PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Nota Pintar 1 – 16 Uji Minda 17 – 32 Aktiviti Seni 33 – 92 Bidang: Sejarah dan Apresiasi Seni Visual Tajuk 1: Perkembangan Seni Visual di Malaysia 33 – 36 Bidang: Bahasa Seni Visual Tajuk 2: Garisan 37 – 40 Tajuk 3: Rupa 41 – 44 Tajuk 4: Bentuk 45 – 48 Tajuk 5: Jalinan 49 – 52 Tajuk 6: Ruang 53 – 56 Tajuk 7: Warna 57 – 60 Tajuk 8: Harmoni 61 – 64 Tajuk 9: Kontra 65 – 68 Tajuk 10 : Penegasan 69 – 72 Tajuk 11 : Kepelbagaian 73 – 76 Tajuk 12 : Imbangan 77 – 80 Tajuk 13 : Kesatuan 81 – 84 Tajuk 14 : Irama dan Pergerakan 85 – 88 Bidang: Pemikiran Seni Visual Tajuk 15 : Tajuk dan Mesej 89 – 92 Tajuk 16 : Motif, Idea dan Konsep Kod QR Tajuk 17 : Designomic Kod QR Pentaksiran Akhir Tahun 93 – 96 Penghargaan Pihak Penerbit Ilmu Bakti ingin merakamkan setinggi-tinggi penghargaan kepada semua pihak yang memberikan kebenaran untuk menggunakan logo/lambang/karya mereka di dalam buku ini. Meskipun pelbagai usaha dilakukan untuk mengesan pemilik hak cipta berkenaan, namun kami masih tidak berjaya menyampaikan penghargaan ini kepada sesetengah pihak. Kami mengalu-alukan sebarang maklum balas yang membolehkan pihak kami merakamkan penghargaan kepada pemilik hak cipta dalam edisi berikutnya. Pihak penerbit ingin mengambil peluang ini untuk merakamkan penghargaan kepada pemilik laman web berikut atas penggunaan imej, gambar foto dan ilustrasi dalam buku ini: http://www.sxc.hu dan https://pixabay.com Imbas Kod QR untuk muat turun • Tajuk terpilih • Pentaksiran Pertengahan Tahun • Video Tutorial • Jawapan • e-RPH PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Bidang: Sejarah dan Apresiasi Seni Visual Tajuk 1: Perkembangan Seni Visual di Malaysia Seni Halus 1 Perkembangan seni visual di Malaysia bermula sejak tahun 1920-an dengan merujuk sejarah seni halus, seni reka dan seni kraf yang berlaku secara berperingkat-peringkat. 2 Berikut merupakan sejarah perkembangan seni lukis dan seni reka di Malaysia. (a) Tahun 1920-an – Penubuhan Penang Impressionist Society yang ditaja oleh Puan Lim Cheng Kung dan Abdullah Ariff sebagai guru seni lukis. (b) Tahun 1930-an – Muncul 12 pelukis perintis di Pulau Pinang seperti Abdullah Ariff dan Yong Mun Sen. Mereka memberi tumpuan pada karya cat air. (c) Tahun 1950-an – Penubuhan Wednesday Art Group telah melahirkan para pelukis yang menampilkan karya catan gaya naturalisme. Antara pelukis pada tahun tersebut ialah Chuah Theng Teng dan Khalil Ibrahim yang menggunakan tema warisan sosiobudaya masyarakat Malaysia. 3 Antara tokoh seni halus terkemuka tanah air adalah seperti berikut: (a) Lukisan/catan: Abdullah Ariff, Yong Mun Sen, Mohamed Hoessein Enas, Ibrahim Hussein, Chuah Thean Teng, Dzulkifli Buyong, Syed Ahmad Jamal dan Abdul Latiff Mohidin (b) Arca: Anthony Lau, Zakaria Awang, Ramlan Abdullah, Raja Shahriman Raja Aziddin, Zulkifli Yusoff, Mad Anuar Ismail dan Rosli Zakaria (c) Cetakan: Long Thien Shih, Ahmad Khalid Yusof, Chew Teng Beng, Ismail Zain, Ponirin Amin, Juhari Said, Lee Joor For dan Ilse Noor 4 Pertubuhan atau persatuan seni lukis sebelum merdeka ialah Penang Impressionist Society (1920) dan Wednesday Art Group (1952). 