การเพาะเห็ดเศรษฐกิจ

จงึ เหน็ ไดว า การเพาะเหด็ ฟางของประเทศไทยเราสามารถเพาะไดต ลอดป
แตหนาหนาวผลผลิตจะลดนอยลง เน่ืองจากอุณหภูมิต่ํา จึงทําใหราคาสูง
หลังจากฤดูเกี่ยวขาวอากาศรอน ฟางและแรงงานมีมาก มีเกษตรกรเพาะมาก
จึงเปนธรรมดาท่ีเห็ดจะมีราคาตํ่าลง สําหรับในฤดูฝนชาวนาสวนมากทํานา
การเพาะเหด็ นอ ยลง ราคาเห็ดฟางนนั้ กจ็ ะสูงขน้ึ

2. ความช้ืน เปนสวนสําคัญในการเพาะเห็ดฟางมาก เปนตัวกําหนด
การเจริญเติบโตของเสนใยเห็ดที่สําคัญ ถาความชื้นมีนอยเกินไปเสนใยของเห็ด
จะเดินชา และรวมตัวเปนดอกไมได ถาความชื้นมากเกินไปการระบายอากาศ
ภายในกองไมด ี ถา เสน ใยขาดออกซเิ จนกจ็ ะทาํ ใหเ สน ใยฝอ หรอื เนา ตายไป

นา้ํ ที่จะแชห รอื ทําใหฟ างชุมควรตอ งเปนน้ําสะอาด ไมม ีเกลือเจอื ปน
หรอื เคม็ หรือเปนนา้ํ เนาเสยี ท่หี มกั อยูในบอนาน ๆ จนมกี ล่ินเหม็น กไ็ มควรจะ
นาํ มาใชใ นการเพาะเหด็ ฟางทดี่ นี น้ั นาํ้ ทใ่ี ชใ นการงอกเสน ใยเหด็ จะมาจากในฟาง
ที่อุมเอาไว และความชื้นจากพื้นแปลงเพาะนั้นก็เพียงพอแลว ปกติขณะที่เพาะ
ไวเปนกองเรียบรอยแลวน้ันจึงไมควรจะมีการใหนํ้าอีก ควรจะรดเพียงคร้ังเดียว
คือ ระหวางการหมักฟางเพาะทํากองเทานั้นหรืออาจจะชวยบางเฉพาะในกรณี
ทค่ี วามชน้ื มีนอ ยหรือแหง จนเกินไป การใหความชืน้ นโี้ ดยการโปรยน้ําจากผักบวั
รอบบรเิ วณขาง ๆ แปลงเพาะเทา นัน้ ก็พอ

3. แสงแดด เหด็ ฟางไมช อบแสงแดดโดยตรงนกั ถา ถกู แสงแดดมากเกนิ
ไปเสนใยเห็ดอาจจะตายไดงาย หลังจากทํากองเพาะเห็ดเรียบรอยแลว จึงควร
จะทําการคลุมกองดวยผาพลาสติกและใชฟางแหงหรือหญาคาปดคลุมทับอีก
เพื่อพรางแสงแดดไดดวย ดอกเห็ดฟางที่ไมโดนแสงจัดมีสีขาวนวลสวย
ถาดอกเหด็ ฟางโดนแดดแลวจะเปลยี่ นจากสขี าวเปน สดี ําเร็วขึ้นกวาปกติ

49การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡Ô¨

ÇÔ¸¡Õ ÒÃà¾ÒÐàË´ç ¿Ò§áºº¡Í§àμÂÕé

การเพาะเหด็ ฟางแบบกองเตย้ี เปน วธิ กี ารทไ่ี ดป ระยกุ ตม าจากการเพาะ
เห็ดฟางแบบกองสูง ขอ ดีของการเพาะเห็ดฟางแบบกองเตย้ี ก็คือ สามารถจะใช
วสั ดเุ พาะไดห ลายอยาง เชน ฟาง ผกั ตบชวา ตนถวั่ ตนกลวย กอนเช้อื ขีเ้ ล่ือยท่ี
ใชแลว ชานออ ย เหลา น้ีเปนตน เปน การเพาะท่ีใชวัสดนุ อยแตไ ดผลผลิตท้ังหมด
ไดในระยะเวลาสั้นมาก สามารถรูผลผลิตคอนขางแนนอนและเหมาะที่จะเพาะ
เปนอาชีพหรือทําไวเพ่ือใชกินเองในครัวเรือน เนื่องจากการเพาะเห็ดฟางแบบ
กองเตี้ยนี้จะตองทําจํานวนกองใหมาก ดังนั้นเพ่ือสะดวกในการเพาะจึงนิยม
ทาํ ไมแบบเพื่อจะอัดวสั ดุทีจ่ ะเพาะใหเปนรูปกองเลก็ ๆ ได

¢¹éÑ μ͹㹡ÒÃà¾ÒÐàË´ç ¿Ò§áºº¡Í§àμéÕÂ

1. เตรียมดินใหเ รียบ พลกิ หนา ดนิ ตากแดดไว 3-4 วัน เพ่อื ฆาเชือ้ โรค
2. การเพาะเห็ดฟางแบบกองเต้ียใชกอนเช้ือขี้เล่ือยท่ีผานการเพาะเห็ด
มาแลว ตใี หก อ นแตกออกจากถงุ หรอื ใชม ดี กรดี ผา ถงุ ใหข าดแยกถงุ ออกจากขเี้ ลอื่ ย
3. หลังจาก ท่ีเตรยี มวัสดถเุ พาะแลว นําวสั ดทุ ่ีใชเพาะนนั้ ใสล งในกะบะ
ไมท่ีวางเอาดานกวาง ซ่ึงมีลักษณะปานลงสัมผัสพื้นใหดานแคบอยูขางบนใส
ใหส งู ประมาณ 4-6 นวิ้ วางกอ นขเ้ี ลอื่ ยเกา ลงในกระบะไมร ดนา้ํ ใหช มุ และเหยยี บ
ใหแ นน วางวสั ดเุ พาะหนาประมาณ 1 คืบ
4. นําอาหารเสริมผักตบขวาสดท่ีผสมกับรําละเอียดแลวโรยเปนแถบ
กวางประมาณ 2 นิว้ รอบ ๆ ดานทั้งส่ีดา นหนาประมาณ 1 นิ้ว
5. แบงเช้ือเห็ดฟางจากถุงซึ่งปกติเชื้อเห็ดฟาง 1 ถุง หนักประมาณ
200 กรัม ออกเปน 3-4 สวนเทาๆ กนั จากนน้ั โรยเช้ือเห็ดฟาง 1 สวน โดยโรย
ลงบนอาหารเสรมิ ใหท วั่ และชดิ กบั ขอบของแบบไมท ง้ั สดี่ า นกเ็ ปน การเสรจ็ ชนั้ ที่ 1
6. ทาํ ชัน้ ท่ี 2 และ 3 หรือ 4 ตอไปกท็ าํ เชน เดยี วกบั ชน้ั ที่ 1 ทกุ อยา ง

เม่ือทํามาถึงข้ันสุดทาย ใหโรยอาหารเสริมและเชื้อเห็ดใหเต็ม
ท่วั หลงั แปลง

50 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô

7. นํากอนเช้ือขี้เล่ือย ดังตัวอยาง มาปดทับใหหนา 1-2 น้ิว แลว
เอาแบบไมออก โดยใชม อื ขางหนง่ึ กดกองฟางไวแ ละทาํ กองอ่ืนตอ ๆ ไป

8. ทาํ กองอ่นื ๆ ตอ ไปใหขนานกับกองแรก โดยเวน ระยะหางประมาณ
6-12 นวิ้ จากกองแรก

9. เม่ือตัง้ กองเห็ดครบจาํ นวนแลว ใหพ รวนดินรอบ ๆ แปลงเพาะเห็ด
พรวนไปใหห างจากกองเหด็ ประมาณ 1 ฟุต

10. ชองวางระหวางกองแตละกองสามารถใชใหเกิดประโยชนในการ
เพิ่มผลผลิตไดอีก โดยพรวนดินโรยอาหารเสริม ปุยคอก และโรยเช้ือเห็ดฟาง
ลงไปบนชองวางระหวางกอง เพราะบริเวณนี้ก็สามารถทําใหเกิดดอกเห็ดได
จากนน้ั รดน้ําดนิ รอบ ๆ กองใหเ ปยกชน้ื

11. ทําไมค้าํ กองเห็ดฟางไวเพ่อื รองรบั ผา พลาสติกที่มาคลมุ กองเห็ด

12. คลมุ กองเหด็ ดว ยผา พลาสตกิ โดยใช 2 ผนื เกยทบั กนั ตรงกลาง คลมุ
ใหสูงกวากองเล็กนอย โดยคลุมเปนแถว ๆ การคลุมพลาสติกเปนเรื่องสําคัญ
ทแ่ี ตล ะแหง ในแตล ะฤดจู ะตอ งดดั แปลงไปตามความตอ งการของเหด็ คอื ชว งระยะ
แรกราววันที่ 1-3 เชื้อเห็ดตองการอุณหภูมิประมาณ 35-38 องศาเซลเซียส
และในวันตอ ๆ มาตองการอุณหภูมิต่ําลงเร่ือย ๆ จนวันที่ 8-10 ซ่ึงเปนวันที่
เก็บผลผลิตน้ันตองการอุณหภูมิราว 30 องศาเซลเซียส ผาพลาสติกที่ใชใหใช

51การà¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô

พลาสติกใสหรือสีก็ได ถาเปนผาพลาสติกย่ิงเกาก็ยิ่งดี คลุมแลวใชฟางแหงคลุม
กนั แดดกันลมใหอกี ชนั้ หน่ึง

13. นําฟางแหง
มาคลุมทับผาพลาสติก
อี ก ค รั้ ง ห น่ึ ง จ น มิ ด เ พื่ อ
ปองกันแสงแดด แลวใช
ของหนัก ๆ ทับปลายผา
ใหติดพืน้ กันลมตี

