โคลงภาพพระราชพงศาวดาร ม.2 วิภารัตน์

โคลงภาพ
พระราชพงศาวดาร

พระราชพงศาวดาร มาจากคาว่า พระราช + พงศาวดาร

หมายถงึ เร่อื งราวทางประวตั ิศาสตร์
เกย่ี วกบั ประเทศชาตหิ รอื กษัตรยิ ์

# หอ้ งเรยี นภาษาไทย

ความเปน็ มา พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกล้าเจา้ อยูห่ วั รชั กาลท่ี ๕
ทรงเลอื กสรรเรอ่ื งในพระราชพงศาวดาร

รชั กาลที่ ๕ ทรงให้ช่างเขยี นทม่ี ีฝมี อื เขียนรปู ภาพ และใหม้ ีโคลงบอก
เรื่องพระราชพงศาวดารตรงท่เี ขียนรปู ภาพตดิ ประจาไวท้ กุ กรอบ

รูปขนาดใหญ่มจี านวนโคลงรปู ละ ๖ บท
รูปขนาดกลางและขนาดเลก็ มีจานวนโคลงรูปละ ๔ บท
มีรปู ภาพทงั้ หมด ๙๒ ภาพ
โคลงทแี่ ต่งมีจานวนท้งั หมด ๓๗๖ บท

# หอ้ งเรยี นภาษาไทย

๑. ไดเ้ รยี นรปู้ ระวตั ิศาสตร์ชาตไิ ทย

คณุ ค่าทางเนื้อหา ๒. ไดเ้ รยี นรู้ถงึ ความเสียสละของบรรพบุรษุ

๓. เปน็ แบบอย่างของการรักชาติบา้ นเมือง
และความซอื่ สตั ย์

# ห้องเรียนภาษาไทย

โคลงประกอบภาพที่ 10 ภาพพระสุริโยทยั ขาดคอชา้ ง
แผ่นดนิ สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ

# หอ้ งเรียนภาษาไทย

ผ้แู ตง่ พระบาทสมเด็จพระจลุ จอมเกล้าเจา้ อย่หู วั
เป็นพระมหากษัตริย์รชั กาลที่ ๕ แห่งกรงุ รตั นโกสินทร์

งานพระราชนิพนธ์ของพระองคม์ ที ง้ั รอ้ ยแก้วและรอ้ ยกรอง
เชน่ พระราชพิธสี บิ สองเดือน, ไกลบ้าน, โคลงสภุ าษติ ,
กาพยเ์ หเ่ รือ, บทละครเรื่องเงาะป่า เป็นตน้

# หอ้ งเรยี นภาษาไทย

ลักษณะ โคลงภาพพระราชพงศาวดารแต่งดว้ ยคาประพนั ธ์
คาประพนั ธ์ ประเภทโคลงสี่สภุ าพ

๑ บท มี ๔ บาท
บังคบั เอก ๗ โท ๔

คาเอก มีหลกั สงั เกตดงั น้ี คาโท มหี ลกั สงั เกตดงั นี้
- คาทุกคาท่ีใช้วรรณยุกตเ์ อก -คาทุกคาท่ีใชว้ รรณยกุ ตโ์ ท
- คาตายใชแ้ ทนคาเอกได้ -คาโทโทษคอื คาท่ีตามปกติ
- คาเอกโทษ คอื คาที่ปกติเขยี น
เขยี นรูปวรรณยกุ ตเ์ อกแต่มาแปลงเปน็
รปู วรรณยุกตโ์ ท แต่มาแปลงเปน็ รปู เอก รูปโท เชน่ ชว่ ย-ฉว้ ย , เล่น-เหลน้
เช่น ไข้ - ไค่
# ห้องเรยี นภาษาไทย

โคลงแมบ่ ท เสียงลอื เสียงเล่าอา้ ง อันใด (พีเ่ อย)
เสียงย่อมยอยศใคร ทัว่ หลา้
่้ สองเขอื พห่ี ลบั ใหล ลืมตืน่ (ฤาพ)ี่
สองพค่ี ดิ เองอา้ อย่าได้ถามเผือ

# ห้องเรยี นภาษาไทย

ภาพฝี
พระหัตถ์

ภาพพระสุรโิ ยทัยขาดคอช้าง ฝพี ระหตั ถข์ อง

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ เจ้าฟา้ กรมพระยานริศรานวุ ัตตวิ งศ์

# ห้องเรยี นภาษาไทย

กองทพั บเุ รงนองนามราชเจา้ จอมรา มญั เฮย
ยิง่ แกลว้ มอญ ในที่นี้หมายถึงพมา่
พม่า ยกพยหุ แสนยา กลา้ หาญ สามสบิ หม่นื แฮ
มอญมา่ นประมวลมา