5 Pertubuhan atau persatuan seni lukis selepas merdeka pula ialah Angkatan Pelukis SeMalaysia (1958) dan Persatuan Pelukis Malaysia (1979). 6 Terdapat beberapa institusi seni lukis yang terdahulu di Malaysia, iaitu: (a) Sultan Idris Training College (SITC), Tanjong Malim (b) Specialist Teacher’s Training Institute (STTI) (c) Institut Teknologi MARA (ITM) Shah Alam (d) Universiti Sains Malaysia (USM), Pulau Pinang Seni Reka 1 Bidang seni reka terbahagi kepada komunikasi visual, reka bentuk teknologi dan reka bentuk persekitaran. 2 Seni reka meliputi bidang seni reka grafik, seni reka perindustrian, seni reka tekstil, seni reka fesyen dan sebagainya yang menggabungkan seni dengan sains untuk tujuan komersial. 3 Dengan tertubuhnya Majlis Rekabentuk Malaysia dan Majlis Inovasi Negara, bidang seni reka semakin berkembang pesat dan diajar secara formal di UiTM, USM, UNIMAS dan beberapa buah institusi swasta. 1 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
7 (d) Menimbulkan bentuk (e) Representasi daripada alam semula jadi (f) Menimbulkan mood, meluahkan emosi dan perasaan (g) Sebagai simbolisme yang memberi makna tertentu Tajuk 8: Harmoni 1 Harmoni ialah tindak balas tampak yang kelihatan tersusun, teratur dan bersesuaian antara unsur seni dan elemen prinsip rekaan yang terdapat pada alam serta yang digunakan dalam alam semula jadi, objek buatan manusia dan karya seni visual. 2 Ciri-ciri harmoni yang jelas dapat menghasilkan kesatuan apabila unsur-unsur rupa dan bentuk disusun menghala ke arah yang sama. 3 Berikut ialah contoh ciri-ciri harmoni dalam alam semula jadi, objek buatan manusia dan karya seni visual. 4 Fungsi harmoni adalah seperti berikut: (a) Mewujudkan suasana keindahan atau nilai estetik pada objek (b) Memberikan ketenangan, keselesaan dan rasa tenteram (c) Mewujudkan keseimbangan (d) Memberikan pandangan yang mengasyikkan Harmoni pada bentuk, jalinan dan warna pada objek alam semula jadi Harmoni rupa corak, warna dan garisan pada karya (batik) Harmoni pada penggunaan susunan bentuk dan ruang pada objek buatan manusia Representasi daripada alam semula jadi Mewujudkan ruang Sebagai penyamaran PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
14 3 Fungsi irama dan pergerakan dalam karya seni adalah seperti berikut: (a) Menghidupkan suasana sesuatu gubahan. (b) Menimbulkan kesan dinamik dalam sesebuah karya. (c) Memberikan daya tarikan lebih menarik dalam rekaan. (d) Memberi kesan realistik terhadap gubahan. (e) Menimbulkan kesan tindak balas tertentu pada pandangan mata. 4 Teknik penghasilan irama dan pergerakan dalam rekaan menggunakan unsur seni dan prinsip rekaan tertentu. Contohnya: (a) Olahan unsur warna (b) Olahan unsur jalinan (c) Olahan unsur bentuk (d) Olahan unsur ruang antara objek (e) Olahan unsur rupa berulang yang berbeza (f) Olahan garisan melengkung dan beralun yang berulang Bidang: Pemikiran Seni Visual Tajuk 15: Tajuk dan Mesej 1 Tajuk ialah judul dan fokus sesuatu karya atau rekaan untuk menggambarkan mesej yang ingin disampaikan. 