¡ÒôáÙ ÅÃ¡Ñ ÉÒ

การดแู ลในชว ง 1-4 วนั แรก (ในฤดรู อ นหรือฤดฝู น) สว นในฤดหู นาวชวง
1-8 วนั ตอ งควบคมุ อณุ หภมู ใิ นกองเหด็ ใหไ ดร ะดบั 37-40 องศาเซลเซยี ส ถา หาก
อุณหภูมิสูงเกินไป ใหเปดชองลมระบายอากาศดานบนหรือรดนํ้ารอบกองเห็ด
เพ่อื ลดอณุ หภูมลิ งกไ็ ด

เมือ่ ถึงวนั ที่ 4-5 ใหเปด พลาสตกิ คลมุ ดานลา งของหวั หรอื ทายกอง กวาง
ประมาณ 3-4 นิ้ว เพ่อื ใหม อี ากาศถายเทและเพ่ือเปนการกระตุนการรวมตวั ของ
เสนใยเห็ดเปนดอก การใหความช้ืนนํ้าจะเปนการเพ่ิมความช้ืนกระตุนเสนใย
เช้ือเห็ดฟาง และหยุดการสรางเสนใยและพรอมท่ีจะเปลี่ยนเปนการสรางดอก
การใหความชื้นจะรดนํ้าบริเวณดานนอก รอบๆ กองอยางสม่ําเสมอ ควรทํา
ในระหวา งเชาหรือเยน็ ประมาณวันท่ี 6-7 จะเห็นเปนตมุ ดอกขนาดเล็ก ใหเ ปด

ชอ งอากาศใหก วา งมากกวา เดมิ เมอื่
เห็นเกิดเปนดอกแลวถาอากาศ
ไมเ พยี งพอดอกจะขรขุ ระ และมเี สน ใย
เหน็ เกดิ ขน้ึ รอบๆ ฐานดอก ถา อากาศ
เพียงพอดอกเหด็ จะมผี วิ ดอกเปน มนั
ราบเรยี บ ดอกไมบิดงอ สังเกตจะมี

52 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡Ô¨

ตุมดอกสีขาวท่ีเกิดขึ้นบนกองเห็ด ดอกเห็ดสีขาวเล็ก ๆ ตุมสีขาวเหลานี้จะ
เจรญิ เตบิ โตเปนเห็ดตอไปและใหเร่มิ เกบ็ เหด็ ได

¡ÒÃࡺç àË´ç ¿Ò§

หลักจากดูแลในระยะเวลา 8-10 วัน ดอกเห็ดจะสามารถเก็บผลลิตได
โดยเก็บเฉพาะดอกตูมท่ีมีลักษณะเปนรูปไข แตถาดอกเห็ดท่ีข้ึนเปนกระจุกมี
ทง้ั ออ นและแก ถา มดี อกเล็ก ๆ มากกวาดอกใหญ ควรรอเก็บเมื่อดอกเล็กโตหรือ
รอเกบ็ ชดุ หลงั แตอ ยา เกบ็ ดอกเหด็ ทบี่ านและมปี ลอกแตกจะทาํ ใหข ายไดร าคาตา่ํ
การเก็บดอกเห็ดข้ึนท้ังกระจุกโดยใชมือจับทั้งกระจุกอยางเบา ๆ แลวหมุนซาย
และขวาเล็กนอย ดึงข้นึ มาพยายามอยาใหเสน ใยกระทบกระเทอื น เม่อื เก็บดอก
แลวใหตัดแตงดอกเห็ดทันที แลวนําสงตลาดเพราะเห็ดฟางจะบานเร็ว ผลผลิต
โดยเฉล่ยี ตอ กองจะไดดอกเห็ดประมาณ 1-2 กิโลกรมั

53การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô

àËç´ ¨Ñ´à»¹š ÍÒËÒÃ㹡ÅÁ‹Ø ¾×ª¼¡Ñ สําหรับเห็ดถ่ังเชา
·èÁÕ ¤Õ ³Ø ¤‹Ò·Ò§ÍÒËÒÃʧ٠â´Â੾ÒÐÁÕâ»ÃμÕ¹ เ ป  น เ ห็ ด ท่ี อุ ด ม ไ ป ด  ว ย ส า ร
áÅÐÇÔμÒÁÔ¹ ÁÕä¢ÁѹμèíÒ ÁÕàÊŒ¹ãÂÍÒËÒÃÊÙ§ สําคัญหลายชนิด เชน อะดีโน
àËÁÒСѺ¤¹·Ø¡à¾È·Ø¡ÇÑ «èÖ§¹Í¡¨Ò¡¨Ð ซีน คอรไดเซบิน ซึ่งสวน
¹Òí ä»ãªãŒ ¹¡ÒûÃСͺÍÒËÒÃáÅÇŒ 处 ÁàÕ Ë´ç ประกอบท่ีเปนสารสําคัญเหลา
ÍÕ¡ËÅÒª¹Ô´·Õè¹Í¡¨Ò¡¨ÐÁդس¤‹Ò·Ò§ นี้ มีสรรพคุณที่เปนประโยชน
âÀª¹Ò¡ÒÃʧ٠áÅÇŒ ÂѧÁÊÕ Ãþ¤Ø³·Ò§ÂÒÍ¡Õ ต  อ ก า ร นํ า ไ ป ใ ช  เ ป  น ส  ว น
´ŒÇ ઋ¹ àË´ç ËÅ¹Ô ¨×Í àË´ç äÁμÒà¡Ð ประกอบในการรกั ษาโรคตา ง ๆ
àËç´¶§Ñè àª‹Ò à»¹š μŒ¹ รวมถึงการเพ่ิมภูมิคุมกันและ
เพม่ิ ความแข็งแรงของรางกาย

54 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô

สรรพคณุ ท่สี ําคญั ของเห็ดถัง่ เชา (Winkler, 2008)
มีสรรพคณุ ในการบํารุงรางกาย บํารุงหลอดเลอื ด ตานการทํางานของ
เซลลมะเร็ง โดยมีสารคอรดีซิปน (cordecepin) มีฤทธ์ิทางชีวภาพชวยยับย้ัง
การแพรกระจายของเซลลมะเร็ง ตานแบคทีเรียกอโรค เพิ่มประสิทธิภาพ
การทํางานของเมด็ เลอื ดขาว ลดการอกั เสบ กรดอะดีโนซีน (adenosine acid)
มีฤทธิ์ควบคุมการไหลเวียนของเลือด ตานการแข็งตัวของเลือดและการเกิด
ล่ิมเลือดในรางกาย ปองกันโรคหัวใจเตนผิดจังหวะ และโพลีแซคคาไรด
(polysaccharides) ออกฤทธ์ิกระตุนการทํางานของระบบภูมิตานทานของ
รา งกาย ชว ยลดระดบั น้ําตาลในเลือดและเพิ่มภมู ิคมุ กนั แกรางกาย
เห็ดถ่ังเชาจะผลิตสารออกฤทธ์ิทางยามากหรือนอยหรือไมมีเลยน้ัน
ขนึ้ อยูกบั ปจ จัยหลายประการ ไดแ ก สายพันธุ วธิ ีการเพาะเล้ยี ง สวนประกอบ
ของอาหารเพาะเล้ียง ความเปนกรด-ดางของอาหาร สภาพแวดลอม อุณหภูมิ
แสง และสิ่งแวดลอมอื่น ๆ ดังนั้นการจะเพาะเห็ดถั่งเชาจึงควรศึกษาถึง
รายละเอยี ดของการเพาะใหถ องแทเสียกอ น

¢Ñ¹é μ͹¡ÒÃà¾ÒÐàË´ç

1. เตรยี มสถานที่สําหรบั เพาะ
เนอื่ งจากเหด็ ถงั่ เชา เปน เหด็ เมอื งหนาว สถานทท่ี ใ่ี ชส าํ หรบั เพาะจะ

ตองเปน หอ งทมี่ ีการปรบั อณุ หภูมคิ อนขา งเย็น ประมาณ 15-20 องศาเซลเซียส
อาจใชต ูเยน็ กไ็ ด แตต องเปนตูเ ยน็ ท่เี ปนระบบโนฟรอสทีต่ อ งใชพ ดั ลม

ตูแช หอ ง

55การà¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô

2. เตรยี มชนั้ วาง
เตรียมชั้นวางเพื่อวางวัสดุเพาะ พรอมท้ังติดตั้งระบบไฟ เพื่อให

ภายในหอ งมีแสงท่เี หมาะสมกบั การเพาะเหด็

3. เตรียมเชื้อเห็ด
สายพนั ธเุ หด็ ทชี่ มรมผเู พาะเหด็ เศรษฐกจิ มหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร

วทิ ยาเขตกําแพงแสน เปน เหด็ ถ่งั เชา สีทอง สายพันธุ ME42 (เพราะเปนสายพนั ธุ
ทแ่ี ขง็ แรง มคี ุณภาพและใหผลผลติ สงู )

56 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô

4. เตรียมอาหารเล้ียงเชื้อ (อาหารวุน พีดีเอ (PDA) สูตรอาหาร
เลี้ยงเช้อื และวธิ ีการเตรยี มเหมือนกบั การทําสูตรอาหารวนุ พีดีเอ

5. เตรียมแยกเน้ือเย่ือเห็ด
การแยกเน้ือเชื้อจากดอกเห็ดถ่ังเชาลงในอาหารเล้ียงเช้ือ

(อาหารวุน พดี ีเอ) เมื่อเชอื้ เดนิ เต็ม (ประมาณ 15-20 วนั ) ซึ่งสังเกตขวดอาหาร
วุนวามีเช้ือปลอมปนหรือปราศจากการปนเปอน ใหนําไปขยายตอในเช้ือเหลว
ที่เตรียมไวตอไป

