Bab 6 Elektrokimia 43 – 48 Electrochemistry Bab 7 Cahaya dan Optik 49 – 54 Light and Optics Bab 8 Daya dan Tekanan 55 – 60 Force and Pressure Bab 9 Teknologi Angkasa Lepas 61 – 64 Space Technology Kertas Model SPM 65 – 84 Jawapan J1 – J12 Bab 1 Mikroorganisma 1 – 9 Microorganisms Bab 2 Nutrisi dan Teknologi Makanan 10 – 17 Nutrition and Food Technology Bab 3 Kelestarian Alam Sekitar 18 – 25 Sustainability of the Environment Bab 4 Kadar Tindak Balas 26 – 32 Rate of Reaction Bab 5 Sebatian Karbon 33 – 42 Carbon Compounds Kandungan Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) No. 18, Jalan PJS 5/26, Taman Desaria, 46150 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan. Tel: 03-7783 3233, 7783 5233 Faks: 03-7783 7233 E-mel: [email protected] Laman web: www.penerbitilmubakti.com © Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2024 Pertama kali diterbitkan 2024 ISBN 978-967-xxxxxxxxxxx Cetakan: 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Semua hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh digunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman dan sebagainya, tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M). Penyunting: Norfaizah Mohd Ali Pereka kulit buku: Sarifuddin Yusof Pereka letak: Sandy Lee Teks diset dalam Utopia Std 10/12 poin Dicetak di Malaysia oleh xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx 00 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Kandungan_2PP.indd 1 1/22/24 10:18 AM Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) No. 18, Jalan PJS 5/26, Taman Desaria, 46150 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan. Tel: 03-7783 3233, 7783 5233 Faks: 03-7783 7233 Emel: [email protected] Laman web: www.penerbitilmubakti.com © Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2024 Pertama kali diterbitkan 2024 ISBN 978-629-473-335-0 Cetakan: 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Semua hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh digunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman dan sebagainya, tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M). Penyunting: Norfaizah Mohd Ali Pereka kulit buku: Sarifuddin Yusof Pereka letak: Sandy Lee Teks diset dalam Utopia Std 10/12 poin Dicetak di Malaysia oleh Commercial Book Binders Sdn. Bhd.
1 Dunia Mikroorganisma World of Microorganisms 1.1 1 Rajah 1 menunjukkan pengelasan mikroorganisma. Diagram 1 shows the classification of microorganisms. Mikroorganisma/ Microorganisms P Alga/ Algae Q Bakteria/ Bacteria Virus/ Virus Antara mikroorganisma berikut, yang manakah diletakkan di bawah kumpulan P dan Q dengan betul? Which of the following microorganisms are correctly placed under groups P and Q? P Q A Yis/ Yeast Amoeba sp. B Paramecium sp. Streptococcus sp. C Bacillus sp. Mukor/ Mucor D Bakteriofaj/ Bacteriophage Euglena sp. TP 1 BT ms.5 2 Antara yang berikut, yang manakah cara pembiakan fungi multisel yang betul? Which of the following are the correct methods of reproduction of multicellular fungi? A Pertunasan dan spora/ Budding and spores B Spora dan konjugasi/ Spores and conjugation C Dengan menjangkiti hos/ By infecting the hosts D Belahan dedua dan konjugasi/ Binary fission and conjugation TP 2 BT ms.6–7 3 Kaji maklumat berikut. Study the following information. • Hanya membiak di dalam sel hos Only reproduces in the host cell • Terbina daripada bebenang asid nukleik DNA dan RNA Made up of nucleic acid threads, DNA and RNA Apakah mikroorganisma yang dihuraikan di atas? What is the microorganism described above? A Alga/ Algae C Bakteria/ Bacteria B Virus/ Virus D Protozoa/ Protozoa TP 2 BT ms.8–7 4 Antara flora normal berikut, yang manakah dipadankan dengan betul dengan habitatnya dalam badan manusia? Which of the following normal flora is correctly matched to its habitat in the human body? Flora normal Normal flora Bahagian tubuh manusia Human body part A Lactobacillus