Mulus Bahasa Melayu Tingkatan 3

PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

1 Sistem Bahasa Praktis MuLus MuLus Tip 1 Kata nama ialah kata yang merujuk orang, binatang, benda, tempat dan sebagainya. 2 Kata nama terbahagi kepada beberapa jenis, iaitu: (a) Kata nama am – merujuk benda, manusia, tempat dan haiwan secara umum. Contoh: angin, sekolah, rumah (b) Kata nama khas – merujuk benda, manusia, tempat dan haiwan secara khas. Huruf pertama kata nama khas ditulis dengan huruf besar. Contoh: Raju, SMK Seri Bakti, Pahang. (c) Kata ganti nama ialah kata yang menggantikan kata nama. Kata ganti nama terdiri daripada dua, iaitu: (i) Kata ganti nama diri • Kata ganti nama diri orang – pertama (aku, saya, kami, kita) – kedua (anda, kamu, awak, kalian) – ketiga (dia, ia, beliau, mereka) • Kata ganti nama diri tanya (apa, siapa, mana) Kata Nama Garis jawapan yang sesuai bagi melengkapkan ayat di bawah. 1 Pesakit itu enggan membuka mulut kerana ( ubat / coklat ) itu berasa sangat pahit. 2 Murid-murid Tahun Enam Solar ditegur oleh guru kelas kerana suka membuang ( buku / sampah ) di merata-rata tempat walaupun tong sampah telah disediakan. 3 Abang telah mendapat kerja di negeri ( Perak / perak ) setelah tamat latihan. 4 Kereta ( perodua ativa / Perodua Ativa ) yang baru dibelinya itu dipandu dengan cermat. 5 ( Zoo Negara / Muzium Negara ) menjadi tumpuan pelancong bagi melihat artifak-artifak bersejarah negara kita. 6 Nasi lemak yang dijual di ( Restoran Yasser / restoran yasser ) sangat sedap sekali. 7 Pengetua sekolah itu sangat dihormati kerana ( beliau / dia ) banyak membantu murid. 8 Sejak kecil Maisarah memang rajin belajar. Oleh sebab itu, ( dia / mereka ) dapat melanjutkan pelajaran ke menara gading. 9 “( Kamu / Kami ) sekeluarga menikmati ikan bakar di Medan Selera Ikan Bakar, Umbai, Melaka semalam,” kata Hadi kepada rakannya. 10 “Bendahara, arahkan hulubalang berjumpa dengan ( patik / beta ) sekarang juga,” titah Sultan Melaka. (ii) Kata ganti nama tunjuk • Kata ganti nama tunjuk umum (itu, ini) • Kata ganti nama tunjuk tempat (situ, sana, sini) 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 1 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

2 MuLus Tip Kata pinjaman ialah perkataan yang dipinjam daripada bahasa asing dan diserap masuk ke dalam bahasa Melayu. Antara bahasa asing yang terlibat ialah: Bahasa Asing Contoh Perkataan Bahasa Asing Contoh Perkataan Bahasa Inggeris automatik, ideologi, republik, agenda Belanda senapang, dansa, engsel, kursus Sanskrit cinta, guru, duka, bahasa Cina kung fu, teko, tocang, gincu Kata Pinjaman Pilih perkataan yang sesuai bagi melengkapkan ayat di bawah. gred Orkestra kelab universiti muzik aktif atlet Mengapakah kamu menyertai Kelab (1) sekolah, Razif? Saya amat meminati seni (2) lalu memilih untuk menyertai (3) ini cikgu. Cikgu lihat kamu seorang murid yang berbakat. Kamu juga sangat (4) sebagai seorang (5) bola sepak. Saya berharap agar dapat meneruskan minat saya ini ke (6) kelak. Cikgu doakan supaya kamu mendapat (7) yang cemerlang dalam peperiksaan kelak. Terima kasih, cikgu. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 2 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

3 MuLus Tip 1 Kata adjektif ialah kata yang menjadi inti dalam frasa adjektif. 2 Kata-kata dalam golongan kata adjektif menerangkan keadaan atau sifat sesuatu nama atau frasa nama. Contohnya, cantik, besar dan panjang. 3 Terdapat sembilan jenis kata adjektif, iaitu: Jenis Kata Adjektif Contoh Jenis Kata Adjektif Contoh sifat atau keadaan miskin, cantik, pandai, sihat, cergas, nakal waktu kerap, awal, sering, silam, baharu, dahulu warna hijau, merah, hitam, biru, putih perasaan cinta, geram, takut, rindu, malu ukuran kecil, tebal, nipis, panjang, kurus, rendah cara cermat, cepat, ligat, gopoh, deras, lambat bentuk bujur, bulat, segi tiga, lonjong, pipih pancaindera wangi, kasar, lembik, keras, hancing, halus jarak jauh, dekat, hampir, nyaris 4 Kata adjektif boleh dikenali jika kata berkenaan didahului oleh kata penguat seperti amat, sangat, sungguh, sekali, paling, agak, benar. Contohnya, sungguh halus, paling bijak dan indah nian. Kata Adjektif Lengkapkan ayat di bawah dengan kata adjektif yang sesuai. bengkok lincah jelas bangga hebat malap lebat padat marah masam kempis hanyir 1 Tayar kereta abang kerana kurang angin. 2 Tiang lampu ini kerana dilanggar kereta. 3 Penyerang yang itu dikawal ketat oleh pihak lawan. 4 Suhaila tidak tahan dengan bau ikan yang dijual di pasar itu. 5 Lampu bilik Amir agak sehingga menyukarkannya untuk membaca buku. 6 Penerangan yang diberikan oleh Encik Hong sangat tentang skop kerja mereka. 7 Ibu sangat dengan kejayaan saya setelah menggondol pingat emas peringkat negeri. 8 Amin sudah tidak dapat menahan rasa nya apabila dituduh mencuri alatan di tempat kerja. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 3 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

4 9 Pasukan pantun SMK Sultan Ahmad Tajuddin sangat kerana telah memenangi pertandingan itu. 10 Jadual Kem Cuti Sekolah ini terlalu sehingga semua peserta terpaksa bergegas untuk makan. 11 Hujan yang turun pada pagi tadi sangat sehingga mengakibatkan jalan ke kawasan kampung saya tenggelam. 12 Buah mangga muda yang baru dipetik oleh ayah perlu direndam dengan air garam dan gula supaya kurang rasa nya. MuLus Tip 1 Kata sendi nama bertugas sebagai sendi yang merangkaikan frasa nama dengan kata-kata atau frasa-frasa yang lain. 2 Kata sendi nama memerlukan frasa nama untuk membentuk frasa sendi nama supaya dapat bertugas sebagai predikat ayat. Kata sendi nama tidak dapat berdiri sendiri. 3 Antara kata sendi nama ialah di, ke, dari, daripada, kepada, pada, bagi, demi, tentang, seperti, bagai, umpama, laksana, sejak, terhadap, akan, oleh, hingga, antara, untuk, dengan, dalam, sampai. Kata Sendi Nama Garis kata sendi nama yang betul dalam petikan tersebut. Kemalangan jalan raya sering kali dikaitkan dengan musim perayaan. ( Pada / Di ) ketika ini, pemandu sering kali mengabaikan aspek keselamatan. Semasa berada ( ke / di ) atas jalan raya, pemandu selalunya hilang fokus apabila mereka terlalu ghairah untuk pulang ( ke / kepada ) kampung halaman. Kadangkala, pemandu juga mudah hilang kawalan semasa memandu kerana kurang rehat. Oleh itu, pihak Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ) telah menasihati para pemandu untuk mendapatkan rehat yang secukupnya agar mengelakkan diri ( dari / daripada ) kecelakaan. ( Antara / Di antara ) punca kemalangan lain ialah kenderaan yang tidak diselenggara. Kereta akan mudah terbabas apabila tidak diselenggara dengan baik. Hiasan yang berlebihan ( daripada / pada ) cermin hadapan kereta juga boleh menyebabkan kemalangan. Oleh itu, para pemandu perlu bersedia ( dalam / bagi ) semua aspek bagi mengelakkan peristiwa yang tidak diingini. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 4 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

5 MuLus Tip 1 Kata hubung ialah perkataan yang memainkan peranan untuk menghubungkan atau menyambungkan dua ayat tunggal atau lebih untuk membentuk ayat majmuk. 2 Ada beberapa jenis kata hubung yang berbeza dan masing-masing mempunyai fungsi yang tersendiri dalam menyatukan ayat-ayat tersebut. (a) kata hubung gabungan – dan, atau, tetapi, serta, lalu, malahan, sambil, kemudian (b) kata hubung pancangan yang terdiri daripada: (i) kata hubung pancangan relatif – yang (ii) kata hubung pancangan komplemen – untuk, bahawa (iii) kata hubung pancangan keterangan – kerana, sekiranya, kalau, hingga, sementara ketika, walaupun,agar, semoga, andai kata, jika (jikalau), setelah, tatkala, sungguhpun, meskipun, supaya, kendatipun, semasa, sewaktu, untuk, apabila Kata Hubung Gabungkan kedua-dua ayat di bawah menggunakan kata hubung yang dicadangkan. 1 Pasukan pancaragam sekolah sedang mengalunkan lagu “Negaraku”. Pasukan pancaragam sekolah sedang mengiringi majlis perasmian hari sukan. Kata hubung: untuk 2 Malaysia terkenal dengan kepelbagaian adat. Malaysia terkenal dengan kepelbagaian budaya. Kata hubung: dan 3 Sikap anak muda telah merosakkan dinding bangunan ini menggunakan cat. Anak muda tidak bertanggungjawab. Kata hubung: yang 4 Perusahaan Kecil dan Sederhana (PKS) di Malaysia semakin maju. Kerajaan telah mempromosikan PKS Malaysia di negara luar. Kata hubung: kerana 5 Toleransi antara kaum merupakan perkara penting. Toleransi mengelakkan persengketaan. Kata hubung: bagi 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 5 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

