจัยเพื่อ การพัฒนาชายฝั่งอันดามัน บริเวณหมู่เกาะก า จังหวัดระนอง ถึงปากคลองคุระ หาด ทุ่งนางด า จังหวัดพังงา พบหญ้าทะเลทั ้งสิ ้น 11 ชนิด และมีการแพร่กระจายเป็น บริเวณกว้าง (ชัชรี, 2543; กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งและคณะ, 2548) จึง นับว่าบริเวณนี ้มีความหลากหลายของหญ้าทะเลสูง ส่งผลให้บริเวณนี ้มีความสมบูรณ์ ของสัตว์น ้าเป็นอย่างมาก ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่มีผลกระทบต่อการแพร่กระจายของหญ้ าทะเล ได้แก่ ความรุนแรงของคลื่นลม ความเค็มของน ้าทะเล ความเข้มแสง ปริมาณธาตุอาหารใน ดินและน ้า ขนาดอนุภาคของดินตะกอน เป็นต้น (ชาคริต, 2550)

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 88 หญ้าชะเงาใบมน Smooth ribbon seagrass Cymodocea rotundata หญ้าชะเงาใบฟันเลื่อย Cymodocea serrulata Serrated ribbon seagrass หญ้าคาทะเล Tape seagrass Enhalus acoroides หญ้าใบพาย Halophila beccarii หญ้าทะเลในประเทศไทย Beccari’s seagrass Halophila decipiens หญ้าใบมะกรูดขน Hairy spoon seagrass Halophila minor หญ้าใบมะกรูดแคระSmall spoon seagrass ภาพโดยIUCN (มปป.ก)/Nonsak SOONJAREON

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 89 หญ้าใบมะกรูด Spoon seagrass Halophila ovalis หญ้าตะกานน ้าเค็ม Hairy seagrass Ruppia maritima หญ้ากยุช่ายทะเล Fiber strand seagrass Halodule uninervis หญ้าต้นหอมทะเล Noodle seagrass Syringodium isoetifolium หญ้าชะเงาเต่าSickle seagrass Thalassia hemprichii หญ้ากยุช่ายเข็ม Fiber strand seagrass Halodule pinifolia หญ้าทะเลในประเทศไทย ภาพโดยIUCN (มปป.ก)/Nonsak SOONJAREON

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 90 บทบาทที่ส าคัญที่สุดของหญ้าทะเลในระบบนิเวศ คือ การเป็นผู้ผลิตในห่วงโซ่ อาหาร หญ้าทะเลจะเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วโดยการสังเคราะห์ด้วยแสง ส่วนต่าง ๆ ของหญ้าทะเล โดยเฉพาะส่วนของใบเมื่อเน่าเปื่อยก็จะถูกย่อยสลายโดยจุลินทรีย์ กลายเป็นสารอินทรีย์ละลายสู่มวลน ้า การปลดปล่อยสารอินทรีย์เหล่านี ้ละลายสู่มวล น ้าเป็นส่วนหนึ่งที่ส าคัญต่อการหมุนเวียนของคาร์บอนในทะเล สารอินทรีย์เหล่านี ้จะ เป็นอาหารที่ส าคัญของแพลงก์ตอนพืชและสัตว์แพลงก์ตอนเหล่านี ้จะเจริญเติบโต อย่างรวดเร็วและกลายเป็นแหล่งอาหารที่ส าคัญให้แก่ผู้บริโภคล าดับถัดไปซึ่งได้แก่ สัตว์น ้าขนาดเล็กชนิดต่าง ๆ เช่น ลูกกุ้ ง ลูกปู ลูกปลา ซึ่งจะเจริญเติบโตขึ ้นและ กลายเป็นอาหารของพวกกุ้ง ปูและปลาที่มีขนาดใหญ่กว่า และในขั ้นสุดท้ายพวกสัตว์ น ้าขนาดใหญ่เหล่านี ้จะกลายมาเป็นอาหารของผู้บริโภคอันดับสุดท้ายนั่นก็คือมนุษย์ นั่นเอง ภาพแสดงสายใยอาหารในระบบนิเวศหญ้าทะเล (อ้างอิงจาก www.ian.umces.edu)

