Praktis Topikal Kimia Ting 5

Bab 1 Keseimbangan Redoks 1 – 19 Redox Equilibrium Bab 2 Sebatian Karbon 20 – 35 Carbon Compound Bab 3 Termokimia 36 – 52 fi ermochemistry Bab 4 Polimer 53 – 65 Polymer Bab 5 Kimia Konsumer dan Industri 66 – 81 Consumer and Industrial Chemistry Kertas Model SPM 82 – 100 Jawapan J1 – J12 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) No. 18, Jalan PJS 5/26, Taman Desaria, 46150 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan. Tel: 03-7783 3233, 7783 5233 Faks: 03-7783 7233 E-mel: [email protected] Laman web: www.penerbitilmubakti.com © Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2024 Pertama kali diterbitkan 2024 ISBN 978-967 Cetakan: 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Semua hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh digunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman dan sebagainya, tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M). Penyunting: Nur Ain Iftitah Mohamad Razali Pereka kulit buku: Sarifuddin Yusof Pereka letak: Vimala Sirinivasan Teks diset dalam Utopia Std 10/12 poin Dicetak di Malaysia oleh Kandungan Imbas dan Muat Turun • Jawapan Kertas Model SPM PT Kimia (D) Ting5_Kan_vim3p(2024).indd 1 1/2/2024 3:24:23 PM Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) No. 18, Jalan PJS 5/26, Taman Desaria, 46150 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan. Tel: 03-7783 3233, 7783 5233 Faks: 03-7783 7233 Emel: [email protected] Laman web: www.penerbitilmubakti.com © Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2024 Pertama kali diterbitkan 2024 ISBN 978-629-473-336-7 Cetakan: 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Semua hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh digunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman dan sebagainya, tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M). Penyunting: Nur Ain Iftitah Mohamad Razali Pereka kulit buku: Sarifuddin Yusof Pereka letak: Vimala Sirivinasan Teks diset dalam Utopia Std 10/12 poin Dicetak di Malaysia oleh Commercial Book Binders Sdn. Bhd. Imbas dan Muat Turun • Jawapan Kertas Model SPM

1 Pengoksidaan dan Penurunan Oxidation and Reduction 1.1 1 Antara pernyataan berikut, yang manakah mendefi nisikan penurunan? Which of the following statements defi nes reduction? A Kehilangan hidrogen Loss of hydrogen B Penambahan oksigen Gain of oxygen C Penambahan elektron Gain of electron D Penambahan nombor pengoksidaan Increase in the oxidation number TP 1 BT ms.4–13 2 Antara persamaan kimia berikut, yang manakah bukan tindak balas redoks? Which of the following chemical equations is not a redox reaction? A 2KI + Br2 → 2KBr + I2 B Mg + Cu2+ → Mg2+ + Cu C Fe2 O3 + 3CO → 2Fe + 3CO2 D Na2 SO4 + Pb(NO3 )2 → PbSO4 + 2NaNO3 TP 2 BT ms.4–13 3 Setengah persamaan berikut mewakili suatu tindak balas redoks. Th e following half equation represents a redox reaction. Cr2 O7 2 + rH+ + qe– → 2Cr3+ + 7H2 O Apakah nilai r dan q? What are the values of r and q? r q A 12 6 B 12 5 C 14 6 D 14 5 TP 2 BT ms.4–13 4 Rajah 1 menunjukkan sebuah sel kimia ringkas. Diagram 1 shows a simple chemical cell. Rajah 1/ Diagram 1 Antara zarah berikut, yang manakah mengalami penurunan? Which of the following particles undergoes reduction? A Ion sulfat/ Sulphate ion B Ion hidrogen/ Hydrogen ion C Ion hidroksida/ Hydroxide ion D Ion kuprum(II)/ Copper(II) ion TP 1 BT ms.4–13 5 Persamaan berikut mewakili satu tindak balas redoks. Th e following equation represents a redox reaction. H2 S + Cl2 → 2HCl + S Pernyataan yang manakah betul? Which statement is correct? A Nombor pengoksidaan sulfur berubah daripada 0 kepada –2 Th e oxidation number of sulphur changes from 0 to –2 B Hidrogen sulfi da bertindak sebagai agen penurunan Hydrogen sulphide acts as a reducing agent C Nombor pengoksidaan hidrogen meningkat Th e oxidation number of hydrogen increases D Klorin mengalami pengoksidaan Chlorine undergoes oxidation TP 4 BT ms.4–13 6 Logam argentum disesarkan apabila kepingan kuprum dimasukkan ke dalam larutan argentum nitrat. Antara pernyataan berikut, yang manakah benar mengenai tindak balas tersebut? Silver metal is displaced when a copper strip is placed in silver nitrate solution. Which of the following statements is true about the reaction? A Ion argentum dioksidakan Silver ion is oxidised B Kuprum ialah agen pengoksidaan Copper is an oxidising agent C Larutan tidak berwarna berubah menjadi biru Colourless solution changes to blue D Lebih banyak argentum terhasil apabila serbuk kuprum digunakan berbanding dengan kepingan kuprum More silver is produced when copper powder is used compared to copper strip TP 3 BT ms.4–13 Bab 1 Keseimbangan Redoks Redox Equilibrium Tema 1: Proses Kimia Kertas 1/ Paper 1 Elektrod karbon Carbon electrode Elektrod karbon Carbon electrode Larutan kuprum(II) sulfat/ Copper(II) sulphate solution PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 1 1/2/2024 3:28:31 PM

2 7 Persamaan berikut menunjukkan tindak balas antara air klorin dengan larutan kalium bromida. The following equation shows the reaction between chlorine water and potassium bromide solution. Cl2 + 2KBr → 2KCl + Br2 Bahan yang manakah menerima elektron? Which substance receives electrons? A Klorin Chlorine B Bromin Bromine C Ion kalium Potassium ion D Ion klorida Chloride ion TP 2 BT ms.4–13 8 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar mengenai agen penurunan? Which of the following statements is true about reducing agents? A Bahan yang diturunkan A substance that is reduced B Bahan yang menerima hidrogen A substance that gains hydrogen C Bahan yang menderma elektron A substance that donates electrons D Unsur yang mengalami pengurangan nombor pengoksidaan An element that undergoes decrease in the oxidation number TP 2 BT ms.11–12 9 Rajah 2 menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk mengkaji pemindahan elektron pada suatu jarak. Diagram 2 shows the set-up of apparatus used to study the transfer of electron at a distance. Rajah 2/ Diagram 2 Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan fungsi dan setengah persamaan bagi tindak balas kimia yang berlaku pada larutan ferum(II) sulfat? Which of the following are the function and the half equation for the chemical reaction that occurs in iron(II) sulphate solution? Fungsi Function Setengah persamaan Half equation A Agen pengoksidaan Oxidising agent Fe2+ + 2e– → Fe B Agen pengoksidaan Oxidising agent Fe2+ → Fe3+ + e– C Agen penurunan Reducing agent Fe2+ + 2e– → Fe D Agen penurunan Reducing agent Fe2+ →Fe3+ + e– TP 3 BT ms.6–10 10 Apakah nombor pengoksidaan hidrogen dalam magnesium hidrida, MgH2 ? What is the oxidation number of hydrogen in magnesium hydride, MgH2 ? A –2 B –1 C +1 D +2 TP 2 BT ms.11–12 11 Rajah 3 menunjukkan susunan radas yang digunakan oleh seorang murid untuk mengkaji suatu tindak balas kimia. Diagram 3 shows the set-up of apparatus used by a student to study a chemical reaction. Rajah 3/ Diagram 3 Antara yang berikut, yang manakah benar mengenai tindak balas yang berlaku? Which of the following is true about the reaction that occurs? A Ferum dioksidakan Iron is oxidised B Zink bertindak sebagai agen penurunan Zinc acts as a reducing agent C Larutan tidak berwarna bertukar kepada hijau The colourless solution turns green D Ion ferum(III) membebaskan elektron untuk membentuk ion ferum(II) Iron(III) ions release electrons to form iron(II) ions TP 3 BT ms.11–12 G Tiub-U U Tube Larutan ferum(II) sulfat Iron(II) sulphate Asid sulfurik cair, H2 SO4 solution Dilute sulphuric acid, H2 SO4 Elektrod karbon Carbon electrode Air klorin, Cl2 Chlorine water, Cl2 Larutan ferum(III) sulfat Iron(III) sulphate solution Ketulan zink Zinc granule PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 2 1/2/2024 3:28:32 PM

3 Keupayaan Elektrod Piawai Standard Electrode Potential 1.2 12 Jadual 1 menunjukkan nilai E0 bagi beberapa setengah persamaan. Table 1 shows the E0 value for some half equations. Setengah persamaan Half equation Keupayaan elektrod piawai (V) Standard electrode potential (V) S ⇌ S2+ + 2e– +0.13 T ⇌ T2+ + 2e– +0.44 U ⇌ U3+ + 3e– +1.66 V ⇌ V+ + e– –0.80 Jadual 1/ Table 1 Antara susunan berikut, yang manakah menunjukkan tertib menaik bagi kekuatan agen penurunan? Which of the following arrangements shows the strength of the reducing agents in ascending order? A V, S, T, U C V+ , S2+, T2+, U3+ B U, T, S, V D U3+, T2+, S2+, V+ TP 4 BT ms.24 13 Rajah 4 menunjukkan sel kimia ringkas. Diagram 4 shows a simple chemical cell. Larutan kuprum(II) sulfat Copper(II) sulphate solution Kuprum Copper Aluminium Aluminium V Rajah 4/ Diagram 4 Diberi/ Given, Al3+ + 3e– → Al; E0 = –1.66 V Cu2+ + 2e– → Cu; E0 = +0.34 V Berapakah nilai voltan bagi sel ini? What is the voltage of the cell? A 1.32 V C 4.34 V B 2.00 V D 5.66 V TP 3 BT ms.27–29 Sel Kimia Voltaic Cell 1.3 14 Rajah 5 menunjukkan suatu sel kimia. Diagram 5 shows a chemical cell. Rajah 5/ Diagram 5 Antara proses dan hasil berikut, yang manakah terbentuk pada elektrod X? Which of the following processes and products are formed at electrode X? Proses Process Hasil Product A Pengoksidaan Oxidation Oksigen Oxygen B Penurunan Reduction Oksigen Oxygen C Pengoksidaan Oxidation Hidrogen Hydrogen D Penurunan Reduction Hidrogen Hydrogen TP 4 BT ms.27–28 15 Antara sel kimia berikut, yang manakah mempunyai nilai voltan yang paling tinggi? Which of the following voltaic cells has the highest voltage? Diberi/ Given, Fe2+ + 2e– ⇌ Fe, E0 = –0.44 V Cu2+ + 2e– ⇌ Cu, E0 = +0.34 V Mg+ + 2e– ⇌ Mg, E0 = –2.38 V Ag+ + e– ⇌ Ag, E0 = +0.80 V Pb+ + 2e– ⇌ Pb, E0 = –0.13 V Sn2+ + 2e– ⇌ Sn, E0 = –0.14 V A B C G D Elektrod X Electrode X Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid Fe Cu Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Cu Mg Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Ag Pb Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Pb Sn Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Fe Cu Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Cu Mg Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Ag Pb Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Pb Sn Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Fe Cu Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Cu Mg Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Ag Pb Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Pb Sn Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Fe Cu Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Cu Mg Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Ag Pb Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V Pb Sn Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid V TP 3 BT ms.27–29 PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 3 1/2/2024 3:28:32 PM