6 MuLus Tip 1 Kata kerja ialah kata yang digunakan untuk menyatakan sesuatu perbuatan. 2 Dalam sesuatu ayat, kata kerja berfungsi sebagai predikat. 3 Kata kerja merupakan kata yang menjadi inti dalam frasa kerja sama ada yang berlaku atau dilakukan. Contohnya, berjalan, makan, memakan, dimakan dan sebagainya. 4 Kata kerja boleh dibahagikan kepada dua kumpulan utama, iaitu kata kerja aktif dan kata kerja pasif. (a) Kata kerja aktif ialah kata kerja yang hadir dalam ayat aktif. Ayat aktif ialah ayat yang mengandungi kata kerja yang mengutamakan subjek sebagai unsur yang diterangkan. Contoh: Adik menendang bola. (b) Kata kerja pasif ialah hasil daripada perubahan ayat aktif menjadi ayat pasif. Contoh: Bola ditendang oleh adik. Kata kerja aktif 1 Kata kerja aktif terdiri daripada kata kerja transitif dan kata kerja tak transitif. 2 Kata kerja aktif transitif ialah kata kerja yang diikuti oleh objek yang terdiri daripada kata nama atau frasa nama untuk melengkapkan maksudnya. 3 Kata kerja aktif tak transitif ialah kata kerja yang boleh berdiri sendiri, iaitu tidak memerlukan objek atau penyambut sesudahnya tetapi boleh menerima unsur keterangan. Kata kerja aktif tak transitif terbahagi kepada kata kerja aktif transitif berpelengkap dan kata kerja aktif tak transitif tanpa pelengkap. (a) Kata kerja aktif tak transitif berpelengkap – diikuti oleh pelengkap yang terdiri daripada kata nama, kata adjektif dan frasa nama Contoh: Saya tinggal di Taman Bakti. (b) Kata kerja aktif tak transitif tanpa pelengkap – boleh berdiri sendiri tanpa objek atau penyambut Contoh: Ayah sedang tidur. Kata kerja pasif 1 Kata kerja pasif ialah kata kerja hasil daripada perubahan ayat aktif menjadi ayat pasif. 2 Kata kerja pasif terbahagi kepada tujuh jenis, iaitu: (a) kata kerja pasif diri pertama (b) kata kerja pasif diri kedua (c) kata kerja dengan awalan -di bagi orang ketiga (d) kata kerja pasif berawalan -di bagi orang ketiga (e) kata kerja pasif berawalan ber- (f) kata kerja pasif berawalan ter- (g) kata kerja pasif dengan perkataan kena (h) kata kerja pasif dengan apitan ke-…-an Kata Kerja Tandakan ( ✓ ) pada kotak jawapan yang betul. 1 Hukuman yang berat akan kepada pengamal rasuah. dihulurkan dijatuhkan 2 Beberapa orang pekerja syarikat itu telah kerana sering hadir lewat ke tempat kerja. dihentikan diraikan 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 6 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

7 3 Pendidikan Keselamatan Jalan Raya (PKJR) mestilah di sekolah. diberikan dilaksanakan 4 Amran bijak masa sehingga berjaya memperoleh keputusan cemerlang. membangunkan menguruskan 5 Semua guru perlu sahsiah diri murid bagi melahirkan insan berjaya. membuat membentuk 6 Sikap Ajmal yang suka orang tua sering dipuji oleh ibunya. membantu menolak 7 Aqilah menyerahkan wang yang nya kepada Cikgu Amir untuk diserahkan kepada pemilik sebenar. dijumpai dicetak 8 Zakiah dan Adribah telah kelas mereka walaupun tidak disuruh oleh guru. mengotorkan membersihkan MuLus Tip 1 Kata ganda ialah salah satu aspek penting dalam tatabahasa bahasa Melayu. 2 Kata ganda terbentuk daripada kata yang digandakan sama ada sebahagian atau seluruhnya. 3 Jenis kata ganda ialah: (a) kata ganda penuh/seluruh – kereta-kereta, rumah-rumah, kura-kura (b) kata ganda separa (separuh) – lelabah, lelangit, pepohon (c) kata ganda berima – ramah-tamah, bukit-bukau, kuih-muih (d) kata ganda berimbuhan – bantu-membantu, berpaut-paut, jatuh-menjatuhkan Kata Ganda Gandakan perkataan yang dikurungkan dengan jenis gandaan yang sesuai. 1 Surat yang diutuskan oleh Amran kepada Ah Chong mempunyai (kisah) yang menarik tentang kampungnya. 2 Setelah beberapa lama tinggal di Jepun, Amin sangat mengenali (selok) jalan di kawasan Nagasaki. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 7 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

8 3 Iskandar dan Murad telah ditegur oleh Cikgu Hazwan kerana (kuda) yang dibuka oleh mereka semasa sesi latihan silat tidak kemas. 4 Sikap penduduk Kampung Sungai Rambai harus dipuji kerana sentiasa (tolong). 5 (kenduri) yang dijalankan di kawasan ini selalunya menggunakan khidmat peramu saji. 6 Murid di sekolah ini sangat (ramah) ketika kehadiran pengunjung. 7 Kelas Tingkatan Satu Dinamik menjadi (huru) kerana ketiadaan guru. 8 Kami semua cuba membantu kucing yang (kusut) itu dengan memberinya makan dan minum. MuLus Tip 1 Kata terbitan ialah bentuk kata yang mengandungi kata dasar yang mendapat atau menerima imbuhan awalan, sisipan, akhiran atau apitan. 2 Imbuhan ialah bentuk morfem yang tidak boleh hadir bersendirian dalam ayat dan harus diimbuhkan pada bentuk yang lain, iaitu kata dasar. 3 Contoh imbuhan dan kata terbitan ialah: Imbuhan Contoh Imbuhan Kata Terbitan Awalan pen-, men-, ke-, juru-, pra-, dwi- penyanyi, mencari, jurunikah, dwitahunan Akhiran -i, -kan raikan, temani, tambahkan, jauhi Sisipan -el-, -er-, -em-, -in- kelengkeng, serabut, gemilang, sinambung Apitan pen-…-an, men-…-kan, men-…-i, pemandangan, mendapatkan, menduai Kata Terbitan Cari kesalahan imbuhan yang terdapat dalam ayat, kemudian cadangkan pembetulan pada ruang yang disediakan. Anda tidak perlu menyalin semua ayat. 1 Bahasa Melayu merupakan simbolik menyatukan bangsa Malaysia. 2 Bahasa Melayu wajar diberikan tekanan di peringkat sekolah. 3 Suatu ketika dahulu, bahasa Melayu pernah terjadi sebagai pertuturan semua pedagang di Melaka. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 8 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

9 MuLus Tip 1 Frasa ialah unit yang boleh terdiri daripada satu susunan yang mengandungi sekurang-kurangnya dua patah perkataan ataupun satu patah perkataan yang berpotensi untuk diperluas menjadi dua patah perkataan atau lebih. 2 Frasa tidak mungkin menjadi ayat yang lengkap tetapi klausa mungkin menjadi ayat yang lengkap kerana klausa mempunyai subjek dan predikat, iaitu unsur utama yang wajib untuk status ayat. 3 Frasa boleh dibahagikan kepada empat jenis, iaitu: Jenis Frasa Contoh Ayat Frasa Nama (FN) rumah itu Frasa Kerja (FK) membersihkan rumah itu Frasa Adjektif (FA) sangat bersih rumah itu Frasa Sendi Nama (FSN) di rumah itu Frasa 4 Namun begitu, bahasa Melayu semakin mengancam akibat peredaran masa. 5 Peranan pihak Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) sangatlah penting bagi dipastikan bahasa Melayu tidak dilupakan. 6 Mereka bertanggungjawab untuk membuat kajikan berkaitan perkembangan bahasa Melayu dari masa ke masa. 7 Maka tidak hairanlah apabila DBP telah penerbitan banyak buku berbahasa Melayu bagi menggiatkan pembacaan masyarakat. 8 Semoga, usaha pihak DBP ini akan dapat terbangunkan semangat masyarakat untuk mencintai bahasa Melayu. Tentukan frasa-frasa yang bergaris di bawah sama ada Frasa Nama (FN), Frasa Kerja (FK), Frasa Adjektif (FA) atau Frasa Sendi Nama (FSN). Ayat Frasa 1 Seni bina rumah itu sangat cantik. 2 Beberapa orang pengunjung telah melakukan aktiviti cantingan batik. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 9 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