2 Mesej ialah makna atau maksud yang tersurat dan tersirat yang terkandung dalam sesebuah karya atau rekaan. 3 Contoh karya yang mengandungi tajuk dan mesej adalah seperti berikut: Jenis karya : Seni halus Tajuk : Landskap Mesej : Suasana kehidupan di kampung yang sederhana, tenang dan damai. Kaedah : Teknik konvensional – catan cat minyak Cherel Jaafar, Landskap, 2008 Prinsip pergerakan dalam catan menjadi lebih bertenaga dan dinamik Prinsip pergerakan dalam reka bentuk arca memberi kesan menarik PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Bidang: Sejarah dan Apresiasi Seni Visual Tajuk 1: Perkembangan Seni Visual di Malaysia A Kenal pasti bidang yang diceburi oleh tokoh seni halus tempatan berikut. Bil. Tokoh Seni Halus Tempatan Bidang Seni Visual 1 Anthony Lau 2 Ahmad Khalid Yusof 3 Ramlan Abdullah 4 Abdullah Ariff 5 Mohamed Hoessein Enas 6 Chew Teng Beng 7 Raja Shahriman Raja Aziddin 8 Mad Anuar Ismail 9 Ibrahim Hussein 10 Juhari Said B Nyatakan nama tokoh berdasarkan karya yang ditunjukkan di bawah. 1 2 3 4 5 6 17 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
18 7 8 9 Bidang: Bahasa Seni Visual Tajuk 2: Garisan A Nyatakan sifat-sifat garisan berdasarkan gambar yang diberi. Gambar Jenis Garisan 1 2 3 B Jelaskan unsur seni dan fungsi garisan berdasarkan gambar yang diberi. Garisan Unsur Seni, Fungsi 1 (a) Unsur seni : (b) Fungsi garisan : 2 (a) Unsur seni : (b) Fungsi garisan : 3 (a) Unsur seni : (b) Fungsi garisan : PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
30 Bidang: Pemikiran Seni Visual Tajuk 15: Tajuk dan Mesej A Padankan tema dan mesej yang sesuai dengan gambar di bawah. 1 Tema: Kemasyarakatan Mesej: Pusat penjagaan kanak-kanak atau bayi 2 Tema: Budaya Mesej: Menggambarkan kehidupan di zaman kanak-kanak 3 Tema: Kehidupan masyarakat Mesej: Perniagaan ialah satu cara untuk memperoleh sumber kewangan 4 Tema: Alam semula jadi Mesej: Memelihara alam semula jadi ialah tanggungjawab bersama 5 Tema: Kraf tradisional Mesej: Tembikar merupakan salah satu daripada hasil kraf tangan masyarakat Melayu PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
1 TP Menguasai Belum Menguasai 1 2 3 4 5 6 Pilih satu contoh karya seni visual pelukis tempatan. Aplikasikan asas seni reka untuk meniru (imitasi) semula sebahagian karya tersebut menggunakan media kering. Info Ekstra Perkembangan Seni Visual di Malaysia Contoh Standard Pembelajaran Mengenal pasti tokoh dan karya seni halus/ seni reka/seni kraf. Contoh Aktiviti Pilihan Meniru satu contoh karya pelukis tempatan. Media dan Bahan Pensel warna, krayon, pastel, cat air dan berus serta kertas lukisan/kertas catan. Aktiviti PAK-21 • Team Project • Round Table 33 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
34 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Nama: Tingkatan: Tarikh: Aktiviti Eksplorasi Seni 35 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