4 16 Rajah 6 menunjukkan sebuah sel kimia. Diagram 6 shows a chemical cell. V Kuprum Copper Voltmeter Zink Larutan Zinc kuprum(II) sulfat Copper(II) sulphate solution Larutan zink sulfat Zinc sulphate solution Suis Rajah 6/ Diagram 6 Antara notasi sel berikut, yang manakah mewakili sel ini? Which of the following cell notations represents this cell? A Zn2+(ak/ aq) | Zn(p/ s) || Cu2+(ak/ aq) | Cu(p/ s) B Zn(p/ s) | Zn2+(ak/ aq) || Cu2+(ak/ aq) | Cu(p/ s) C Cu(p/ s) | Cu2+(ak/ aq) || Zn(p/ s) | Zn2+(ak/ aq) D Cu2+( ak/ aq) | Cu(p/ s) || Zn(p/ s) | Zn2+( ak/ aq) TP 4 BT ms.27–28 Sel Elektrolisis Electrolytic Cell 1.4 17 Rajah 7 menunjukkan satu sel elektrolisis. Diagram 7 shows an electrolytic cell. Rajah 7/ Diagram 7 Antara setengah persamaan berikut, yang manakah berlaku di katod dan anod? Which of the following half equations occur at the cathode and anode? Anod Anode Katod Cathode A 4OH– →2H2 O + O2 + 4e– Cu2+ + 2e– →Cu B 2Cl– → Cl2 + 2e– 2H+ + 2e– →H2 C 4OH– →2H2 O + O2 + 4e– 2H+ + 2e– → H2 D 2Cl– → Cl2 + 2e– Cu2+ + 2e– → Cu TP 4 BT ms.34–35 18 Seorang murid menjalankan satu eksperimen untuk menyadur sudu besi dengan kuprum melalui proses elektrolisis. Antara yang berikut, yang manakah diperlukan untuk memastikan proses penyaduran ini berjaya? A student conducts an experiment to electroplate an iron spoon with copper through the electrolysis process. Which of the following are required for this electroplating process to be successful? Anod Anode Katod Cathode Elektrolit Electrolyte A Sudu besi Iron spoon Kuprum Copper Larutan ferum(II) sulfat Iron(II) sulphate solution B Sudu besi Iron spoon Kuprum Copper Larutan kuprum(II) sulfat Copper(II) sulphate solution C Kuprum Copper Sudu besi Iron spoon Larutan kuprum(II) sulfat Copper(II) sulphate solution D Kuprum Copper Sudu besi Iron spoon Larutan ferum(II) sulfat Iron(II) sulphate solution TP 3 BT ms.44–45 19 Antara susunan radas berikut, yang manakah boleh digunakan untuk menulenkan kepingan kuprum tak tulen melalui proses elektrolisis? Which of the following apparatus set-ups can be used to purify an impure copper strip through the electrolysis process? A Elektrod karbon Carbon electrode Elektrod karbon Carbon electrode Larutan kuprum(II) klorida 1.0 mol dm−3 1.0 mol dm−3 copper(II) chloride solution A Kuprum tulen Pure copper Larutan kuprum(II) sulfat Copper(II) sulphate solution Kuprum tak tulen Impure copper PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 4 1/2/2024 3:28:33 PM

5 B C D TP 3 BT ms.45 Pengaratan Rusting 1.6 20 Paku yang manakah tidak akan berkarat? Which nail will not rust? A B C D 21 Jadual 1 menunjukkan susunan radas dan pemerhatian yang diperoleh daripada dua set eksperimen. Kedua-dua tabung uji diisi dengan larutan agar yang dicampurkan dengan larutan kalium heksasianoferat(III) dan larutan fenolftalein. Table 1 shows the apparatus set-up and the observation obtained from two sets of experiments. Both test tubes are filled with agar solution mixed with potassium hexacyanoferrate(III) and phenolphthalein solutions. Tabung uji Test tube Pemerhatian Observation Paku besi dililit dengan logam X Iron nail coiled with metal X Keamatan tompok biru yang tinggi. Terdapat sedikit tompok merah jambu. High intensity of blue spots. There are a few pink spots. Paku besi dililit dengan logam Y Iron nail coiled with metal Y Keamatan tompok merah jambu yang tinggi. Tiada tompok biru. High intensity of pink spots. No blue spot. Jadual 1/ Table 1 Logam yang manakah paling sesuai mewakili X dan Y? KBAT Menganalisis Which metals best represent X and Y? Logam X Metal X Logam Y Metal Y A Magnesium Magnesium Zink Zinc B Plumbum Lead Kuprum Copper C Magnesium Magnesium Kuprum Copper D Plumbum Lead Zink Zinc TP 4 BT ms.54 A Kuprum tulen Pure copper Larutan kuprum(II) sulfat Copper(II) sulphate solution Kuprum tak tulen Impure copper A Kuprum tulen Pure copper Kuprum(II) hidroksida Copper(II) hydroxide Kuprum tak tulen Impure copper A Kuprum tulen Pure copper Kuprum(II) hidroksida Copper(II) hydroxide Kuprum tak tulen Impure copper Paku besi dililit dengan pita magnesium Iron nail coiled with magnesium ribbon Larutan agar-agar + kalium heksasianoferat(III) + fenolftalein Agar + potassium hexacyanoferrate(III) + phenolphtalein solution Paku besi dililit dengan timah Iron nail coiled with stanum Larutan agar-agar + kalium heksasianoferat(III) + fenolftalein Agar + potassium hexacyanoferrate(III) + phenolphtalein solution Paku besi dililit dengan plumbum Iron nail coiled with lead Larutan agar-agar + kalium heksasianoferat(III) + fenolftalein Agar + potassium hexacyanoferrate(III) + phenolphtalein solution Paku besi dililit dengan kuprum Iron nail coiled with copper Larutan agar-agar + kalium heksasianoferat(III) + fenolftalein Agar + potassium hexacyanoferrate(III) + phenolphtalein solution TP 4 BT ms.54 PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 5 1/2/2024 3:28:33 PM

6 Kertas 2/ Paper 2 Bahagian A/ Section A 1.1 Pengoksidaan dan Penurunan/ Oxidation and Reduction 1 Persamaan kimia di bawah menunjukkan tindak balas yang berlaku antara gas ammonia dengan kuprum(II) oksida. BT ms.4–21 The chemical equation below shows the reaction that occurs between ammonia gas and copper(II) oxide. 2NH3 + 3CuO → 3Cu + N2 + 3H2 O Berdasarkan persamaan kimia di atas, Based on the chemical equation above, (a) (i) namakan spesies yang dioksidakan. TP 2 name the species that is oxidised. [1 markah/ mark] (ii) Beri alasan anda. TP 4 Give your reason. [1 markah/ mark] (b) (i) nyatakan spesis yang mengalami penurunan. TP 2 state the species that undergoes reduction. [1 markah/ mark] (ii) Beri alasan anda. TP 4 Give your reason. [1 markah/ mark] (c) nyatakan nombor pengoksidaan nitrogen dalam ammonia. TP 2 state the oxidation number of nitrogen in ammonia. [1 markah/ mark] 2 Rajah 1 menunjukkan susunan radas yang digunakan oleh seorang murid untuk mengkaji tindak balas redoks. BT ms.4–21 Diagram 1 shows the set-up of apparatus used by a student to study redox reactions. Rajah 1/ Diagram 1 Pita magnesium Magnesium ribbon Larutan kuprum(II) sulfat Copper(II) sulphate solution PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 6 1/2/2024 3:28:33 PM

7 Selepas beberapa ketika, didapati bahawa keamatan warna biru larutan menjadi semakin pudar dan pepejal perang terenap pada permukaan pita magnesium. After a while, it was found that the intensity of the blue solution faded and a brown solid deposited on the surface of the magnesium ribbon. (a) Apakah maksud tindak balas redoks? TP 1 What does a redox reaction mean? [1 markah/ mark] (b) (i) Nyatakan proses yang berlaku pada larutan kuprum(II) sulfat. TP 3 State the process that occurs in copper(II) sulphate solution. [1 markah/ mark] (ii) Tulis setengah persamaan bagi tindak balas yang berlaku. TP 2 Write the half equation for the reaction that occurs. [1 markah/ mark] (c) Keamatan warna biru larutan menjadi semakin pudar. Jelaskan. KBAT Menganalisis TP 4 The intensity of the blue colour of the solution becomes paler. Explain. [2 markah/ marks] (d) Namakan pepejal perang yang terbentuk. TP 2 Name the brown solid formed. [1 markah/ mark] (e) (i) Apakah peranan magnesium dalam tindak balas ini? TP 3 What is the role of magnesium in this reaction? [1 markah/ mark] (ii) Tulis setengah persamaan yang melibatkan magnesium. TP 2 Write the half equation involving magnesium. [1 markah/ mark] (f) Tulis persamaan ion bagi tindak balas yang berlaku. TP 2 Write the ionic equation for the reaction that occurs. [2 markah/ marks] PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 7 1/2/2024 3:28:33 PM

