Revisi Cepat SPM Biologi Tingkatan 4 & 5

Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd
Nota Grafik Berwarna

Biologi

KodQR Kertas Model SPM Dr Chee Ken Nee
SAMPEL & Jawapan Hamirizan binti Mohd Ali

(Guru Cemerlang)

Meera Vedan
Lee Shok Mee
Muhamad Ikhwan Mat Saad (PhD)

Tingkatan 4Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd Tingkatan 4

Bab 1 Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal
Maksud Biologi

Biologi ialah kajian terperinci tentang benda hidup dan proses hidupnya dalam
persekitaran semula jadi.

Bidang Biologi dan Kerjaya

Botani – Kajian tentang tumbuhan
Genetik –Kajian tentang pewarisan dan variasi genetik
Ekologi – Kajian tentang interaksi antara organisma dengan persekitarannya
Fisiologi – Kajian tentang fungsi dan mekanisme dalam organisma
Mikrobiologi – Kajian tentang mikroorganisma
Zoologi – Kajian tentang haiwan
Anatomi – Kajian tentang struktur badan organisma

Doktor perubatan Saintis Pakar pemakanan
Jururawat Kerjaya Pegawai penyelidik
Ahli bioteknologi Ahli botani Ahli farmasi
Guru sains Ahli zoologi
Ahli mikrobiologi
Ahli fisioterapi

N1

Bab 2 Biologi Sel dan Organisasi Sel
Struktur dan Fungsi Sel

Sel haiwan Sel tumbuhan

Sentriol – Membran plasma – Mengawal Kloroplas – Tapak
Membentuk bahan masuk dan keluar dari sel untuk fotosintesis
gentian
gelendong Jalinan endoplasma licin –
semasa Mensintesis dan mengangkut
pembahagian gliserol dan lipid, serta terlibat
sel dalam detoksifikasi dadah
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd Tingkatan 4
Nukleus – Mengawal aktiviti
sel dan membawa maklumat
genetik

Mitokondrion – Tapak Vakuol –
yang menjana tenaga melalui Mengekalkan
pengoksidaan glukosa kesegahan sel

Ribosom – Mensintesis protein

Jalinan endoplasma kasar – Mengangkut protein yang disintesis oleh ribosom

Jasad Golgi – Memproses, mengubah suai, Dinding sel –
membungkus dan mengangkut protein, Mengekalkan
karbohidrat dan glikoprotein bentuk sel

Organisasi Sel dalam Organisma Multisel

Sel Tisu Organ Sistem Organisma
Unit asas Terdiri Terdiri Terdiri multisel
kehidupan daripada daripada daripada
sekumpulan sekumpulan beberapa Terdiri
sel yang tisu yang organ yang daripada
serupa berbeza menjalankan semua
yang saling fungsi sistem yang
bekerjasama. khusus. menjalankan
semua proses
asas hidup.

N3

Tingkatan 5

Bab 1 Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan
Organisasi Tisu Tumbuhan dan Zon Pertumbuhan Sel

Tisu tumbuhan
Bakti Sdn. Bhd
Tisu meristem – Sekumpulan sel Tisu kekal – Sel tidak membahagi
muda yang mempunyai keupayaan yang berasal daripada tisu
untuk membahagi tetapi tidak meristem dan telah mengalami
mengalami pembezaan. pembezaan sepenuhnya.

Tisu meristem Tisu meristem Tisu Tisu Tisu
apeks lateral epidermis asas vaskular

Kutikel Meristem apeks pucuk

5 Xilem Tisu Kambium
Floem epidermis gabus

Tingkatan Daun

IlmuFloem Tisu epidermis
Xilem
Tisu asas Kambium Batang Meristem Kambium
lateral vaskular
Floem primer
Kambium Xilem primer
vaskular
Tisu asas
Penerbit Tisu Akar
epidermis
Meristem apeks akar

Zon pertumbuhan sel

Zon Meristem apeks pucuk Xilem Tisu matang
pembahagian sel Floem
Primordium Rambut akar Zon
Zon daun pembezaan sel
pemanjangan sel Tisu vaskular
Tisu vaskular mula terbentuk Zon
Zon pembezaan mula terbentuk pemanjangan sel
sel Xilem
Floem
Tisu matang
Korteks Meristem apeks akar Zon pembahagian
Epidermis
Jidal akar sel
Hujung pucuk
Hujung akar

N20

Kandungan

Nota Grafik N1 – N32 Praktis Sumatif 4 62

Penerbit Ilmu Bakti Sdn. BhdTINGKATAN 4 Bab Metabolisme dan Enzim 63

5

Tema 1: Asas Biologi 5.1 Metabolisme 63
5.2 Enzim 63
Bab Pengenalan kepada Biologi 5.3 Aplikasi Enzim dalam

1 dan Peraturan Makmal 1 Kehidupan Harian 73

1.1 Bidang Biologi dan Kerjaya 1 Praktis Sumatif 5 75
1.2 Keselamatan dan Peraturan
6Bab Pembahagian Sel 76
dalam Makmal Biologi 2
1.3 Berkomunikasi dalam Biologi 7 6.1 Pembahagian Sel 76
1.4 Penyiasatan Saintifik dalam 6.2 Kitar Sel dan Mitosis 77
6.3 Meiosis 83
Biologi 9 6.4 Isu Pembahagian Sel terhadap

Praktis Sumatif 1 11 Kesihatan Manusia 87

2Bab Biologi Sel dan Organisasi Praktis Sumatif 6 89
Sel 12

2.1 Struktur dan Fungsi Sel 12 Bab Respirasi Sel 91
2.2 Proses Hidup Organisma Unisel 18
2.3 Proses Hidup Organisma 7

Multisel 20 7.1 Penghasilan Tenaga melalui
2.4 Aras Organisasi 27
Respirasi Sel 91
Praktis Sumatif 2 31 7.2 Respirasi Aerob 92
7.3 Fermentasi 94
Bab Pergerakan Bahan Merentasi
Praktis Sumatif 7 99
3
Membran Plasma 32 Tema 2: Fisiologi Manusia Dan Haiwan

3.1 Struktur Membran Plasma 32 Bab Sistem Respirasi dalam 100
3.2 Konsep Pergerakan Bahan Merentasi Manusia dan Haiwan
8
Membran Plasma 34
3.3 Pergerakan Bahan Merentasi 8.1 Jenis Sistem Respirasi 100
8.2 Mekanisme Pernafasan 104
Membran Plasma dalam 8.3 Pertukaran Gas dalam Manusia 107
8.4 Isu Kesihatan Berkaitan Sistem
Organisma Hidup 41
3.4 Pergerakan Bahan Merentasi Respirasi Manusia 109

Membran Plasma dalam Kehidupan Praktis Sumatif 8 110

Harian 47

Praktis Sumatif 3 49

Bab Komposisi Kimia dalam Sel 50 9Bab Nutrisi dan Sistem 112
Pencernaan Manusia
4