TP Menguasai Belum Menguasai 1 2 3 4 5 6 Murid menghasilkan suatu karya sendiri pada ruang yang disediakan. Lakukan sesi apresiasi berpandukan tajuk dan mesej dalam karya tersebut. Info Ekstra Tajuk dan Mesej Contoh Standard Pembelajaran • Mengaplikasikan pemahaman tentang tajuk dan mesej dalam karya. • Menjana tugasan berkaitan aplikasi tajuk dan mesej. • Mempamerkan hasil karya. • Menghayati hasil karya sendiri dan rakan dengan menumpukan pada aspek teori dan pemahaman tentang tajuk dan mesej. • Menjelaskan pengalaman sendiri dalam penghasilan karya. Contoh Aktiviti Pilihan Hasilkan sebuah lukisan berdasarkan pilihan sendiri dengan melihat situasi di persekitaran luar bilik darjah. Pilih objek tertentu untuk menyatakan tajuk serta mesej yang ingin anda sampaikan. Media dan Bahan Media kering atau media basah dengan teknik yang sesuai. Aktiviti PAK-21 Team Project 15 89 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
90 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Nama: Tingkatan: Tarikh: Aktiviti Ekspresi Seni & Apresiasi Seni 91 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
BAHAGIAN A Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang terbaik bagi tiap-tiap soalan. 1 Siapakah tokoh pelukis yang terkenal dengan catan cat air pada tahun 1930-an? A Abdullah Ariff B Dzulkifli Buyong C Ibrahim Hussein D Syed Ahmad Jamal 2 Apakah peranan utama Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia? A Melatih guru seni halus B Melahirkan tokoh pelukis C Mengeluarkan produk kraf D Memelihara dan melindungi warisan kraf 3 Bagaimanakah seni dalam gambar di atas berbeza daripada bidang seni halus? A Seni yang bergabung dengan bidang sejarah B Seni yang bergabung dengan teknologi moden C Seni untuk kegunaan yang bersifat komersial D Seni yang menggunakan media paling minimum 4 Apakah fungsi garisan pada rajah di atas? A Garisan menghasilkan bentuk B Garisan menghasilkan jalinan C Garisan menghasilkan warna D Garisan menghasilkan rupa 5 Media arang atau charcoal dapat menghasilkan kesan tekstur yang lebih pelbagai kerana . A media kurang kualiti B media mudah diperoleh C media yang senang digunakan D sifatnya yang lembut dan mudah diolah 6 Maklumat berikut menerangkan tentang definisi salah satu unsur seni. Pertemuan hujung sesuatu garisan dengan permulaannya Apakah unsur seni tersebut? A Rupa B Bentuk C Ruang D Jalinan 7 Rupa bentuk gasing pada gambar di atas terhasil daripada gabungan rupa . A negatif B positif C organik D geometri 8 Apakah unsur seni yang ditunjukkan pada gambar di atas? A Rupa B Warna C Ruang D Bentuk KBAT Menganalisis Pentaksiran Pertengahan Tahun 1 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
18 Dalam sesebuah karya, harmoni dapat menimbulkan kesan . A sunyi dan muram B bersih dan cantik C selesa dan tenang D takut dan tidak tenteram 19 Antara berikut, unsur yang manakah dapat digunakan untuk mencipta prinsip rekaan kontra? A Perbezaan rupa B Warna harmoni C Gubahan sewarna D Persamaan bentuk 20 Apakah cara untuk mengaplikasikan prinsip penegasan dalam sesebuah karya? KBAT Mengaplikasi A Fokuskan unsur tertentu dalam karya B Mengolahkan elemen unsur seni dalam karya C Mempelbagaikan olahan unsur seni dalam karya D Menyusun elemen memenuhi setiap ruang dalam karya BAHAGIAN B Jawab semua soalan. 