8 3 Rajah 2 menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk menunjukkan pemindahan elektron pada suatu jarak. BT ms.4–21 Diagram 2 shows the set-up of apparatus used to indicate the transfer of electron at a distance. G Tiub-U U Tube Larutan ferum(II) sulfat Iron(II) sulphate solution Asid sulfurik cair, H2 SO4 Dilute sulphuric acid, H2 SO4 Elektrod karbon Carbon electrode Air klorin, Cl2 Chlorine water, Cl2 Klip buaya X Y Rajah 2/ Diagram 2 (a) Apakah fungsi asid sulfurik cair? TP 1 What is the function of dilute sulphuric acid? [1 markah/ mark] (b) (i) Nyatakan perubahan warna larutan ferum(II) klorida. TP 3 State the colour change of iron(II) chloride solution. [1 markah/ mark] (ii) Tulis setengah persamaan bagi tindak balas yang berlaku di elektrod X. TP 2 Write the half equation for the reaction that occurs at electrode X. [1 markah/ mark] (iii) Nyatakan proses yang berlaku di elektrod X. TP 2 State the process that takes place at electrode X. [1 markah/ mark] (iv) Apakah peranan air klorin dalam tindak balas ini? TP 2 What is the role of chlorine water in this reaction? [1 markah/ mark] (c) Tunjukkan arah pergerakan elektron dalam sel di atas dalam Rajah 1. TP 3 Show the direction of electron flow in the cell above in Diagram 1. [1 markah/ mark] (d) Tulis setengah persamaan bagi tindak balas yang berlaku di elektrod Y. TP 2 Write the half equation for the reaction that occurs at electrode Y. [1 markah/ mark] (e) Cadangkan bahan lain yang boleh menggantikan air klorin dalam tindak balas ini. TP 4 Suggest another substance that can replace chlorine water in this reaction. [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 8 1/2/2024 3:28:33 PM

9 1.2 Keupayaan Elektrod Piawai/ Standard Electrode Potential 4 Rajah 3 menunjukkan sebuah sel kimia. BT ms.22–30 Diagram 3 shows a chemical cell. Rajah 3/ Diagram 3 Diberi/ Given: Zn2+(ak/ aq) + 2e– → Zn(p/ s) E0 = –0.76 V Pb2+(ak/ aq) + 2e– → Pb(p/ s) E0 = –0.13 V (a) Apakah peranan titian garam dalam sel kimia? TP 1 What is the role of salt bridge in chemical cells? [1 markah/ mark] (b) (i) Nyatakan terminal negatif sel. TP 2 State the negative terminal of the cell. [1 markah/ mark] (ii) Beri sebab bagi jawapan anda. TP 4 Give a reason for your answer. [1 markah/ mark] (c) Hitung nilai voltan sel, E0 sel. TP 3 Calculate the cell voltage, E0 cell. [1 markah/ mark] (d) Tulis notasi sel bagi sel kimia ini. TP 3 Write the cell notation for this chemical cell. [1 markah/ mark] (e) Cadangkan satu radas lain yang boleh digunakan untuk menggantikan titian garam. TP 4 Suggest another apparatus that can be used to replace the salt bridge. [1 markah/ mark] Plumbum Lead Suis Voltmeter Zink Zinc Larutan zink nitrat Zinc nitrate solution Titian garam Salt bridge V Larutan plumbum(II) nitrat Lead(II) nitrate solution PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 9 1/2/2024 3:28:34 PM

10 1.1 Pengoksidaan dan Penurunan/ Oxidation and Reduction 1.2 Keupayaan Elektrod Piawai/ Standard Electrode Potential 1.3 Sel Kimia/ Chemical Cell 5 Rajah 4 menunjukkan satu sel kimia. BT ms.4–30 Diagram 4 shows a chemical cell. Larutan kuprum(II) nitrat Copper(II) nitrate solution Kepingan zink Zinc plate Kepingan kuprum Copper plate Rajah 4/ Diagram 4 (a) (i) Elektrod yang manakah bertindak sebagai terminal positif? TP 2 Which electrode acts as the positive terminal? [1 markah/ mark] (ii) Beri alasan. KBAT Menganalisis TP 4 Give a reason. [1 markah/ mark] (iii) Nyatakan satu pemerhatian bagi tindak balas ini. TP 2 State one observation for this reaction. [1 markah/ mark] (iv) Tulis setengah persamaan bagi tindak balas yang berlaku. TP 2 Write the half equation for the reaction that occurs. [1 markah/ mark] (b) Apakah yang berlaku kepada kepingan zink? TP 3 What happens to the zinc plate? [1 markah/ mark] (c) Tulis persamaan ion bagi sel tersebut. TP 2 Write the ionic equation for the cell. [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 10 1/2/2024 3:28:34 PM

11 (d) Apakah yang berlaku kepada kecerahan mentol sekiranya kepingan zink digantikan dengan paku besi? Jelaskan jawapan anda. KBAT Menilai TP 5 What happens to the light intensity of the bulb if the zinc plate is replaced with an iron nail? Explain your answer. [2 markah/ marks] 1.4 Sel Elektrolisis/ Electrolytic Cell 6 Rajah 5 menunjukkan susunan radas bagi elektrolisis larutan kuprum(II) klorida 2.0 mol dm–3 dengan menggunakan elektrod karbon. BT ms.38–39 Diagram 5 shows the set-up of apparatus for the electrolysis of 2.0 mol dm–3 copper(II) chloride solution using carbon electrodes. A Gas X Gas X Elektrod karbon Y Carbon electrode Y Elektrod karbon Z Carbon electrode Z Larutan kuprum(II) klorida Copper(II) chloride solution Rajah 5/ Diagram 5 (a) Tulis formula bagi semua ion yang terdapat di dalam larutan akueus kuprum(II) klorida. TP 1 Write the formula of all the ions present in the aqueous copper(II) chloride solution. [1 markah/ mark] (b) Merujuk kepada elektrod karbon Z,/ Referring to carbon electrode Z, (i) nyatakan satu pemerhatian./ state one observation. TP 3 [1 markah/ mark] (ii) tulis setengah persamaan./ write the half equation. TP 2 [1 markah/ mark] (iii) nyatakan proses yang berlaku. TP 1 state the process that occurs. [1 markah/ mark] (c) Gas X terbentuk pada elektrod Y. Gas X is formed at carbon electrode Y. (i) Ramalkan gas X. TP 4 Predict gas X. [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 11 1/2/2024 3:28:34 PM

12 (ii) Huraikan satu ujian kimia untuk mengesahkan gas X. TP 4 Describe a chemical test to verify gas X. [2 markah/ marks] (d) (i) Nyatakan perubahan warna larutan kuprum(II) klorida. TP 3 State the colour change of copper(II) chloride solution. [1 markah/ mark] (ii) Beri alasan. TP 4 Give a reason. [1 markah/ mark] 1.1 Pengoksidaan dan Penurunan/ Oxidation and Reduction 1.5 Pengekstrakan Logam daripada Bijihnya/ Extraction of Metal from Its Ore 7 Jadual 1 menunjukkan pemerhatian bagi eksperimen untuk mengkaji kereaktifan logam X, Y dan Z terhadap oksigen. Serbuk logam X, Y dan Z dipanaskan dengan kuat dalam aliran gas oksigen. Serbuk kalium manganat(VII) yang dipanaskan ialah sumber gas oksigen. BT ms.48–15 Table 1 shows the observations of an experiment to study the reactivity of metals X, Y and Z with oxygen. Metal powder of X, Y and Z are heated vigorously in a flow of oxygen gas. Heated potassium manganate(VII) powder is the source of oxygen gas. Serbuk logam Metal powder Pemerhatian Observation X • Terbakar cergas dengan nyalaan sangat terang Burns vigorously with a very bright flame • Serbuk putih tidak berubah White powder remains unchanged Y • Berbara dengan malap Glows dimly • Serbuk perang menjadi hitam Brown powder turns black Z • Terbakar cergas dengan nyalaan terang Burns vigorously with a bright flame • Serbuk yang berwarna kuning semasa panas dan putih apabila sejuk terbentuk A powder which is yellow when hot and white when cold is formed Jadual 1/ Table 1 (a) Namakan bahan lain yang boleh digunakan untuk menggantikan serbuk kalium manganat(VII) dalam eksperimen ini. TP 3 Name another substance that can be used to replace potassium manganate(VII) powder in this experiment. [1 markah/ mark] (b) (i) Namakan logam X, Y dan Z. TP 2 Name metals X, Y and Z. [3 markah/ marks] PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 12 1/2/2024 3:28:34 PM

13 (ii) Nyatakan jenis tindak balas yang berlaku dalam serbuk logam. TP 1 State the type of reaction that occurs in the metal powders. [1 markah/ mark] (iii) Beri alasan bagi menyokong jawapan anda di 7(b)(ii). TP 5 Give a reason to support your answer in 7(b)(ii). [1 markah/ mark] (c) Berdasarkan pemerhatian dalam Jadual 1, susun logam X, Y dan Z mengikut tertib kereaktifan menaik. TP 2 Based on the observations in Table 1, arrange metals X, Y and Z in ascending order of reactivity. [1 markah/ mark] (d) Mengapakah karbon tidak boleh digunakan untuk mengekstrak logam X daripada oksidanya? Why carbon cannot be used to extract metal X from its oxide? KBAT Mengaplikasi TP 5 [1 markah/ mark] 1.6 Pengaratan/ Rusting 8 Jadual 2 menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk mengkaji kesan logam lain ke atas pengaratan besi. BT ms.52–57 Table 2 shows the set-up of apparatus used to study the effect of other metals on the rusting of iron. Set Bahan tindak balas Reactants Keamatan warna biru tua Intensity of dark blue colour Keamatan warna merah jambu Intensity of pink colour I Tinggi High Rendah Low II Tiada None Sangat tinggi Very high III Sangat tinggi Very high Sangat rendah Very low Jadual 2/ Table 2 Larutan agar-agar + kalium heksasianoferat(III) + fenolftalein Agar + potassium hexacyanoferrate(III) + phenolphtalein solution Paku besi dililit dengan plumbum Iron nail coiled with lead Larutan agar-agar + kalium heksasianoferat(III) + fenolftalein Agar + potassium hexacyanoferrate(III) + phenolphtalein solution Paku besi dililit dengan zink Iron nail coiled with zinc Larutan agar-agar + kalium heksasianoferat(III) + fenolftalein Agar + potassium hexacyanoferrate(III) + phenolphtalein solution Paku besi dililit dengan logam X Iron nail coiled with metal X PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 13 1/2/2024 3:28:34 PM