4.1 Air 50 9.1 Sistem Pencernaan 112
4.2 Karbohidrat 51 9.2 Pencernaan 112
4.3 Protein 55 9.3 Penyerapan Makanan Tercerna 118
4.4 Lipid 56 9.4 Asimilasi 120
4.5 Asid Nukleik 59 9.5 Penyahtinjaan 122

9.6 Gizi Seimbang 123 1Ba4b Sokongan dan Pergerakan
9.7 Isu Kesihatan Berkaitan dalam Manusia dan Haiwan 187

Sistem Pencernaan dan Tabiat 14.1 Jenis Rangka 187
Pemakanan 128 14.2 Sistem Otot Rangka Manusia 188
14.3 Mekanisme Pergerakan dan
Praktis Sumatif 9 131
Gerak Alih 195
Bab Pengangkutan dalam 132 14.4 Isu Kesihatan Sistem Otot
Manusia dan Haiwan
10 Rangka Manusia 199

Praktis Sumatif 14 202
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd10.1 Jenis Sistem Peredaran 132
10.2 Sistem Peredaran Manusia 136 Bab Pembiakan Seks, Perkembangan
10.3 Mekanisme Denyutan Jantung 141 dan Pertumbuhan dalam
10.4 Mekanisme Pembekuan Darah 143 15
10.5 Kumpulan Darah Manusia 144 Manusia dan Haiwan 204
10.6 Isu Kesihatan Berkaitan Sistem
15.1 Sistem Pembiakan Manusia 204
Peredaran Manusia 147 15.2 Gametogenesis Manusia 205
10.7 Sistem Limfa Manusia 148 15.3 Kitar Haid 208
10.8 Isu Kesihatan Berkaitan Sistem 15.4 Perkembangan Fetus Manusia 211
15.5 Pembentukan Kembar 214
Limfa Manusia 151 15.6 Isu Kesihatan Berkaitan Sistem

Praktis Sumatif 10 152 Pembiakan Manusia 216
15.7 Pertumbuhan dalam Manusia
Bab Keimunan Manusia 153
dan Haiwan 217
11
Praktis Sumatif 15 220
11.1 Pertahanan Badan 153
11.2 Tindakan Antibodi 156 TINGKATAN 5
11.3 Jenis Keimunan 157
11.4 Isu Kesihatan Berkaitan Tema 1: Fisiologi Tumbuhan Berbunga

Keimunan Manusia 159

Praktis Sumatif 11 160

1Ba2b Koordinasi dan Gerak 161 1Bab Organisasi Tisu Tumbuhan
Balas dalam Manusia dan Pertumbuhan 222

12.1 Koordinasi dan Gerak Balas 161 1.1 Organisasi Tisu Tumbuhan 222
12.2 Sistem Saraf 162 1.2 Tisu Meristem dan
12.3 Neuron dan Sinaps 164
12.4 Tindakan Terkawal dan Pertumbuhan 226
1.3 Lengkung Pertumbuhan 236
Tindakan Luar Kawal 166
12.5 Isu Kesihatan Berkaitan Sistem Praktis Sumatif 1 244

Saraf Manusia 168 Bab Struktur dan Fungsi Daun 246
12.6 Sistem Endokrin 169
12.7 Isu Kesihatan Berkaitan Sistem 2

Endokrin Manusia 173 2.1 Struktur Daun 246
2.2 Organ Utama Pertukaran Gas 248
Praktis Sumatif 12 174 2.3 Organ Utama Transpirasi 254
2.4 Organ Utama Fotosintesis 259
Bab Homeostasis dan Sistem 175 2.5 Titik Pampasan 271
Urinari Manusia
13 Praktis Sumatif 2 274

13.1 Homeostasis 175 Bab Nutrisi dalam Tumbuhan 276
13.2 Sistem Urinari 179
13.3 Isu Kesihatan Berkaitan Sistem 3

Urinari 185 3.1 Nutrisi Tak Organik Utama 276

Praktis Sumatif 13 186

3.2 Organ Pengambilan Air dan Tema 2: Ekosistem dan Kelestarian Alam
Sekitar
Garam Mineral 282

3.3 Kepelbagaian dalam Nutrisi Bab Biodiversiti 337

Tumbuhan 285 8

Praktis Sumatif 3 288 8.1 Sistem Pengelasan dan
Penamaan Organisma 337
4Bab Pengangkutan dalam
Tumbuhan 290 8.2 Biodiversiti 344
8.3 Mikroorganisma dan Virus 347
Praktis Sumatif 8 355
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd
4.1 Tisu Vaskular 290 Bab Ekosistem 357
4.2 Pengangkutan Air dan Garam
9
Mineral 295
4.3 Translokasi 300 9.1 Komuniti dan Ekosistem 357
4.4 Fitoremediasi 302 9.2 Ekologi Populasi 370
Praktis Sumatif 9 374
Praktis Sumatif 4 305

Bab Gerak Balas dalam 1Ba0b Kelestarian Alam Sekitar 375
Tumbuhan 307
5 10.1 Ancaman Alam Sekitar 375
10.2 Pemeliharaan, Pemuliharaan
5.1 Jenis Gerak Balas 307
5.2 Fitohormon 310 dan Pemulihan Ekosistem 380
5.3 Aplikasi Fitohormon dalam 10.3 Amalan dalam Melestarikan

Pertanian 317 Alam Sekitar 381
10.4 Teknologi Hijau 382
Praktis Sumatif 5 319 Praktis Sumatif 10 384

Tema 3: Pewarisan dan Teknologi Genetik

Bab Pembiakan Seks dalam Bab Pewarisan 385
Tumbuhan Berbunga 321
6 11

6.1 Struktur Bunga 321 11.1 Pewarisan Monohibrid 385
6.2 Pembentukan Debunga dan 11.2 Pewarisan Dihibrid 389
11.3 Gen dan Alel 391
Pundi Embrio 322 11.4 Pewarisan Manusia 391
6.3 Pendebungaan dan Praktis Sumatif 11 398

Persenyawaan 324 Bab Variasi 399
6.4 Perkembangan Biji Benih dan
12
Buah 327
6.5 Kepentingan Biji Benih untuk 12.1 Jenis dan Faktor Variasi 399
12.2 Variasi dalam Manusia 402
Kemandirian 328 12.3 Mutasi 403
Praktis Sumatif 12 406
Praktis Sumatif 6 329

Bab Penyesuaian Tumbuhan pada Bab Teknologi Genetik 407
Habitat 330
7 13

7.1 Penyesuaian Tumbuhan 13.1 Kejuruteraan Genetik 407
Berdasarkan Habitat 330 13.2 Bioteknologi 410
Praktis Sumatif 13 414
Praktis Sumatif 7 335

Imbas kod QR untuk muat turun:

• Kertas Model SPM
• Jawapan

1Bab Tema 1: Asas Biologi

Pengenalan kepada Biologi
dan Peraturan Makmal

1.1Penerbit Ilmu Bakti Sdn. BhdBidang Biologi dan 3 Kepentingan Biologi BAB 1 TINGKATAN 4
Kerjaya (a) Memahami pelbagai interaksi