1 Isi tempat kosong di bawah dengan jawapan yang betul. Ukiran kayu Universiti Pendidikan Sultan Idris alam semula jadi 1920-an Abdullah Ariff (a) Sejarah perkembangan seni visual di negara kita dikatakan bermula sekitar tahun . (b) Antara tokoh paling awal terlibat dalam seni catan ialah dan Yong Mun Seng. (c) Karya terawal seni catan sering menjadikan sebagai tema dalam catan mereka. (d) Antara institusi yang menawarkan kursus dalam bidang kesenian ialah Universiti Sains Malaysia dan . (e) Seni kraf tradisional adalah seperti batik, tekatan, dan anyaman. 3 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
BAHAGIAN A Tiap-tiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan yang terbaik bagi tiap-tiap soalan. 1 Seni visual di Malaysia berkembang secara . A pesat B perlahan C berperingkat D amat perlahan 2 Arca ini dibina melalui pencantuman pelbagai jenis bahan sehingga menghasilkan sebuah bentuk. Apakah teknik arca di atas? A Arca asemblaj B Arca binaan C Arca luakan D Arca acuan 3 Antara berikut, yang manakah ciri reka bentuk laman web yang baik? I Mempunyai kata laluan II Cepat dan mudah dibuka III Menggunakan imej yang ringkas IV Menggunakan banyak animasi haiwan A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 4 Apakah fungsi reka bentuk grafik pada rajah di atas? A Batu peringatan B Petunjuk jarak tempat C Simbol amaran had laju D Mempromosikan tempat menarik KBAT Menganalisis 5 Antara berikut, yang manakah bahan yang sesuai digunakan untuk menghasilkan anyaman? I Daun pisang III Rotan II Daun betik IV Buluh A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 6 Jalinan yang terdapat pada sarang labahlabah menjelaskan tentang . A garisan beralun B garisan berlingkar C garisan berpancar D garisan putus-putus 7 Apakah jenis rupa yang ditunjukkan pada rajah di atas? A Rupa konkrit B Rupa negatif C Rupa positif D Rupa bulat 8 Antara berikut, yang manakah pernyataan yang betul tentang bentuk konkrit? I Berbentuk tiga dimensi II Tidak mempunyai jisim III Dapat dilihat daripada pelbagai sudut IV Dapat dirasa melalui deria sentuhan sahaja A I dan II B I dan III C II dan III D III dan IV Pentaksiran Akhir Tahun 93 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
19 Apakah langkah paling awal dalam proses pembentukan dan perkembangan tema dan mesej? A Memilih teknik yang sesuai B Pengolahan idea dan media C Memikirkan tema utama bagi karya D Menentukan tujuan penghasilan karya 20 Mengapakah sesuatu produk itu dikatakan bersifat designomic? KBAT Menilai A Membaharui rekaan lama B Mengeluarkan produk baharu C Mengubah suai rekaan baharu D Produk cenderung untuk dikomersialkan BAHAGIAN B Jawab semua soalan. 1 Nyatakan unsur seni yang terlibat bagi setiap gambar di bawah. Gambar Unsur Seni (a) (b) (c) (d) (e) 95 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