10 Ayat Frasa 3 Chalet milik Pak Hamdan berada di hujung kampung. 4 Wau yang dihasilkan oleh penduduk kampung sangat cantik. 5 Saya benar-benar ingin merasai pengalaman berkunjung ke rumah orang asli. 6 Beberapa hasil kraf tangan yang dipamerkan telah dibeli oleh pengunjung. 7 Ayah Ahmad merupakan pengusaha inap desa di kawasan ini. 8 Dalam kesibukan bekerja, ayah sempat membawa kami ke kawasan pantai yang amat indah. 9 Belum pun malam, kawasan tanah tinggi itu sudah diselubungi kabus. 10 Semoga saya dapat melanjutkan pelajaran dalam bidang kesenian di Universiti Sains Malaysia kelak. MuLus Tip Ayat Tunggal 1 Ayat tunggal terdiri daripada satu subjek dan satu predikat. 2 Ayat ini juga dikenali sebagai ayat mudah atau ayat selapis. Contoh: Lelaki itu sedang menembak burung. 3 Subjek bagi ayat di atas ialah lelaki itu manakala predikat dalam ayat tersebut ialah sedang menembak burung. Ayat Majmuk 1 Ayat majmuk pula ialah ayat yang mengandungi dua atau lebih ayat-ayat tunggal yang disambungkan mengunakan kata hubung seperti dan, atau, kecuali, tetapi, sambil, seraya dan lain-lain. Contoh: Razak mengambil sebuah buku cerita lalu membacanya. 2 Dalam ayat ini, ayat asal bagi ayat majmuk di atas ialah Razak mengambil sebuah buku cerita dan Razak membaca buku itu. Ayat Tunggal dan Ayat Majmuk Pisahkan ayat majmuk di bawah kepada dua ayat tunggal. 1 Kawasan hutan di Kampung Gabi dan Kampung Jarak telah diteroka sejak dua tahun lalu. (a) (b) 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 10 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

11 MuLus Tip 1 Ayat susunan biasa dalam bahasa Melayu ialah ayat yang didahului dengan subjek dan diikuti dengan predikat. 2 Ayat susunan songsang pula terbentuk daripada proses transformasi ayat biasa yang mendepankan predikat dan diikuti dengan subjek. 3 Dalam ayat susunan biasa, Ali bermain bola, Ali (subjek) akan berada di hadapan bermain bola (predikat). Namun begitu, dalam ayat susunan songsang, Ali (subjek) akan berada di belakang bermain bola (predikat) menjadi Bermain bola Ali. 4 Peringatan: Perubahan ayat biasa kepada ayat songsang berlaku tanpa ada penambahan perkataan dan tanpa ada penambahan imbuhan kerana perubahan dalam ayat melibatkan perubahan kedudukan perkataan sahaja. Ayat Susunan Biasa dan Ayat Susunan Songsang 2 Beberapa aduan telah dibuat agar pembinaan di kawasan tersebut dihentikan. (a) (b) 3 Amirah bersiar-siar untuk merasai keindahan alam sekitar di kawasan itu sambil mendengar lagu. (a) (b) 4 Suhu bumi semakin meningkat sehingga menyebabkan rasa tidak selesa kepada manusia. (a) (b) 5 Banjir di kawasan itu disebabkan oleh hujan berterusan atau limpahan air empangan? (a) (b) Tukarkan ayat bersusunan biasa di bawah kepada ayat bersusunan songsang. 1 Pesawah mula menuai padi untuk mendapatkan hasil. 2 Malaysia merupakan negara yang menjadi tumpuan pelancong. 3 Hutan yang menghijau telah diteroka demi pembangunan. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 11 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

12 4 Ekonomi negara telah meningkat sejak pengenalan dasar yang baharu. 5 Pelbagai kaum di Malaysia hidup bersatu padu. 6 Keindahan alam semula jadi telah memukau mata kami. 7 Bangunan bersejarah itu sedang diselenggara. 8 Jambatan itu merupakan ilham Perdana Menteri Malaysia kelima. MuLus Tip 1 Ayat aktif ialah ayat yang menekankan objek. 2 Ayat pasif pula menerangkan benda atau orang yang dikenakan perbuatan ke atasnya. 3 Bagi mengenali ayat aktif, sesuatu ayat akan menggunakan imbuhan men- pada kata kerjanya. Contoh: (a) Amran mengambil buku itu. (b) Jamilah membasuh pinggan. 4 Bagi ayat pasif pula, jenis subjek perlu dikenal pasti sama ada kata ganti nama diri (KGND) pertama, kedua atau ketiga sebelum membuat ayat pasif. Contohnya: KGND Contoh KGND Ayat Aktif Ayat Pasif Pertama saya, aku, hamba, patik, beta, kami Saya ingin menjala ikan. Ikan ingin saya jala. Kedua awak, engkau, kau-, -mu, kalian, kamu semua, tuan hamba Engkau jangan cuba mencabar dia. Dia jangan cuba engkau cabar. Ketiga dia, mereka, beliau, guru, pasukan kawad kaki Mereka memandu kereta ke Kedah. Kereta dipandu oleh mereka ke Kedah. Ayat Aktif dan Ayat Pasif Tukarkan ayat aktif di bawah kepada ayat pasif. 1 Saya menerima tawaran itu. 2 Kamu perlu mengelakkan pencemaran alam. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 12 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

13 MuLus Tip Ayat cakap pindah ialah percakapan yang dilaporkan semula secara lisan atau tulisan daripada cakap ajuk tanpa mengubah maksudnya. Contoh 1 “Berapakah harga ikan kembung ni?” tanya Saiful. (Cakap ajuk) Saiful ingin tahu harga ikan itu. (Cakap pindah) Contoh 2 Cakap Ajuk Malik : Wah, besar betul rumah kamu! Siva : Ini bukan rumah saya, tetapi rumah ayah saya. Cakap Pindah Malik kagum melihat saiz rumah Siva. Siva menafikan bahawa rumah tersebut bukan rumahnya tetapi rumah ayahnya. Ayat Cakap Ajuk dan Ayat Cakap Pindah 3 Kilang di kawasan itu mengeluarkan asap yang banyak. 4 Kamarul melatih pekerja-pekerja baharu di syarikat itu. 5 Awak baru sahaja melanggar peraturan yang ditetapkan. 6 Sektor perindustrian mampu membangunkan ekonomi negara. 7 Pihak pengilang telah membungkus produk tersebut dengan kemas. 8 “Kalian perlu menyelenggara mesin ini dengan segera”, kata Encik Kayan. Tukarkan dialog di bawah kepada ayat cakap pindah. Ramu : Loceng telah berbunyi, jom pulang. Azim : Tunggu sekejap, Ramu. Saya ingin menyiapkan tugasan ini dahulu. Siew Meng : Kamu sedang menyiapkan tugasan apa, Azim? Azim : Saya sedang menyiapkan tugasan Bahasa Melayu. Ramu : Saya ingin menyiapkan tugasan itu di rumah. Siew Meng : Saya rasa lebih baik kamu siapkan tugasan itu sekarang, Ramu. Azim : Betul, saya bersetuju. Ramu : Kalau begitu, marilah siapkannya bersama-sama. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 13 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

14 MuLus Tip 1 Peribahasa ialah suatu susunan kata dalam bentuk kiasan dan berlapik yang mempunyai pengertian tersirat. 2 Susunan kata-kata kiasan ini tercipta berdasarkan pengalaman kehidupan seharian oleh masyarakat. Contoh: (a) kaki ayam – tidak berkasut (b) mulut murai – suka bercakap banyak (c) kalau tidak dipecahkan ruyung, manakan dapat sagunya – kalau kita tidak berusaha, manakan kita dapat memperoleh hasilnya (d) mencurahkan air ke daun keladi – melakukan kerja yang sia-sia Peribahasa dan Kiasan A Lengkapkan frasa di bawah supaya menjadi peribahasa. serumpun bak serai di bawah tempurung berdiri sama tinggi tumbuh selepas hujan biarlah dari rebungnya yang dikendong berciciran manusia mati meninggalkan nama sekepal menjadi segunung 1 Yang dikejar tak dapat, 2 Segenggam menjadi segantang, 3 Seikat bak sirih, 4 Harimau mati meninggalkan belang, 5 Duduk sama rendah, 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 14 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

15 6 Melentur buluh 7 Seperti katak 8 Seperti cendawan B Tulis peribahasa yang sesuai bagi menggambarkan situasi di bawah. ayam tambatan bagai anjing dengan kucing nasi sudah menjadi bubur. mencegah lebih baik daripada merawat biar putih tulang, jangan putih mata berdiri sama tinggi, duduk sama rendah. dayung sudah di tangan, perahu sudah di air kalau tidak dipecahkan ruyung manakan dapat sagunya Situasi Peribahasa 1 Puvitra berjaya memperoleh pingat emas setelah berlatih selama hampir setahun. 2 Azamin dan Yahya sering bertengkar ketika berada di dalam gelanggang. 3 Segalanya sudah terlambat setelah abang mengetahui bahawa tarikh tutup penyertaan sukan itu telah tamat. 4 Kerajaan telah membangunkan e-sukan di Malaysia demi memastikan negara kita setanding dengan negara lain. 5 Syakir menjadi harapan kepada pasukannya untuk menjaringkan gol penyamaan. 6 Semua kelengkapan sukan telah disediakan oleh pihak sekolah agar dapat meningkatkan prestasi murid-murid. 7 Doktor menasihati ayah supaya mengawal pemakanan agar masalah kesihatannya dapat dipulihkan sebelum menjadi lebih teruk. 8 Pasukan kami tidak akan mengaku kalah walaupun tidak mempunyai peluang untuk menang pada hari ini. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 15 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