Maksud Biologi di persekitaran kita
1 Perkataan biologi berasal (b) Memahami bagaimana badan

daripada bahasa Yunani, iaitu manusia berfungsi
‘bios’bermaksud kehidupan dan (c) Mencari ubat dan rawatan
‘logos’ bermaksud kajian.
2 Biologi didefinisikan sebagai bagi penyakit
kajian tentang kehidupan dan (d) Melindungi spesies yang
organisma hidup. Organisma
ialah entiti hidup yang terdiri terancam
daripada satu sel (contohnya, (e) Mengurus masalah yang
bakteria) atau banyak sel
(contohnya, haiwan, tumbuhan berkait dengan alam sekitar
dan kulat). (f) Merawat penyakit genetik

menggunakan terapi gen
(g) Kemajuan dalam bidang

perubatan, pertanian dan
industri

Jadual 1.1 Penerangan tentang bidang-bidang biologi

Bidang biologi Penerangan
Anatomi Kajian tentang struktur dan organisasi organisma
Bakteriologi Kajian tentang bakteria
Bioinformatik Kajian tentang sains penyimpanan, mendapatkan kembali dan
menganalisis sejumlah besar maklumat biologi
Bioteknologi Kajian tentang aplikasi biologi dalam industri
Biokimia Kajian tentang bahan kimia dan proses yang berlaku dalam
tumbuhan, haiwan dan mikroorganisma serta perubahan yang
Botani dialami semasa perkembangan dan kehidupan
Sitologi Kajian tentang tumbuhan
Ekologi Kajian tentang sel
Kajian tentang interaksi antara organisma hidup dengan alam
Genetik sekitar
Mikrobiologi Kajian tentang gen, variasi genetik dan pewarisan dalam organisma
Fisiologi Kajian tentang organisma mikroskopik
Taksonomi Kajian tentang fungsi organisma hidup dan bahagian-bahagiannya
Kajian tentang pengelasan organisma

Istilah Penting • Terancam – Endangered • Terapi gen – Gene therapy
• Bidang – Field • Interaksi – Interaction

1

Sumbangan Biologi dalam Pertanian Ahli botani, pegawai
Industri penyelidik, pegawai
Kehidupan Harian perikanan, pegawai
hortikultur, pegawai
Jadual 1.2 Sumbangan biologi dalam kehidupan pertanian, pegawai
harian perhutanan
Pakar pemakanan, pakar
Bidang Sumbangan biologi diet, saintis

Kesihatan • Mengemukakan Bakti Sdn. Bhd
dan langkah-langkah untuk
perubatan mencegah penyakit

BAB 1 TINGKATAN 4 • Perumusan ubat SEMAK CEPAT 1.1
untuk melawan
mikroorganisma 1 Lengkapkan jadual di bawah.
penyebab penyakit
Bidang biologi Penerangan
• Terapi gen (a) Mikrobiologi Kajian tentang
• Pembedahan plastik (b) aplikasi
• Persenyawaan in vitro nanoteknologi
• Penghasilan vaksin dan (c) Fisiologi dalam bidang
(d) biologi
insulin Kajian tentang
(e) Zoologi pengelasan
Pertanian • Varieti tanaman dengan organisma
hasil tinggi dan rintang
terhadap serangga
perosak

• Teknologi hidroponik
dan aeroponik

Penghasilan Mikroorganisma digunakan 2 Nyatakan tiga jenis kerjaya yang
makanan untuk membantu dalam berkaitan dengan bidang pertanian.

pembuatan hasil tenusu Keselamatan dan
seperti keju dan yogurt, 1.2 Peraturan dalam
tapai serta tempe.
Makmal Biologi
u
Kerjaya yang Berkaitan dengan Peralatan Perlindungan Diri dan
Fungsinya
Biologi 1 Baju makmal
(a) Baju makmal perlu dipakai
Jadual 1.3 menunjukkan contoh
kerjaya yang berkaitan dengan bidang untuk melindungi badan dan
biologi. pakaian daripada terkena
bahan kimia berbahaya.
Jadual 1.3 Kerjaya yang berkaitan dengan bidang (b) Murid perlu memakai baju
biologi makmal yang diluluskan di
Penerbit Ilm dalam makmal pada setiap
Bidang Kerjaya masa dengan mengancing
kesemua butang.
Kesihatan Doktor perubatan, (c) Baju makmal tidak boleh
dan jururawat, ahli fisioterapi, dipakai di luar makmal
perubatan ahli farmasi, doktor terutamanya di tempat
pergigian, doktor haiwan, awam seperti kantin untuk
ahli sains, ahli mikrobiologi, mencegah pencemaran.
ahli sains forensik

Bioteknologi Ahli bioteknologi, ahli
teknologi makanan

Istilah Penting • Baju makmal – Laboratory coat
• Bidang dan kerjaya – Fields and careers

2

Bab Tema 1: Asas Biologi

2 Biologi Sel dan Organisasi Sel

BAB 2 TINGKATAN 4 2.1 Struktur dan Fungsi Sel Bakti Sdn. Bhd

1 Sel merupakan unit asas kehidupan.
2 Sel seringkali dirujuk sebagai blok binaan kehidupan.
3 Kita boleh mengkaji struktur sel haiwan dan sel tumbuhan melalui

mikroskop cahaya.

Penyediaan Slaid Mikroskop Sel Tumbuhan dan Sel Haiwan dan Mengenal
Pasti Struktur Sel

Eksperimen 2.1

Tujuan: u 1 Sekeping daun sisik (1 cm × 1 cm)
Penerbit Ilm Menyediakan slaid sel tumbuhan dan sel dipotong daripada sebiji bawang
haiwan, dan memerhatikan struktur sel dengan menggunakan skalpel.
Bahan:
Sebiji bawang besar, larutan iodin, air 2 Epidermis lutcahaya daripada
suling, larutan metilena biru, sel pipi dan bahagian dalam daun sisik itu
kertas turas. ditanggal secara perlahan-lahan
Radas: dengan menggunakan forseps.
Mikroskop cahaya, slaid kaca, penutup [Rujuk Rajah 2.1(a)]
slaid kaca, forseps, skalpel, penitis, jarum
tenggek dan pencungkil gigi. 3 Setitis air diletakkan di atas slaid
Teknik: kaca. Kemudian, epidermis bawang
Sediakan dan warnakan lekapan basah diletakkan di atas titisan air itu.
spesimen. Perhatikan spesimen di bawah
mikroskop cahaya dan lukis struktur sel 4 Dengan bantuan jarum tenggek,
tumbuhan dan sel haiwan. spesimen ditutup dengan penutup
Prosedur: slaid kaca pada sudut 45° dari slaid.
A Menyediakan dan mengkaji slaid sel [Rujuk Rajah 2.1(b)]

tumbuhan Rajah 2.1 (b)

Rajah 2.1 (a) 5 Setitis larutan iodin diletakkan di
hujung salah satu sisi penutup slaid
kaca. Sekeping kertas turas diletak
di hujung penutup slaid kaca yang
bertentangan untuk membenarkan
larutan iodin meresap pada
keseluruhan epidermis bagi
mewarnakan sel-sel bawang.
Teknik ini dikenali sebagai teknik
pengairan.