57การà¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡Ô¨

การทาํ เชอื้ เหลว เหมอื นกบั การทาํ อาหารวนุ พดี เี อ สว นประกอบจะใช
มนั ฝร่ัง 200-300 กก. นํา้ ตาลแลกโตส 18-20 กรมั กบั นํ้า 1,000 ซซี ี นาํ มาตม
และบรรจุลงขวด นําไปนึ่งในหมอนึ่งความดันที่ 15 ปอนดตอตารางนิ้ว
นาน 30 นาที หลังจากนั้นรอพักใหขวดคลายความรอน และนําไปแยกเช้ือบน
อาหารวุน ลงสูเชื้อเหลวแลวตอไป (ในกระบวนการแยกเชื้ออาหารวุนลงสู
เชอื้ เหลวจะตอ งปฏบิ ตั ภิ ายในตเู ขย่ี เชอื้ และตอ งใชเ ทคนคิ การปลอดเชอื้ ปลอมปน)

เม่ือเขีย่ เช้อื วุนลงสเู ช้ือเหลวแลวนาํ ไปลงเครอ่ื งเขยา 5-7 วนั จะสงั เกต

เห็นเสนใยเห็ดถ่ังเชากระจายเต็มเชื้อเหลว และสังเกตวาไมมีเชื้ออื่นปลอมปน

ก็พรอมจะนําไปถา ยเชือ้ ตอ ในวสั ดุเพาะไดเ ลย

6. การเตรียมวสั ดุเพาะ (อาหารแขง็ )

ขาวสารหรอื เมล็ดธัญพืช 50 กรมั

มนั ฝรง่ั 200-300 กรมั

นํา้ 1,000 ซีซี

น้าํ ตาลแดกโตรส 10 กรัม

หนอนไหม 30 กรัม

นมผง 10 กรมั

ปุยฟอสฟอรสั 1 กรัม

ดีเกลือ 0.5 กรมั

ไขไก 1 ฟอง

58 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡Ô¨

Ç¸Ô ¡Õ Ò÷Òí ÇÊÑ ´Øà¾ÒÐ (ÍÒËÒÃᢧç )

- เตรียมขาวสารหรือเมล็ดธัญพืชปริมาณ 50 กรัม (ใชกับขนาด
ขวดแกว 26 ออนซ)

- ตมมันฝร่ังกับน้ํา 1,000 ซีซี (การเตรียมมันฝร่ังเหมือนกับการทํา
อาหารวนุ พดี เี อ)

- นําน้าํ ตมมนั ฝรงั่ ปรมิ าณ 1,000 ซีซี ผสมกับหนอน 20 กรมั ไขไ ก
1 ฟอง นมผง 10 กรัม ปยุ ฟอสฟอรสั 1 กรัม ดเี กลือ 0.5 กรัม นําสว นผสมมาปน
รวมกัน

- ตกั สว นผสมทปี่ น เขา กนั ดแี ลว ลงในขวดแกว ทมี่ เี มลด็ ธญั พชื ปรมิ าณ
พอทวมเมล็ดธัญพืช

- นําไปนง่ึ ฆาเชอ้ื ท่หี มอ น่ึงความดนั ที่ 15 ปอนดต อ ตารางน้วิ เปนเวลา
30 นาที

- เมอื่ นง่ึ ฆา เชอื้ อาหารแขง็ ทกุ อยา งเรยี บรอ ยแลว ขน้ั ตอนตอ ไปเปน การ
ถา ยเชอื้ เหลวลงในวสั ดเุ พาะหรอื อาหารแขง็ โดยใชเ ทคนคิ การปลอดเชอื้ คดั เลอื ก
เชอื้ เหลวทม่ี คี วามสมบูรณไ มมีการปนเปอ น

59การà¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡Ô¨

¡ÒôáÙ ÅÃ¡Ñ ÉÒ

เม่ือถายเช้ือเหลวลงอาหารแข็งแลว
นาํ ไปบม ในหอ งคอ นขา งมดื เพอื่ ใหเ กดิ เสน ใยเหด็
ท่ีมีอุณหภูมิประมาณ 15-20 c และมีอากาศ
ที่เหมาะสม ประมาณ 15 วัน หลังจากนั้น
ใหแ สงสวา งประมาณ 12-13 ชม./วนั ในหองท่ีมี
อุณหภูมิ 15-17 c ความชื้นสัมพันธประมาณ
75% เพอื่ กระตนุ ใหเ กดิ ดอกและสรา งสารสาํ คญั

สําหรับเห็ดที่เพาะในขวด ควรเปด
ใหอากาศเขาไปบางอยางนอยวันละ 1 คร้ัง
จัดเตรียมภาชนะท่ีสามารถใหความช้ืนในหอง
เพาะกับเห็ดได หรือใชภาชนะใสนํ้าวางไวใตช้ัน
สําหรับเพาะเห็ด นอกจากนี้ควรตรวจดูความชื้น
และอณุ หภมู ิในหอ งเพาะดวย

¡ÒÃࡺç à¡ÕèÂÇ

เม่ือเพาะเลี้ยง
ถั่งเชาไดตามระยะเวลา
ประมาณ 60 - 70 วนั เรา
สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิต
โดยนําออกจากขวดและ
ตดั สว นดอกไปตาก/อบแหง
หรือใชสวนฐานลางที่เปน
อาหารแขง็ ไปตาก/อบแหง
กไ็ ด

60 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡Ô¨

การแปรรูปและการตลาด

ของเห็ดเศรษฐกิจ

ดร.สาคร ชินวงค1
นพสทิ ธิ์ ลอ งจา2

ʶҹ¡ÒóàË´ç àÈÃÉ°¡Ô¨
àË´ç ໹š ÍÒËÒûÃШÒí Ç¹Ñ ¢Í§Á¹ÉØ Â· ÍÕè ´Ø Áä»´ÇŒ ¤³Ø ¤Ò‹ ·Ò§ÍÒËÒÃ
໚¹áËŧ‹ â»Ãμ¹Õ ÇÔμÒÁ¹Ô áÅÐáø‹ ÒμμØ Ò‹ §æ ·¨Õè Òí ໚¹ÊíÒËÃѺ¡ÒÃà¨ÃÞÔ àμºÔ âμ
áÅÐàÊÃÔÁÊÃÒŒ §¤ÇÒÁá¢ç§áç¢Í§ÃÒ‹ §¡ÒÂ

เหด็ สามารถนาํ มาเปน อาหาร จดั ทาํ โรงเรอื นและการจดั สภาพแวดลอ ม
เพอื่ ใชร บั ประทาน นาํ มาแปรรปู เปน ยา ทเ่ี หมาะสมเพอื่ การเพาะเลยี้ ง จงึ ทาํ ให
อาหารเสริม เครื่องสําอางและแปรรูป สามารถผลิตเห็ดไดหลายชนิดท้ังเห็ด
ในลกั ษณะอนื่ ๆ เหด็ จึงมีการเพาะเลยี้ ง เมืองรอนและเห็ดเมืองหนาว เห็ด
อยา งแพรห ลายจนเปน อตุ สาหกรรมทม่ี ี เศรษฐกจิ ทนี่ ยิ มเพาะ ไดแ ก เหด็ นางรม
มูลคาทางเศรษฐกิจสําคัญระดับโลก เหด็ นางฟา เห็ดเปา ฮื้อ เหด็ หอม เห็ด
สาํ หรบั ในประเทศไทยมแี หลง เพาะเหด็ เข็มทอง เห็ดขอนขาว เห็ดหลินจือ
กระจายอยูในพ้ืนที่ทุกจังหวัด โดย เหด็ โคนญปี่ ุน และเห็ดถ่ังเชา เหด็ เปน
เฉพาะเห็ดเพาะในถุงพลาสติก มีการ สินคาทางดานการเกษตรท่ีมีศักยภาพ

1นักวิชาการเกษตร ชํานาญการ สํานักสงเสริมและฝกอบรม กําแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร
วทิ ยาเขตกําแพงแสน จังหวัดนครปฐม
2นกั วชิ าการโสตทศั นศกึ ษา ปฏบิ ตั ิการ สาํ นกั สง เสรมิ และฝก อบรม กาํ แพงแสน มหาวทิ ยาลยั เกษตรศาสตร
วิทยาเขตกาํ แพงแสน จังหวดั นครปฐม

61การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô

การผลิตสูง โดยมีปริมาณการผลิตตอปกวา 120,000 ตัน เปนมูลคากวา
10,284 ลานบาท ผลผลิตสวนใหญใชเพื่อการบริโภคภายในประเทศ
97 เปอรเซ็นต และมีบางสวนสงออกในรูปผลผลิตสด กระปองและแชแข็ง
และแปรรูปประเทศสหรัฐอเมริกา ฝร่ังเศส ออสเตรเลีย ญี่ปุน สิงคโปร ลาว
โอมาน บรูไน และซาอุดิอาระเบีย ซ่ึงมีความตองการผลผลิตเห็ด สถานการณ
การผลิตเห็ดเศรษฐกิจมีแนวโนมจะเติบโตข้ึนเรื่อยๆ นโยบายของรัฐเองก็ให
ความสําคัญในเร่ืองการผลิตผลผลิตทางการเกษตรท่ีใสใจตอสุขภาพและ
สภาพแวดลอม อีกท้ังกระแสของผูบริโภคในปจจุบันคือการรักสุขภาพดวยการ
บรโิ ภคอาหารทสี่ ะอาดและปลอดภยั เพม่ิ ขนึ้ เรอื่ ยๆ เหด็ เศรษฐกจิ จงึ เปน ทางเลอื ก
ของผูบริโภคท่ีมีคุณคาทางโภชนาการใหโปรตีนทดแทนเน้ือสัตว รสชาติอรอย
ราคาไมแพง และยงั มีคณุ คา ทางสมุนไพร มคี ุณสมบตั ิในการปองกนั และบรรเทา
โรคตา งๆ ไดอ กี ดวย

»ÃÐ⪹¢ ͧàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô
àËç´à»š¹áËÅ‹§ÍÒËÒÃâ»ÃμÕ¹¨Ò¡¸ÃÃÁªÒμÔ·èÕÁÕÇÔÇѲ¹Ò¡ÒÃÁÒ¨Ò¡
¡ÒûÃÐÊÒ¹àÊŒ¹ã¨íҹǹÁÒ¡¢Í§àªé×ÍÃÒª¹Ñé ʧ٠àË紨Ѵ໹š ÍÒËÒûÃÐàÀ·¼Ñ¡
·è»Õ ÃÒȨҡä¢Áѹ ÁÕ»ÃÔÁÒ³¹íÒé μÒÅáÅÐà¡ÅÍ× ¤Í‹ ¹¢ÒŒ §μíèÒ ÁÕÃʪÒμÔ´áÕ ÅСŹÔè
·ªèÕ Ç¹ÃѺ»Ãзҹ