16 MuLus Tip 1 Terdapat beberapa kesalahan lazim yang sering kali berlaku semasa penulisan bahasa Melayu antaranya kesalahan ejaan. 2 Kesalahan ejaan sering kali berlaku pada kata-kata pinjaman yang tidak mengikut hukum ejaan bahasa Melayu yang asli. Contohnya, ejaan atlet yang sepatutnya dieja sebagai atlit. Namun begitu, ejaan atlet diterima kerana memandangkan ini merupakan kata pinjaman. 3 Terdapat beberapa kesalahan ejaan yang lain seperti kesalahan penggunaan (–) pada kata bilangan seperti ke-lima (sepatutnya kelima) dan imbuhan pinjaman seperti pro-kerajaan (sepatutnya prokerajaan). Kesalahan Ejaan Cari kesalahan ejaan yang terdapat dalam ayat di bawah. Garis kesalahan tersebut dan tulis pembetulan pada ruang yang disediakan. Anda tidak perlu menyalin ayat itu semula. 1 Pasukan Malaysia telah menggondol tempat ke tiga dalam pertandingan inovasi itu. 2 Kebanyakkan murid yang telah terpilih dalam kem itu telah mendaftar. 3 Kerajaan telah berusaha memantapkan sistem pendidikan untuk membentuk jenerasi muda yang unggul. 4 Sikap proamerika negara tersebut telah menimbulkan perasan kurang senang. 5 Hubungan silaturrahim adalah antara agenda penting yang perlu dibentuk dalam keluarga. 6 Ketidak-tentuan ekonomi negara menimbulkan kerisauan dalam kalangan rakyat di Malaysia. 7 Malaysia terkenal dengan pelbagai spesis haiwan dan tumbuh-tumbuhan semula jadi. 8 Pelancong dari Eropah tu cuba menerangkan kepada pekedai itu bahawa dia tidak mahu taugeh dalam makanannya. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 16 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

17 MuLus Tip Terdapat beberapa kesalahan bahasa yang perlu diberikan perhatian oleh murid-murid, iaitu: • kesalahan imbuhan – contoh: menstor (mengestor) / berlajar (belajar) • kesalahan tatabahasa – contoh: di antara pandangan (antara pandangan) • kesalahan istilah – contoh: kereta itu tersasar ke tepi (terbabas) Kesalahan Bahasa Cari kesalahan bahasa yang terdapat dalam ayat di bawah. Garis kesalahan tersebut dan tulis pembetulan pada ruang yang disediakan. Anda tidak perlu menyalin ayat itu semula. 1 Para-para petani telah membanting tulang demi mendapatkan rezeki. 2 Kerbau-kerbau itu sedang diragut rumput setelah seharian membajak tanah. 3 Kerajaan perlu memdalami keperluan rakyat demi memastikan mereka tidak terbeban dengan kenaikan harga barangan. 4 Abang telah berjaya mengcapai impiannya untuk menjadi seorang askar. 5 Beberapa orang murid telah berjaya mengondol hadiah utama dalam pertandingan itu. 6 Perpaduan merupakan inti pati utama untuk membentuk persefahaman di dalam kalangan masyarakat. 7 Malaysia telah melahirkan rasa simpati dengan menghantar bantuan makanan pada negara itu. 8 Pelancung asing dinasihatkan agar sentiasa berhati-hati dengan muslihat penduduk tempatan yang cuba mengenakan bayaran tambahan. 9 Produk motorsikal kita telah berjaya menembusi pasaran luar negara. 10 Kuih tradisional-kuih tradisional yang dijual adalah antara tarikan utama di sini. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 17 4/4/2024 8:52:04 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

18 Bahagian A Ujian Pengukuhan Arahan: Jawab semua soalan dalam setiap bahagian. Soalan 1 – 2 Lengkapkan ayat-ayat yang berikut dengan memilih jawapan paling sesuai. 1 Ibu sedang bawang untuk digunakan dalam masakannya. A meracik B menghiris C mencantas D memenggal 2 Amran basah kuyup setelah hujan sepanjang perjalanan pulang dari sekolah. A ditiup B disapa C dijatuh D ditimpa Soalan 3 – 4 Pilih ayat-ayat yang menggunakan perkataan berhuruf condong dengan betul. 3 I Hujan turun dengan lebat petang tadi. II Pokok rambutan di halaman rumah nenek lebat buahnya. III Pak Cik Suhaimi masih sihat walaupun usianya sudah lebat. IV Cikgu Malik menjelaskan topik kesalahan bahasa dengan lebih lebat lagi. A I dan II sahaja B III dan IV sahaja C I, II dan III sahaja D II, III dan IV sahaja 4 I Beberapa ekor ketam kelihatan sedang bermain di gigi air. II Padi-padi yang sudah diketam oleh ayah disusun dengan rapi di batas sawah. III “Muthu, jangan ketam bibir kamu,” kata jururawat itu semasa pemeriksaan gigi dibuat. IV Kain itu kelihatan berketam apabila diletakkan terlalu lama di bawah cahaya panas. A I dan II sahaja B III dan IV sahaja C I, II dan III sahaja D II, III dan IV sahaja Soalan 5 – 6 Bahagian yang bergaris dalam ayat-ayat berikut mungkin mengandungi kesalahan penggunaan bahasa atau mungkin juga tidak. Tandakan sama ada A, B atau C jika ayat itu mengandungi kesalahan dan tandakan D jika tiada kesalahan. 5 Jamilah mengangguk-anggukkan kepala berkali-kali bila hakim membacakan hukuman atas kesalahan yang dilakukannya. A mengangguk-anggukkan kepala berkali- kali apabila B menganggukkan kepala-kepala berkali-kali apabila C mengangguk-anggukkan kepala-kepala berkali bila D mengangguk-anggukkan kepala berkali-kali bila 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 18 4/4/2024 8:52:05 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

19 6 Ah Tiong menanyai ibunya beberapa hal yang telah sekian lama dipendamnya. A menanyakan kepada ibunya B menanyai kepada ibunya C menanyakan ibunya D menanyai ibunya Soalan 7 – 8 Pilih ayat-ayat yang betul. 7 I Amran dipuji kerana baju-bajunya cantikcantik belaka apabila diperagakan. II Muthu menggunakan wang yang telah ayah berikan untuk membayar yuran lawatan itu. III Ismail merancang untuk memulakan perjalanannya ke Melaka pada tengah hari esok. IV Sikap sambalewa Kamal telah menyebabkan dia dimarahi oleh Cikgu Haslina. A I dan II sahaja B III dan IV sahaja C I, II dan III sahaja D II, III dan IV sahaja 8 I Meja yang beralas kain itu basah kerana air menitik dari bumbung. II Beg yang dibeli oleh Siti sungguh cantik sekali dan dipuji oleh rakan-rakannya. III Berbagai-bagai usaha telah dijalankan untuk memulihkan jalan raya yang rosak itu. IV Kamal mengutarakan masalah air dan lainlain hal kepada YB Dr. Osman bin Suhaimi. A I dan II sahaja B III dan IV sahaja C I, II dan III sahaja D II, III dan IV sahaja Soalan 9 Pilih ayat yang mempunyai maksud yang sama atau maksud paling hampir dengan ayat yang dicetak tebal. 9 Ibu bapalah yang menjadi tonggak dalam membentuk disiplin dalam diri anak-anak muda. A Membentuk disiplin dalam diri anak-anak muda yang dapat diatasi dengan adanya sedikit bantuan daripada ibu bapa. B Membentuk disiplin yang melibatkan anak muda berlaku kerana ibu bapalah sebagai tonggak yang kurang memainkan peranan. C Sebagai pihak penting, ibu bapalah yang seharusnya memainkan peranan dalam membentuk masalah disiplin golongan muda. D Sikap sesetengah anak-anak muda menyebabkan masalah disiplin ibu bapa semakin sukar dibendung walau dianggap tonggak utama. Soalan 10 Pilih peribahasa yang paling sesuai. 10 Walaupun telah berkali-kali dinasihati, Aiman tetap tidak mengendahkannya sehingga ramai kawannya menjauhkan diri daripadanya. Peribahasa yang sesuai dengan pernyataan di atas ialah. A masuk angin keluar asap. B belum duduk sudah berlunjur. C mencurahkan air ke daun keladi. D sekali bah, sekali pantai berubah. 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 19 4/4/2024 8:52:05 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

20 Bahagian B 1 Dalam bahan di bawah, terdapat kesalahan-kesalahan ejaan. Kenal pasti dua kesalahan tersebut dan tulis ejaan yang yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. PUSAT TUSYEN BERKAT Beberapa subjek ditawarkan dengan harga yang berpatutan. Bayaran secara sekaligus akan diberikan diskaun Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sains Sejarah Hubungi kami segera: 019-345xxxx (i) (ii) [2 markah] 2 Dalam setiap ayat di bawah ini, terdapat satu kesalahan bahasa. Kenal pasti kesalahan tersebut dan tulis jawapan yang betul pada ruang jawapan yang disediakan. Anda tidak perlu menyalin ayat itu semula. (i) Sebagai pengguna, kita perlu sentiasa merujuk tarikh luput sesuatu produk makanan seperti cili sos, kicap dan makanan tin. (ii) Kerajaan negeri telah berusaha memperbesarkan jalan raya untuk mengelakkan kesesakan di kawasan itu. [2 markah] 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 20 4/4/2024 8:52:05 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

21 3 Baca ayat di bawah dengan teliti. Tukarkan ayat bersusunan biasa di bawah kepada ayat bersusunan songsang. (i) Pasukan bomba berjaya memadamkan kebakaran setelah tiga jam menjalankan operasi. (ii) Kelmarin, Aminah telah mendapat berita gembira daripada kedua-dua orang ibu bapanya. [2 markah] 4 Lihat bahan di bawah dengan teliti. Berdasarkan bahan tersebut, tulis dua peribahasa yang sesuai. (i) (ii) [2 markah] 1-Mulus BM Tg3-Sistem 4th.indd 21 4/4/2024 8:52:06 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