Keywords • Struktur – Structure
• Sel – Cell

12

6 Sekeping kertas turas digunakan Dinding sel Sitoplasma
untuk menyerap larutan iodin yang Vakuol
berlebihan.
Membran Nukleus
7 Slaid itu diperhati di bawah plasma
mikroskop cahaya menggunakan
kanta berkuasa rendah, diikuti (b)
dengan kanta berkuasa tinggi. Rajah 2.2 (a) Sel tumbuhan di bawah mikroskop

8 Struktur yang diperhati di bawah cahaya
mikroskop dilukis dan dilabel. (b) Lukisan satu sel tumbuhan
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd Kuasa pembesaran yang digunakan
direkod. Sel haiwan yang diperhatikan di bawah BAB 2 TINGKATAN 4
mikroskop cahaya
B Menyediakan dan mengkaji slaid sel
haiwan Membran plasma

1 Bahagian dalam pipi dikikis dengan Nukleus
hujung sebatang pencungkil gigi Sitoplasma
yang tumpul. (Pembesaran: × 400)
(a)
2 Ekstrak pipi dipindahkan ke dalam
titisan air di atas slaid kaca. Membran plasma
Nukleus
3 Dengan bantuan jarum tenggek,
penutup slaid kaca diturunkan Sitoplasma
pada spesimen itu dengan
memastikan tiada gelembung (b)
udara terperangkap di bawah Rajah 2.3 (a) Sel haiwan di bawah mikroskop
penutup kaca.
cahaya
4 Setitis larutan metilena biru (b) Lukisan satu sel haiwan
diletakkan di hujung salah satu
sisi penutup slaid kaca. Sekeping Perbincangan:
kertas turas diletakkan di 1 Sel tumbuhan mempunyai bentuk
hujung penutup slaid kaca yang
bertentangan untuk membenarkan tetap.
larutan metilena biru meresap 2 Warna nukleus sel tumbuhan yang
pada keseluruhan ekstrak pipi bagi
mewarnakan sel-sel pipi. Teknik ini diwarnakan dengan larutan iodin
disebut teknik pengairan. ialah kuning.
3 Sel pipi manusia tidak mempunyai
5 Slaid itu diperhatikan di bawah bentuk tetap.
mikroskop cahaya menggunakan 4 Warna sitoplasma dan nukleus dalam
kanta berkuasa rendah, diikuti sel pipi manusia yang diwarnakan
dengan kanta berkuasa tinggi. dengan larutan metilena biru ialah
biru.
6 Struktur yang diperhatikan di 5 Struktur sel yang dapat diperhatikan
bawah mikroskop dilukis dan di bawah mikroskop cahaya bagi
dilabel. Kuasa pembesaran yang kedua-dua sel tumbuhan dan sel
digunakan direkod. haiwan ialah nukleus dan sitoplasma.
Struktur yang hadir dalam sel
Pemerhatian: bawang, iaitu dinding sel tidak hadir
Sel tumbuhan yang diperhatikan di dalam sel pipi manusia. Sel bawang
bawah mikroskop cahaya tidak mempunyai kloroplas.
6 Sekiranya sel tumbuhan yang
Dinding sel menjalankan fotosintesis
diperhatikan di bawah mikroskop
Nukleus cahaya, seperti sel-sel daun Hydrilla
Sitoplasma sp., kloroplas boleh dilihat.

(Pembesaran: × 400) Kesimpulan:
(a)
Sel tumbuhan dan sel haiwan mempunyai
persamaan dan perbezaan.

13

Bendalir luar sel Na+ Na+ Na+ Na+ Na+
Na+ Na+ Na+
Na+ Na+
Na+ Na+ Na+ Na+
NaN+a+ Na+ Na+ Na+
Na+ NaN+ a+Na+

Na+

Sitoplasma Na+ Tapak ikatan Na+
protein pembawa Na+
Na+ Na+ ATP
Na+
P
Na+ ADP
Bakti Sdn. Bhd
BAB 3 TINGKATAN 4 Ion Na+ terikat pNaa+da ATP
tapak ikatan protein ATP (adenosina trifosfatP) terurai kepada ADP
dan fosfat. Penguraian ATPAmDPembebaskan

pembawa dalam sel. tenaga kepada protein pembawa. Kumpulan

fosfat terikat kepada protein pembawa.

Na+ Na+ Na+ Na+

Na+ NaN+a+Na+Na+NaN+ a+

Bendalir luar sel Na+ Na+ Na+ Dibebaskan ke sebelah
Na+ sana membran

Na+

P

Sitoplasma P

Tenaga daripada ATP mengubah Protein pembawa kembali
bentuk protein pembawa. Protein ke bentuk asalnya.
pembawa membebaskan ion Na+
ke bahagian luar sel.

Rajah 3.11 Mekanisme pengangkutan aktif bagi ion natrium

Perbandingan antara Pengangkutan Pasif dengan Pengangkutan Aktif

u
Jadual 3.1 Perbandingan antara pengangkutan pasif dengan pengangkutan aktif

Penerbit Ilm Persamaan

•• Kedua-duanya mengangkut bahan merentasi membran.
•• Kedua-duanya berlaku melalui membran telap memilih.

Perbezaan

Pengangkutan pasif Aspek Pengangkutan aktif

Mengikut kecerunan kepekatan Arah pergerakan Menentang kecerunan
molekul bahan terlarut kepekatan

Tidak memerlukan tenaga daripada Keperluan tenaga bagi Memerlukan tenaga
sel pergerakan molekul daripada sel

Molekul tidak berkutub dan bersaiz Bagaimana molekul Molekul memerlukan
kecil bergerak dengan mudah diangkut merentasi bantuan protein
merentasi membran dan tidak membran plasma pembawa
memerlukan bantuan, manakala
molekul berkutub dan bersaiz
besar memerlukan bantuan protein
liang atau protein pembawa untuk
bergerak merentasi membran

40

1 Pernafasan ikan dibantu oleh Mekanisme Pernafasan Manusia
ventilasi yang dihasilkan oleh
tindakan mulut dan operkulum. 1 Mekanisme pernafasan manusia
melibatkan pergerakan udara
2 Pembukaan dan penutupan yang kaya dengan oksigen
operkulum membolehkan air dari persekitaran ke peparu
memasuki mulut dan kemudian dan penyingkiran udara yang
mengalir melalui insang. kebanyakannya mengandungi
karbon dioksida dari peparu.
3 Mekanisme pernafasan ikan
diterangkan dalam Jadual 8.3. 2 Mekanisme pernafasan manusia
diterangkan dalam Jadual 8.4.
BAB 8 TINGKATAN 4 Bakti Sdn. Bhd
Jadual 8.4 Proses tarik nafas dan hembus nafas pada manusia