เนื่องจากเห็ดมีกรดอะมิโนกลูตามิคเปนองคประกอบ ซ่ึงจะทําหนาที่
ชวยกระตุนประสาทการรับรูรสอาหารของล้ินใหไวกวาปกติและทําใหมีรสชาติ
คลา ยกับเนอื้ สัตว นอกจากนี้เห็ดยงั อุดมไปดว ยวิตามิน โดยเฉพาะวติ ามนิ บรี วม
(ไรโบฟลาวิน) และไนอาซิน ซึ่งจะชวยควบคุมการทํางานของระบบยอยอาหาร
เห็ดจัดเปนแหลงเกลือแรที่สําคัญ มีเกลือแรตางๆ เชน ซิลิเนียม ทําหนาที่ชวย
ตา นอนุมูลอสิ ระ ลดความเส่ยี งตอการเกิดโรคมะเรง็ โรคหลอดเลอื ดหวั ใจอดุ ตนั

62 การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡Ô¨

โปแตสเซียม ทาํ หนา ท่ีควบคมุ จังหวะการเตน ของหวั ใจ สมดลุ ของนํา้ ในรา งกาย
การทาํ งานของกลา มเนอ้ื และระบบประสาทตา งๆ ลดการเกดิ โรคความดนั โลหติ สงู
อมั พฤกษแ ละอมั พาต ทองแดง ทาํ หนา ทชี่ ว ยเสรมิ สรา งการทาํ งานของธาตเุ หลก็
และท่ีสาํ คญั เห็ดมีองคป ระกอบของพฤกษเคมีทีช่ ่ือวา “โพลแี ซคคาไรด” (Poly-
saccharide) จะทํางานรวมกับแมคโครฟากจ (macrophage) ซึ่งเปนเซลล
คมุ กนั ขนาดใหญท อ่ี อกจากหลอดเลอื ดเขา สเู นอ้ื เยอื่ และจะไปจบั กบั โพลแี ซคคาไรด
ท่ีบริเวณกระเพาะอาหาร และนําไปสง ยังเซลลคุมกันตวั อน่ื ๆ โดยจะชว ยกระตนุ
วงจรการทํางานของระบบภูมคิ ุมกันของรา งกาย เสรมิ และชว ยเพมิ่ ปริมาณและ
ประสิทธิภาพของเซลลคุมกันธรรมชาติ ใหทําหนาท่ีทําลายเซลลแปลกปลอม
ท่ีเขามาในรางกาย รวมถึงพวกไวรัสและแบคทีเรียอื่นๆ ดวย เห็ดยังใหคุณคา
ทางโภชนาการและมีสรรพคุณทางยา ซ่ึงมีคุณสมบัติที่ชวยเสริมภูมิคุมกัน
ในรา งกาย และชว ยลดอตั ราความเสย่ี งจากโรครา ยตา งๆ เชน โรคมะเรง็ เบาหวาน
อัลไซเมอร หลอดเลือดหัวใจอุดตัน และความดันโลหิตสูง เปนตน สรรพคุณ
ทางยาของเห็ด ชว ยควบคุมการทํางานของอวยั วะสาํ คญั ตา งๆ เชน สมอง หวั ใจ
ปอด ตับ และระบบไหลเวียนของโลหิต ชาวจีนจัดเห็ดเปนยาเย็น เพราะมี
สรรพคุณชวยลดไข เพ่ิมพลังชีวิต ดับรอนใน แกชํ้าใน บํารุงรางกาย ลดระดับ
น้ําตาล และคอเลสเตอรอลในหลอดเลือด ลดความดนั ขับปส สาวะ ชว ยใหห าย
หงุดหงิด บาํ รงุ เซลลป ระสาท รักษาอาการอลั ไซเมอร และที่สาํ คญั คอื ชวยยบั ยงั้
การเจรญิ เติบโตของเซลลมะเรง็ (ชฎาพร นุชจังหรดี , 2549)

คุณคาทางโภชนาการและประโยชนของเห็ดทางการแพทย
(Medicinal Mushrooms) ดังน้ี

1) เห็ดหอมหรอื เหด็ ชิตาเกะ เปน ยาอายุวฒั นะ เพราะชวยลดไขมัน
ในเสน เลอื ด อกี ทงั้ ยงั เพม่ิ ภูมิคุมกนั ตอ เชอ้ื ไวรัสและมะเรง็ ดวย และมีกรดอะมิโน
ถงึ 21 ชนิด มีวติ ามิน บ1ี บี2 สงู พอๆ กบั ยีสต มวี ิตามินดสี ูงชวยบํารงุ กระดูก
และมีปริมาณโซเดียมต่ํา เหมาะสําหรับผูท่ีเปนโรคไต นอกจากน้ียังมีแคลเซียม

63การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô

ฟอสฟอรัสและเหล็ก ซ่ึงชวยเสริมสรางกระดูกและฟนใหแข็งแรง ชวยลดความ
เปน กรดในกระเพาะอาหาร ชว ยบํารงุ กาํ ลัง บรรเทาอาการไขหวัด ชาวจนี ยกให
เห็ดหอมเปน อาหารตน ตํารบั “อมตะ”

2) เหด็ หหู นู เปน กลุมคารโ บไฮเดรต สามารถเพิม่ ความแข็งแรงใหเ ม็ด
เลือดขาวในผูสูงอายุ ทําใหภูมิตานทานรางกายดีข้ึน รวมท้ังชวยรักษาโรค
กระเพาะและรดิ สีดวง เหด็ หูหนูขาวมีคณุ สมบตั ิในการชวยบํารงุ ปอดและไต

3) เห็ดกระดุมหรือเห็ดแชมปญอง รูปรางกลมมน คลายกระดุมที่มี
ขนาดใหญ ผิวเนอ้ื นวล สามารถรกั ษาและปอ งกันการเกดิ มะเรง็ เตานมมากทีส่ ดุ
โดยมีสารชวยยับยั้งเอนไซมอะโรมาเตส (Aromatase) ทําใหเกิดการยับย้ังการ
เปลย่ี นฮอรโ มนเอนโดรเจนเปน ฮอรโ มนเอสโตรเจนในผหู ญงิ วยั หมดประจาํ เดอื น
เมื่อรางกายผลิตฮอรโมนเอสโตรเจนไดนอยลงก็ลดโอกาสการเจริญเติบโตของ
เซลลมะเร็งเตา นมใหนอ ยลงตามไปดว ย

4) เหด็ นางรม เห็ดนางฟาและเห็ดเปาฮอ้ื เหด็ สามอยางนอี้ ยตู ระกลู
เดียวกนั เจริญเตบิ โตเปน ชอ ๆ คลา ยพดั เหด็ นางรมมีสีขาวอมเทา เห็ดนางฟา มี
สีขาวอมน้ําตาล ขณะท่ีเห็ดเปาฮ้ือจะมีสีคล้ําและเน้ือเหนียวหนาและนุมอรอย
คลา ยเนอ้ื สัตวมากกวา มีสารสาํ คัญทส่ี ามารถปอ งกนั โรคหวดั ชวยการไหลเวียน
เลอื ด และโรคกระเพาะ

5) เห็ดฟาง เปนเห็ดยอดนิยมของคนไทย นิยมเพาะกันบนกองฟาง
ขาวชื้นๆ โคนมีสีขาว สว นหมวกสีนา้ํ ตาลอมเทา หาซือ้ ไดง า ยตามทอ งตลาด ให
วติ ามนิ ซสี งู และมกี รดอะมโิ นสาํ คญั อยหู ลายชนดิ รบั ประทานเปน ประจาํ จะชว ย
เสรมิ ภมู คิ มุ กนั การตดิ เชอื้ ตา งๆ อกี ทงั้ ยงั ชว ยลดความดนั โลหติ และเรง การสมานแผล

6) เหด็ เขม็ ทอง เปน เหด็ สขี าว หวั เลก็ ๆ ขน้ึ ตดิ กนั เปน แพ รสชาตเิ หนยี ว
นมุ กนิ เปน ประจาํ จะชว ยรกั ษาโรคตับ กระเพาะ และลําไสอกั เสบเรอื้ รงั

7) เห็ดโคน ชว ยเจรญิ อาหาร บํารุงกําลัง แกบ ิด แกค ลืน่ ไส อาเจยี น
แกไอ ละลายเสมหะ การทดลองทางเภสัชศาสตรพบวาน้ําที่สกัดจากเห็ดโคน
สามารถยบั ยง้ั เชื้อโรคบางชนิด เชน เช้อื ไทฟอยด

64 การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡Ô¨

8) เห็ดหลินจือ เปนสมุนไพรจีนที่ถูกจัดเปนยาและใชกันมานานกวา
4,000 ป ในศาสตรการแพทยแผนตะวันออกเภสัชตํารับโบราณใชเปนยา
อายุวัฒนะและรักษาโรคตางๆ สรรพคุณเปนยาบํารุงรางกาย บรรเทาอาการ
ออนเพลียทําใหม กี ําลงั สง เสรมิ การไหลเวยี นของเลือดดขี ึ้น ความจาํ ดี ประสาท
สัมผัสตางๆ ชัดเจนขึ้น มีสารสําคัญเบตากลูแคนซึ่งมีคุณสมบัติชวยตานอนุมูล
อสิ ระ ยบั ยงั้ การเจรญิ เตบิ โตของเนื้อราย (Cao LZ และ Lin ZB., 2002) รวมทง้ั
กระตุนภูมิคุมกันไวรัส คนญี่ปุนมักใชควบคูกับการรักษาโรคมะเร็งและโรค
ผูสูงอายุ เชน โรคหัวใจ โรคหลอดลมอักเสบเร้ือรัง และโรคความดันโลหิตสูง
(วาลุกา พลายงาม, 2561) ปจ จบุ ันยงั มีการนําไปเปนสว นผสมของเครอ่ื งสําอาง
อีกดวย