22 Pemahaman Petikan Praktis MuLus Aktiviti 1 Tulis maksud baris-baris “Syair Burung Nuri” di bawah. Seluruh pelusuk negara Memohon seribu kemaafan Diri yang sangat miskin dan hina Hilang segala pertimbangan Rasa sedih tidak terhingga Tidak makan dan hanya minum sisa air Membawa kesan buruk yang sangat banyak Terlalu banyak kekurangan dalam syair yang dihasilkan Baris Syair Maksud Syair 1 Sajak dan nazam banyak tak kena 2 Tambahan badan miskin dan nista 3 Beribu ampun kiranya tuan 4 Mudaratnya bukan lagi kepalang 5 Segenap pesisir desa negeri 6 Santap nan tidak minum pun kari 7 Remuk dan redam rasanya hati 8 Lenyaplah fikir budi pekerti Aktiviti 2 Isi tempat kosong di bawah dengan contoh yang sesuai berdasarkan seloka “Santap Istiadat”. Peroman Hormat-menghormati Santap Ketujuh berkumurkumur Kelat jatuh ke rengkungan Isyarat menghormat, mulia-memuliakan Santap beradat, santap istiadat Di dalam riwayat zaman yang silam 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 22 4/4/2024 8:52:32 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

23 Gaya Bahasa Contoh 1 Aliterasi 2 Asonansi 3 Kata ganda 4 Metafora 5 Bahasa klasik 6 Bahasa istana 7 Personifikasi 8 Repetisi Aktiviti 3 Garis jawapan yang sesuai bagi melengkapkan maksud bagi rangkap sajak “Kijang yang Lelah”. Rangkap Maksud 1 Suara nyaringnya tidak lagi gah bergema Ketika temulang kudratnya bergetar di tengah rimba Dia tidak lagi mampu menobat takhta Mengorak telapak di tanah menghijau. Penyajak menceritakan kehidupan ( kijang / harimau ) tua yang semakin hilang kekuasaan dan berasa ( disayangi / dipinggirkan ). 2 Saat itu Sebak menyentap dahan kalbu Dedaun resah mula berguguran Pepohon batin akhirnya tumbang Akarnya menguncup di perdu harap. Sang Kijang berasa sangat ( gembira / sedih ) dan risau pada masa itu. Sang Kijang sudah uzur hanya tinggal harapan kerana kekuatan dalamannya semakin ( hilang / bertambah ). 3 Hari ini Dia cuba bangkit dengan kekuatan kaki Menghambat waktu yang bersisa Walau dalam jera lelah Seakan dibelenggu setiap inci jiwa raga. Pada ( hari ini / hari esok ), Sang Kijang cuba menguatkan dirinya bagi mengharungi sisa-sia kehidupannya walaupun ( mudah / penat ) dan tidak berdaya selepas keinginannya terhalang. 4 Bimbang tersadung akar dan jerat Sang kijang lebih berhati-hati menapak Meski dalam peribadi yang keruh Diredah belantara yang mula teduh Nun jauh di batas nuraninya Dia tetap menjinjing tekad dan tabah terus mengorak penuh berhemah dengan akal dan hati dia tidak lagi gundah menyusun gerak dan langkah. Sang Kijang ( seronok / takut ) terkena jerat manusia dan tersadung akar. Dengan penuh hati-hati, Sang Kijang meneruskan perjalanan ke dalam hutan walaupun dirinya berasa ( kuat / lemah ). Pelbagai rintangan dan cabaran yang perlu ditempuh tetapi Sang Kijang berazam untuk meneruskan perjalanan dengan akal dan kewarasan yang dimiliki. 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 23 4/4/2024 8:52:32 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

24 Aktiviti 4 Berdasarkan pengajaran sajak “Pesan Ibu Beribu-Ribu” di bawah, nyatakan nilai murni yang wajar dicontohi. Keprihatinan Berwaspada Bertanggungjawab Kebijaksanaan Ketaatan Kasih sayang Ketabahan Kerajinan Pengajaran Nilai Murni 1 Penyajak menunjukkan kasih sayang seorang ibu yang tidak penat memberikan pesanan kepada anaknya. 2 Tanggungjawab seorang ibu untuk mendidik anak-anak supaya tidak memilih jalan yang salah. 3 Ibu sentiasa prihatin terhadap keselamatan dan masa depan anak-anak. 4 Ibu berpesan supaya rajin menuntut ilmu kerana ilmu menjadi tunjang kehidupan anak-anak. 5 Ibu berpesan supaya sentiasa berhati-hati ketika memilih kawan. 6 Ibu menasihati anak-anaknya agar sentiasa menyelesaikan sesuatu isu dengan bijaksana. 7 Seseorang perlu tabah apabila menghadapi dugaan dalam hidup. 8 Penyajak juga menasihati anak-anak muda supaya sentiasa taat terhadap suruhan ibu. Aktiviti 5 Lengkapkan maklumat berkaitan sajak “Senja di Palang Besi”. Kehidupan di dalam penjara yang amat menyedihkan. Manusia yang akur terhadap kepatuhan terhadap undang-undang. Penyajak mengenang kebahagiaannya dahulu ketika hidup bebas di luar penjara Penyajak menyesal dengan kehidupannya yang terperangkap di dalam penjara. Persoalan Huraian 1 Penyesalan hidup yang tidak berkesudahan oleh seseorang. 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 24 4/4/2024 8:52:32 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

25 Persoalan Huraian 2 Penyajak berasa sangat sunyi dan pilu apabila menghabiskan sisa-sisa kehidupan di dalam penjara. 3 Kebahagiaan hidup sebagai insan bebas. 4 Penyajak mengakui kesalahannya dan menerima hukuman penjara yang dijatuhkan dengan reda. Aktiviti 6 Isi tempat kosong dengan jawapan yang sesuai bagi melengkapkan pengajaran sajak “Bintang”. merendah kecil jujur anak ibu bapa berbudi mengenang arahan 1 Kita seharusnya menyayangi kerana mereka telah banyak berkorban tenaga untuk membesarkan kita. 2 Kita hendaklah bertanggungjawab sebagai seorang bagi memastikan kebajikan ibu bapa. 3 Kita perlu mentaati dan nasihat yang diberikan oleh ibu bapa selagi tidak melanggar perintah Tuhan. 4 Kita mestilah jasa ibu bapa dengan membahagiakan dan membela hari tua mereka agar sentiasa indah. 5 Kita seharusnya diri dan mengagumi kehebatan Tuhan yang mencipta keindahan alam ini. 6 Kita hendaklah mengenang jasa ibu bapa yang banyak kepada kita. 7 Kita perlulah taat akan ajaran dan perintah kedua-dua orang ibu bapa yang membesarkan kita sejak . 8 Kita seharusnya dalam berkata-kata untuk menyatakan kebenaran. 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 25 4/4/2024 8:52:32 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

26 Aktiviti 7 Nyatakan nilai yang paling sesuai bagi situasi yang digambarkan berdasarkan prosa tradisional “Bahagia Sesudah Derita”. Kasih sayang Kesabaran Kerajinan Ketaatan Kesyukuran Situasi Nilai murni 1 Si Miskin dan isterinya tidak melawan apabila dilempar dengan batu serta kayu oleh orang di istana itu hingga menyebabkan badan mereka bengkak dan berdarah. 2 Si Miskin dan isterinya tetap reda walaupun mereka makan ketupat basi dan buku tebu sahaja. 3 Mereka membina pondok kecil untuk tinggal di situ. 4 Si Miskin yakin kepada Tuhan dan berdoa agar diberikan kota yang lengkap. 5 Baginda telah mengadakan acara keramaian selama empat puluh hari, empat puluh malam. Aktiviti 8 Teliti watak dan perwatakan cerpen “Tapai” di bawah, kemudian bulatkan sikap yang tidak ditunjukkan oleh watak-watak tersebut. Wak Salikon Seorang yang gigih melakukan pekerjaan. Namun begitu, dia sangat mementingkan pendidikan anak-anak Wak Salikon. Emak Parjo Seorang yang sangat gigih membantu suami menjalankan perniagaan tapai. Emak Parjo seorang yang sangat teliti ketika melakukan kerja dan prihatin terhadap anakanak. Parjo Anak sulung Wak Salikon. Berkelulusan Ijazah Kedoktoran. Seorang pensyarah universiti. Parjo sangat taat akan emak Seseorang yang bercita-cita tinggi untuk mengembangkan perniagaannya. Wak Salikon juga seorang yang sangat teliti ketika melakukan kerja. dan bapanya dan bersungguhsungguh melakukan sesuatu. Parjo tidak melupakan jasa emak dan bapanya. 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 26 4/4/2024 8:52:33 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

27 1 Rajin Teliti Wak Salikon Sangat kolot Panas baran 3 Bijak Degil Pemarah Parjo Tabah 2 Cuai Malas Sabar Emak Tangkas Aktiviti 9 Berdasarkan pengajaran di bawah, senaraikan 15 nilai yang wajar anda contohi. Pengajaran 1 Kita mestilah bersifat penyayang terhadap insan lain. 2 Kita hendaklah sentiasa bersyukur atas kejayaan yang diperoleh. 3 Kita hendaklah amanah dan bertanggungjawab dalam melaksanakan tugas yang diberikan. 4 Kita perlulah rajin dan gigih dalam menuntut ilmu demi kejayaan masa depan. 5 Kita mestilah berani menyertai sebarang aktiviti yang memberikan manfaat. 6 Kita hendaklah tabah dan cekal dalam menempuh sebarang cabaran dalam hidup. 7 Sebagai seorang anak, kita mestilah patuh dan taat akan suruhan ibu dan bapa. 8 Kita mestilah berhemah tinggi dan baik hati terhadap jiran sekampung. 9 Kita mestilah mempunyai perasaan simpati dan belas kasihan. 1 Penyayang 6 11 2 7 12 3 8 13 4 9 14 5 10 15 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 27 4/4/2024 8:52:33 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