Tarikan nafas Hembus nafas

Udara Udara
mengalir mengalir
masuk keluar

Diafragma turunu Diafragma kembali
dan menjadi leper kepada bentuk
asalnya
1 Otot interkosta luar mengecut,
sementara otot interkosta dalam 1 Otot interkosta luar mengendur,
mengendur. sementara otot interkosta dalam
mengecut.
2 Ini menyebabkan sangkar rusuk
bergerak ke atas dan ke arah luar. 2 Ini menyebabkan sangkar rusuk
bergerak ke bawah dan ke dalam.
3 Otot diafragma mengecut dan
diafragma turun ke bawah dan 3 Otot diafragma mengendur dan
menjadi rata. diafragma melengkung ke atas
(berbentuk kubah).
4 Isi padu rongga toraks bertambah,
menyebabkan tekanan udara di 4 Isi padu rongga toraks berkurang
rongga toraks berkurang. menyebabkan tekanan udara di
rongga toraks bertambah.
5 Tekanan atmosfera yang lebih tinggi
di luar memaksa udara masuk ke 5 Udara dipaksa keluar daripada
dalam peparu. peparu.
Penerbit Ilm
Info Dinamik

Rongga hidung Farinks Larinks

Trakea Bronkus Bronkiol Alveolus

Laluan udara semasa tarik nafas

106

9Bab Tema 2: Fisiologi Manusia dan Haiwan

Nutrisi dan Sistem
Pencernaan Manusia

BAB 9 TINGKATAN 4 9.1 Sistem Pencernaan Bakti Sdn. Bhd9.2 Pencernaan

Struktur Sistem Pencernaan Manusia u Jenis Pencernaan
Penerbit Ilm
1 Sistem pencernaan manusia 1 Pencernaan ialah proses yang
terdiri daripada melibatkan pemecahan partikel
makanan yang besar kepada
(a) salur alimentari yang lebih kecil dan penguraian
(b) organ aksesori seperti hati, makanan kepada molekul ringkas
yang larut dan sedia untuk
pundi hempedu dan pankreas diserap oleh sel-sel badan.
2 Salur alimentari juga dikenali
2 Pencernaan melibatkan dua
sebagai saluran pencernaan atau proses:
saluran gastrointestinal (GI),
ialah tiub panjang berotot yang (a) Pencernaan fizikal
memanjang dari mulut ke dubur. (i) Pencernaan fizikal ialah
Salur ini merangkumi mulut,
esofagus, perut, usus kecil, usus pemecahan makanan
besar dan dubur. Lidah dan gigi secara mekanikal oleh
ialah struktur yang terdapat di gigi.
dalam mulut. (ii) Ini termasuk mengunyah
3 Kelenjar air liur, kelenjar gaster dan peristalsis.
dan kelenjar usus memainkan (b) Pencernaan kimia
peranan utama dalam pencernaan (i) Pencernaan kimia ialah
dengan merembeskan jus penguraian molekul
pencernaan ke salur alimentari. kompleks kepada molekul
yang lebih ringkas.
SEMAK CEPAT 9.1 (ii) Melibatkan tindakan
enzim.
1 Namakan bahagian-bahagian pada
salur alimentari. Kelenjar Mulut
air liur
2 Namakan organ yang dikenali
sebagai organ aksesori dalam sistem Hati Farinks
pencernaan.
Pundi Esofagus
3 Gariskan jawapan yang betul. hempedu
Kelenjar usus, kelenjar air liur dan Perut
kelenjar (pituitari, gaster) ialah tiga Duodenum Pankreas
kelenjar yang merembeskan jus Usus besar
pencernaan ke dalam salur alimentari. (kolon) Usus kecil
Dubur
Apendiks

Rektum
Rajah 9.1 Sistem pencernaan manusia

Istilah Penting • Pundi hempedu – Gallbladder

• Salur alimentari – Alimentary canal 112
• Kelenjar gaster – Gastric gland

Peta Alir

Mulut Esofagus Perut

Usus kecil Usus besar Rektum

Diagram 9.2 Laluan makanan melalui salur alimentari

Pencernaan Karbohidrat, Protein dan Lipid
1 Proses pencernaan bermula di dalam mulut ketika kita makan dan berakhir di

dalam usus kecil.
2 Salur alimentari terdiri daripada rangkaian otot yang mengkoordinasikan

pergerakan makanan dan sel-sel lain yang membuat enzim untuk mencerna
makanan.
3 Jadual 9.1 menunjukkan proses pencernaan yang berlaku di dalam mulut, perut
dan usus kecil.

Jadual 9.1 Proses pencernaan karbohidrat, protein dan lipid
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd BAB 9 TINGKATAN 4
Lokasi Proses pencernaan
Mulut •• Kehadiran makanan di dalam mulut merangsang perembesan air liur oleh

kelenjar air liur.
•• Amilase air liur menghidrolisis kanji menjadi maltosa.

Kanji + air Amilase air liur (pH 6.5 –7.5) Maltosa

Perut •• Dengan bantuan air liur, makanan yang dikunyah membentuk bolus
sebelum ditelan.

•• Epiglotis menutup trakea supaya makanan tidak memasuki saluran
pernafasan untuk mengelakkan tercekik.

•• Bolus memasuki esofagus, yang merupakan tiub berotot yang dilapisi
dengan sel-sel epitelium dan kelenjar mukus.

•• Mukus melincirkan bolus dan mengurangkan geseran.
•• Melalui peristalsis yang merupakan pengecutan otot esofagus seperti

ombak, bolus digerakkan di sepanjang esofagus sebelum memasuki perut.
•• Perut ialah kantung berotot yang melekat pada bahagian bawah esofagus.
•• Lapisan epitelium perut mengandungi kelenjar gaster.
•• Terdapat beberapa jenis sel epitelium yang meliputi permukaan perut:
– Sel mukus merembeskan mukus beralkali
– Sel parietal merembeskan asid hidroklorik
– Sel utama merembeskan pepsinogen yang kemudiannya ditukar

kepada enzim yang disebut pepsin oleh asid hidroklorik.
•• Pepsin memecahkan protein kepada polipeptida.

Protein + air pepsin polipeptida

•• Asid hidroklorik memusnahkan bakteria dalam makanan dan
menyediakan persekitaran dengan pH yang sesuai (pH 1.5 - 2.0) untuk
enzim pepsin bertindak balas.

•• Mukus melindungi lapisan epitelium daripada asid dan tindakan enzim
pencernaan.

•• Pengecutan peristalsis dinding perut yang berotot menyebabkan
makanan dan jus gaster bercampur lalu membentuk kandungan separa
cecair yang disebut kim. Dari sini, makanan bergerak ke usus kecil.

113

Duodenum •• Kim memasuki duodenum, iaitu bahagian pertama usus kecil.
(Usus kecil) •• Rembesan dari pundi hempedu (hempedu) dan pankreas (jus

pankreas) memasuki duodenum dan proses pencernaan diteruskan.
•• Jus pankreas yang mengandungi enzim amilase pankreas, tripsin dan

lipase dirembeskan oleh pankreas ke dalam duodenum melalui salur
pankreas.

Kanji + air amilase pankreas maltosa
Polipeptida + air tripsin peptida
Lemak + air lipase gliserol + asid lemak
BAB 9 TINGKATAN 4 Bakti Sdn. Bhd
•• Hempedu, iaitu cecair kuning kehijauan beralkali yang dihasilkan oleh
hati disimpan dalam pundi hempedu dan memasuki duodenum melalui
saluran hempedu.