14 (a) Nyatakan peranan larutan kalium heksasianoferat(III) dalam tindak balas ini. TP 2 State the role of potassium hexacyanoferrate(III) solution in this reaction. [1 markah/ mark] (b) Berdasarkan Set I, Based on Set I, (i) nyatakan bahan yang telah dioksidakan. TP 2 state the oxidised substance. [1 markah/ mark] (ii) beri alasan bagi jawapan anda di 8(b)(i). TP 4 give a reason for your answer in 8(b)(i). [1 markah/ mark] (iii) tulis setengah persamaan untuk menunjukkan proses pengoksidaan. TP 2 write the half equation to show the oxidation process. [1 markah/ mark] (c) Berdasarkan Set II, Based on Set II, (i) apakah yang menyebabkan kawasan berwarna merah jambu terbentuk? TP 2 what causes the pink colour region to form? [1 markah/ mark] (ii) Apakah inferens yang boleh dibuat berdasarkan pemerhatian yang diperoleh? TP 4 What is the inference that can be made based on the observation obtained? [1 markah/ mark] (d) (i) Keamatan warna biru lebih tinggi dalam Set III berbanding dengan Set I. Jelaskan. TP 4 The intensity of blue colour is higher in Set III compared to Set I. Explain. [2 markah/ marks] (ii) Cadangkan logam X. TP 3 Suggest metal X. [1 markah/ mark] Bahagian B dan C/ Section B and C 1.1 Pengoksidaan dan Penurunan/ Oxidation and Reduction 1.2 Keupayaan Elektrod Piawai/ Standard Electrode Potential 9 (a) MnO2 dan KMnO4 ialah formula bagi dua sebatian mangan. Nyatakan nombor pengoksidaan bagi mangan dalam kedua-dua sebatian ini dan namakan setiap sebatian berdasarkan sistem penamaan IUPAC. TP 2 BT ms.3–21 PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 14 1/2/2024 3:28:34 PM

15 MnO2 and KMnO4 are the formula of two manganese compounds. State the oxidation number of manganese in both compounds and name each of these compounds based on the IUPAC nomenclature. [4 markah/ marks] (b) Rajah 6 menunjukkan eksperimen yang dijalankan oleh seorang murid. BT ms.22–26 Diagram 6 shows an experiment carried out by a student. Larutan ferum(III) sulfat Iron(III) sulphate solution Kepingan logam Metal strip Rajah 6/ Diagram 6 Jadual 3 menunjukkan setengah persamaan dan nilai keupayaan elektrod piawai, E0 bagi logam M, logam N dan ferum. Table 3 shows the half equation and the standard electrode potential, E0 value for metals M, N and iron. Setengah persamaan Half equation Keupayaan elektrod piawai, E0 (V) Standard electrode potential, E0 (V) M2+(ak/ aq) + 2e– → M(p/ s) –0.13 Fe2+(ak/ aq) + 2e– → Fe(p/ s) –0.44 N2+(ak/ aq) + 2e– → N(p/ s) –2.38 Jadual 3/ Table 3 Berdasarkan maklumat dalam Jadual 3, Based on the information in Table 3, (i) cadangkan satu logam yang sesuai untuk digunakan dalam eksperimen ini. Jelaskan jawapan anda. TP 3 suggest a suitable metal to be used in this experiment. Explain your answer. [2 markah/ marks] (ii) huraikan tindak balas yang berlaku di 9(b)(i). Huraian anda hendaklah merangkumi pemerhatian, setengah persamaan, serta kenal pasti bahan yang mengalami pengoksidaan dan penurunan. KBAT Menganalisis TP 4 describe the reaction that occurs in 9(b)(i). Your description should include the observations, half equations, and identify the substances that undergo oxidation and reduction. [6 markah/ marks] (c) Sekumpulan murid ingin membuktikan bahawa elektron boleh dipindahkan pada suatu jarak. Dengan menggunakan larutan yang terbentuk di 9(b)(i) dan bahan-bahan lain yang sesuai, huraikan satu eksperimen yang boleh dijalankan oleh murid-murid ini. Huraian anda hendaklah merangkumi yang berikut: KBAT Mencipta TP 6 A group of students wants to prove that electrons can be moved over a distance. By using the solution formed in 9(b(i) and other suitable materials, describe an experiment that could be carried out by the students. Your description should include the following: • Gambar rajah/ Diagram • Prosedur/ Procedure • Pemerhatian/Observation • Persamaan tindak balas yang terlibat/ Reaction equations involved [8 markah/ marks] PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 15 1/2/2024 3:28:35 PM

16 1.1 Pengoksidaan dan Penurunan/ Oxidation and Reduction 1.2 Keupayaan Elektrod Piawai/ Standard Electrode Potential 1.3 Sel Kimia/ Chemical Cell 10 (a) Rajah 7.1 menunjukkan susunan radas untuk mengkaji pemindahan elektron pada suatu jarak. Diagram 7.1 shows the apparatus set-up to study the transfer of electron at a distance. BT ms.4–21, 31–47, 52–58 G Elektrod karbon Carbon electrodes Larutan kalium iodida Potassium iodide solution Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid T Rajah 7.1/ Diagram7.1 Warna larutan kalium iodida bertukar daripada tidak berwarna kepada perang. Cadangkan larutan T dan tulis setengah persamaan bagi tindak balas yang melibatkan larutan T. TP 4 Th e colour of potassium iodide solution changes from colourless to brown. Suggest solution T and write the half equation for the reaction involving solution T. [3 markah/ marks] (b) Rajah 7.2 menunjukkan satu sel kimia. Diagram 7.2 shows a chemical cell. Logam X Metal X Suis Voltmeter A Logam Y Metal Y Larutan garam X Salt solution X Larutan garam Y Salt solution Y V Rajah 7.2/ Diagram 7.2 Elektron mengalir dari logam Y ke logam X melalui litar luar. Cadangkan logam X, larutan garam X, logam Y dan larutan garam Y yang bersesuaian. Tulis pemerhatian dan setengah persamaan bagi tindak balas pada setiap elektrod. KBAT Menganalisis TP 4 Electrons fl ow from metal Y to metal X through the external circuit. Suggest the suitable metal X, salt solution X, metal Y and salt solution Y. Write the observation and half equation for the reaction at each electrode. [8 markah/ marks] (c) Anda dibekalkan dengan kepingan logam S dan logam P. Dengan menamakan logam S dan logam P, huraikan satu eksperimen bagaimana logam-logam ini memberi kesan terhadap pengaratan paku besi. KBAT Mencipta TP 6 You are provided with strips of metal S and P. By naming metals S and P, describe an experiment on how these metals aff ect the corrosion of iron nails. [10 markah/ marks PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 16 1/2/2024 3:28:35 PM

17 1.1 Pengoksidaan dan Penurunan/ Oxidation and Reduction 1.4 Sel Elektrolisis/ Electrolytic Cell 11 (a) Jadual 4 menunjukkan keputusan ujian kimia air bromin terhadap larutan X dan larutan Y. BT ms.4–27 Table 4 shows the results of the chemical test of bromine water on solution X and solution Y. Set Set Bahan tindak balas Reactants Pemerhatian Observation I Air bromin Bromine water Larutan X Solution X Warna larutan X bertukar daripada hijau kepada perang Th e colour of solution X changes from green to brown II Air bromin Bromine water Larutan Y Solution Y Warna larutan Y bertukar daripada tidak berwarna kepada perang Th e colour of solution Y changes from colourless to brown Jadual 4/ Table 4 Berdasarkan ujian kimia dan pemerhatian dalam Jadual 4, kenal pasti larutan X dan larutan Y. Jelaskan jawapan anda berdasarkan aspek berikut: KBAT Menganalisis TP 4 Based on the chemical tests and the observations in Table 4, identify solution X and solution Y. Explain your answer based on the following aspects: (i) Perubahan nombor pengoksidaan pada larutan X dan larutan Y. Change in the oxidation number of solution X and solution Y. (ii) Jenis tindak balas yang berlaku kepada larutan X dan larutan Y. Type of reaction that occurs to solution X and solution Y. (iii) Setengah persamaan bagi agen penurunan. Half equation for reducing agents. (iv) Setengah persamaan bagi agen pengoksidaan. Half equation for oxidising agents. (v) Ujian pengesahan bagi hasil tindak balas yang terbentuk dalam Set I dan Set II. Confi rmatory tests of the products formed in Set I and Set II. [10 markah/ marks] PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 17 1/2/2024 3:28:36 PM

18 (b) Rajah 8 menunjukkan susunan radas untuk mengkaji proses elektrolisis dalam Sel I dan Sel II. Kedua-dua sel membebaskan gas X dan gas Y. BT ms.31–47 Diagram 8 shows the apparatus set-up to investigate the electrolysis process in Cell I and Cell II. Both cells release gas X and gas Y. Larutan natrium sulfat Sodium sulphate solution Elektrod karbon Carbon electrodes Gas Y Gas X Larutan M Solution M Elektrod karbon Carbon electrodes Gas Y Gas X Sel I/ Cell I Sel II/ Cell II Rajah 8/ Diagram 8 (i) Berdasarkan Sel I, nyatakan nama gas X dan gas Y. Tulis setengah persamaan di anod dan katod. TP 2 Based on Cell I, state the name of gas X and gas Y. Write the half equation at the anode and the cathode. [2 markah/ marks] (ii) Berdasarkan Sel II, cadangkan larutan M. Jelaskan jawapan anda berdasarkan pemilihan ion untuk dinyahcas. KBAT Menilai TP 5 Based on Cell II, suggest solution M. Explain your answer in terms of selective discharge of ions. [2 markah/ marks] (c) Anda diberikan bahan-bahan berikut: You are given the following materials: Logam L, kuprum, larutan kuprum(II) sulfat dan larutan L sulfat Metal L, copper, copper(II) sulphate solution and L sulphate solution Logam L lebih elektropositif daripada kuprum. Dengan menggunakan semua bahan di atas dan radas yang sesuai, huraikan satu eksperimen untuk menunjukkan bagaimana tenaga elektrik dapat dihasilkan. KBAT Mencipta TP 6 Jawapan anda mesti diiringi dengan sebuah gambar rajah berlabel yang menunjukkan arah pengaliran elektron. Metal L is more electropositive than copper. Using all of the materials above and suitable apparatus, describe an experiment to show how electricity can be produced. Your answer must be accompanied by a labelled diagram showing the direction of the electron flow. [6 markah/ marks] PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 18 1/2/2024 3:28:36 PM