9) เห็ดถั่งเชา เปนราชาแหงสมุนไพร มีสารสําคัญ Cordyceps
sinensis บาํ รงุ รางกายเพ่ิมภูมคิ ุมกัน ตานการแขง็ ตัวของเลอื ดบํารุงหลอดเลอื ด
ชวยกระตุนเพ่ิมสมรรถภาพทางเพศทําใหรางกายมีพลัง ปองกันเลือดออก
ในสมอง ล่ิมเลือด หัวใจขาดเลือดและหอบหืด ตานอนุมูลอิสระ ทําใหแกชา
และตานการอักเสพ ชวงลดระดับนํ้าตาลในเลือด ฟนฟูการทํางานของไต
เปนเห็ดสมุนไพรใชรักษาสารพัดโรค ที่สําคัญเพ่ิมภูมิคุมกันแกรางกายตานการ
ทํางานของเชลลมะเรง็ ได (Winkler, 2008)

àË紼żÅÔμáÅСÒÃμÅÒ´

àÈÃÉ°¡Ô¨¢Í§ä·Â

¡ÒüÅμÔ àË´ç ÊÒÁÒö໹š ÍÒª¾Õ ËÅ¡Ñ ÊÃÒŒ §ÃÒÂä´ãŒ Ëጠ¡à‹ ¡Éμáà áÅÐ
໚¹ÍÒªÕ¾àÊÃÔÁÊíÒËÃѺ¼ÙŒÊ¹ã¨·èÕ¨ÐÊÌҧÃÒÂä´ŒãËŒ¤Ãͺ¤ÃÑÇà¾×è;èÖ§¾ÒμÑÇàͧ
໹š ÍÒª¾Õ ·ãèÕ ªŒ¾×é¹·Õ蹌Í ŧ·Ø¹μèÒí ¡Ç‹ÒÍÒª¾Õ à¡ÉμÃÍè×¹æ àËç´ãËŒ¼Å¼ÅÔμã¹
ÃÐÂÐàÇÅÒÍѹʹéÑ áÅÐÊÒÁÒö¨Ñ´¡ÒÃãËŒÁռżÅÔμä´Œμ‹Íà¹Íè× §·§éÑ »‚

การตัดสินใจในการเลือกเพาะเห็ดเศรษฐกิจเปนอาชีพจะตอง
พจิ ารณาใหร อบคอบถงึ สงิ่ ทจี่ ะเปน ขอ มลู พน้ื ฐานประกอบ คอื เหด็ ทเี่ ลอื กจะผลติ

65การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡Ô¨

ตอ งไดร บั การยอมรบั จากผบู รโิ ภค โดยเปน ทร่ี จู กั กนั โดยทวั่ ไป และเกดิ ความนยิ ม
ในการบริโภค พ้ืนที่หรือสถานท่ีตั้งฟารมไมหางจากตลาดหรือแหลงรับซื้อ
การคมนาคมสะดวก เน่ืองจากผลผลิตเห็ดมีอายุหลังการเก็บเก่ียวสั้น มีการ
คลายความรอนทําใหการดูแลหลังการเก็บเกี่ยวคอนขางยาก จึงจําเปนตองใช
เวลาในการจัดการหลังการเก็บเก่ียวและการขนสงใหสั้นท่ีสุดและมีตลาดใหญ
รองรับ หรือมีโรงงานแหลงรับซื้อวัตถุดิบเพ่ือการแปรรูปซ่ึงมีจํานวน/ปริมาณ
ผลผลิตแนนอนและราคาท่ีมีการตกลงลวงหนา สําหรับสภาพภูมิอากาศและ
ภูมิประเทศจะตองเหมาะกับการผลิตเห็ดชนิดท่ีตองการทั้งนี้เน่ืองจากเห็ด
ตางชนิดกันมีความตองการอุณหภูมิในการเจริญของเสนใยและการออกดอก
ไมเทากัน ถาตองมีการจัดการในสภาพโรงเรือนปดและจะทําใหมีตนทุนสูง
ข้นึ ไปดวย และวตั ถุดบิ หรอื วสั ดทุ ใี่ ชใ นการเพาะเหด็ หางายและมรี าคาถูก

สวนสําคัญที่สุดคือความพรอมของเกษตรกรหรือผูสนใจ เปนเร่ือง
ทส่ี าํ คญั ทส่ี ดุ เกษตรกรจะตอ งมใี จรกั ในการเพาะเหด็ เศรษฐกจิ มกี ารพฒั นาตนเอง
ใฝหาความรูเพ่ือการพัฒนาและการแกปญหาหาทางออก รวมถึงการรวมกลุม
สรา งเครือขา ยเพื่อการพฒั นาและการแลกเปล่ยี นเรยี นรู เพราะการพฒั นาอยาง
เปนกลุมจะสรางพลังในสาขาอาชีพการผลิตเห็ดเศรษฐกิจนั่นเอง ลักษณะนิสัย
ของเกษตรกรและผูประกอบการที่จะประสบความสําเร็จและสรางใหเกิดความ
ยัง่ ยืนในอาชีพ จะตอ งมีความขยนั อยางฉลาด วเิ คราะหหาขอบกพรอง ปรบั ปรงุ
แกไขใหสอดคลองกับสถานการณปจจุบันอยูเสมอ ซื่อสัตยและมีคุณธรรมและ
จริยธรรมในการผลิตและจะตองไมเปนผูทําลายอาชีพของตนเอง ประหยัด
ใชทรัพยากรในกระบวนการผลิตใหเกิดประโยชนสูงสุด สามารถลดตนทุน
การผลิตใหไดมากที่สุด อดทน การเพาะเห็ดจะตองเอาใจใสอยูเปนประจําและ
รักความสะอาดเน่ืองจากเห็ดเปนเชื้อราจะตองไมใหเชื้อราชนิดอ่ืนเจริญเติบโต
แขงขันกับเช้ือเห็ด และใสใจในการเก็บผลผลิตท่ีไดคุณภาพและไดราคาสูง
รวมทงั้ ตอ งศกึ ษาหาความรู เทคโนโลยแี ละนวตั กรรมเพอ่ื พฒั นาและเปลยี่ นแปลง

66 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô

ตลอดเวลา อาชีพการเพาะเห็ดจําเปนตองปรับตัวเพื่อใหเขากับสภาวการณที่
เปล่ียนแปลง

แผนการผลิตเห็ดตามความตองการของตลาด เกษตรกรและ
ผปู ระกอบการจะตองมีเทคนิคเพ่อื ใหป ระสบความสาํ เรจ็ คอื เกษตรกรจะตองมี
การรวบรวมขอมูลขาวสารที่ถูกตองและทันตอเหตุการณ เพ่ือประกอบการ
ตัดสินใจในวางแผนการผลิตใหมีปริมาณสอดคลองกับความตองการของตลาด
มกี ารเกบ็ เชอ้ื เหด็ ทม่ี คี ณุ ภาพดเี พอื่ นาํ มาใชต ามแผน และการจดั การใหม กี ารเปด
ดอกที่สามารถใหผ ลผลติ ตรงตามกําหนด และมกี ารเก็บขอมูลและประสบการณ
ในการผลิตการจัดการไวเพ่ือเปนบทเรียนและการวางแผนการผลิตในครั้งตอไป
รวมท้ังมีการบริหารศัตรูพืชอยางถูกวิธีดวย โดยการรักษาความสะอาดในฟารม
เห็ดตลอดเวลา ปฏิบัติในการทําฟารมและการจัดการผลผลิตเห็ดท่ีไดมาตรฐาน
สากล ปจจุบันไดมีกฎกระทรวงกําหนดมาตรฐานสินคาเกษตรสําหรับ
หลักปฏิบัตสิ ําหรับการผลติ เช้อื เห็ดเปนมาตรฐานบงั คับ พ.ศ. 2560 กาํ หนด
บังคับใชกลางป พ.ศ. 2561 (http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/
PDF/2560/A/042/27.PDF) เนื่อจากประเทศเรามีศักยภาพในการผลิตเห็ด
ชนิดตางๆ มาก และผลผลิตยังเปนท่ีตองการของตลาดภายในประเทศและ
ตลาดโลก

ผลผลิตและการตลาดเห็ดเศรษฐกิจ ปจจุบันประเทศไทยผลิต
เห็ดเศรษฐกิจหลัก ไดแก เห็ดฟาง เห็ดตระกูลนางรม (นางรมนางฟา เปาฮื้อ)
เห็ดหหู นู เหด็ หอม เหด็ เข็มทอง เหด็ ขอนขาว และเห็ดหลนิ จอื ซ่งึ มีความสําคญั
ทางเศรษฐกิจ สรางอาหารแหลงโปรตีนที่สําคัญซึ่งมีความปลอดภัย และ
ยังมีการนําเห็ดไปใชเปนสมุนไพรรักษาโรค ผลิตภัณฑอาหารเสริมสุขภาพ
เครอื่ งสาํ อาง ขอ มลู การนาํ เขา เหด็ ในป 2550 มกี ารนาํ เขา เหด็ มลู คา 987.1 ลา นบาท
ในป พ.ศ. 2557 มกี ารนาํ เขา เห็ดแหง มูลคา 2,176 ลานบาท จะเหน็ ไดวามกี าร

67การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô

นาํ เขา เหด็ เพม่ิ ขน้ึ มากกวา 2 เทา ตวั มแี นวโนม การนาํ เขา มากขน้ึ ในทกุ ป การเพม่ิ
ผลิตเห็ดเศรษฐกิจในประเทศแนวโนมมีตลาดที่สามารถขยายตัวได เชน
เหด็ ฟางขาดตลาด พบวา เอม็ เค สกุ ที้ ่ใี ชเหด็ ฟางถึง 20 ตนั /วัน จึงมกี ารสง เสรมิ
ใหใชพื้นที่จังหวัดกระบี่ซ่ึงเปนพ้ืนท่ีท่ีมีวัสดุในการเพาะปลูกคือทะลายปาลม
เพอ่ื ผลิตเห็ดฟางสง เปนตน ซ่งึ คุณภาพของผลผลติ เหด็ ในประเทศไทยไมไ ดดอย
ไปกวาการนําเขาเห็ดจากตางประเทศ ประเทศไทยมีผลผลิตเห็ดปละประมาณ
120,000 ตนั ประมาณการมลู คา ราว 10,284 ลา นบาท โดยในปริมาณการผลิต
น้ีจะเกดิ ธุรกจิ หมุนเวยี น อนั ไดแก การจดั จาํ หนา ยเหด็ วสั ดุอปุ กรณต า งๆ ธุรกิจ
บริการ ธุรกิจแปรรูป ไมตํ่ากวา 12,000 ลานบาท และมีมูลคาสงออกเฉลี่ย
250 ลานบาทตอป โดยในจาํ นวนน้ีมีบรโิ ภคภายในประเทศถึงรอ ยละ 97 มีการ
สงออกตา งประเทศเพยี ง รอ ยละ 3 เทานน้ั

ตารางท่ี 1 การผลิตและมูลคา ของเหด็ ชนดิ ตางๆ ของประเทศไทย

ßîĉéđĀéĘ ñúñúĉêêîĆ (%) øćÙćđÞúĊę÷ (ïćì/ÖÖ.) öúĎ ÙćŠ (úšćîïćì)

đĀéĘ ôćÜ 66,000 (55) 80 5,280

đĀéĘ ÿÖčúîćÜøö 24,000 (20) 60 1,440

đĀéĘ ĀĎĀîĎ 14,400 (12) 60 864

đĀĘéĀĂö 3,600 (3) 150 540

đĀéĘ ĂČęîė (đ×öĘ ìĂÜ úö ĒÙøÜ) 12,000 (10) 180 2,160

øüö 120,000 10,284

ìęĊöć: ÿöćÙöîÖĆ üÝĉ ÷Ć ĒúąđóćąđĀéĘ ĒĀŠÜðøąđìýĕì÷ (2559)

ระบบการตลาดเห็ดเศรษฐกิจในประเทศไทยมีแนวโนมสงออกเห็ด
ไปยงั ประเทศตางๆ ดงั น้ี สหรฐั อเมรกิ า ฝรงั่ เศส ออสเตรเลยี ญ่ีปนุ สงิ คโปร ลาว
โอมาน บรไู น และซาอดุ อิ าระเบยี ซงึ่ มคี วามตอ งการเหด็ ทงั้ ในรปู ของเหด็ สดและ
อาหารแปรรูป สวนตลาดที่มีศักยภาพและมีแนวโนมความตองการเพิ่มสูงขึ้น
อยางตอเนื่อง คือตลาดอาเซียน+3 สําหรับแนวโนมความความตองการของ
ผูบ ริโภคในยคุ ปจ จุบนั นอกจากในรปู อาหารสดแลวและอาหารแปรรปู แลว ยงั มี

68 การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡Ô¨

ความตองการในรูปแบบ ยา อาหารเสริม และเครื่องสําอางอีกดวย ตลาด
ผลิตภัณฑเห็ดจึงมีแนวโนมเติบโตข้ึนเรื่อยๆ และแนวโนมความตองการของ
ผูบริโภคในยุคปจจุบัน คือ อาหารพรอมรับประทาน ท่ีมีความสะดวกสามารถ
เขาไมโครเวฟและรับประทานไดทันที ไมยุงยากเสียเวลาในการปรุง นอกจากนี้
แนวโนมการบริโภคอาหารที่ดีตอสุขภาพมีมากข้ึนและมีความแรงอยางตอเน่ือง
โดยเฉพาะอาหารปลอดสารพษิ ทผ่ี ลติ ดว ยกระบวนการไรส ารเคมี สามารถขายได
ราคาสูงกวาปกติหลายเทาตัว รวมทั้งสินคาและผลิตภัณฑจะตองผานการ
รบั รองมาตรฐานความปลอดภยั ตา งๆ เชน อย. GMP, HACCP, BRC หรอื มาตรฐาน
การตรวจสอบยอนกลับ เพื่อเพิ่มคุณคาและมูลคาใหกับสินคาและผลิตภัณฑ
จากเห็ดเศรษฐกิจ

69การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡Ô¨

เหด็ กาเรศแปรรรษูป ฐกจิ
ดา นผลติ ภัณฑ

·Òí äÁ¶Ö§μÍŒ §á»Ãû٠àË´ç

àË´ç ໹š ¾ª× ·ÁèÕ ÍÕ ÒÂÊØ éѹ àËç´áμ‹ÅЪ¹´Ô ¨ÐÁÍÕ ÒÂØ·áèÕ μ¡μ‹Ò§¡Ñ¹ ´Ñ§¹é¹Ñ
ª¹´Ô ¢Í§àË´ç ¨§Ö ໹š ÍÕ¡»˜¨¨ÂÑ Ë¹§Öè ¢Í§¡ÒÃà¹Ò‹ àÊÕ ·Òí ãË¡Œ ÒÃà¡çºÃÑ¡ÉÒ໚¹ÊèÔ§
·è¨Õ íÒ໚¹ ´§Ñ ¹Ñ鹨§Ö μÍŒ §Á¡Õ ÒèѴ¡ÒÃã¹àÃè×ͧ¢Í§¡ÒÃà¡çºà¡ÂÕè Ç ¡ÒÃà¡çºÃ¡Ñ ÉÒ
ÃÇÁ件§Ö ¡Òö¹ÍÁàË´ç ãËÊŒ ÒÁÒö㪻Œ ÃÐâª¹ä ´ÊŒ Ù§Ê´Ø áμ¡‹ ÒÃࡺç ÃÑ¡ÉÒáÅÐ
¡Òö¹ÍÁäÇÍŒ ÂÒ‹ §à´ÂÕ Ç¤§äÁ‹¾Í

จึงจําเปนที่จะตองนําเห็ด และการดอง Pickle การจะแปรรูป
มาแปรรูปเปนผลิตภัณฑเพื่อเปนการ แบบใดน้ันขึ้นอยูกับชนิดของเห็ดและ
เพิ่มมูลคาใหแกเห็ดและเปนวิธีการ ความตอ งการของตลาดวา ในแตล ะแหง
เพิ่มรายไดอีกวิธีหน่ึงของผูประกอบ วา ตอ งการเหด็ แปรรปู ชนดิ ใด (มหาวทิ ยาลยั
อาชีพการเพาะเห็ดและเปนการสราง เกษตรศาสตร, 2558)
รายไดใหกับผูประกอบอาชีพ การ
แปรรูปเห็ดขายเชนกัน การนําเห็ดมา
แปรรูปสามารถทําไดหลายชนิด เชน
การแชแข็ง Freezing บรรจุกระปอง
Sterilization การทําแหง Drying

70 การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô

การแปรรูปเห็ดเศรษฐกิจ ดานผลิตภัณฑ (Product) กลุมผูผลิตเห็ด
มคี วามจาํ เปน ในการพฒั นาตนเองเพอื่ พฒั นาสกู ารเปน ผปู ระกอบการใหส ามารถ
ทลายกาํ แพงอปุ สรรคตา งๆ ทง้ั ดา นการผลิต การจัดการและการตลาดเพอ่ื สราง
ความยงั่ ยนื ในสาขาอาชพี จากชอ งวา งงานวจิ ยั ทศ่ี กึ ษาคน ควา มาพบวา เกษตรกร
ผูเพาะเห็ดตองไดรับการพัฒนาดานตราสินคาและบรรจุภัณฑเพ่ือสรางความ
นาเชื่อถือในคุณภาพ หากจะขยายชองทางการตลาดไปยังตลาดท่ีใหญขึ้น และ
หากกลุมสามารถผลิตเห็ดไดมากพอมีความจําเปนท่ีจะตองแปรรูปผลผลิตเห็ด
เปนผลิตภัณฑในรูปแบบที่หลากหลายมากขึ้น ซึ่งมีแนวทางในการแปรรูปเห็ด
ตามหมวดหมูตางๆ ดังนี้

1. อาหาร เปนการรักษาเห็ดใหมีอายุไดยาวนานคุณภาพดีและมี
รสชาติอรอย ไดแก นํ้าเห็ดสุขภาพเห็ดอบกรอบเห็ดสามรสเห็ดดองซีอ๊ิว
เหด็ ทอดกรอบ ขาเหด็ ทอดสมนุ ไพร เหด็ พะโล และลกู ชนิ้ เหด็ หอม ชาเหด็ กาแฟ
เห็ดฯลฯ ตัวอยา งสตู รและวิธที ําผลติ ภัณฑแ ปรรปู เห็ดกรอบสมุนไพร เห็ดสวรรค
และการทาํ แหนมเหด็ ดงั นี้ (ขนิษฐา ชาญชยั กุล, 2558)

71การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡Ô¨

สว นประกอบ ใชท ําเห็ดกรอบสมนุ ไพร

- เหด็ นางฟา 3 กิโลกรัม
กรัม
- ใบมะกรูด 100 กรมั
กรมั
- ตะไคร 50 กรมั
ชอนชา
- พรกิ ข้ีหนแู หง 25 ถวย

- นํ้าตาลปบ 200

- เกลอื 1

- นํ้ามนั หอยเจ 1/4

- น้าํ มนั ปาลม

72 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡Ô¨

วิธที ํา เห็ดกรอบสมนุ ไพร
1. นาํ เหด็ นางฟา มาตดั กา นเหด็ แขง็ ๆ ทง้ิ สาเหตทุ ต่ี ดั ทง้ิ เพราะกา นของ

เหด็ เม่อื นําไปทอดจะไมก รอบจะเหลือเพียงกลีบดอกของเหด็ ฉีกดอกเหด็ ใหเปน
ฝอยเสน เลก็ ๆ เพราะเวลาทีน่ าํ ไปทอดจะทําใหก รอบไวขนึ้