•• Hempedu menyediakan persekitaran alkali yang ideal (pH 7.6 – 8.6)
untuk tindak balas enzim dalam duodenum, meneutralkan kim berasid
dan mengemulsi lipid menjadi titisan halus bagi meningkatkan luas
permukaan enzim untuk bertindak balas.

Jejunum •• Jejunum ialah bahagian kedua usus kecil dan ileum ialah bahagian
dan ileum terakhir dan terpanjang bagi usus kecil.
(Usus kecil)
•• Jus usus yang mengandungi enzim pencernaan dirembeskan oleh
kelenjar dalam dinding usus kecil untuk melengkapkan pencernaan
protein, karbohidrat dan lemak.

Pencernaan protein:

Peptida + air erepsin amino asid

u
Pencernaan karbohidrat:

Penerbit Ilm Maltosa + air maltase glukosa
Sukrosa + air sukrase glukosa + fruktosa
Laktosa + air laktase glukosa + galaktosa

Pencernaan lemak:
Lemak + air lipase gliserol + asid lemak

•• Akhirnya, molekul makanan yang tercerna akan diserap melalui dinding
usus kecil ke dalam aliran darah. Partikel makanan yang tidak tercerna
kemudiannya disalurkan ke usus besar.

Info Dinamik

Walaupun perut kosong hanya bersaiz segenggam tangan, ia boleh mengembang
sehingga dapat memuatkan 4 liter makanan dan cecair, atau lebih kurang 75 kali jumlah
isi perut kosong, sebelum kembali ke saiz asalnya ketika kosong.

114

1Bab Tema 1: Fisiologi Tumbuhan Berbunga

Organisasi Tisu Tumbuhan dan
Pertumbuhan

Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd1.1Organisasi Tisu 4 Sel matang dalam tisu kekal
Tumbuhan berasal daripada pembezaan sel
meristem yang diubah suai untuk
Tisu Meristem dan Tisu Kekal dalam
Tumbuhan menjalankan fungsi tertentu
1 Tisu terdiri daripada sekumpulan
dalam tumbuhan.
sel serupa yang menjalankan
fungsi tertentu. Tisu Kekal
2 Tisu tumbuhan dapat dikelaskan
kepada dua kategori bergantung 1 Tisu kekal terdapat di seluruh
pada kemampuan pembahagian bahagian tumbuhan dan
sel. terdiri daripada sel-sel yang
(a) Tisu meristem (boleh tidak membahagi, iaitu
telah mengalami pembezaan
membahagi) sepenuhnya.
(b) Tisu kekal (tidak boleh
2 Sel-sel dalam tisu kekal telah
membahagi) mencapai bentuk dan ukuran
yang tetap. Vakuol yang besar
Peta Pokok juga ditemui di dalam sel-sel ini.
Tisu tumbuhan
3 Tisu kekal dalam tumbuhan
Tisu meristem Tisu kekal memberikan sokongan dan
perlindungan serta melakukan
Tisu Tisu meristem fotosintesis dan mengangkut air,
meristem lateral mineral dan nutrien.

apeks 4 Tisu kekal boleh dikelaskan
kepada:
Tisu Tisu Tisu
epidermis asas vaskular (a) tisu epidermis
(b) tisu asas
(c) tisu vaskular

Tisu Tisu Tisu Tisu epidermis Tisu asas
parenkima kolenkima sklerenkima
Daun

Tisu Tisu Tisu vaskular
xilem floem
Batang Tisu epidermis
Rajah 1.1 Organisasi tisu dalam tumbuhan Tisu asas

3 Tisu meristem membentuk Tisu vaskular
pelbagai tisu dan struktur
atau organ tumbuhan untuk
memastikan tumbuhan Akar Tisu epidermis
bertumbuh. Tisu asas

Tisu vaskular
Rajah 1.2 Tisu kekal dalam tumbuhan

Istilah Penting • Tisu kekal – Permanent tissue
• Tisu meristem – Meristematic tissue

222

Struktur Kloroplas meliputi kawasan akueus tengah
yang dikenali sebagai lumen
Membran Granum tilakoid.
luar 10 Lumen tilakoid mengandungi
Lumen protein kompleks dan pigmen
yang menyerap cahaya seperti
klorofil dan karotenoid.
11 Struktur kompleks ini mampu
memerangkap tenaga cahaya
daripada panjang gelombang
yang banyak kerana klorofil dan
karotenoid mampu menyerap
panjang gelombang cahaya yang
berbeza untuk fotosintesis.
MembranPenerbit Ilmu Bakti Sdn. BhdStroma
dalam
Tilakoid

Rajah 2.19 Struktur dalaman kloroplas

1 Kloroplas ialah organel yang Tindak Balas Bersandarkan BAB 2 TINGKATAN 5
mengandungi klorofil dan Cahaya dan Tindak Balas Tidak
terdapat di dalam sel tumbuhan Bersandarkan Cahaya
dan alga hijau. Satu kloroplas
ialah kira-kira 1–2 μm (1 μm = Fotosintesis
0.001 mm) tebal dan berdiameter
5–7 μm. 1 Fotosintesis ialah proses yang

2 Dalam tumbuhan, kloroplas mensintesis sebatian organik
terdapat pada semua tisu hijau daripada bahan tak organik
yang mengandungi pigmen menggunakan tenaga cahaya
klorofil. yang diperangkap oleh klorofil.
2 Bahan tak organik ialah air
3 Kloroplas merupakan tapak dan karbon dioksida. Hasil
fotosintesis, iaitu proses fotosintesis ialah sebatian
penukaran tenaga cahaya kepada organik yang terdiri daripada
tenaga kimia dan menyebabkan gula ringkas dan oksigen
penghasilan oksigen dan sebagai produk sampingan.
sebatian organik yang kaya 3 Proses ini biasanya dinyatakan
dengan tenaga. dalam persamaan seperti di
bawah:
4 Kloroplas dilapisi dengan
membran fosfolipid dalam dan 6CO2 kloroplas C6H12O6
luar. + tenaga +
cahaya
5 Di antara dua lapisan ini ialah 12H2O 6O2
ruang antara membran. +

6 Cecair yang mengisi ruang dalam 6H2O
kloroplas disebut stroma dan
mengandungi satu atau lebih Petunjuk:
molekul DNA kecil dan bulat
beserta ribosom. CO2 = Karbon dioksida
H2O = Air
7 Di dalam stroma, terdapat C6H12O6 = Glukosa
timbunan tilakoid, iaitu tempat O2 = Oksigen
fotosintesis berlaku.
Rajah 2.20 Tindak balas kimia bagi fotosintesis
8 Tilakoid disusun dalam timbunan
yang disebut granum.