19 1.4 Sel Elektrolisis/ Electrolytic Cell 12 (a) Rajah 9.1 menunjukkan faktor-faktor yang mempengaruhi hasil elektrolisis. BT ms.37–43 Diagram 9.1 shows the factors that affect the products of electrolysis. Rajah 9.1/ Diagram 9.1 (i) Apakah X? TP 1 What is X? [1 markah/ mark] (ii) Berdasarkan faktor yang dinyatakan di 12(a)(i), terangkan dengan contoh yang sesuai, bagaimana faktor ini boleh mempengaruhi hasil elektrolisis. TP 4 Based on the factor stated in 12(a)(i), explain with suitable examples, how this factor can affect the products of electrolysis. [9 markah/ marks] (b) Helmi membeli satu set sudu yang diperbuat daripada besi. Dia merancang untuk menyadur sudu besi tersebut untuk mencegah pengaratan. Huraikan bagaimana Helmi dapat menyadur sudu besi dengan satu unsur yang sesuai dengan menggunakan proses elektrolisis. Huraian anda mestilah merangkumi gambar rajah berlabel, senarai bahan dan radas, langkah-langkah penyaduran yang terlibat bagi mendapatkan lapisan saduran yang rata dan tahan lama. KBAT Mencipta TP 6 Helmi bought a set of spoons made of iron. He plans to galvanise the iron spoons to prevent rusting. Describe how you can electroplate an iron spoon with an appropriate element using the electrolysis process. Your description must include a labelled diagram, a list of apparatus, and the plating steps involved in order to get a uniform and long lasting coating. [10 markah/ marks] i-THINK Peta Buih Faktor yang mempengaruhi hasil elektrolisis Factors that affect the products of electrolysis Kepekatan larutan Concentration of solution Jenis elektrod Type of electrode X PT Kimia (D) Ting5_B1_vim3p(2024).indd 19 1/2/2024 3:28:36 PM

20 Jenis-jenis Sebatian Karbon Types of Carbon Compounds 2.1 1 Antara sebatian berikut, yang manakah ialah hidrokarbon tepu? Which of the following compounds is a saturated hydrocarbon? A H H H H H H H C C C OH B H H H H H OH OH H H C C C C C C H H CH H H C C H C H H HH D H HH H H H H C CC HC TP 1 BT ms.65 2 Rajah 1 menunjukkan pengelasan sebatian organik. Diagram 1 shows the classifi cation of organic compounds. Sebatian organik Organic compounds Hidrokarbon Hydrocarbons • Petrol/ Petrol • P Bukan hidrokarbon Non-hydrocarbons • Protein/ Protein • Q Rajah 1/ Diagram 1 Antara yang berikut, yang manakah mewakili P dan Q? Which of the following represents P and Q? P Q A Etanol Ethanol Gliserol Glycerol B Gas asli Natural gas Etanol Ethanol C Kanji Starch Etanol Ethanol D Etanol Ethanol Gas asli Natural gas TP 3 BT ms.65 Siri Homolog Homologous Series 2.2 3 Jadual 1 menunjukkan keadaan fi zikal bagi dua jenis alkena pada suhu bilik. Table 1 shows the physical state of two types of alkenes at room temperature. Alkena Alkene Keadaan fi zikal pada suhu bilik Physical state at room temperature Etena Ethene Gas Gas Heksena Hexene Cecair Liquid Jadual 1/ Table 1 Etena dan heksena merupakan ahli dalam siri homolog alkena. Antara pernyataan berikut, yang manakah menerangkan keadaan fi zikal yang berbeza bagi etena dan heksena? KBAT Menganalisis Ethene and hexene are members of the alkene homologous series. Which of the following statements explains the diff erent physical states of ethene and hexene? A Saiz molekul etena lebih kecil daripada saiz molekul heksena Th e molecular size of ethene is smaller than the molecular size of hexene B Daya tarikan elektrostatik antara zarah etena lebih lemah Th e electrostatic attraction forces between ethene particles are weaker Bab 2 Sebatian Karbon Carbon Compound Tema 2: Kimia Organik Kertas 1/ Paper 1 PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 20 1/2/2024 3:30:00 PM

21 C Molekul etena menyerap kurang tenaga haba berbanding dengan molekul heksena Ethene molecules absorb less heat energy compared to hexene molecules D Kurang tenaga haba diperlukan untuk mengatasi daya tarikan antara molekul etena yang lebih lemah Less heat energy is required to overcome the weaker attractive forces between ethene molecules TP 2 BT ms.73–74 4 Antara yang berikut, yang manakah formula struktur bagi etil propanoat? Which of the following is the structural formula of ethyl propanoate? A CH3 C O CH2 CH2 CH3 O B CH3 CH2 C O CH2 CH2 CH2 CH3 O C O CH3 CH2 CH2 C O CH2 CH3 D O CH3 CH2 C O CH2 CH3 TP 2 BT ms.71 5 Formula molekul berikut merupakan suatu hormon semula jadi tumbuhan yang disebut sebagai etilena. The following molecular formula is a natural plant hormone called ethylene. C2 H4 Hormon ini biasanya dihasilkan dalam kuantiti kecil oleh kebanyakan buah-buahan dan sayursayuran yang mempengaruhi tumbesaran tumbuhan dan kematangan buah-buahan. Antara sebatian berikut, yang manakah mempunyai kumpulan berfungsi yang sama seperti etilena? This hormone is normally produced in small quantities by most fruits and vegetables which affects the growth of plants and the ripening of fruits. Which of the following compounds has the same functional group as ethylene? A C5 H12 C C5 H12O B C8 H16 D C2 H4 O2 TP 1 BT ms.71 Sifat Kimia dan Saling Pertukaran Sebatian antara Siri Homolog Chemical Properties and Interconversion of Compounds between Homologous Series 2.3 6 Rajah 2 menunjukkan pertukaran propena kepada propanol melalui proses X dengan kehadiran mangkin Y. Diagram 2 shows the conversion of propene into propanol through process X in the presence of catalyst Y. Propena Propene Propanol Propanol Proses X Process X Mangkin Y Catalyst Y Rajah 2/ Diagram 2 Apakah proses X dan mangkin Y? What are process X and catalyst Y? Proses X Process X Mangkin Y Catalyst Y A Pengoksidaan Oxidation Vanadium(V) oksida Vanadium(V) oxide B Pengoksidaan Oxidation Mangan(IV) oksida Manganese(IV) oxide C Penghidratan Hydration Asid fosforik pekat Concentrated phosphoric acid D Penghidratan Hydration Nikel Nickel TP 4 BT ms.84 7 Rajah 3 menunjukkan satu eksperimen dalam keadaan propanol direfluks dengan larutan kalium manganat(VII) berasid. Sebatian X merupakan hasil tindak balas ini. Diagram 3 shows an experiment in which propanol is refluxed with acidified potassium manganate(VII) solution. Compound X is the product of this reaction. Air keluar/ Water out Air masuk/ Water in Propanol + larutan kalium manganat(VII) berasid Propanol + acidified potassium manganate(VII) solution Air/ Water Panaskan/ Heat Rajah 3/ Diagram 3 Antara yang berikut, yang manakah sifat sebatian X? Which of the following is the property of compound X? PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 21 1/2/2024 3:30:01 PM

22 A Merupakan bahan yang berbau wangi It is a fragrant substance B Merupakan bahan yang larut di dalam air It is a substance that is soluble in water C Melunturkan warna ungu larutan kalium manganat(VII) berasid Decolourises the purple colour of acidified potassium manganate(VII) solution D Bertindak balas dengan serpihan porselin untuk membebaskan gas tidak berwarna Reacts with porcelain chips to release colourless gas TP 3 BT ms.95–96 8 Rajah 4 menunjukkan carta alir bagi pertukaran suatu sebatian organik. Diagram 4 shows a flow chart of the conversions of an organic compound. Etana Ethane Etena Ethene Etanol Ethanol Asid etanoik Ethanoic acid I II III Rajah 4/ Diagram 4 Apakah tindak balas I, II dan III? What are reactions I, II and III? I II III A Penghidrogenan Hydrogenation Penghidratan Hydration Pengoksidaan Oxidation B Penghidrogenan Hydrogenation Pengoksidaan Oxidation Pendehidratan Dehydration C Pengoksidaan Oxidation Penghidratan Hydration Pendehidratan Dehydration D Penghidratan Hydration Penghidrogenan Hydrogenation Pengoksidaan Oxidation TP 4 BT ms.80 9 Apabila campuran butan-1-ol, dan asid sulfurik pekat dipanaskan, gas X terhasil. Formula struktur bagi butan-1-ol ialah CH2 OHCH2 CH2 CH3 . Antara yang berikut, yang manakah formula struktur bagi gas X? When a mixture of butan-1-ol and concentrated sulphuric acid is heated, gas X is produced. The structural formula of butan-1-ol is CH2 OHCH2 CH2 CH3 . Which of the following is the molecular structure of gas X? A CH3 CH = CHCH3 B CH3 CH = C(CH3 )2 C CH3 CH2 CH = CH2 D (CH3 )2 CHCH = CH2 TP 4 BT ms.90 10 Rajah 5 mewakili tindak balas bagi suatu sebatian. Diagram 5 represents a reaction of a compound. H H H H | | | | H C C C C H + Br2 → Y | | H H Rajah 5/ Diagram 5 Antara yang berikut, yang manakah nama bagi sebatian Y? Which of the following is the name of compound Y? A 2,2-dibromobutana/ 2,2-dibromobutane B 2,3-dibromobutana/ 2,3-dibromobutane C 2,3-dibromobutena/ 2,3-dibromobutene D 2,2-dibromobutena/ 2,2-dibromobutene TP 4 BT ms.86–87 11 Persamaan kimia berikut menunjukkan suatu tindak balas bagi etanol. The following chemical equation shows a reaction of ethanol. C2 H5 OH(ce/l) → C2 H4 (g) + H2 O(ce/l) Apakah reagen yang digunakan untuk tindak balas ini? What is the reagent used for this reaction? A Stim Steam B Alumina Alumina C Kalium dikromat(VI) berasid Acidified potassium dichromate(VI) D Kalium manganat(VII) berasid Acidified potassium manganate(VII) TP 4 BT ms.90 Isomer dan Penamaan Mengikut IUPAC Isomers and Naming Based on IUPAC Nomenclature 2.4 12 Antara yang berikut, yang manakah isomer bagi heksana? Which of the following is an isomer of hexane? A H H H H H H H C C C C C C H H H H H H H B H H C H H H H H C C C C H H H H H PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 22 1/2/2024 3:30:01 PM