28 Aktiviti 10 Padankan persoalan dalam cerpen “Sekeping Tanah” di bawah dengan contoh peristiwa yang sesuai. Persoalan Peristiwa 1 Sikap antara keluarga yang berbeza-beza Harun membayar yuran guaman untuk membela anaknya di dalam mahkamah selepas terlibat dengan kes pembunuhan ketika merempit. 2 Kepentingan pendidikan dalam mengubah kehidupan seseorang insan Harun sebagai anak sulung yang sangat berpendirian tegas manakala Hisyam dan Halimah masing-masing jujur antara satu sama lain. 3 Kasih sayang seorang bapa kepada anak-anaknya yang tidak berbelah bahagi Halimah yang belajar dan mendapat kelulusan yang baik dan telah berjaya menceburi kerjaya sebagai pengurus bank. Aktiviti 11 Berdasarkan drama “Tenang-tenang Air di Tasik”, bulatkan teknik plot yang paling sesuai dengan ayat yang diberikan. Ayat Teknik Plot 1 NURUL: Kesian abang. AZIZI: Kesian apa pula, Nurul? NURUL: Kami menyusahkan abang. Pemerian / Dialog 2 Ah! Tenteramnya jiwa ini mendengar airmu mengalir tenang (di dalam hati). Monolog / Dialog 3 Muzafar dan Azizi berdiri di hadapan Tasik Permai. Bersama-sama mereka ialah Haris, Nurul, Lidia dan peserta ekspedisi yang cacat pelihatan. Imbas muka / Pemerian 4 Malam tadi, Nurul dan Haris kata, muka dan perawakan saya macam muka dan parawakan Zam. Imbas kembali / Dialog 5 Entahlah bang. Saya sendiri tidak faham apa makna semua ni. Yang pasti, sejak saya bertemu Zam banyak persoalan baru mula berlegar-legar dalam kepala saya. Monolog / Imbas muka 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 28 4/4/2024 8:52:33 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

29 Aktiviti 12 Baca bahan di bawah dengan teliti, kemudian lengkapkan maklumat berpandukan ayat yang digariskan dalam bahan tersebut. BAHAN 1 Nama lain bagi Jerangau ialah Sweet flag dan Calamus root. Di Malaysia, pokok ini ditanam di tamantaman belakang rumah orang Melayu dan India. Tumbuhan ini digunakan secara luaran sebagai losen. Pokok ini bersifat aromatik manakala rizomnya sangat harum dan mengandungi minyak aromatik dengan sebatian yang tidak menentu. Jerangau digunakan sebagai antibakteria, antisawan, antiseptik dan emetik. Rizomnya digunakan sebagai ubat untuk kembung perut, kolik, dispepsia dan demam sekejapsekejap, reumatik, penyakit saraf, masalah usus, disentri pada kanak-kanak, jangkitan bronkial dan asma. Soalan Jawapan 1 Nama saintifik bagi Jerangau 2 Tempat ditanam 3 Ciri-ciri pokok Jerangau 4 Manfaat rizom pokok Jerangau BAHAN 2 Serai ialah sejenis tumbuhan herba yang berasal dari Sri Lanka dan India Selatan tetapi kini serai tumbuh di kebanyakan negara seluruh dunia. Serai juga dikenali sebagai Citronella. Pokok ini mempunyai aroma yang segar, seakan-akan buah lemon atau sitrus. Malahan, sangat dominan digunakan sebagai ramuan pelengkap bagi masakan Asia. Selain itu, serai juga boleh dijadikan sebagai minuman teh atau minyak aromaterapi. Pangkalan Data Nutrien Nasional USDA menunjukkan bahawa tumbuhan ini mempunyai sumber vitamin dan mineral penting seperti vitamin A, vitamin B, vitamin C, folat, kalium, magnesium, fosforus, zink dan besi. Soalan Jawapan 1 Asal pokok serai 2 Nama saintifik bagi serai 3 Bau serai 4 Vitamin dan mineral serai 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 29 4/4/2024 8:52:33 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

30 Aktiviti 13 Baca bahan di bawah dengan teliti, kemudian lengkapkan maklumat berpandukan ayat yang digariskan dalam bahan tersebut. BAHAN 1 Kegunaan Internet yang utama adalah untuk mencari dan mengumpulkan maklumat dalam masa yang singkat. Internet sememangnya membolehkan kita mencari maklumat dalam masa yang singkat. Kita boleh mencari maklumat menggunakan komputer dengan bantuan Internet. Remaja semakin giat menggunakan Internet untuk berhubung dengan kawan-kawan mereka. Remaja juga boleh mencari maklumat untuk menyiapkan kerja sekolah mereka. Internet juga merupakan perkara yang ‘mesti ada’ dalam kalangan orang yang bekerja. Namun begitu, Internet mampu membawa ketagihan kepada remaja jika tidak dikawal penggunaannya. BAHAN 2 Urusan pembelian barang telah menjadi semakin mudah dengan bantuan Internet. Masyarakat sekarang semakin sibuk dengan rutin harian mereka, iaitu bekerja untuk mencari rezeki agar dapat mengurangkan beban hidup. Bagi remaja, Internet boleh menjadi wadah untuk beriadah. Bagi masyarakat dewasa pula, Internet membantu dari aspek pembelian barangan terutamanya bagi mereka yang kesuntukan masa. Pembelian hanya dibuat menggunakan telefon pintar. Namun, masyarakat tetap perlu berwaspada jika tidak mahu terlibat dengan penipuan dalam talian yang semakin menjadi-jadi. Soalan Bahan 1 Bahan 2 1 Siapakah yang dapat memanfatkan Internet? 2 Apakah kaedah yang digunakan untuk melayari Internet? 3 Apakah kelebihan menggunakan Internet? 4 Apakah risiko penggunaan Internet? 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 30 4/4/2024 8:52:33 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

31 Aktiviti 14 Baca bahan di bawah dengan teliti, kemudian isi tempat kosong dengan jawapan yang sesuai. BAHAN 1 Malaysia ialah sebuah negara yang pesat membangun dan terkenal sebagai salah sebuah destinasi pelancongan dunia. Dari segi geografi, Malaysia terdiri daripada dua bahagian, iaitu Semenanjung Malaysia dan Kepulauan Borneo yang dipisahkan oleh Laut China Selatan. Keunikan Malaysia terletak pada kepelbagaian kaum dan bangsa yang tinggal dalam suasana harmoni, iaitu Melayu, Cina dan India. Manakala, Kepulauan Borneo didiami oleh pelbagai kumpulan etnik peribumi antaranya etnik Kadazan dan Murut di Sabah, manakala etnik Iban, Bidayuh, Penan dan Senoi di Sarawak. (Dipetik dan diubah suai daripada “Pelancongan di Malaysia”, www.upm.edu.my) BAHAN 2 Dari pantai yang indah, hutan hujan yang megah, gunung yang menawan, sehingga bandar yang moden, Malaysia menawarkan pengalaman bercuti yang luar biasa dan menyeronokkan. Anda boleh menikmati kepelbagaian budaya, makanan, seni bina dan sejarah yang ada di Malaysia. Anda juga boleh menjelajah keindahan semula jadi dan melihat hidupan liar yang unik di Malaysia. Negara dengan kepelbagaian kaum dan bangsa ini telah menggabungkan pelbagai adat dan budaya yang menyumbang kepada kewujudan makanan dan gaya hidup pelbagai yang unik. (Dipetik dan diubah suai daripada “Malaysia Pilihan Pelancong”, www.melancong.com.my) 1 Berdasarkan Bahan 1, apakah ciri geografi Malaysia? Laut China Selatan Kepulauan Borneo Semenanjung Malaysia Berdasarkan Bahan 1, ciri geografi Malaysia ialah terdapat dua bahagian, iaitu dan yang dipisahkan oleh . 2 Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, nyatakan keunikan Malaysia dari segi kepelbagaian kaum. kewujudan makanan dan gaya hidup pelbagai yang unik variasi bangsa yang tinggal dalam suasana harmoni Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, keunikan Malaysia dari segi kepelbagaian kaum ialah , iaitu Melayu, Cina dan India. Selain itu, menggabungkan pelbagai adat dan budaya yang menyumbang kepada . 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 31 4/4/2024 8:52:33 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