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 91 อย่างไรก็ตามในระบบนิเวศหญ้าทะเล พบว่า สัตว์น ้าบางชนิด เช่น ปลา เม่น ทะเล และหอยฝาเดียวบางชนิด จะแทะเล็มหญ้าทะเลหรือสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อยู่บน ใบหญ้าทะเลได้โดยตรง และยังพบสัตว์บางชนิดที่กินหญ้าทะเลเป็นอาหารได้โดยตรง ด้วยเช่นกัน เช่น เต่าทะเล พะยูน เป็นต้น ความส าคัญของหญ้าทะเล หญ้าทะเลเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่มีความส าคัญอย่างยิ่ง ดังนี ้ 1. หญ้าทะเลเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย แหล่งอาหาร แหล่งอนุบาลตัวอ่อนและเป็น ที่ก าบังหลบภัยของสัตว์ทะเลหลายชนิด เช่น กุ้ง หอย ปูปลา เต่า พะยูน เป็นต้น ผล จากลักษณะโครงสร้ างของหญ้ าทะเลที่มีใบ ล าต้น และราก ที่ขึ ้นอยู่รวมกันอย่าง หนาแน่น ท าให้สัตว์ทะเลมากมายเข้ามาอาศัยอยู่ โดยอาจเข้ามาอยู่อาศัยอยู่อย่าง ถาวรหรือชั่วคราวก็ได้ ดังนั ้นจึงพบสัตว์ทะเลในบริเวณหญ้าทะเลทั ้งที่อยู่ในระยะวัย อ่อนและตัวเต็มวัย 2. หญ้าทะเลช่วยลดความเร็วของกระแสน ้า ลดความแรงของคลื่น ทั ้งนี ้ เนื่องจากโครงสร้ างของหญ้าทะเลในส่วนของใบช่วยต้านกระแสน ้า ส่วนของรากและ เหง้าที่แข็งแรงก็ยังช่วยในการยึดพื ้นท้องทะเล 3. หญ้าทะเลช่วยดักจับตะกอนที่แขวนลอยอยู่ในน ้า ช่วยลดการฟุ้งกระจาย ของตะกอนให้เกิดขึ ้นน้อยลง ท าให้น ้าใส มีคุณภาพดีส่งผลต่อความเป็นอยู่ของสัตว์ น ้า และยังเป็นปราการที่สองต่อจากป่ าชายเลน ช่วยในการกรองของเสียจากแผ่นดิน ก่อนที่จะลงสู่ทะเลและระบบนิเวศปะการัง 4. หญ้าทะเลเป็นแหล่งท าการประมงที่ส าคัญของชาวประมงพื ้นบ้าน เช่น การประมงอวนจมปู ลอบปูหาหอย หรือหาไส้เดือนทะเลเพื่อน าไปท าเหยื่อตกปลา เป็นต้น นอกจากนี ้หญ้าทะเลบางชนิด เช่น หญ้าคาทะเล (Enhalus acoroides) สามารถน าผลมาบริโภคหรืออาจน าใบมาสานเป็นตะกร้าได้ เป็นต้น

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 92 แนวหญ้าทะเลแหลมไม้ตาย อ าเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา แนวหญ้าทะเลแหลมไม้ตาย (บางครั ้งเรียกว่า หาดไม้แห้งหรือหาดทุ่งนางด า เหนือ) เป็นส่วนหนึ่งในแนวหญ้าทะเลทุ่งนางด าในอ าเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา นับว่ามี ความส าคัญต่อชาวประมงในพื ้นที่เป็นอย่างมาก เนื่องจากบริเวณดังกล่าวเป็นแหล่ง หาอาหารและแหล่งท าการประมงที่ส าคัญ แนวหญ้าทะเลนี ้มีพื ้นที่เชื่อมต่อกับป่ าชาย เลนและมีชายฝั่งเป็นหาดทราย ถัดจากชายฝั่งออกไปเป็นบริเวณที่มีการทับถมของดิน ตะกอนเกิดเป็นเนินทรายและมีแนวสันทรายยาวหลายแนวด้วยกัน บางแนวเป็นสัน ทรายหยาบแน่นและบางแนวก็เป็นทรายละเอียด สันทรายเหล่านี ้บางแนวจะโผล่พ้น น ้าขณะน ้าลง ระหว่างแนวสันทรายจะเป็นแอ่งน ้าหรืออ่าวเล็ก ๆ มีช่องทางติดต่อกับ ร่องน ้าด้านนอก สภาพพื ้นท้องทะเลโดยทั่วไปเป็นทรายละเอียดมีโคลนปนอยู่ด้วย เล็กน้อย แนวหญ้าทะเลแหลมไม้ตายในอ าเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา ภาพโดย ศุภมนต์ อินทร์จันทร์