23 C H H H H H H H C C C C C C H Br Br H H H H D H H C H H H H C C C H H H H C H H TP 1 BT ms.101–103 13 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang isomer? Which of the following statements is true about isomers? A Mempunyai takat didih yang sama Have the same boiling point B Mempunyai ketumpatan yang sama Have the same density C Menjalani tindak balas kimia yang sama Undergo the same chemical reactions D Mempunyai keadaan fizikal yang sama pada sebarang suhu Have the same physical state at any temperatures TP 2 BT ms.101 14 Antara yang berikut, yang manakah formula struktur bagi 2-metilbut-2-ena? Which of the following is the structural formula of 2-methylbut-2-ene? A H H C H H H H H C C C C H H H B H H H H H C C C C H H H C H H C H H H H H C C C C H H H D H H C H H H H C C C H H H H C H H TP 2 BT ms.102–103 15 Rajah 6 menunjukkan formula struktur suatu sebatian organik. Diagram 6 shows the structural formula of an organic compound. CH3 CH3 CH CH CH3 CH3 Rajah 6/ Diagram 6 Apakah nama sebatian organik tersebut? What is the name of the organic compound? A n-heksana n-hexane B 2,2-dimetilbutana 2,2-dimethylbutane C 2,3-dimetilbutana 2,3-dimethylbutane D 1,3-dimetilpropana 1,3-dimethylpropane TP 2 BT ms.102–103 16 Rajah 7 menunjukkan formula struktur suatu alkena. Diagram 7 shows the structural formula of an alkene. H H H H H C C C C H Rajah 7/ Diagram 7 Apakah nama dan kegunaan alkena tersebut? What are the name and uses of the alkene? KBAT Mengaplikasi Nama Name Kegunaan Uses A Butena Butene Membuat tayar Manufacture tyres B But-1,3-diena But-1,3-diene Membuat tayar Manufacture tyres C But-1,3-diena But-1,3-diene Sebagai gas memasak As cooking gas D Butena Butene Sebagai gas memasak As cooking gas TP 3 BT ms.106 PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 23 1/2/2024 3:30:02 PM

24 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 2.2 Siri Homolog/ Homologous Series Sifat Kimia dan Saling Pertukaran Sebatian antara Siri Homolog Chemical Properties and Interconversion of Compounds between Homologous Series 2.3 1 Rajah 1 menunjukkan beberapa sifat kimia bagi propena. BT ms.71–100 Diagram 1 shows several chemical properties of propene. Proses I Process I Dibakar Burnt Proses II Process II Propana Propane Propena Propene Propanol Propanol CO2 + air CO2 + water Rajah 1/ Diagram 1 (a) Propena boleh ditukarkan kepada propana melalui proses I. Propene can be converted into propane through process I. (i) Apakah proses I? TP 1 What is process I? [1 markah/ mark] (ii) Nyatakan keadaan yang diperlukan dalam pertukaran ini. TP 1 State the required conditions in this conversion. [1 markah/ mark] (iii) Huraikan secara ringkas satu ujian kimia untuk membezakan antara propena dengan propana. KBAT Menganalisis TP 4 Describe briefly a chemical test to differentiate between propene and propane. [2 markah/ marks] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 24 1/2/2024 3:30:02 PM

25 (b) 200 cm3 gas propena terbakar dengan lengkap dalam udara untuk menghasilkan gas karbon dioksida dan air. [1 mol gas menempati 24 000 cm3 pada suhu bilik; Pemalar Avogadro = 6.02 × 1023 mol–1] 200 cm3 of propene gas is burnt completely in air to produce carbon dioxide gas and water. [1 mole of gas occupies 24 000 cm3 at room temperature; Avogadro constant = 6.02 × 1023 mol–1] (i) Tulis persamaan kimia seimbang untuk proses pembakaran tersebut. TP 2 Write the balanced chemical equation for the combustion process. [2 markah/ marks] (ii) Tentukan bilangan molekul karbon dioksida yang terhasil. KBAT Mengaplikasi TP 3 Determine the number of carbon dioxide molecules produced. [2 markah/ marks] (c) (i) Namakan proses II. TP 1 Name process II. [1 markah/ mark] (ii) Lukis susunan radas yang digunakan untuk menjalankan proses II. KBAT Mengaplikasi TP 3 Draw the apparatus set-up used to carry out process II. [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 25 1/2/2024 3:30:02 PM

26 2 Rajah 2 menunjukkan beberapa tindak balas yang melibatkan sebatian S. BT ms.71–100 Diagram 2 shows several reactions involving compound S. Q R Sebatian S Compound S Etil propanoat Ethyl propanoate Asid etanoik Ethanoic acid Sebatian X Compound X Magnesium Magnesium Rajah 2/ Diagram 2 (a) Sebatian S dan asid etanoik merupakan ahli dalam siri homolog yang berlainan. Compound S and ethanoic acid are members of different homologous series. (i) Namakan siri homolog bagi TP 1 Name the homologous series of sebatian S/ compound S: asid etanoik/ ethanoic acid : [2 markah/ marks] (ii) Namakan kumpulan berfungsi bagi sebatian S. TP 1 Name the functional group of compound S. [1 markah/ mark] (iii) Namakan reagen yang digunakan dalam proses Q. TP 1 Name the reagent used in process Q. [1 markah/ mark] (iv) Nyatakan perubahan warna reagen yang digunakan di 2(a)(iii). TP 4 State the colour change of the reagent used in 2(a)(iii). [1 markah/ mark] (v) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas antara asid etanoik dengan magnesium. TP 2 Write the chemical equation for the reaction between ethanoic acid and magnesium. [2 markah/ marks] (b) Dalam proses R, bahan kimia M dan mangkin L dicampurkan dengan sebatian S untuk menghasilkan etil propanoat. Campuran itu kemudian dipanaskan untuk suatu tempoh masa. In process R, chemical M and catalyst L are mixed with compound S to produce ethyl propanoate. The mixture is then heated for a period of time. (i) Namakan bahan kimia M dan mangkin L. TP 2 Name chemical M and catalyst L. [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 26 1/2/2024 3:30:02 PM

27 (ii) Apakah proses R? TP 1 What is process R? [1 markah/ mark] (iii) Lukis formula struktur bagi etil propanoat. KBAT Mengaplikasi TP 3 Draw the structural formula of ethyl propanoate. [1 markah/ mark] 3 Rajah 3 menunjukkan satu siri pertukaran yang melibatkan alkohol J. BT ms.71–100 Diagram 3 shows a series of conversion that involves alcohol J. Proses I Process I Al2 O3 Panaskan/ Heat Hidrokarbon L Hydrocarbon L C4 H8 Alkohol J Alcohol J Proses II Process II Reagen P Reagent P Sebatian K Compound K C3 H7 COOH Rajah 3/ Diagram 3 (a) Alkohol J dipanaskan dan dialirkan melalui alumina panas untuk membentuk hidrokarbon L. Alcohol J is heated and passed through hot alumina to form hydrocarbon L. Lukis formula struktur bagi alkohol J. KBAT Mengaplikasi TP 3 Draw the structural formula of alcohol J. [1 markah/ mark] (b) Alkohol J mengalami proses II untuk membentuk sebatian K. Alcohol J undergoes process II to form compound K. (i) Namakan sebatian K. TP 1 Name compound K. [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 27 1/2/2024 3:30:02 PM

28 (ii) Nyatakan reagen P yang digunakan dalam tindak balas ini. TP 1 State reagent P used in this reaction. [1 markah/ mark] (iii) Nyatakan pemerhatian jika reagen yang dinyatakan di 3(b)(ii) digunakan. TP 4 State the observation if the reagent stated in 3(b)(ii) is used. [1 markah/ mark] (iv) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas ini. TP 2 Write the chemical equation for this reaction. [2 markah/ marks] (c) Huraikan secara ringkas satu ujian kimia untuk membezakan antara alkohol J dengan sebatian K. KBAT Menganalisis TP 4 Describe briefly a chemical test to differentiate between alcohol J and compound K. [2 markah/ marks] 4 Rajah 4 menunjukkan susunan radas yang digunakan dalam penyediaan suatu sebatian organik. Diagram 4 shows the apparatus set-up used in the preparation of an organic compound. BT ms.94–96 xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx Air keluar Water out Kukus air Water bath Air masuk Water in Asid etanoik glasial + propanol + asid sulfurik pekat Glacial ethanoic acid + propanol + concentrated sulphuric acid Rajah 4/ Diagram 4 (a) Mengapakah kukus air digunakan dalam eksperimen ini? TP 4 Why is the water bath used in this experiment? [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 28 1/2/2024 3:30:03 PM

29 (b) (i) Nyatakan nama tindak balas ini. TP 2 State the name of this reaction. [1 markah/ mark] (ii) Apakah peranan asid sulfurik pekat dalam tindak balas ini? TP 2 What is the role of concentrated sulphuric acid in this reaction? [1 markah/ mark] (c) (i) Namakan siri homolog bagi sebatian yang terbentuk. TP 1 Name the homologous series of the compound formed. [1 markah/ mark] (ii) Lukis formula struktur bagi sebatian yang terbentuk. KBAT Mengaplikasi TP 3 Draw the structural formula of the compound formed. [2 markah/ marks] 5 Salah satu kegunaan ester dalam kehidupan kita adalah sebagai perisa makanan. Rajah 5 menunjukkan formula struktur bagi sejenis ester yang digunakan sebagai perisa nanas dalam industri pemprosesan makanan. BT ms.97–100 One of the uses of esters in our life is as food flavouring. Diagram 5 shows the structural formula of an ester used as pineapple flavour in the food processing industry. H C C C C H H H H H H H H H H C C H O O Rajah 5/ Diagram 5 PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 29 1/2/2024 3:30:03 PM

30 (a) Namakan ester tersebut. TP 2 Name the ester. [1 markah/ mark] (b) Namakan dua bahan kimia yang digunakan untuk menghasilkan ester tersebut. TP 1 Name the two chemicals used to produce the ester. [2 markah/ marks] (c) Tulis persamaan kimia bagi tindak balas tersebut. TP 2 Write the chemical equation for the reaction. [2 markah/ marks] (d) Dengan menggunakan bahan kimia di 5(b), huraikan secara ringkas tentang cara menghasilkan ester tersebut di makmal sekolah. KBAT Menganalisis TP 4 Using the chemicals in 5(b), briefly describe how to produce the ester in the school laboratory. [2 markah/ marks] (e) Apakah kegunaan ester selain sebagai perisa makanan? KBAT Mengaplikasi TP 3 What is the use of esters other than as food flavourings? [1 markah/ mark] Siri Homolog Homologous Series 2.2 Isomer dan Penamaan Mengikut IUPAC Isomers and Naming Based on IUPAC Nomenclature 2.4 6 Jadual 1 menunjukkan beberapa ahli dalam siri homolog alkana. Table 1 shows some members of the homologous series of alkane. Ahli alkana Member of alkane Takat lebur (°C) Melting point (°C) Takat didih (°C) Boiling point (°C) Butana Butane –138 –1 Pentana Pentane –130 36 Heksana Hexane –95 69 Jadual 1/ Table 1 PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 30 1/2/2024 3:30:04 PM

