ลิลิตตะเลงพ่าย

๔๖

บทอาขยาน

เบอ้ื งนนั้ นฤนาถผู้ สยามนิ ทร์
เบย่ี งพระมาลาผนิ หอ่ นพ้อง
ศสั ตราวธุ อรินทร์ ฤาถูก องคเ์ อย
เพราะพระหัตถห์ ากปอ้ ง ปดั ดว้ ยขอทรง
ทวารตั ิ
บดั มงคลพ่าห์ไท้ ตกใต้
แวง้ เหวี่ยงเบย่ี งเศรียรสะบดั คอคช เศิกแฮ
อุกคลุกพลกุ เงยงัด ทว่ งทอ้ ทีถอย
เบนบ่ายหงายแหงนให้ ในรณ
พา่ ยฟ้อน
พลอยพล้าเพลียกถ้าท่าน เผดจ็ คู่ เขญ็ แฮ
บดั ราชฟาดแสงพล- ขาดดา้ วโดยขวา
พระเดชพระแสดงดล ยลสยบ
ถนัดพระอังสาข้อน ท่าวด้นิ
สังเวช
อุรารานรา้ วแยก สูฟ่ า้ เสวยสวรรค์
เอนพระองค์ลงทบ
เหนอื คอดชซอนซบ
วายชิวาตม์สุดสนิ้

๔๗

ความรูจ้ ากวรรณคดี

๑. ความรู้เกี่ยวกับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์สมัยอยุธยา แผ่นดินของ
สมเดจ็ พระนเรศวรมหาราชที่ทรงชนะการทายุทธหัตถีกับพระมหาอุป
ราชาแหง่ พมา่

๒.การทายุทธหัตถีหรือการชนช้างเป็นการรบท่ียิ่งใหญ่และมีเกียรติของ
กษตั ริย์ เปน็ การสู้รบแบบตัวต่อตัว ดังนั้นจึงแสดงให้เห็นถึงพระปรีชา
สามารถในการรบของผู้ปกครองแผน่ ดินอย่างแทจ้ รงิ

๓.การทาศกึ สงครามตอ้ งมียุทธวธิ ีซง่ึ บนั ทกึ ไว้ในตาราพิชัยสงคราม ตารา
นมี้ ีความรู้เร่ืองการจดั กระบวนทัพ การตง้ั คา่ ย การเคลื่อนทพั เปน็ ตน้

๔. อาวุธสาหรับใช้สรู้ บในสมัยโบราณมหี ลายชนิด เช่น ปืน ธนู ของา้ ว

๔๘

สรุปสาระสาคญั

ลิลิตตะเลงพ่าย เป็นพระนิพนธ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรม
พระปรมานชุ ิตชโิ นรส โดยมีพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมืน่ ภบู าลบริรกั ษ์
( พระองค์เจ้ากปิตถา ) ร่วมทรงนิพนธ์ด้วยวรรณคดีเรื่องน้ีแต่งด้วยคา
ประพันธ์ประเภทลลิ ติ ประกอบด้วยร่ายและโคลงสลับกันตามความเหมาะสม
ของเน้ือความ กวีนาเนื้อหามาจากพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับพัน
จันทนุมาศ ( เจิม ) ลิลิตตะเลงพ่ายจัดเป็นวรรณคดีเฉลิมพระเกียรติและ
วรรณคดปี ระวตั ศิ าสตร์ มีคุณค่า ๓ ประการ คือ คุณค่าด้านวรรณศิลป์ ได้แก่
การสร้างจินตภาพ การสร้างอารมณ์สะเทือนใจ และการใช้เปรียบเทียบ
คณุ ค่าด้านเน้อื หา ได้แก่ การนาเสนอขอ้ เท็จจริงจากพงศาวดารและการแสดง
วีรกรรมของวีรกษัตริย์ คุณค่าด้านภาษา ได้แก่ การประดิษฐ์ถ้อยคาอย่าง
ไพเราะ