sp. Usus kecil Small intestine B Staphylococcus sp. Uretra Urethra C Corynebacterium sp. Salur pernafasan Respiratory tract D Escherichia coli Kulit Skin TP 2 BT ms.4–5 5 Antara mikroorganisma berikut, yang manakah mempunyai klorofil? Which of the following microorganisms has chlorophyll? A Bacillus sp. C Paramecium sp. B Amoeba sp. D Chlamydomonas sp. TP 2 BT ms.8–10 6 Rajah 1 menunjukkan satu contoh mikroorganisma. Diagram 1 shows an example of a microorganism. Rajah 1 / Diagram 1 Antara yang berikut, yang manakah pengelasan yang betul bagi mikroorganisma ini? Which of the following is the correct classification for this microorganism? Bab 1 Mikroorganisma Microorganisms Tema 1: Penyenggaraan dan Kesinambungan Hidup Kertas 1 / Paper 1 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 1 1/20/24 11:45 PM
2 A Alga / Algae C Protozoa / Protozoa B Virus / Virus D Bakteria / Bacteria TP 2 BT ms.12–10 7 Mengapakah kebanyakan mikroorganisma tumbuh dan membiak dengan cepat di dalam tubuh badan kita? Why do most microorganisms grow and reproduce rapidly inside our body? A Keamatan cahaya yang tinggi High intensity of light B Kelembapan yang rendah Low humidity C Suhu yang optimum Optimum temperature D Medium berasid Acidic medium TP 3 BT ms.19 8 Antara yang berikut, yang manakah tergolong dalam kumpulan yang sama? Which of the following are grouped in the same group? P Q R S A Q dan R / Q and R C P dan R / P and R B Q dan S / Q and S D P dan S / P and S TP 3 BT ms.6–15 9 Rajah 2 menunjukkan koronavirus yang menyebabkan penyakit COVID-19. Diagram 2 shows a coronavirus that causes COVID-19. Rajah 2 / Diagram 2 Apakah bentuk virus ini? What is the shape of the virus? A Heliks/ Helix B Sfera/ Sphere C Kompleks/ Complex D Polihedral/ Polyhedral TP 2 BT ms.14 10 Jadual di bawah menunjukkan campuran bakteria dan bubur nutrien di dalam tabung uji P, Q, R dan S. The table below shows the mixture of bacteria and nutrient broth in test tubes P, Q, R and S. Tabung uji Test tube Suhu (°C) Temperature (°C) Nilai pH pH value P 27 7 Q 27 2 R 37 7 S 37 2 Campuran dalam tabung uji manakah yang paling keruh? The mixture in which test tube is the cloudiest? A P C R B Q D S TP 3 BT ms.26–27 11 Rajah 3 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji satu faktor yang mempengaruhi pertumbuhan bakteria. Diagram 3 shows an experiment to investigate a factor that influences the growth of bacteria. Penutup Cover Agar nutrien + larutan kultur bakteria Nutrient agar + bacterial culture solution Agar nutrien + bakteria Nutrient agar + bacteria Penutup Cover Disimpan dalam peti sejuk Kept in refrigerator Penutup Cover Agar nutrien + larutan kultur bakteria Nutrient agar + bacterial culture solution Agar nutrien + bakteria Nutrient agar + bacteria Penutup Cover Disimpan pada suhu bilik Kept in room temperature Rajah 3 / Diagram 3 Apakah faktor yang dikaji? What is the factor investigated? A Cahaya / Light B Nutrien / Nutrient C Nilai pH / pH value D Suhu / Temperature TP 3 BT ms.17–18 Mikroorganisma Berfaedah Useful Microorganisms 1.2 12 Rajah 4 menunjukkan sejenis mikroorganisma yang digunakan dalam industri pemprosesan makanan. Diagram 4 shows a type of microorganism used in food processing industries. 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 2 1/20/24 11:45 PM
3 Rajah 4 / Diagram 4 Antara industri berikut, yang manakah menggunakan mikroorganisma ini? Which of the following industries uses this microorganism? A Pembuatan roti / Bread making B Pembuatan keju / Cheese making C Pembuatan tempe / Tempeh making D Pembuatan dadih / Yoghurt making TP 2 BT ms.28 13 Rajah 5 menunjukkan akar suatu tumbuhan kekacang. Diagram 5 shows the roots of leguminous plant. R Rajah 5 / Diagram 5 Apakah fungsi bakteria yang tinggal di dalam struktur R? What is the function of the bacteria that live in structure R? A Mensintesis protein daripada nitrat To synthesise protein from