4 (a) Bentuk (b) Garisan menimbulkan ilusi bentuk, ilusi cahaya dan bayang Tajuk 3: Rupa A 1 hujung 2 dua 3 corak, logo, tipografi 4 (a) Teknik cetakan (b) Teknik lipatan dan guntingan (c) Teknik stensilan B 1 Rupa bebas 2 Tidak mempunyai sudut 3 Terhasil secara spontan Tajuk 4: Bentuk A 1 Ukiran 2 Lipatan 3 Anyaman 4 Lorekan 5 Ton warna 6 Kolaj B 1 Anyaman 2 Bentuk konkrit 3 Bersifat tiga dimensi. Boleh disentuh dan dipegang. Tajuk 5: Jalinan A Objek Kesan Jalinan Objek Kesan Jalinan Kapas Lembut Buah nanas Menggerutu Jalan bertar Kasar Tikar mengkuang Kasar Cermin muka Licin Kulit kayu Menggerutu B 1 (a) Alam semula jadi (b) Lembut (c) Penyamaran 2 (a) Objek buatan manusia (b) Kesat (c) Keselamatan Tajuk 1: Perkembangan Seni Visual di Malaysia A Bil. Tokoh Seni Halus Tempatan Bidang Seni Visual 1 Anthony Lau Arca 2 Ahmad Khalid Yusof Cetakan 3 Ramlan Abdullah Arca 4 Abdullah Ariff Lukisan/catan 5 Mohamed Hoessein Enas Lukisan/catan 6 Chew Teng Beng Cetakan 7 Raja Shahriman Raja Aziddin Arca 8 Mad Anuar Ismail Arca 9 Ibrahim Hussein Lukisan/catan 10 Juhari Said Cetakan B 1 Juhari Said 2 Anthony Lau 3 Ibrahim Hussein 4 Juhari Said 5 Zulkifli Yusof 6 Chuah Thean Teng 7 Anthony Lau 8 Redza Piyadasa 9 Abdullah Ariff Tajuk 2: Garisan A 1 Berpancar 2 Berlingkar 3 Beralun B 1 (a) Garisan (b) Garisan menghasilkan jalinan 2 (a) Ruang (b) Garisan menghasilkan ruang 3 (a) Rupa (b) Garisan menimbulkan rupa dan corak Bidang: Sejarah dan Apresiasi Seni Visual Bidang: Bahasa Seni Visual 1 Modul Kreatif Pendidikan Seni Visual KSSM Tingkatan 1 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Bahagian A 1 A 2 D 3 C 4 D 5 D 6 A 7 D 8 D 9 B 10 C 11 B 12 A 13 D 14 B 15 A 16 D 17 A 18 C 19 A 20 A Bahagian B 1 (a) 1920-an (b) Abdullah Ariff (c) alam semula jadi (d) Universiti Pendidikan Sultan Idris (e) Ukiran kayu 2 (a) Perspektif (b) nilai ton (c) ilusi ruang (d) ruang rata (e) sekeliling 3 (a) Jalinan (b) Garisan (c) Bentuk (d) Ruang (e) Warna Bahagian A 1 C 2 A 3 C 4 B 5 D 6 C 7 B 8 B 9 C 10 D 11 C 12 D 13 A 14 D 15 D 16 D 17 A 18 D 19 D 20 D Bahagian B 1 (a) Bentuk (b) Garisan (c) Jalinan (d) Rupa (e) Ruang 2 (a) Harmoni (b) Imbangan (c) Penegasan (d) Irama dan pergerakan (e) Kesatuan 2 (a) Mengeluarkan produk baharu untuk pengguna (b) Menghasilkan produk yang boleh menyelesaikan masalah (c) Mengeluarkan produk yang jimat (ekonomikal) (d) Mengeluarkan produk yang kemas, tahan dan sesuai (e) Mengeluarkan produk yang bersifat komersial Tajuk 16: Motif, Idea dan Konsep A 1 nilai estetik 2 hal benda 3 penerokaan 4 menjana B 1 Idea : Catan Motif : Alam Benda Konsep : Kehidupan nelayan 2 Idea : Poster Motif : Figura Konsep : Akibat najis dadah Tajuk 17: Designomic A 1 Designomic bermaksud sesuatu produk atau karya yang mempunyai ciri-ciri kebolehgunaan dan kebolehpasaran 2 Ia bercirikan designomic kerana mempunyai ciri-ciri keunikan dan kepelbagaian fungsi 3 Ia akan memberi keunikan dan kelainan seterusnya membolehkan ia mendapat tarikan di pasaran 4 Selain daripada tempat duduk, ia berfungsi sebagai rak bagi meletakkan buku atau barangan lain B Produk Bahan Produk lain yang sesuai 1 Majalah terpakai • Kotak barangan • Beg • Pasu bunga 2 Tayar kereta • Meja • Kerusi • Bakul barang 3 Kayu palet • Kerusi • Meja • Katil • Rak kasut 4 Tempurung kelapa • Senduk • Hiasan lampu • Bekas bunga 5 Perca kain • Beg • Sarung bantal • Sarung tilam • Alas kaki © Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2024 4 PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.