ถงึ อยธุ เยศแลว้ หยุดใกลน้ ครา

กรุงศรีอยุธยา

แปล พระเจ้าบเุ รงนองกษัตริยพ์ ม่า ยกกองทัพทหารประมาณ ๓ แสนคน
มาตกี รุงศรีอยุธยา

# หอ้ งเรยี นภาษาไทย

พระเจา้ แผ่นดิน

พระมหาจกั รพรรดเิ ผา้ ภูวดล สยามเฮย
วางคา่ ยรายรพ้ี ล เพยี บหลา้
ดาริจกั ใครย่ ล แรงศกึ ดกู าลงั ขา้ ศึก
ยกนิกรทพั กลา้ ออกตง้ั กลางสมร

หมู่ พวก การรบ สงคราม

แปล สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ พระเจ้าแผน่ ดินสยาม จึงนากาลังพลออกตั้งค่าย

เตรียมรบั ศึกและดูกาลงั ฝ่ายตรงขา้ ม แล้วนากาลังพลออกมากลางสนามรบ

# ห้องเรียนภาษาไทย

ผู้เป็นใหญ่ รัก

บงั อรอคั รเรศผู้ พิสมยั ท่านนา

เคร่อื งแตง่ กายออกรบ นามพระสรุ โิ ยทยั ออกอา้ ง
ทรงเครือ่ งยทุ ธพไิ ชย เชน่ อปุ ราชแฮ

ข้ึน เถลงิ คชาธารควา้ ง ควบเขา้ ขบวนไคล เข้าขบวนหรือเคล่อื นท่ไี ป

ชา้ งทรง ช้างพระท่นี ่งั

แปล สมเด็จพระสุริโยทัย พระมเหสีของสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ได้แต่งองค์
ทรงเคร่ืองเยี่ยงชาย เป็นชุดออกศกึ เฉกเชน่ มหาอปุ ราช แล้วทรงชา้ งเข้าร่วมรบ

# หอ้ งเรียนภาษาไทย

กองทพั หน้า พลไกรกองนา่ เรา้ รบพุ่งกัน

ปะทะต่อสู้ โรมรัน กันเฮย

ช้างพระเจา้ แปรประจญั ช้าง คชไท้
สารทรงซวดเซผนั หลงั แลน่ เตลดิ แฮ
ชา้ งใหญ่
เตลงขบั คชไลใ่ กล้ หวดิ ทา้ ยคชาธาร

กองทัพพมา่ แต่มีการเกณฑ์มอญซึง่ อยภู่ ายใตก้ ารปกครองมาเปน็ ไพรพ่ ล ช้าง

แปล กองทัพหนา้ ของท้ังสองฝ่ายต่อสู้กัน ช้างทรงของพระเจ้าแปรได้ชนช้างกับพระ
มหาจกั รพรรดิ พระมหาจกั รพรรดิเสยี ทเี พลีย่ งพลา้ พระเจ้าแปร

# ห้องเรยี นภาษาไทย

มี นงคราญองคเ์ อกแกว้ กระษตั รยี ์
มานมนสั กตั เวที กตญั ญูรคู้ ณุ ยงิ่ ลา้
เกรงพระราชสามี มลายพระ ชนม์เฮย
สะอกึ สดู้ สั กร ข้าศกึ
ขบั คเชนทรเข่นคา้

ช้าง

แปล สมเดจ็ พระสรุ ิโยทัยเกรงว่าพระสวามีจะสิ้นพระชนม์ จึงได้ไสช้าง
เขา้ ขวางพระเจา้ แปรและสูกบั พระเจา้ แปรแทน

# หอ้ งเรยี นภาษาไทย

พระเจา้ แปร
ผา่ ทาใหแ้ ตก ขุนมอญรอ่ นงา้ วฟาด ฉาดฉะ
ขาดแลง่ ตราบอรุ ะ หรุบดนิ้
โอรสรบี กนั พระ รว่ ง ล้ม ศพสู่ นครแฮ

สญู ชพี ไปส่ ญู สน้ิ พจนผ์ สู้ รรเสรญิ

แปล พระเจ้าแปรได้เอาง้าวฟันสมเด็จพระสุริโยทัยขาดสะพายแล่งส้ินพระชนม์บน
คอช้าง สองพระโอรสคือพระราเมศวรและพระมหินทราได้กันพระศพแล้วนาเข้าสู้
พระนคร สมเดจ็ พระสุริโยทยั ส้ินพระชนม์ไปแลว้ จึงเหลือแต่คาสรรเสริญไว้

# ห้องเรยี นภาษาไทย

โคลงประกอบภาพท่ี ๕๖ ภาพพันท้ายนรสงิ หถ์ วายชีวติ
แผ่นดนิ สมเด็จพระเจา้ เสือ

# หอ้ งเรยี นภาษาไทย

ผ้แู ตง่ พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์
พระนามเดมิ วา่ พระองค์เจา้ วรวรรณากร เปน็ พระราชโอรสใน
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจา้ อยหู่ วั และเจ้าจอมมารดาเขยี น