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 93 แนวหญ้าทะเลแหลมไม้ตาย เป็นบริเวณมีความหลากหลายของชนิดหญ้า ทะเลสูงมาก โดยพบหญ้าทะเลทั ้งสิ ้นจ านวน 7 ชนิด ได้แก่ หญ้าชะเงาใบมน (Cymodocea rotundata), หญ้าชะเงาใบฟันเลื่อย (Cymodocea serrulata), หญ้า กุยช่ายทะเล (Halodule uninervis), หญ้ากุยช่ายเข็ม (Halodule pinifolia), หญ้าใบ มะกรูด (Halophila ovalis), หญ้าต้นหอมทะเล (Syringodium isoetifolium) และ หญ้าคาทะเล (Enhalus acoroides) โดยจะพบ Cymodocea rotundata, Halophila ovalis และ Syringodium isoetifolium ปกคลุมพื ้นที่เฉลี่ย 75% (สถาบันวิจัยและ พัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเลและป่ าชายเลน, 2556) แนวหญ้าทะเลแหลม ไม้ตายจะเชื่อมต่อกับปากคลองต่าง ๆ รวมทั ้งเกาะนก เกาะกลาง เกาะยาว และเกาะ จง มีพื ้นที่รวมทั ้งสิ ้น 4,725 ไร่ โดยที่หญ้าทะเลจะขึ ้นแพร่กระจายเข้าไปในคลองด้าน ในรอบเกาะดังกล่าว ชาวประมงพบพะยูนหากินอยู่ในแหล่งหญ้าทะเลแหลมไม้ตาย และทุ่งนางด า 1-2 ตัว เป็นประจ า พื ้นที่แหลมไม้ตายและบริเวณใกล้เคียงเป็นร่องน ้า เดินเรือส าหรับเรือประมงพาณิชย์ที่ใหญ่ที่สุดในอ าเภอคุระบุรีจังหวัดพังงา จึงควรมี การติดตามสภาพแนวหญ้าทะเลและคุณภาพน ้าในระยะยาว (IUCN, มปป.ข) สัตว์น า้ไม่มีกระดูกสันหลังในแนวหญ้าทะเลแหลมไม้ตาย อ าเภอคุระบุรีจังหวัดพังงา สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในแนวหญ้าทะเลที่ส ารวจพบในการศึกษาครั ้งนี ้ พบอาศัยอยู่ในบริเวณที่แตกต่างกัน บางพวกเกาะอยู่ตามส่วนต่าง ๆ ของหญ้าทะเล เช่น ทากเปลือย เป็นต้น บางพวกฝังตัวอยู่ใต้ดิน เช่น หอยแครงขน หอยจอบ เป็นต้น และบางพวกอาจเคลื่อนที่ไปมาอยู่บนพื ้น เช่น หอยนางชี ดาวทะเล ปูก้ามดาบ หรือ อาจอาศัยอยู่แอ่งน ้าในแนวหญ้าทะเล เช่น ดอกไม้ทะเล ปลิงทะเล เป็นต้น สัตว์น ้า เหล่านี ้มีความส าคัญเป็ นอย่างมากในห่วงโซ่อาหารของระบบนิเวศ บางชนิดมี ความส าคัญทางเศรษฐกิจ เนื่องจากเป็ นสัตว์น ้าที่สามารถสร้ างรายได้ ให้ กับ ชาวประมงพื ้นบ้านได้เป็นอย่างดี เช่น ปูม้า หอยชักตีน เป็นต้น

สัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในระบบนิเวศชายฝ่ังอา เภอสุขส าราญ จังหวัดระนอง และบริเวณใกล้เคียง 94 ส าหรับชนิดของสัตว์น ้าไม่มีกระดูกสันหลังที่ผู้เขียนได้ท าการส ารวจพบใน ระบบนิเวศหญ้าทะเลในครั ้งนี ้มีจ านวนทั ้งสิ ้น 48ชนิด (ตารางภาคผนวกที่ 1; ภาพสัตว์ น ้าไม่มีกระดูกสันหลังในแนวหญ้าทะเลแหลมไม้ตาย อ าเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา) หอยจอบ ฝังตัวอยู่บริเวณพื ้นในแนวหญ้าทะเล ดาวทะเล พบเคลื่อนที่ไปมาอยู่บริเวณพื ้นดินในแนวหญ้าทะเล