2. ใบมะกรูดมาตดั เอากานแขง็ ออก
3. นาํ ตะไครม าหน่ั เปนฝอยๆ
4. นําเห็ดมาลาง โดยที่เวลาลางเห็ดควรนําเห็ดมาบีบนํ้าออก แลว
นําเหด็ ไปผ่ึงไวแตไมควรนาํ เหด็ ไปตากแดด
5. จากน้นั เตรียมน้าํ มันปาลมใหร อ นจัดแลวนําเหด็ ลงไปทอด ใชเวลา
ในการทอดประมาณ 30 นาที ถา หากทอดเหด็ ในปรมิ าณทนี่ อ ย ใหส งั เกตเมอื่ เหด็
เปลี่ยนสีเปนสีเหลืองใหชอนตักยกขึ้นมา ในการทอดเห็ดเราจะทอดเห็ดดวยกัน
2 ครงั้ ครง้ั ท่ี 1 ทอดเพือ่ ไลความชืน้ จากเหด็ สว นการทอดรอบท่ี 2 จะทําใหเ หด็
ทม่ี ีชิน้ เลก็ และช้นิ ใหญป นกนั อยูน น้ั มีความกรอบทเี่ ทา ๆ กนั
6. นําตะไครทหี่ ่นั เปน ฝอย ๆ นาํ ลงไปทอดในนํา้ มันรอ น ๆ เพราะวา
เมื่อเรารบั ประทานจะทาํ ใหต ะไครมกี ลิน่ หอม นาํ ตะไครข ้ึน
7. นําใบมะกรดู ลงไปทอดในขณะทีน่ ํ้ามันยงั รอ น ๆ
8. ลดอณุ หภมู นิ า้ํ มนั ไมใ หร อ นจนเกนิ ไปแลว นาํ เหด็ ทที่ อดไวใ นรอบท่ี 1
มาทอดรอบท่ี 2 เพือ่ ใหเ ห็ดกรอบเสมอกนั ทอดจนเห็ดกลายเปน สีเหลืองทอง
9. การทํานํ้าปรุงเราจะใสนํ้าตาลปบลงไปพรอมกับนํ้ามันหอยเจ
คนจนกวานํ้าตาลปบจะละลายจนเหนียวเปนยางมะตูม จากนั้นนําเห็ด ตะไคร
ใบมะกรูด ลงไปในกระทะ จากน้ันคลุกใหเขากัน แลวนํามาใสภาชนะ ถาหาก
ตอ งการจะบรรจใุ สก ลอง ควรท้ิงไวใ หเ ยน็ กอน แลว นํามาบรรจุ

73การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡Ô¨

สว นประกอบ ใชท าํ เหด็ สวรรค
- เห็ดนางฟา 3 กิโลกรมั
- น้ําตาลปบ 200 กรมั
- นา้ํ มนั หอย 1/4 ถวย
- พรกิ ไทย 2 ชอ นชา
- งาขาวค่ัว 5 ชอ นโตะ
- ลูกผักชี 1 ชอ นชา
- ซีอิ๊วขาว 3 ชอนโตะ
- น้ํามนั ปาลม

วิธที ํา เหด็ สวรรค
1. นาํ เหด็ มาตัดกานแข็งออก แลวฉกี ดอกเหด็ ออกเปนเสนเลก็ ๆ ลางนํา้

ใหสะอาด
2. นําเห็ดลงไปทอดในขณะที่นํ้ามันรอนจัดรอจนกวาเห็ดจะเปนสีเหลือง

หลงั จากนน้ั นาํ เหด็ ขนึ้ มาซบั นาํ้ มนั เพอื่ ทจ่ี ะลดความรอ นของเหด็ ลดอณุ หภมู ขิ อง
น้าํ มนั ใหเ บาลงเพอ่ื ไมใหน ํ้ามันรอ นจนเกนิ ไป

3. นําเห็ดทเ่ี ราซับนา้ํ มันไวลงมาทอดรอบท่ี 2 รอจนกวาเหด็ จะกลายเปน
สีเหลืองท่เี หลอื งกวาการทอดครัง้ ที่ 1 จากน้ันตักเหด็ มาผง่ึ ไว

4. นํางาขาวมาคัว่ ใหห อม ลูกผักชคี ัว่ ใหห อม พักไว
5. การทําซอสปรุง นํานํ้าตาลปบและน้ํามันหอยมาคนในกระทะจนกวา
จะละลายเหนยี วเปน ยางมะตมู ควรใชไ ฟออ น ๆ เพอื่ ปอ งกนั การไหมข องนาํ้ ตาลปบ
หลังจากน้ันนําเห็ดที่ผึ่งไวลงมาคลุกใหเขากับนํ้าซอสและโรยงาขาวคั่วพรอมกับ
ลูกผักชีเพื่อเพ่ิมความหอม หลังจากน้ันนําใสภาชนะ และโรยดวยงาขาวคั่ว
อกี ครงั้ เพอ่ื ความสวยงาม การบรรจใุ สก ลองควรเปนกลอ งที่มฝี าปด สนิท อากาศ
ไมส ามารถเขาไปได

74 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡Ô¨

สวนประกอบ การทาํ แหนมเหด็
- เห็ดนางฟา, เหด็ โคนญี่ปุน, เหด็ นางโรม 5 กิโลกรัม
- ขาวเหนียวนง่ึ 600 กรัม
- กระเทยี มบด 600 กรมั
- เกลอื 60 กรัม
- พรกิ ขห้ี นูสด 2 ขดี
- พรกิ ไทย 1 ชอนโตะ
- น้าํ ตาลทราย 3 ชอ นโตะ
- รากผกั ชปี ระมาณ 5 ราก
- ถุงพลาสติกและยางรดั

วิธีทํา แหนมเห็ด
1. นําเห็ดทั้ง 3 ชนดิ ลา งนํา้ ใหส ะอาดและสะบัดน้ําออกใหหมด นํามา

ฉีกเปนเสน เลก็ ๆ ตามดอกเห็ด
2. นาํ เห็ดไปนง่ึ หรือลวกนํ้ารอนประมาณ 5 นาที พออนุ ๆ แลว บีบน้ํา

ออกใหห มด แลวผึง่ ไว
3. นําขา วเหนียวกับกระเทียม มาโขกรวมกนั ใหล ะเอียด
4. นาํ ขา วกบั กระเทยี มทเ่ี ราโขกไวพ รอ มนาํ้ ตาลทรายมาผสมลงในเหด็

ท่ีผง่ึ ไว แลวคลกุ เคลา จนทุกอยางเขากนั
5. หลงั จากนนั้ ใหน าํ มาตกั ใสถ งุ พลาสตกิ ในปรมิ าณครงึ่ ชอ นโตะ แลว ใส

พริกตามลงไป จากนั้นทําการบิดถุงเพ่ือไลอากาศแลวมัดดวยหนังสต๊ิกใหแนน
อยา ใหอากาศเขา ไป เก็บไวในอณุ หภูมหิ อง 3 วนั หลงั จากนัน้ 3 วัน กส็ ามารถ
นํามารับประทานได ใหนําแหนมเห็ดมาเก็บไวในตูเย็นที่อุณหภูมิ 5 องศา
เพื่อหยุดการเปรย้ี ว

75การà¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô

2. ยา อาหารเสริมมีบริษัทช้ันนําตางๆ ไดนําเห็ดมาสกัดในรูปของ
ผลิตภัณฑเสริมอาหารและมีงานวิจัยเห็ดในเชิงสมุนไพรอยางตอเน่ือง เชน เห็ด
ถงั่ เชา เหด็ กระถินพิมาน ฯลฯ ซงึ่ เปนเห็ดทางการแพทย โดยผลติ ภัณฑในกลมุ น้ี
มีมลู คา กวา 3 หมื่นลา นบาท

3. เครื่องสําอาง เห็ดกลายเปน วตั ถดุ ิบท่ีสามารถนําไปพัฒนาตอ ยอด
เปนสินคาเพ่ือสุขภาพและความงาม ที่คนหันมาใหความสนใจอยางมากเชน
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตรและเทคโนโลยีแหงประเทศไทย (วว.) มีการวิจัยและ
พัฒนาผลิตภัณฑ ครีมบํารุงผิวจากเห็ดแครง เพ่ือลดริ้วรอยสารสกัดจากเห็ด
นางรมทชี่ ว ยกระตุนการสรางคอลลาเจน ซ่ึงนําไปตอ ยอดสูการพฒั นาผลติ ภัณฑ
โดยบริษัทตางๆ แลวรวมท้ังการพัฒนาผลิตภัณฑโดยเกษตรกร ผูประกอบการ
และภาคสว นตา งๆ เชน สบูเหด็ ถ่ังเชา สบูเห็ดหลนิ จอื เซรมั่ ถัง่ เชา ยาสฟี นเหด็
หลินจือ ฯลฯ