ภาพพนั ท้ายนรสงิ ห์ถวายชีวติ เขียนโดย พระวรรณวาดวจิ ติ ร
(นายทอง )

งานนพิ นธ์ที่เป็นท่รี จู้ ัก เช่น บทละครราเรื่องพระลอ
บทละครรอ้ งเรอ่ื งพระราชพงศาวดารไทย
ตอนพันท้ายนรสิงห์ เรอ่ื งสนั้ เร่อื ง สร้อยคอท่ีหาย เป็นตน้

# หอ้ งเรยี นภาษาไทย

สรรเพชญทแ่ี ปดเจา้ อยุธยา สมเดจ็ พระเจา้ เสอื
ไปเที่ยว เสดจ็ ประพาสทรงปลา ปากนา้
ถงึ โคก ขามพอ่
ลอ่ งเรือเอกไชยมา ตกปลา ขดั ไมห้ กั สลาย
คลองคดโขนเรอื คา้

ไม้ที่ต่อเสริมหวั เรือหรือท้ายเรอื ให้งอนเชิดข้ึนไป

แปล สมเด็จพระเจา้ เสือเสดจ็ ไปเทยี่ วตกปลาทปี่ ากน้า โดยเรือพระทนี่ ง่ั เอกชยั
เมอ่ื มาถึงคลองโคกขาม ซงึ่ คลองคดเคย้ี วมากหัวเรือได้ไปชนกับต้นไมห้ กั สลายลง

# หอ้ งเรยี นภาษาไทย

พันทา้ ยตกประหมา่ สน้ิ สตคิ ดิ ตกใจแทบส้นิ สติ
โดดจากเรอื ทลู อทุ ศิ โทษรอ้ ง
พนั ท้ายนรสงิ หผ์ ดิ บทฆ่า เสียเทอญ
หัวกับโขนเรอื ตอ้ ง คเู่ สน้ ทาศาล

แปล พนั ท้ายนรสิงห์ผูถ้ ือทา้ ยเรือ เม่ือเหน็ ดงั นั้นรู้สกึ ตกใจแทบสนิ้ สติ กระโดดลง
จากเรือ พรอ้ มทลู วา่ ตนเองนัน้ ไดท้ าผิดขอใหป้ ระหารชีวิตตนเสียแลว้ นาศีรษะของตน
กับโขนเรอื ไปสรา้ งคู่กันเพื่อบวงสรวงศาลเพียงตา

# ห้องเรยี นภาษาไทย

สมเด็จพระเจ้าเสือ ตอบแทนความชอบที่ได้กระทามา

ภูบาลบาเหนจ็ ให้ โทษถนอม ใจนอ

พนั ไมย่ อมอยยู่ อม มอดมว้ ย ตาย/เสยี ชีวติ

สมเด็จพระเจา้ เสอื พระโปรดเปลย่ี นโทษปลอม ฟันรูป แทนพอ่ พันทา้ ยนรสงิ ห์
พนั กราบทลุ ทดั ดว้ ย ทา่ นทง้ิ ประเพณี

ทดั ทาน

แปล สมเด็จพระเจ้าเสือทรงยกโทษให้ แลว้ ให้ฟันศีรษะของหุ่นแทน แต่พันท้ายนรสิงห์
ไมย่ อม ทูลทัดทานว่าหากพระองคไ์ มท่ รงรกั ษาประเพณีเอาไว้ คนจะครหาดหู มิ่นตเิ ตยี น
พระองค์ได้

# หอ้ งเรียนภาษาไทย

ภูมปี ลอบกลบั ตงั้ ขอบรร ลยั พอ่
จาสงั่ เพชฌฆาตฟนั ฟาดเกลา้ ตาย
ผ้ปู ระหารชวี ิตนกั โทษ โขนเรอื กบั หวั พนั เซน่ ที่ ศาลเเล

ศาลสบื กฤตคิ ณุ เคา้ คติไวใ้ นสยาม

ช่ือเสียงคณุ งามความดี

แปล สมเด็จพระเจา้ เสือเม่ือได้ฟงั พนั ทา้ ยนรสงิ ห์ จงึ จาพระทัยรบั สง่ั ใหเ้ พชฌฆาต

ประหารชวี ติ พนั ท้ายนรสิงห์ แล้วนาโขนเรอื กบั ศีรษะพันท้ายนรสงิ หไ์ ปตง้ั บวงสรวง

ไวท้ ศ่ี าลเพียงตา เพอื่ เปน็ การประกาศคณุ ความดขี องพันทา้ ยนรสิงห์ใหค้ นได้เหน็

เป็นแบบอยา่ งต่อไป # ห้องเรยี นภาษาไทย