9 Tilakoid mempunyai bentuk
cakera yang rata. Di dalam
tilakoid terdapat ruang yang

263

4 Proses fotosintesis berlaku dalam 3 Cahaya diserap oleh klorofil
dua peringkat: dalam kloroplas. Dengan tenaga
tambahan, molekul klorofil
(a) Bersandarkan cahaya, atau menjadi aktif menyebabkan
tindak balas cahaya elektron-elektron teruja ke tahap
tenaga yang lebih tinggi dan
(b) Tidak bersandarkan cahaya, dibebaskan dari molekul klorofil.
atau tindak balas gelap
4 Elektron-elektron ini akan melalui
5 Tindak balas cahaya berlaku satu siri pembawa elektron.
di membran tilakoid kloroplas, Tenaga daripada elektron-elektron
sementara tindak balas gelap ini akan digunakan untuk
berlaku di stroma kloroplas. menghasilkan tenaga dalam
bentuk ATP.
6 Tindak balas bersandarkan
cahaya menggunakan tenaga 5 Sementara itu, tenaga cahaya juga
cahaya untuk membuat dua digunakan untuk memecahkan
molekul yang diperlukan untuk molekul air melalui fotolisis.
fotosintesis peringkat seterusnya: Pemecahan air membebaskan
oksigen, elektron dan proton atau
(a) molekul penyimpanan H+ (ion hidrogen).
BAB 2 TINGKATAN 5 tenaga, ATP Bakti Sdn. Bhd
2H2O 4H+ + 4e- + O2
(b) pembawa elektron
penurunan, NADPH 6 Semasa proses tersebut, elektron
memasuki klorofil untuk
7 Tindak balas tidak bersandarkan menggantikan elektron yang
cahaya ialah proses yang rumit telah dibebaskan dari molekul
yang menggunakan NADPH dan klorofil. Penggantian elektron
ATP untuk menghasilkan molekul membolehkan klorofil bertindak
u karbohidrat (atau gula). balas terhadap tenaga cahaya yang
lain.
Penerbit Ilm Tindak balas bersandarkan cahaya 7 Setiap ion hidrogen menerima
1 Tindak balas bersandarkan elektron yang dibebaskan dari
klorofil dan membentuk atom
cahaya berlaku dalam membran
tilakoid kloroplas. Tindak balas hidrogen.
ini menggunakan tenaga cahaya
untuk membuat dua molekul: H+ + e H
(a) molekul penyimpanan 4H+ + 4e 4H

tenaga, ATP 8 Hidrogen daripada air dan
(b) pembawa elektron
elektron daripada molekul
penurunan, NADPH
[Catatan: NADPH = klorofil dipindahkan ke penerima,

Nikotinamida adenina iaitu NADP+ untuk membentuk
dinukleotida fosfat hidrogen; ATP
= Adenosina trifosfat]. Kedua-dua NADPH. NADPH menyimpan
molekul ini diperlukan untuk
tindak balas tidak bersandarkan elektron bertenaga buat
cahaya.
2 Tenaga yang diperlukan untuk sementara waktu.
fotosintesis diperoleh daripada 9 Hasil daripada tindak balas
cahaya, cahaya matahari atau cahaya ialah ATP, atom hidrogen
cahaya buatan. Tenaga ini dan oksigen. Oksigen dibebaskan
disimpan dalam bentuk ATP dan
digunakan untuk menjalankan sebagai hasil sampingan.
fotosintesis.

264

1 Sebatang ranting berdaun memanjang ke bahagian atas
dipotong daripada tumbuhan batang.
dan kemudian dimasukkan ke 3 Separuh batang dimasukkan ke
dalam tiub getah yang dipasang dalam bikar yang mengandungi
pada pipet, yang diisi dengan air air kosong dan separuh lagi
melalui sedutan. batang dimasukkan ke dalam
bikar yang mengandungi pewarna
2 Hujung muncung pipet direndam merah.
dalam bikar berisi air. Aras awal Bakti Sdn. Bhd
air berwarna dalam bikar ditanda. Air Air
Radas diletakkan di bawah cahaya berwarna kosong
matahari selama kira-kira satu
BAB 4 TINGKATAN 5 u jam. Rajah 4.12 Eksperimen untuk menunjukkan salur
xilem mengambil air
Penerbit Ilm 3 Selepas sejam, aras air berwarna
ditanda semula. Ia menunjukkan 4 Selepas satu jam, diperhatikan
bahawa aras air berwarna dalam bahawa bahagian batang diwarnai
pipet telah meningkat. dengan garis merah, urat daun
juga diwarnai merah serta separuh
4 Peningkatan aras air berwarna daripada bunga.
menunjukkan bahawa air telah
ditarik ke atas pipet oleh 'daya 5 Separuh lagi batang tidak
sedutan' yang disebut tarikan berwarna kerana air kosong
transpirasi. Daya inilah yang melalui batang itu.
menyebabkan pergerakan air ke
atas. Gutasi dalam Tumbuhan
1 Gutasi ialah proses rembesan
5 Daya sedutan berlaku apabila
transpirasi berlaku melalui daun. titisan air dari hujung atau
tepi daun tumbuhan tanpa
6 Kesimpulannya, proses transpirasi melibatkan stoma.
bertanggungjawab dalam 2 Gutasi berlaku pada tumbuhan
pergerakan air dari daun ke herba yang mempunyai sistem
atmosfera. Ia juga merupakan vaskular, seperti rumput, pokok
daya utama yang mendorong bunga raya, pokok jagung, pokok
pergerakan air dari tanah tomato, pokok ubi kayu, pokok
sehingga ke batang. keledek dan tumbuhan kecil lain.
3 Gutasi bukanlah titisan embun
Imbas kod QR atau layari https:// yang terkondensasi dari atmosfera
www.youtube.com/watch?v= ke permukaan tumbuhan pada
VMGGAc6sXhs untuk menonton waktu pagi yang sejuk.
video tentang simulasi tarikan 4 Oleh kerana gutasi bergantung
transpirasi oleh tumbuhan. pada tekanan akar, gutasi tidak
boleh berlaku pada tumbuhan
Untuk tujuan pembelajaran besar kerana tekanan yang
diperlukan untuk memaksa air
Eksperimen untuk memeriksa keluar dari daun adalah terlalu
pengambilan air oleh batang besar.
1 Sebuah bikar diisi dengan air

kosong dan satu lagi dengan air
yang diwarnakan dengan beberapa
titik eosin atau pewarna merah.
2 Satu batang dengan bunga
putih, seperti pokok keembung,
dipotong dengan teliti secara

298

Praktis Sumatif 5

1 Kaji pernyataan berikut. A I dan II C II dan IV
B I dan III D III dan IV
Hormon ini memainkan
peranan penting dalam
perkembangan dan
pertumbuhan tumbuhan
terutamanya dalam gerak
balas terhadap tropisme.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd 4 Antara pernyataan berikut, yang
Antara fitohormon berikut, manakah benar tentang giberelin?
A Dihasilkan semasa
yang manakah berkaitan dengan pembentukan buah
B Menghalang kedormanan biji
pernyataan di atas? benih dan tunas
A Auksin C Etilena C Menghalang pengguguran
B Sitokinin D Asid absisik daun dan buah
D Merangsang pemasakan buah