32 3 Pada pandangan anda, apakah langkah-langkah menarik minat pelancong ke Malaysia? KBAT Mengaplikasi mempromosikan Malaysia kemudahan kebudayaan dan kesenian Pada pandangan saya, langkah-langkah menarik minat pelancong ke Malaysia ialah pihak kerajaan perlu menambahkan . Selain itu, kerajaan di negara luar. Akhir sekali, masyarakat memelihara . Aktiviti 15 Baca bahan di bawah dengan teliti, kemudian isi tempat kosong dengan jawapan yang sesuai. BAHAN 1 Vandalisme bukanlah perkara baharu bahkan dianggap sebagai gejala yang sukar dibendung. Vandalisme sering dikaitkan dengan remaja kerana golongan ini mudah terpengaruh dengan gejala atau budaya tidak sihat. Berdasarkan kajian, 80 peratus gejala vandalisme dilakukan oleh golongan remaja dalam lingkungan umur 15 hingga 20 tahun dan 70 peratus ke atas terdiri daripada mereka yang berpendidikan rendah atau tercicir dari segi akademik sementara kebanyakan dilakukan secara berkumpulan. (Dipetik dan diubah suai daripada “Vandalisme Bukan Isu Remeh”, www.utusan.com.my) BAHAN 2 Baru-baru ini, kes beberapa orang remaja yang merosakkan harta benda guru ataupun perbuatan vandalisme ke atas barangan sekolah sejurus tamatnya penggal persekolahan semakin mendapat perhatian masyarakat. Perbuatan seperti ini, walaupun seolah-olah kes terpencil sudah pastinya menyebabkan kerugian kepada harta persendirian dan harta awam. Hal ini dikatakan berpunca daripada tekanan emosi bagi individu yang terjejas secara langsung akibat isu sekitarnya. (Dipetik dan diubah suai daripada “Selami Punca Vandalisme Remaja”, www.bharian.com.my) ibu bapa menjadi suri teladan yang baik ibu bapa memantau pergaulan anak-anak beberapa orang remaja yang merosakkan harta benda guru ataupun perbuatan vandalisme ibu bapa memberikan didikan agama remaja yang berpendidikan rendah atau tercicir dari segi akademik 1 Berdasarkan Bahan 2, apakah kes yang semakin mendapat perhatian masyarakat baru-baru ini? Berdasarkan Bahan 2, kes yang semakin mendapat perhatian masyarakat baru-baru ini ialah ke atas barangan sekolah sejurus tamatnya penggal persekolahan. 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 32 4/4/2024 8:52:34 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

33 2 Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, nyatakan faktor-faktor yang menyebabkan remaja terlibat dengan gejala vandalisme. Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, faktor-faktor yang menyebabkan remaja terlibat dengan gejala vandalisme ialah . Selain itu, tekanan emosi bagi individu yang terjejas secara langsung akibat isu sekitarnya. 3 Pada pandangan anda, apakah peranan ibu bapa bagi memastikan remaja tidak terlibat dengan gejala vandalisme? KBAT Menilai Pada pandangan saya, peranan ibu bapa bagi memastikan remaja tidak terlibat dengan gejala vandalisme ialah kepada anak-anak. Selain itu, dengan rakan sebaya. Akhir sekali, kepada anak-anak. Aktiviti 16 Baca bahan di bawah dengan teliti, kemudian isi tempat kosong dengan maklumat-maklumat yang terdapat dalam bahan. BAHAN 1 Kekurangan aktiviti fizikal boleh meningkatkan kemungkinan untuk kematian pada awal usia sebanyak 20 hingga 30 peratus. Sebaliknya, senaman boleh membantu mengekalkan kesihatan dengan mengurangkan risiko penyakit kronik seperti obesiti, diabetes, penyakit jantung, kanser, kemurungan, kebimbangan dan demensia. Senaman juga boleh meningkatkan pemikiran, pembelajaran dan pertimbangan dan membantu individu untuk mendapat tidur yang lebih nyenyak. (Dipetik dan diubah suai daripada “Seberapa Kerap Aktiviti Senaman Dianggap Berkesan?”, Dewan Kosmik, 20 Disember 2023) BAHAN 2 Aktiviti bersukan bukan sahaja percuma dan menyihatkan tetapi memainkan peranan penting mengurangkan tahap stres murid. Apabila murid dapat melakukan aktiviti sukan secara konsisten, memberikan keseronokan maksimum, sekali gus menghilangkan stres dihadapi mereka. Mahasiswa yang gagal untuk mengamalkan aktiviti bersukan selalunya akan mudah hilang fokus dan cepat letih. (Dipetik dan diubah suai daripada “Aktiviti Bersenam Bantu Pelajar Atasi Tekanan”, www.bharian.com.my, 12 Julai 2023) 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 33 4/4/2024 8:52:34 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

34 1 Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, nyatakan kelebihan-kelebihan bersukan. Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, antara ialah seseorang akan dapat mengekalkan kesihatan dengan obesiti, diabetis, penyakit jantung dan demensia. Selain itu, aktiviti bersukan juga dapat memberikan keseronokan maksimum, sekali gus menghilangkan stres yang dihadapi oleh murid. 2 Berdasarkan kedua-dua bahan, nyatakan keburukan-keburukan yang akan dihadapi jika aktiviti sukan tidak diamalkan. Berdasarkan kedua-dua bahan, antara ialah seseorang boleh meningkatkan kemungkinan untuk . Selain itu, mahasiswa yang gagal untuk mengamalkan aktiviti bersukan . 3 Pada pandangan anda, apakah langkah-langkah meningkatkan budaya bersukan dalam kalangan masyarakat? KBAT Mengaplikasi alatan sukan budaya bersukan berasaskan sukan gaya hidup sihat Pada pandangan saya, langkah meningkatkan dalam kalangan masyarakat ialah kerajaan perlu meningkatkan kempen kesedaran tentang . Seterusnya, ibu bapa perlu menyediakan kepada anak-anak untuk mencintai budaya bersukan. Bahkan, sekolah juga perlu menubuhkan kelab-kelab . 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 34 4/4/2024 8:52:34 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

35 Ujian Pengukuhan Bahagian A Baca bahan di bawah dengan teliti dan jawab soalan-soalan yang berikutnya. Maka apabila sampailah dekat kepada kampung orang, apabila orang yang empunya kampung itu melihat akan dia maka diusirnyalah dengan kayu. Maka Si Miskin itu pun larilah ia ke pasar. Maka dilihat oleh orang pasar akan Si Miskin itu datang, maka masing-masing melempari dengan batu, dan kayu dibuatnya pelontar. Maka ia pun larilah dan tubuhnya pun habislah bengkak-bengkak berlumuran darah. Ia pun menangis berseru-seru sepanjang jalan dengan sangat laparnya dan dahaga seperti akan matilah rasanya. Maka ia pun bertemu dengan tempat orang membuang sampah di tengah jalan raya itu. Maka ia pun berhentilah ia di situ. Maka dicarinyalah di dalam sampah yang bertimbun-timbun itu barang yang dapat dimakan. Maka dengan takdir Allah Taala maka bertemulah ketupat sebiji basi dengan buku tebu. Maka dimakannya ketupat itu laki bini. Setelah sudah dimakannya ketupat itu maka barulah dimakannya buku tebu itu. Maka adalah segar sedikit rasa tubuhnya kerana beberapa hari lamanya tiada merasai nasi. Hendak meminta ke rumah orang tidak berani. Usahkan diberi orang hampir pun tiada boleh. Demikian halnya Si Miskin itu. Maka hari pun petanglah. Maka Si Miskin itu tiada undur dari situ lagi. Di sanalah ia tidur. Maka hari pun sianglah. Maka pagi-pagi hari maka Si Miskin pun pergi berjalan dua laki isteri maka bertemulah dengan orang. Maka dilihatnya Si Miskin itu segera mereka mengambil kayu. Maka dilontarnya dan dipalunya Si Miskin dua laki isteri itu. Maka ia pun larilah membawa dirinya dengan berlumuran darah. Maka kata isterinya, “Wahai kakanda, sangatlah rasa tubuhku tiada berdaya lagi, hancurlah segala anggotaku.” Maka terlalu belas rasanya hati suaminya melihat laku isterinya maka ia pun turut menangis seraya mengambil daun kayu, dimandikannya maka disapunya seluruh tubuh isterinya sambil berkata, “Diamlah tuan, jangan menangis. Sudahlah untung kita ini rupanya.” Maka isterinya pun diamlah. (Dipetik daripada prosa tradisional “Bahagia Sesudah Derita” antologi Bintang Hati, Tingkatan 3, Kementerian Pendidikan Malaysia) 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 35 4/4/2024 8:52:34 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

36 1 Berdasarkan petikan, rangkai kata menangis berseru-seru membawa maksud A menangis seakan-akan meracau. B menangis teresak-esak tanpa henti. C menangis dengan nada yang perlahan. D menangis tanpa mengeluarkan air mata. 2 Berdasarkan petikan di atas, mengapakah Si Miskin merasakan bahawa mereka akan mati? A Si Miskin berasa terlalu lapar dan dahaga B Si Miskin mengenangkan nasib mereka yang malang C Si Miskin sangat terasa hati dengan sikap orang kampung D Si Miskin menyesal atas kesilapan yang dilakukan oleh mereka 3 Apakah latar tempat yang ditunjukkan dalam perenggan kedua petikan di atas? A Kawasan bandar B Kawasan kampung C Kawasan pertanian D Kawasan pembuangan sampah 4 Apakah nasihat yang disampaikan oleh Si Miskin untuk mengurangkan kesedihan isterinya? A Berjanji akan membalas dendam kepada orang kampung B Memberikan makanan yang sedap dan mewah kepada isterinya C Meminta isterinya bersabar dan bersyukur kerana mereka masih hidup D Berjanji akan membuat laporan kepada pihak berkuasa tentang sikap orang kampung 5 Apakah latar masyarakat yang tidak terdapat dalam petikan? A Masyarakat yang mementingkan diri B Masyarakat yang reda akan ujian Tuhan C Masyarakat yang berusaha untuk meneruskan kehidupan D Masyarakat yang sanggup mengambil risiko dalam hidup Bahagian B Baca bahan di bawah dengan teliti, kemudian jawab soalan-soalan yang berikutnya dengan menggunakan ayat anda sendiri. BAHAN 1 Itu sahaja yang aku tahu. Akan tetapi kini aku semakin jemu dengan tapai ubi. Lebih-lebih lagi sejak aku memasuki sekolah menengah. Apatah lagi apabila setiap hari aku terpaksa menjinjit karung tapai ke kantin sekolah. Parjo Tapai! Itulah gelaran yang diberikan oleh kawan-kawanku yang sama-sama menumpangi bas sekolah. Aku malu dan marah juga pada mulanya. Namun alah bisa tegal biasa. Aku hanya membantu emak dan bapa mencari rezeki. (Dipetik daripada cerpen “Legasi Tapai Ubi”, antologi Bintang Hati, Tingkatan 3, Kementerian Pendidikan Malaysia) BAHAN 2 Mempunyai impian untuk membahagiakan ibu bapa Mendahulukan keluarga berbanding dengan orang lain 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 36 4/4/2024 8:52:34 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