nitrate B Meningkatkan kandungan nitrat dalam tanah To increase the nitrate content in the soil C Meningkatkan sebatian ammonia dalam tanah To increase ammonium compound in the soil D Meningkatkan kandungan nitrogen dalam atmosfera To increase the nitrogen content in the atmosphere TP 3 BT ms.28 14 Antara mikroorganisma berikut, yang manakah digunakan untuk membuat serum bakteria bagi merawat air sisa dan enap cemar dalam sistem saliran? Which of the following microorganisms is used to make bacterial serum to treat waste water and sludge in drainage system? A Bifidobacteria sp. B Nitrosomonas sp. C Lactobacillus sp. D Nitrobacter sp. TP 3 BT ms.31 Pencegahan dan Rawatan Penyakit Disebabkan Mikroorganisma Prevention and Treatment of Diseases Caused by Microorganisms 1.3 15 Berikut ialah senarai bahan yang digunakan dalam rawatan penyakit yang disebabkan oleh patogen. Below is the list of substances used in the treatment of diseases caused by pathogens. • Penisilin / Penicillin • Tetrasiklin / Tetracycline • Streptomisin / Streptomycin Bahan-bahan tersenarai di atas merupakan contoh... The substances listed above are examples of... A antiserum / antiserum B antiseptic / antiseptik C antibiotik / antibiotic D vaksin / vaccine TP 3 BT ms.33 16 Rajah 6 menunjukkan tindakan penisilin ke atas koloni bakteria. Diagram 6 shows the action of penicillin on a colony of bacteria. Koloni bakteria Bacterial colony Kawasan jernih Clear area Cakera penisilin Penicillin disc Koloni bakteria Bacterial colony Cakera penisilin Penicilin disc Kawasan jernih Clear area Rajah 6 / Diagram 6 Apakah yang ditunjukkan oleh kawasan jernih di atas? What is shown by the clear area above? A Bakteria menjadi aktif Bacteria become active B Bakteria menghasilkan toksin Bacteria produce toxins C Pertumbuhan bakteria pesat Rapid bacterial growth D Pertumbuhan bakteria terencat Bacterial growth is inhibited TP 3 BT ms.37–39 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 3 1/20/24 11:45 PM
4 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 1.1 Dunia Mikroorganisma / World of Microorganisms 1 Rajah 1 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kesan cahaya ke atas pertumbuhan fungi. Diagram 1 shows an experiment to study the effect of light on the growth of fungi. BT ms.37–39 Roti lembap Moist bread Disimpan di bawah cahaya terang Kept under bright light Disimpan di bawah cahaya malap Kept under dim light Disimpan dalam gelap Kept in the dark A Disimpan di bawah cahaya terang Kept under bright light Disimpan di bawah cahaya malap Kept under dim light Roti lembap Moist bread B Disimpan dalam gelap Kept in the dark C Rajah 1 / Diagram 1 Selepas tiga hari, permukaan setiap keping roti diperhatikan. Jadual 1 menunjukkan keputusan eksperimen. After three days, the surface of each piece of bread is observed. Table 1 shows the result of the experiment. Roti Bread Keamatan cahaya Light intensity Bilangan tompok hitam Number of black spots A Cahaya terang / Bright light 0 B Cahaya malap / Dim light 3 C Gelap / Dark 10 Jadual 1 / Table 1 (a) Nyatakan pemboleh ubah dimalarkan dalam eksperimen ini. TP 2 State the constant variable in this experiment. [1 markah/mark] (b) Berdasarkan Jadual 1, nyatakan satu inferens yang dapat anda buat untuk roti A. KBAT Menganalisis Based on Table 1, state one inference that you can make on bread A. TP 4 [1 markah/mark] (c) Ramalkan bilangan tompok hitam pada roti A selepas lima hari. KBAT Menganalisis TP 4 Predict the number of black spots on bread A after five days. [1 markah/mark] 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 4 1/20/24 11:45 PM