2 Maklumat di bawah menunjukkan 5 Satu frasa Inggeris seperti BAB 5 TINGKATAN 5
fitohormon dan fungsinya. "sebiji epal buruk merosakkan
keseluruhan buah!" merujuk
Antara pasangan berikut, yang kepada
manakah dipadankan dengan A makan sebiji epal sehari
betul? dapat mengelakkan daripada
berjumpa doktor
Hormon Fungsi B sebiji buah yang busuk akan
merosakkan semua buah
I Asid Merangsang dalam bakul
absisik kedormanan biji C buah yang telah masak
benih menghasilkan lebih banyak
gas etilena menyebabkan lebih
II Sitokinin Melambatkan banyak buah masak
penuaan D Buah lebih cepat masak
apabila diasingkan daripada
III Etilena Menutup pokok induk untuk
stoma semasa menghalang kesan auksin
tumbuhan
kekurangan air

IV Giberelin Merangsang
pemasakan buah

A I dan II C II dan IV 6 Antara yang berikut, yang
B I dan III D III dan IV manakah benar tentang etilena
sebagai satu fitohormon?
3 Antara yang berikut, yang I Beredar dalam bentuk gas
manakah benar tentang auksin? II Merangsang pemasakan buah
I Merangsang percambahan I II Menyebabkan kedormanan biji
II Merangsang pemasakan buah benih
I II Meningkatkan kedominan IV Merangsang percambahan biji
apeks benih
IV Auksin sintetik digunakan A I dan II C II dan IV
sebagai pembunuh rumpai B I dan III D III dan IV

319

7 Rajah 1 menunjukkan empat Antara kesimpulan berikut, yang
koleoptil anak benih jagung yang manakah betul?
telah dirawat secara berbeza. A Kedua-dua pucuk dan akar
tumbuhan memerlukan
Arah cahaya cahaya untuk menghasilkan
auksin
Penutup B Kedua-dua pucuk dan akar
aluminium tumbuhan menunjukkan
fototropisme negatif
Blok C Kepekatan auksin yang tinggi
agar merangsang pemanjangan sel
dalam kedua-dua pucuk dan
akar
D Kepekatan auksin yang tinggi
menghalang pemanjangan
sel dalam akar tetapi
menggalakkan pemanjangan
sel dalam pucuk
WX Y Z % PerencatanB% Rangsanganakti Sdn. Bhd

Rajah 1

Koleoptil yang manakah akan
menunjukkan fototropisme positif
selepas dua hari?
A W, X dan Y C X dan Y
B X, Y dan Z D Y dan Z

BAB 5 TINGKATAN 5 8 Satu blok agar digunakan untuk 10 Rajah 4 menunjukkan kesan
mengumpul auksin daripada pelbagai kepekatan auksin
koleoptil yang dipotong seperti terhadap pertumbuhan pucuk dan
yang ditunjukkan dalam Rajah akar pokok bunga raya.
2. Kemudian, blok agar itu
dipindahkan ke satu pucuk yang 200
dipotong.

Hujung koleoptil Cahaya 100 Pucuk
0 103 103 103
Potongan Kepekatan
pucuk auksin
u
103 103 (mg/dm3)
Akar

Blok agar

Penerbit Ilm Rajah 2 Rajah 4

Antara yang berikut, yang manakah Berdasarkan graf yang
ditunjukkan dalam Rajah 4, pilih
pemerhatian yang mungkin bagi kesimpulan yang paling sesuai
untuk eksperimen itu.
eksperimen itu? A Terlalu banyak auksin
boleh mengurangkan kadar
A C pertumbuhan akar sahaja
B Pucuk memerlukan lebih
B D banyak auksin daripada
akar untuk mendapatkan
9 Rajah 3 menunjukkan gerak balas pertumbuhan maksimum
C Kepekatan auksin yang
pada pucuk P dan Q, dan akar R. sama diperlukan untuk
pertumbuhan maksimum
Cahaya Cahaya pucuk dan akar
D Dengan ketiadaan cahaya
Auksin Auksin Akar matahari, pertumbuhan
Pucuk Pucuk kedua-dua pucuk dan akar
tidak dijejas oleh kepekatan
Auksin QR auksin
P Rajah 3

320

Jawapan

TINGKATAN 4 2 Kloroplas, dinding sel dan vakuol besar
3 Selulosa
4 Menjana tenaga dalam bentuk adenosina

trifosfat (ATP)
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. BhdPengenalan kepada
1Bab Biologi dan Peraturan Semak Cepat 2.2
1 (a) Benda hidup yang terdiri daripada satu
Makmal
sel.
Semak Cepat 1.1 (b) Protozoa (Amoeba sp., Paramecium sp.)/
  1 (a) Kajian tentang organisma mikroskopik
(b) Nanobioteknologi Fungi (yis)
(c) Kajian tentang fungsi organisma hidup Air berlebihan dalam sitoplasma

dan bahagiannya meresap ke dalam vakuol mengecut
(d) Taksonomi yang menyimpan air sebelum
(e) Kajian tentang haiwan menyingkirkan air ke persekitaran.
2 Ahli botani, pegawai penyelidik, pegawai 2 Belahan dedua
3 – Pseudopodium ialah unjuran sementara
perikanan membran sel sesuatu organisma.
– Silium ialah struktur kekal, pendek
Semak Cepat 1.2 seperti rambut pada membran sel
1 Serpihan kaca, kepingan getah sesuatu organisma.
2 – Malaysian Biosafety and Biosecurity Association
Semak Cepat 2.3
(MBBA). 1 Sel darah merah mempunyai bentuk
– National Institute for Occupational Safety and
dwicekung dengan kedua-dua bahagian
Health (NIOSH). permukaan melengkung ke dalam untuk
membolehkan sel bergerak dalam saluran
Semak Cepat 1.3 darah yang halus.
1 Tepat, tidak berlorek secara artistik, berlabel, 2 Sel meristem merupakan sel yang aktif
membahagi dan memerlukan banyak tenaga.
garis label tidak bersilang, tajuk diberi dan 3 Penyakit Tay-Sachs
saiz struktur mestilah berkadar antara satu
sama lain Semak Cepat 2.4
2 A: keratan rentas;
B: bahagian membujur 1 (a) Sel (d) Organ

Semak Cepat 1.4 (b) Organ (e) Sistem
1 Mengenal pasti masalah
2 Jadual, graf atau rajah (c) Sel (f) Tisu
3 (a) Hipotesis
(b) Pemboleh ubah 2 Sel → Tisu → Organ → Sistem
(c) bergerak balas
(d) dimalarkan Praktis Sumatif 2

Praktis Sumatif 1  1 D  2 D  3 B  4 B
 5 A  6 C  7 A
 1 D  2 D  3 D
 5 D  6 C  7 D  4 D 3Bab Pergerakan Bahan
Merentasi Membran

Plasma

2Bab Biologi Sel dan Organisasi Semak Cepat 3.1
Sel 1 Sel hidup memerlukan bahan seperti nutrien

Semak Cepat 2.1 dan oksigen untuk menjalankan proses
1 Sel hidup dan membuang bahan buangan
seperti urea dan karbon dioksida melalui
membran plasma.

415