37 (a) Berdasarkan Bahan 1 dan Bahan 2, nyatakan langkah-langkah untuk menjadi seorang anak yang baik kepada ibu bapa. (b) Berikan dua nilai yang terdapat di dalam Bahan 1. (c) Keluarga yang harmoni akan menjamin pembentukan nilai-nilai murni dalam diri anak-anak. Apakah langkah-langkah yang wajar dilakukan oleh ibu bapa untuk membentuk keluarga bahagia? KBAT Mengaplikasi 2-Mulus BM Tg3-Pemahaman Ptk 4th.indd 37 4/4/2024 8:52:34 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

38 Novel Praktis MuLus Aktiviti 1 Jawapan anda hendaklah berdasarkan satu daripada novel yang telah anda kaji di Tingkatan 3. (i) Justeru Impian di Jaring, karya Zaid Akhtar (ii) Hempasan Ombak, karya Zailiani Taslim (iii) Tawanan Komander Caucasus, karya Ruzaini Yahya (iv) Chot, karya Azizi Haji Abdullah Sesebuah novel yang dihasilkan dilengkapi dengan persoalan-persoalan yang perlu diberikan perhatian oleh pembaca. Berdasarkan sebuah daripada novel yang anda pelajari, nyatakan contoh peristiwa yang bertepatan dengan persoalan yang ditetapkan. Novel Persoalan Justeru Impian di Jaring Persoalan kasih sayang terhadap insan lain Hempasan Ombak Persoalan kearifan seseorang dalam sesuatu bidang Tawanan Komander Caucasus Persoalan kebijaksanaan dalam menyelesaikan masalah Chot Persoalan ketaatan seorang insan menurut perintah agama Justeru Impian di Jaring Novel Penulis Persoalan Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 38 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

39 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Persoalan yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan persoalan ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . Hempasan Ombak Novel Penulis Persoalan Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Persoalan yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan persoalan ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 39 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

40 Tawanan Komander Caucasus Novel Penulis Persoalan Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Persoalan yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan persoalan ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . Chot Novel Penulis Persoalan Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 40 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

41 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Persoalan yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan persoalan ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . Aktiviti 2 Jawapan anda hendaklah berdasarkan satu daripada novel yang telah anda kaji di Tingkatan 3. (i) Justeru Impian di Jaring, karya Zaid Akhtar (ii) Hempasan Ombak, karya Zailiani Taslim (iii) Tawanan Komander Caucasus, karya Ruzaini Yahya (iv) Chot, karya Azizi Haji Abdullah Sesebuah novel yang dihasilkan pasti dilengkapi dengan nilai-nilai yang wajar dicontohi oleh pembaca. Berdasarkan sebuah daripada novel yang anda pelajari, nyatakan contoh peristiwa yang sesuai dengan nilai yang diberikan. Novel Nilai Justeru Impian di Jaring Ketabahan Hempasan Ombak Keberanian Tawanan Komander Caucasus Keprihatinan Chot Bertanggungjawab Justeru Impian di Jaring Novel Penulis Nilai Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 41 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

42 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Nilai yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan nilai ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . Hempasan Ombak Novel Penulis Nilai Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Nilai yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan nilai ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 42 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

43 Tawanan Komander Caucasus Novel Penulis Nilai Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Nilai yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan nilai ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . Chot Novel Penulis Nilai Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 43 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

44 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Nilai yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan nilai ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . Aktiviti 3 Jawapan anda hendaklah berdasarkan satu daripada novel yang telah anda kaji di Tingkatan 3. (i) Justeru Impian di Jaring, karya Zaid Akhtar (ii) Hempasan Ombak, karya Zailiani Taslim (iii) Tawanan Komander Caucasus, karya Ruzaini Yahya (iv) Chot, karya Azizi Haji Abdullah Sesebuah novel yang dihasilkan mempunyai pengajaran-pengajaran yang wajar dihayati oleh pembaca. Berdasarkan sebuah daripada novel yang anda pelajari, nyatakan contoh peristiwa yang sesuai dengan pengajaran yang diberikan. Novel Pengajaran Justeru Impian di Jaring Kita haruslah rasional apabila berdepan dugaan. Hempasan Ombak Kita haruslah sentiasa berfikiran positif. Tawanan Komander Caucasus Kita haruslah berani dalam hidup. Chot Kita haruslah bersungguh-sungguh ketika melakukan sesuatu perkara. Justeru Impian di Jaring Novel Penulis Pengajaran Contoh Peristiwa 1 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 44 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

45 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Pengajaran yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan pengajaran ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . Hempasan Ombak Novel Penulis Pengajaran Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Pengajaran yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan pengajaran ini ialah . Selain itu, . 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 45 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

46 Akhir sekali, . Tawanan Komander Caucasus Novel Penulis Pengajaran Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Pengajaran yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan pengajaran ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . Chot Novel Penulis Pengajaran Contoh Peristiwa 1 Contoh Peristiwa 2 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 46 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

47 Contoh Peristiwa 3 Novel yang saya pelajari ialah , karya . Pengajaran yang ditetapkan dalam novel ini ialah . Contoh peristiwa yang menunjukkan pengajaran ini ialah . Selain itu, . Akhir sekali, . 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 47 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

48 Bahagian B Ujian Pengukuhan Jawapan anda hendaklah berdasarkan satu daripada novel yang telah anda kaji di Tingkatan 3. (i) Justeru Impian di Jaring, karya Zaid Akhtar (ii) Hempasan Ombak, karya Zailiani Taslim (iii) Tawanan Komander Caucasus, karya Ruzaini Yahya (iv) Chot, karya Azizi Haji Abdullah Sesebuah novel semestinya menekankan beberapa latar masyarakat untuk mendukung jalan cerita agar lebih menarik. Berdasarkan sebuah daripada novel yang anda pelajari, nyatakan satu contoh peristiwa yang sesuai bagi ketiga-tiga latar masyarakat yang telah ditetapkan. Novel Latar Masyarakat Justeru Impian di Jaring • Masyarakat yang berfikiran positif • Masyarakat yang berpegang pada prinsip • Masyarakat yang menyahut cabaran Hempasan Ombak • Masyarakat yang bijak mengatur strategi • Masyarakat yang menjaga perasaan orang lain • Masyarakat yang mementingkan pelajaran Tawanan Komander Caucasus • Masyarakat yang menyayangi ahli keluarga • Masyarakat yang bersunguh-sungguh dalam hidup • Masyarakat yang memaafkan orang lain Chot • Masyarakat yang reda atas ujian Allah • Masyarakat yang prihatin terhadap orang lain • Masyarakat yang saling membantu 3-Mulus BM Tg3-Novel 3rd.indd 48 4/4/2024 8:52:51 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

49 Pemindahan Maklumat Praktis MuLus Ringkasan Aktiviti 1 Baca petikan di bawah dengan teliti. Berdasarkan petikan tersebut, garis maklumat tentang punca-punca pencemaran alam sekitar. Pencemaran terjadi tanpa disedari oleh masyarakat. Hal ini demikian kerana pencemaran kadangkala berpunca daripada kejadian semula jadi seperti gunung berapi, ribut taufan dan gempa bumi. Pencemaran ini boleh mendatangkan kesan yang negatif terhadap masyarakat setempat. Contohnya, semasa berlakunya letusan gunung berapi, secara tidak sengaja iklim cuaca juga akan turut berubah menjadi jerebu seterusnya akan menyebabkan penduduk setempat mudah terkena penyakit seperti asma, batuk, paru-paru, pelihatan yang tidak jelas dan sebagainya. Selain faktor semula jadi, sikap manusia yang sering memusnahkan alam sekitar juga telah menjadi punca pencemaran alam sekitar. Pembakaran terbuka yang dilakukan secara berlebihan juga turut membawa kesan yang sama. Aktiviti 2 Baca petikan di bawah dengan teliti. Berdasarkan petikan tersebut, garis maklumat tentang kesan-kesan pencemaran alam sekitar. Sungai yang tercemar boleh membawa pelbagai kesan kepada penduduk di sekitarnya. Pelepasan bahan toksik ke dalam sungai oleh kilang-kilang yang tidak bertanggungjawab telah menyebabkan masalah kulit dan kerencatan pertumbuhan kanak-kanak di sesuatu kawasan. Negara India pernah mencatatkan kes kematian yang tinggi akibat pencemaran air. Pencemaran air juga boleh menyebabkan sumber air bersih negara akan berkurang dan menyebabkan catuan air akan berlaku. Walaupun negara kita belum sampai ke tahap itu, namun kemungkinan berlaku tetap ada jika masalah pencemaran sungai ini tidak dibendung. Jadi, sejauh manakah anda memainkan peranan bagi menghentikan isu pencemaran air ini? 4-Mulus BM Tg3-Pemindahan 4th.indd 49 4/4/2024 8:53:08 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.