5 (d) Nyatakan hipotesis untuk eksperimen ini. KBAT Menilai TP 5 State the hypothesis for this experiment. [1 markah/mark] (e) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi pertumbuhan fungi. TP 3 Based on this experiment, state the operational definition for the growth of fungi. [1 markah/mark] Pencegahan dan Rawatan Penyakit Disebabkan Mikroorganisma Prevention and Treatment of Diseases Caused by Microorganisms 1.3 2 Rajah 2 menunjukkan keputusan bagi satu eksperimen untuk mengkaji kesan antibiotik yang berkepekatan berbeza ke atas pertumbuhan bakteria. BT ms.37–39 Diagram 2 shows the result of an experiment to study the effect of different concentrations of antibiotic on the growth of bacteria. Kawasan jernih Clear area Cakera antibiotik berkepekatan rendah Antibiotic disc of low concentration Cakera antibiotik berkepekatan tinggi Antibiotic disc of high concentration Kawasan jernih Clear area Bakteria / Bacteria Rajah 2 / Diagram 2 (a) Tulis satu pemerhatian bagi eksperimen di atas. TP 2 Write down one observation for the above experiment. [1 markah/mark] (b) Tulis satu inferens bagi eksperimen di atas. KBAT Menganalisis TP 4 Write one inference for the above experiment. [1 markah/mark] (c) Apakah pemboleh ubah bergerak balas dalam eksperimen ini? TP 3 What is the responding variable in this experiment? [1 markah/mark] 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 5 1/20/24 11:45 PM
6 (d) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi antibiotik. TP 3 Based on this experiment, state the operational definition for antibiotic. [1 markah/mark] (e) Tandakan ( ✓ ) pada mikroorganisma yang boleh dimusnahkan oleh antibiotik. TP 2 Mark ( ✓ ) on the microorganism that can be destroyed by antibiotics. [1 markah/mark] Bahagian B / Section B 1.1 Dunia Mikroorganisma / World of Microorganisms 3 Rajah 3.1 menunjukkan beberapa jenis mikroorganisma. BT ms.5–15 Diagram 3.1 shows a few types of microorganisms. P Q R S Rajah 3.1 / Diagram 3.1 (a) (i) Kelaskan mikroorganisma P, Q, R dan S. TP 2 Classify microorganisms P, Q, R and S. Fungi / Fungi Protozoa / Protozoa [2 markah/marks] (ii) Nyatakan mikroorganisma yang digunakan dalam pembuatan roti. TP 3 State the microorganism used in bread making. [1 markah/mark] 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 6 1/20/24 11:45 PM
7 (b) Rajah 3.2 menunjukkan sejenis mikroorganisma yang hidup dalam persekitaran akuatik yang terang. Diagram 3.2 shows a type of microorganism that lives in a bright aquatic environment. Rajah 3.2 / Diagram 3.2 (i) Apakah pengelasan bagi mikroorganisma ini? TP 2 What is the classification for this microorganism? [1 markah/mark] (ii) Apakah cara nutrisi mikroorganisma tersebut? Terangkan. TP 3 What is the method of nutrition of this microorganism? Explain. [2 markah/marks] 1.2 Mikroorganisma Berfaedah / Useful Microorganisms 4 Rajah 4.1 menujukkan peranan mikroorganisma berfaedah dalam kehidupan. BT ms.28–31 Diagram 4.1 shows the role of useful microorganisms in life. INSULIN P Q R Hidupan simbiosis dalam nodul akar tumbuhan kekacang. Symbionts in the root nodules of leguminous plants. Membantu pencernaan makanan dalam herbivor. Aid in the digestion of food in herbivores. Digunakan dalam penghasilan insulin. Used in the making of insulin. Rajah 4.1 / Diagram 4.1 (a) (i) Namakan bakteria yang terlibat dalam P. TP 2 Name the bacteria that involved in P. [1 markah/mark] 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 7 1/20/24 11:45 PM
8 (ii) Nyatakan fungsi bakteria ini dalam bidang pertanian. TP 3 State the function of this bacteria in agricultural field. [1 markah/mark] (b) Namakan kelas mikroorganisma yang terlibat dalam R. TP 2 Name the class of microorganisms that involved in R. [1 markah/mark] (c) Bagaimanakah mikroorganisma membantu pencernaan makanan di Q? TP 3 How does microorganism help the digestion of food in Q? [1 markah/mark] (d) Rajah 4.2 menunjukkan sejenis mikroorganisma yang digunakan dalam industri pemprosesan makanan. Diagram 4.2 shows a type of microorganism used in the food processing industry. Rajah 4.2 / Diagram 4.2 (i) Namakan proses yang menggunakan mikroorganisma ini. TP 2 Name the process that uses this microorganism. [1 markah/mark] (ii) Nyatakan gas yang terbebas semasa proses yang dinamakan di 4(d)(i). TP 3 State the gas released during the process named in 4(d)(i). [1 markah/mark] 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 8 1/20/24 11:45 PM