76 การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô

¡ÒÃμÅҴ໹š àÃÍ×è §ÊÒí ¤ÞÑ ÁÒ¡ÊÒí ËÃºÑ à¡ÉμáÃ/
¼»ŒÙ ÃСͺ¡ÒÃà¾ÃÒÐËÅ§Ñ ¨Ò¡à¡ÉμáÃà¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô
áÅÐä´Œ¼Å¼ÅÔμáÅŒÇËÃ×ͼÅÔμ¼ÅÔμÀѳ±¨Ò¡àËç´áŌǨÐ
μŒÍ§ÁÕáËÅ‹§μÅÒ´¢Ò·èÕä´ŒÃÒ¤Ò«Öè§àÁ×èÍÇÔà¤ÃÒÐËμŒ¹·Ø¹
áÅŒÇÊÒÁÒö¢Ò¼żÅÔμãËŒà¡ÉμáÃÁÕÃÒÂä´ŒÊÒÁÒö
àÅéÕ§¤Ãͺ¤ÃÑÇáÅÐÁÕ¤ÇÒÁÂèѧÂ×¹ÍÂÙ‹ÃÍ´ä´Œ ÊíÒËÃѺ¼ÙŒ
à¾ÒÐàËç´ÃÒÂãËÁ¨‹ íÒ໚¹μÍŒ §Å´àÊŒ¹·Ò§¡ÒÃμÅÒ´à¾Í×è ãËŒ
ÊÒÁÒö¢ÒÂä´ÃŒ Ò¤Ò´·Õ ÊèÕ ´Ø â´ÂÁàÕ Ê¹Œ ·Ò§¨Ò¡à¡ÉμáÃ
¼ÙŒà¾ÒÐàËç´ÊÙ‹¼ÙŒºÃÔâÀ¤ËÃ×ÍÌҹ¤ŒÒËÃ×ͼٌ»ÃСͺ¡ÒÃ
â´Âμ竧èÖ àʹŒ ·Ò§â´Â»¡μ¢Ô ͧ¡ÒÃμÅÒ´¨ÐàÃÔèÁμ¹Œ ¨Ò¡
à¡ÉμáüàŒÙ ¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô ʼ‹Ù Ì٠ǺÃÇÁàË´ç ã¹·ÍŒ §¶¹èÔ
Ê‹§μÍ‹ ä»Â§Ñ ¼ÃÙŒ ǺÃÇÁà¾è×Íʧ‹ μÅÒ´¡ÅÒ§ áÅÐÊ‹§Ê¹Ô ¤ŒÒ
ÊÙ‹μÅÒ´¡ÅÒ§¤ŒÒÊ‹§ËÃ×ÍÍØμÊÒË¡ÃÃÁã¹¢éѹμ͹μ‹Ò§æ
·Õè¡Å‹ÒÇÁÒ¨ÐÁÕ¤‹Ò¡ÒÃμÅÒ´ÊÙ§ÁÒ¡ËÒ¡à¡ÉμáÃäÁ‹ÁÕ
¡ÒúÃËÔ Òè´Ñ ¡ÒôҌ ¹¡ÒÃμÅÒ´ÍÂÒ‹ §à»¹š Ãкº¨Ðʧ‹ ¼Å
μ‹ÍÃÒÂä´Œ¤ÇÒÁÍÂÃÙ‹ Í´áÅФÇÒÁÂÑè§Â×¹ã¹ÍÒª¾Õ

77การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô

เม่ือวิเคราะหการตลาดในอดีตและอนาคต พบวาในศตวรรษท่ี 21
มกี ารเปลย่ี นแปลงเกดิ ขน้ึ อยา งรอบดา น คนเราใชเ วลาเพอ่ื การเรยี นรเู กอื บทงั้ ชวี ติ
ดงั นนั้ แนวโนม ตลาดในอนาคตสนิ คา /ผลติ ภณั ฑจ ะตอ งใหป ระโยชน สรา งทศั นคติ
และพัฒนาความคิดของผูบรโิ ภคในทางท่ีดี จงึ ตอ งคํานึงถึง

1) หลกั การเรยี นรวู เิ คราะหพ ฤตกิ รรมผบู รโิ ภคซง่ึ ปจ จบุ นั คนสว นใหญ
ใชเวลาในชวี ิตไปกับการทาํ งานและพกั ผอ น

2) ความเปนตลาดใหม สินคา ผลิตภัณฑตองมีเรื่องราว มีความ
แปลกใหม มคี วามเฉพาะ เชน เฉพาะพน้ื ท่ี สนิ คา แตล ะภมู ภิ าค GI (Geographical
Indication)

3) การเปลี่ยนทัศนคติและวิธีการคิด การส่ือสารผานชองทางท่ี
ผูบริโภคใชในการเรียนรู และการพัฒนาตนเอง โดยเฉพาะส่ือ Online การให
บริการขอมูลผลิตภัณฑ สินคาที่ใหประโยชนและสงผลตอทัศนคติและพัฒนา
ความคิด

4) การสอื่ สารสองทาง ซงึ่ ตลาดแบบใหมต อ งมกี ารสอ่ื สารกบั ผบู รโิ ภค
ท่ีมีการโตตอบกัน interactive มีขอมูลในการใหบริการหรือเรียกวาสินคา
พรอ มบรกิ าร

ซึ่งสอดคลองกับ 6 แนวโนมการตลาดในอนาคตที่นาจับตามอง
ในป พ.ศ. 2561 (Affinity solution, 2018) ดงั นี้

1) Content Marketing Distribution เปนการวางแผนในการ
เผยแพร content เพื่อใหขอความที่เราตองการส่ือสารตรงกับความตองการ
ของลูกคา

2) การ PR & Content Marketing เปนการนําเสนอขอมูลท่ีเปน
ประโยชน เพื่อสรางความสมั พันธที่ดี สรางความนา เชอ่ื ถือ

3) Authenticity in marketing การจัดกิจกรรม การนัดพบ
เฉพาะกลุม member เพอื่ รกั ษาความสัมพนั ธและสรา งความนาเช่อื ถอื

78 การ à¾ÒÐàËç´àÈÃÉ°¡¨Ô

4) Chatbots การใชร ว มกบั social media ไมว าจะเปน Facebook
Messenger, Line@ หรอื Live chat เพอื่ ใหร บั มอื กบั ลกู คา ไดท กุ เวลาตอบสนอง
ทนั ทีและเพม่ิ ประสบการณท่ีดใี หลูกคา เนนการบรกิ ารเปน หัวใจหลกั

5) Voice search ซงึ่ แนวโนมผูคนจาํ นวนมากขึ้นท่ีเริม่ ใชงานระบบ
สั่งการดวยเสียง คาดวาในป พ.ศ. 2563 จะมีคนเกินกวา 50% ท่ีจะใชงาน
ฟงกชัน่ น้ีทจี่ ะเขามามบี ทบาทตอ นกั การตลาดมากขนึ้

6) Videocontent วดิ โี อเปน สิ่งทีด่ งึ ดคู วามสนใจของคนไดมากกวา
การโพสขอ ความปกตทิ วั่ ไป โดยผคู นประมาณ 55% บรโิ ภคขอ มลู ทอ่ี ยใู นรปู แบบ
ของวดิ โี อ และในป พ.ศ. 2565 อาจสงู ถึง 80%

ดังน้ันในการผลิตผลผลิตและสรางผลิตภัณฑเพ่ือตอบสนองกับ
การตลาดสมัยใหมการผลิตเห็ดเศรษฐกิจจะตองมีกระบวนการผลิตท่ีปลอดภัย
ไดมาตรฐาน มีการจัดการอยางเปนระบบและใชตลาดนําการผลิตเพื่อวางแผน
การผลิตตามความตองการของตลาด และมีการตลาดที่แนนอนและตองมี
การพัฒนาผลผลิตและผลิตภัณฑอยางตอเน่ืองเพื่อตอบสนองความตองการ
ของกลุมผูบริโภค ทั้งนี้เกษตรกรและผูประกอบการจะตองเปนผูยอมรับและ
ปรับเปล่ียนตอการเปลี่ยนแปลง และเปนผูแสวงหาความรูและประสบการณ
เพ่ือพัฒนาสาขาอาชีพของตนเองอยูอยางตอเน่ืองและตลอดเวลา และตอง
พฒั นาการขายสนิ คา และผลติ ภณั ฑต ามแนวโนม การตลาดและผบู รโิ ภคในอนาคต
ที่ตองการความสะดวกสบาย ความปลอดภัยของสินคา ชองทางในการสื่อสาร
กับกลุมผูบริโภคตามพฤติกรรมท่ีเกิดข้ึนในยุคสมัยท่ีเปลี่ยนแปลง การส่ือสาร
ท่ีทรงประสิทธิภาพดานการตลาดพรอมการบริการที่ตอบสนองและสราง
ประสบการณท ดี่ ใี หก บั กลมุ ลกู คา ซง่ึ เหลา นจี้ ะตอ งมกี ารเชอื่ มโยงการขายสรู ะบบ
ออนไลน

79การà¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô

ºÃóҹءÃÁ

กรมสงเสรมิ การเกษตร. (2542). การบริหารศัตรเู หด็ .กรุงเทพฯ
กรมสงเสริมการเกษตร. (2543). คูมือถายทอดเทคโนโลยีการผลิตเห็ด.

นวิ ธรรมดาการพมิ พ, กรงุ เทพฯ.
กรมสงเสริมการเกษตร. (2558). การเพาะเห็ดเบื้องตน. เอกสารคําแนะนํา.

กรมสง เสรมิ การเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ กรงุ เทพมหานคร
ชฎาพร นชุ จงั หรดี . (2549). ประโยชนข องเหด็ นานาชนดิ . เขา ถงึ เมอ่ื 14 มนี าคม

2561
ดพี รอ ม ไชยวงศเ กียรต,ิ อมั พร นนั ทธีโร. (2547). การเพาะเห็ดฟาง. โรงพมิ พช มุ นมุ

สหกณก ารเกษตรแหงประเทศไทยจาํ กัด. กรุงเทพฯ.
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร. (2558) การแปรรูปเห็ด. เอกสารเผยแพร

การแปรรูปเห็ดเพื่อเปนอาชีพเสริม สํานักสงเสริมและฝกอบรม
กําแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร วิทยาเขตกําแพงแสน
จังหวัดนครปฐม
วาลกุ า พลายงาม. (2561). เหด็ ทางการแพทย อาหารฟง กช ่ันเสริมภมู ิคุมกนั .
วิทยาลัยการแพทยแ ผนตะวนั ออกมหาวิทยาลัยรงั สิต
สมาคมนักวิจัยและเพาะเห็ดแหงประเทศไทย. (2559). เพาะเห็ดกินได
ทาํ ขายรวย. สมาคมนักวจิ ัยและเพาะเห็ดแหงประเทศไทย. เนชัน่ บคุ
อภิชาติศรีสอาด, อัมพาคําวงษา. (2557). คูมือการเพาะเห็ดเงินลานรวบรวม
พันธุเ หด็ เศรษฐกจิ ทําเงิน. นาคาอินเตอรม ีเดีย, กรงุ เทพฯ.
Affinity solution. (2018) แนวโนมการตลาดในอนาคตท่ีนาจับตามอง
ในป 2018.http://www.affinity.co.th/?lang=th เขาถึงเม่ือ
14 มีนาคม 2561

80 การ à¾ÒÐàË´ç àÈÃÉ°¡¨Ô