31 (a) Apakah keadaan fizikal butana pada suhu bilik? TP 3 What is the physical state of butane at room temperature? [1 markah/ mark] (b) (i) Lukis formula struktur bagi satu isomer heksana. TP 3 Draw the structural formula for an isomer of hexane. [1 markah/ mark] (ii) Namakan isomer di 6(b)(i) mengikut sistem penamaan IUPAC. TP 2 Name the isomer in 6(b)(i) according to the IUPAC nomenclature. [1 markah/ mark] (c) Terangkan perbezaan antara takat didih pentana dengan takat didih heksana. KBAT Menilai TP 5 Explain the difference between the boiling points of pentane and hexane. [3 markah/ marks] Siri Homolog Homologous Series 2.2 Sifat Kimia dan Saling Pertukaran Sebatian antara Siri Homolog Chemical Properties and Interconversion of Compounds between Homologous Series 2.3 Isomer dan Penamaan Mengikut IUPAC Isomers and Naming Based on IUPAC Nomenclature 2.4 7 Rajah 6 menunjukkan carta alir bagi tindak balas kimia yang bermula daripada butena. BT ms.82–85 Diagram 6 shows the flow chart of chemical reactions that starts from butene. Proses I Process I Proses II Process II Larutan K2 Cr2 O7 berasid Acidified K2 Cr2 O7 solution Butena Butene Butanol Butanol Sebatian X Compound X Sebatian Y Compound Y H2 SO4 pekat Concentrated H2 SO4 Rajah 6/ Diagram 6 PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 31 1/2/2024 3:30:04 PM

32 (a) Berdasarkan Proses I/ Based on Process I, (i) tulis persamaan kimia bagi tindak balas tersebut. TP 2 write the chemical equation for the reaction. [2 markah/ marks] (ii) lukis dua isomer bagi butena dan namakan isomer-isomer tersebut berdasarkan sistem penamaan IUPAC. KBAT Mengaplikasi TP 3 draw two isomers of butene and name them based on the IUPAC nomenclature. [5 markah/ marks] (b) Berdasarkan Proses II/ Based on Process II, (i) nyatakan pemerhatian bagi tindak balas tersebut. TP 4 state the observation for the reaction. [1 markah/ mark] (ii) tulis persamaan kimia bagi tindak balas tersebut. TP 2 write the chemical equation for the reaction. [2 markah/ marks] (c) Terangkan mengapa butena wujud sebagai gas, manakala butanol wujud sebagai cecair pada suhu bilik. KBAT Menilai TP 5 Explain why butene exists as a gas, while butanol exists as a liquid at room temperature. [2 markah/ marks] (d) Butanol bertindak balas dengan sebatian X untuk menghasilkan sebatian Y. Butanol reacts with compound X to produce compound Y. (i) Namakan sebatian Y. TP 1 Name compound Y. [1 markah/ mark] (ii) Lukis formula struktur bagi sebatian Y. KBAT Mengaplikasi TP 3 Draw the structural formula of compound Y. [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 32 1/2/2024 3:30:04 PM

33 8 Rajah 7 menunjukkan formula struktur bagi sebatian S dan sebatian T. BT ms.71–74, 101 Diagram 7 shows the structural formula of compound S and compound T H H H H H H C C C C C H H H H Sebatian S/ Compound S H H H H H H C C C C C H H H H H H Sebatian T/ Compound T Rajah 7/ Diagram 7 (a) Berdasarkan Rajah 7, Based on Diagram 7, (i) apakah siri homolog bagi sebatian T? TP 1 what is the homologous series of compound T? [1 markah/ mark] (ii) apakah nama sebatian T berdasarkan sistem penamaan IUPAC? TP 2 what is the name of compound T according to the IUPAC nomenclature? [1 markah/ mark] (iii) nyatakan satu sifat fizik sebatian T. TP 2 state one physical property of compound T. [1 markah/ mark] (iv) lukis dan namakan satu isomer bagi sebatian T. KBAT Mengaplikasi TP 3 draw and name an isomer of compound T. [1 markah/ mark] (b) Nyatakan kumpulan berfungsi bagi sebatian S. TP 1 State the functional group of compound S. [1 markah/ mark] (c) Sebatian S boleh ditukarkan kepada sebatian T melalui proses X. Compound S can be converted to compound T through process X. (i) Namakan proses X. TP 2 Name process X. [1 markah/ mark] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 33 1/2/2024 3:30:05 PM

34 (ii) Nyatakan keadaan optimum bagi proses X. TP 1 State the optimal conditions for process X. [1 markah/ mark] (d) Sebatian S dan T terbakar di dalam udara berlebihan untuk menghasilkan karbon dioksida dan air. Compounds S and T are burnt in excess air to produce carbon dioxide and water. (i) Antara sebatian S dan T, yang manakah menghasilkan jelaga yang lebih banyak? TP 5 Which compound, S or T, produces more soot? [1 markah/ mark] (ii) Jelaskan jawapan anda di 8(d)(i). KBAT Menilai TP 5 Explain your answer in 8(d)(i). [2 markah/ marks] Bahagian B dan C / Section B and C Siri Homolog Homologous Series 2.2 Sifat Kimia dan Saling Pertukaran Sebatian antara Siri Homolog Chemical Properties and Interconversion of Compounds between Homologous Series 2.3 9 Di sebuah kilang roti, seorang pekerja sedang mengacau campuran doh dan yis yang menjalani proses penapaian di dalam sebuah tangki besar. Selepas beberapa ketika, pekerja tersebut menjadi mabuk disebabkan oleh gas tidak berwarna dan tidak berbau yang dibebaskan, lalu pekerja itu terjatuh ke dalam tangki tersebut. TP 3 BT ms.71–100 In a bread factory, a worker was stirring a dough with yeast undergoing fermentation in a large tank. After some time, the worker became intoxicated by a colourless and odourless gas released and fell into the tank. (a) Namakan gas yang dibebaskan dan tulis persamaan kimia bagi proses penapaian yang berlaku di dalam doh tersebut. TP 3 Name the gas released and write the chemical equation for the fermentation process that occurs in the dough. [3 markah/ marks] (b) Seorang lagi pekerja bernama Ali sedang mengacau doh di dalam sebuah tangki yang lain. Dia menyaksikan kemalangan tersebut dan meninggalkan doh di dalam tangki selama beberapa jam untuk memberikan pertolongan. Selepas itu, didapati roti yang dihasilkan daripada doh dalam tangki Ali berasa masam. Terangkan mengapa roti tersebut berasa masam. KBAT Mengaplikasi TP 3 Another worker named Ali was stirring a dough in another tank. He witnessed the accident and leave the dough in the tank for several hours to give help. After that, it was found that the batch of bread made from the dough in Ali’s tank tastes sour. Explain why the bread tastes sour. [3 markah/ marks] (c) Dengan menggunakan gambar rajah berlabel, tunjukkan bagaimana anda boleh menukarkan etanol kepada etena. KBAT Menganalisis TP 4 By using a labelled diagram, show how you can convert ethanol to ethene. [2 markah/ marks] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 34 1/2/2024 3:30:05 PM

35 (d) (i) Nyatakan dua kegunaan alkohol dalam kehidupan harian. TP 3 State two uses of alcohols in daily life. [2 markah/ marks] (ii) Takat didih etanol tulen ialah 78 °C. Huraikan satu eksperimen untuk mensintesis etanol tulen di dalam makmal sekolah. Huraian anda hendaklah merangkumi semua bahan dan radas yang sesuai. KBAT Mencipta TP 6 The boiling point of pure ethanol is 78 °C. Describe an experiment to synthesise pure ethanol in the school laboratory. Your description should include all the suitable materials and apparatus. [10 markah/ marks] Siri Homolog Homologous Series 2.2 Sifat Kimia dan Saling Pertukaran Sebatian antara Siri Homolog Chemical Properties and Interconversion of Compounds between Homologous Series 2.3 Isomer dan Penamaan Mengikut IUPAC Isomers and Naming Based on IUPAC Nomenclature 2.4 10 Rajah 8 menunjukkan proses-proses untuk menghasilkan sebatian X dan sebatian Y daripada alkena A. Diagram 8 shows the processes to produce compound X and compound Y from alkene A. BT ms.71–100 Sebatian X Compound X Sebatian Y Compound Y Alkena A Alkene A + Stim + Steam Penghidrogenan Hydrogenation Rajah 8/ Diagram 8 (a) Alkena A merupakan sebatian hidrokarbon yang mengandungi lima atom karbon. Cadangkan nama alkena A dan tulis formula molekul sebatian tersebut. Kemudian, lukis dua formula struktur bagi isomer sebatian X dan tulis nama berdasarkan sistem penamaan IUPAC. KBAT Mengaplikasi TP 3 Alkene A is a hydrocarbon compound that contains five carbon atoms. Suggest the name of alkene A and write the molecular formula of the compound. Then, draw two structural formulae of the isomers for compound X and write the name based on the IUPAC nomenclature. [6 markah/ marks] (b) Nyatakan dua keadaan optimum yang diperlukan untuk menghasilkan sebatian Y dan beri dua sifat fizik sebatian Y. TP 3 State two optimal conditions that are required to produce compound Y and give two physical properties of compound Y. [4 markah/ marks] (c) Huraikan satu eksperimen untuk membezakan alkena A dan sebatian Y. KBAT Mencipta TP 6 Describe an experiment to differentiate alkene A and compound Y. [10 markah/ marks] PT Kimia (D) Ting5_B2_vim3p(2024).indd 35 1/2/2024 3:30:05 PM

J1 Praktis Topikal SPM Kimia Tingkatan 5 – Jawapan Bab 1 Keseimbangan Redoks Kertas 1 1 C 2 D 3 C 4 D 5 B 6 C 7 A 8 C 9 D 10 C 11 B 12 B 13 B 14 D 15 B 16 B 17 D 18 C 19 A 20 A 21 D Kertas 2 Bahagian A 1 (a) (i) Ammonia/ Ammonia (ii) Ammonia kehilangan hidrogen/ Ammonia loses hydrogen (b) (i) Kuprum(II) oksida/ Copper(II) oxide (ii) Kuprum(II) oksida kehilangan oksigen/ Copper(II) oxide loses oxygen (c) –3 2 (a) Tindak balas redoks ialah tindak balas yang melibatkan proses pengoksidaan dan penurunan berlaku serentak. A redox reaction is a reaction where both oxidation and reduction processes occur at the same time. (b) (i) Penurunan/ Reduction (ii) Cu2+ + 2e– → Cu (c) Kepekatan ion kuprum(II) semakin berkurang. Ion kuprum(II) telah diturunkan menjadi atom kuprum. Th e concentration of copper(II) ions decreases. Copper(II) ion is reduced to copper atom. (d) Kuprum/ Copper (e) (i) Sebagai agen penurunan/ As a reducing agent (ii) Mg → Mg2+ + 2e– (f) Mg + Cu2+ → Mg2+ + Cu 3 (a) Membenarkan pergerakan ion melaluinya untuk melengkapkan litar. To allow the movement of ions through it to complete the circuit. (b) (i) Larutan hijau berubah perang/ Green solution turns brown (ii) Fe2+ → Fe3+ + e– (iii) Pengoksidaan/ Oxidation (iv) Agen pengoksidaan/ Oxidising agent (c) (d) Cl2 + 2e– → 2Cl– (e) Air bromin/ Bromine water 4 (a) Untuk mengasingkan larutan plumbum(II) nitrat dengan larutan zink nitrat. To separate lead(II) nitrate solution and zinc nitrate solution. (b) (i) Zink/ Zinc (ii) Nilai E0 zink lebih kecil (lebih negatif) berbanding dengan nilai E0 plumbum. Th e E0 value of zinc is smaller (more negative) than the E0 value of lead. (c) E0 sel/ cell = E0 katod/ cathode – E0 anod/ anode = –0.13 – (–0.76) = +0.63 V (d) Zn(p/ s) | Zn2+(ak/ aq) || Cu2+(ak/ aq) | Cu(p/ s) (e) Pasu berliang/ Porous pot 5 (a) (i) Kuprum/Copper (ii) Kuprum kurang elektropositif daripada zink Copper is less electropositive than zinc Nilai E0 bagi kuprum lebih positif Th e E0 value for copper is more positive (iii) Elektrod kuprum menjadi lebih tebal Copper electrode becomes thicker (iv) Cu2+ + 2e– → Cu (b) Zink mengalami pengoksidaan/ Zinc undergoes oxidation (c) Zn + Cu2+ → Zn2+ + Cu (d) Mentol menjadi lebih malap. Beza keupayaan yang dihasilkan adalah lebih rendah kerana jarak antara ferum dengan kuprum lebih dekat daripada jarak antara zink dengan kuprum dalam siri elektrokimia. Th e light of the bulb becomes dimmer. Th e potential diff erence produced is lower because the distance between iron and copper is shorter than the distance between zinc and copper in the electrochemical series. 6 (a) Cu2+, Cl– , H+ , OH– (b) (i) Pepejal perang terenap. Brown solid deposited. (ii) Cu2+ + 2e– → Cu (iii) Penurunan Reduction (c) (i) Gas klorin Chlorine gas (ii) Masukkan kertas litmus biru lembap ke dalam tabung uji yang mengandungi gas X. Kertas litmus biru akan dinyahwarnakan. Insert a moist blue litmus paper into the test tube containing gas X. Th e blue litmus paper will be decolourised (d) (i) Larutan hijau semakin pudar. Th e green solution becomes paler. (ii) Kepekatan ion kuprum(II) berkurang. Th e concentration of copper(II) ions decreases. 7 (a) Kalium klorat(V) Potassium chlorate(V) (b) (i) X: Magnesium/ Magnesium Y: Kuprum/ Copper Z: Zink/ Zinc (ii) Pengoksidaan Oxidation (iii) Nombor pengoksidaan unsur tersebut bertambah Th e oxidation number of the elements increases (c) Y, Z, X (d) X lebih reaktif daripada karbon/ X is more reactive than carbon 8 (a) Mengesankan kehadiran ion ferum(II) To detect the presence of iron(II) ions (b) (i) Ferum/ Iron (ii) Ferum lebih elektropositif berbanding dengan plumbum. Iron is more electropositive than lead. (iii) Fe → Fe2+ + 2e– (c) (i) Kehadiran ion hidroksida, OH– . Presence of hydroxide ions, OH– . (ii) Paku besi tidak berkarat. Iron nail does not rust. (d) (i) Ferum berkarat lebih cepat dalam Set III berbanding dengan Set I. Iron rusts faster in Set III compared to Set I. (ii) Kuprum/ Copper Jawapan G Tiub-U U Tube Larutan ferum(II) sulfat Iron(II) sulphate solution Asid sulfurik cair, H2 SO4 Dilute sulphuric acid, H2 SO4 Elektrod karbon Carbon electrode Air klorin Chlorine water Klip buaya X Y PT Kimia (D) Ting5_Jaw_vim3p(2024).indd 1 1/2/2024 3:22:45 PM

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2024 J2 Bahagian B dan C 9 (a) Sebatian Compound MnO2 KMnO4 Nombor pengoksidaan Mn Oxidation number of Mn +4 +7 Nama IUPAC IUPAC name Mangan(IV) oksida Manganese(IV) oxide Kalium manganat(VII) Potassium manganate(VII) (b) (i) Logam N, kerana nilai keupayaan elektrod piawai, E0 logam N lebih negatif berbanding dengan ferum. Metal N, because the standard electrode potential, E0 value of N is more negative compared to iron. (ii) Pemerhatian/ Observation: – Warna perang larutan ferum(III) sulfat bertukar kepada hijau dan kepingan logam N menjadi semakin nipis./ The brown colour of the iron(III) sulphate solution changes to green and metal N becomes thinner. Setengah persamaan/ Half equation: – Pengoksidaan/ Oxidation: N → N2+ + 2e– – Penurunan/ Reduction: Fe3+ + e– → Fe2+ Bahan yang dioksidakan/ Oxidised substance: Logam N/ Metal N Bahan yang diturunkan/ Reduced substance: Ion ferum(III)/ Iron(III) ions (c) Gambar rajah/ Diagram: Larutan ferum(II) sulfat Iron(II) sulphate solution Asid sulfurik cair Dilute sulphuric acid Elektrod karbon Carbon electrodes Air bromin Bromine water G Prosedur/ Procedure: 1. Tuangkan 50 cm3 asid sulfurik cair ke dalam tiub-U. Pour 50 cm3 of dilute sulfuric acid into the U-tube. 2. Apitkan tiub-U kepada kaki retort. Clamp the U-tube to the retort stand. 3. Titiskan 10 cm3 larutan ferum(II) sulfat ke dalam salah satu lengan tiub-U, dan 10 cm3 air bromin ke dalam satu lagi lengan tiub-U./ Drop 10 cm3 of iron(II) sulphate solution into one arm of the U-tube, and 10 cm3 of bromine water into the other arm of the U-tube. 4. Celupkan dua elektrod karbon masing-masing ke dalam larutan ferum(II) sulfat dan air bromin. Dip two carbon electrodes each into a solution of iron(II) sulphate and bromine water. 5. Sambungkan kedua-dua elektrod kepada galvanometer dengan menggunakan wayar penyambung./ Connect the two electrodes to the galvanometer using connecting wires. 6. Rekodkan pemerhatian/ Record the observation. Pemerhatian/ Observation: – Larutan hijau ferum(II) sulfat bertukar perang. The green solution of iron(II) sulfate turns brown – Larutan perang air bromin menjadi tidak berwarna. A brown solution of bromine water becomes colourless – Jarum galvanometer terpesong. The galvanometer needle is deflected Setengah persamaan/ Half equations: Fe2+ → Fe3+ + e– Br2 + 2e– → 2Br– 10 (a) T: Air klorin/ Chlorine water Setengah persamaan/ Half equation: Cl2 → 2Cl– + 2e– (b) Logam/ Metal X: Kuprum/ Copper Larutan garam X/ Salt solution X: Larutan kuprum(II) nitrat/ Copper(II) nitrate solution Logam/ Metal Y: Zink/ Zinc Larutan garam Y/ Salt solution Y: Larutan zink nitrat/ Zinc nitrate solution Persamaan setengah di elektrod zink/ Half equation at zinc electrode: Zn → Zn2+ + 2e– Persamaan setengah di elektrod X/ Half equation at electrode X: Cu2+ + 2e– → Cu Pemerhatian/ Observation: Warna biru larutan kuprum(II) nitrat menjadi semakin pudar. The intensity of the blue colour of the copper(II) nitrate solution becomes paler. Kepingan zink semakin nipis./ Zinc plate becomes thinner. Kepingan kuprum semakin tebal./ Copper plate becomes thicker. (c) Bahan: Pita magnesium, kepingan kuprum, paku besi, kertas pasir dan campuran larutan gelatin, larutan kalium heksasianoferat(III) dan fenolftalein/ Materials: Magnesium tape, copper plate, iron nails, sandpapers and mixture of gelatine solution, potassium hexacyanoferrate(III) and phenolphthalein Radas: Tabung uji, rak tabung uji/ Apparatus: Test tubes, test tube rack Prosedur/ Procedure: 1. Bersihkan 3 paku besi, pita magnesium dan kepingan kuprum dengan kertas pasir./ Clean 3 iron nails, magnesium tape and copper plate with sandpapers. 2. Lilitkan satu paku besi dengan pita magnesium dan satu lagi dengan kepingan kuprum./ Coil an iron nail with magnesium tape dan another one with copper plate. 3. Masukkan ketiga-tiga paku besi di dalam tiga tabung uji berlainan./ Place the three iron nails into three different test tubes. 4. Tuangkan campuran larutan gelatin, larutan kalium heksasianoferat(III) dan fenolftalein sehingga paku besi tenggelam./ Pour the mixture of gelatine solution, potassium hexasianoferrate(III) and phenolphthalein until the iron nail is completely immersed. 5. Letakkan tabung uji di atas rak tabung uji dan biarkan selama dua hari./ Leave the test tubes on the test tube rack for two days. 6. Rekodkan pemerhatian./ Record the observation, Keputusan/ Results: Tabung uji Test tube Pemerhatian Observation Inferens Inference Paku besi dililit pita Mg Iron nail coiled with Mg tape • Tiada tompok biru/No blue spots • Banyak tompok merah jambu/ A lot of pink spots Besi tidak berkarat kepekatan ion OH- adalah sangat tinggi./ Iron does not rust because the concentration of OH– ions is very high. Paku besi dililit kepingan Cu Iron nail coiled with Cu plate • Banyak tompok biru/A lot of blue spots • Tiada tompok merah jambu No pink spots Besi berkarat dengan cepat kerana tiada ion OH– ./ Iron rusted quickly because there is no OH– ions. Paku besi Iron nail • Sedikit tompok biru/Little blue spots • Sedikit tompok merah jambu Little pink spots Besi berkarat dengan lambat kerana kepekatan ion OH– adalah rendah./ Iron rusted slowly because the concentration of OHis low. PT Kimia (D) Ting5_Jaw_vim3p(2024).indd 2 1/2/2024 3:22:46 PM