9 Bahagian C / Section C 1.1 Dunia Mikroorganisma / World of Microorganisms 5 Kaji situasi berikut: BT ms.20–27 Study the following situations: Nabila mengalami batuk yang berpanjangan hampir dua minggu. Walaupun dia telah makan ubat batuk yang dibeli di farmasi, tetapi batuknya masih tidak berkurangan. Akhirnya, dia berjumpa doktor dan doktor telah memberikan preskripsi antibiotik untuk merawat jangkitan bakteria yang menyebabkan batuk tersebut. Selepas mengambil antibiotik, batuknya sembuh. Nabila had a cough that lasted almost two weeks. Although she has taken cough medicine bought at the pharmacy, her cough is still not improving. Finally, she saw a doctor and the doctor gave her a prescription of antibiotics to treat the bacterial infection that caused the cough. After taking the antibiotics, her cough cured. Berdasarkan pernyataan di atas, rancang satu eksperimen dalam makmal untuk mengkaji kesan antibiotik ke atas pertumbuhan bakteria. Perancangan anda haruslah mengandungi aspek-aspek berikut. Based on the statement above, design an experiment in the laboratory to study the effect of antibiotic on bacterial growth. Your planning should include the following aspects. (a) Pernyataan masalah/ Problem statement TP 2 [1 markah/ mark] (b) Hipotesis/ Hypothesis KBAT Menilai TP 5 [1 markah/ mark] (c) (i) Faktor yang perlu diubah/ Factor that needs to be changed TP 3 [1 markah/ mark] (ii) Faktor yang perlu dikawal/ Factor that needs to be controlled [1 markah/ mark] (d) Lakaran susunan radas yang betul TP 3 [3 markah/ marks] Sketching of the labelled apparatus arrangement (e) Jangkaan pemerhatian/ Expected observation TP 3 [1 markah/ mark] (f) Dua langkah berjaga-jaga/ Two precautionary steps TP 3 [2 markah/ marks] Pencegahan dan Rawatan Penyakit Disebabkan Mikroorganisma Prevention and Treatment of Diseases Caused by Microorganisms 1.3 6 (a) (i) Apakah yang dimaksudkan dengan teknik aseptik? TP 2 BT ms.33 What is meant by aseptic technique? [2 markah/marks] (ii) Nyatakan teknik-teknik aseptik yang digunakan dalam pencegahan dan rawatan penyakit disebabkan mikroorganisma. TP 3 BT ms.33 State the aseptic techniques used in the prevention and treatment of diseases caused by microorganisms. [2 markah/marks] (b) Semasa pandemik COVID-19, semua orang digalakkan mengamalkan penjagaan kebersihan setiap masa. Antara langkah yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan ialah kerap mencuci tangan dengan sabun dan menggunakan pensanitasi tangan untuk membunuh mikroorganisma. During the COVID-19 pandemic, everyone is encouraged to practice hygiene at all times. Among the measures recommended by the Ministry of Health is to regularly wash hands with soap and use hand sanitiser to kill microorganisms. Kaedah mana yang lebih sesuai dan berkesan digunakan, sabun atau pensanitasi tangan? Wajarkan. Which method is more appropriate and effective to use, soap or hand sanitiser? Justify. KBAT Menilai TP 5 BT ms.33–36 [4 markah/marks] (c) Huraikan kelebihan kaedah pensterilan menggunakan autoklaf berbanding dengan kaedah pendidihan untuk membunuh mikroorganisma. KBAT Menganalisis TP 4 BT ms.33–36 Describe the advantages of the autoclave sterilisation method compared to the boiling method to kill microorganisms. [4 markah/marks] 01 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 1_1-9_Final.indd 9 1/20/24 11:45 PM
10 Gizi Seimbang dan Nilai Kalori Balanced Diet and Calorific Value 2.1 1 Antara masalah kesihatan yang berikut, yang manakah disebabkan malnutrisi? Which of the following health problems is related to malnutrition? A Riket/ Rickets B Kayap/ Shingles C Influenza/ Influenza D Pneumonia/ Pneumonia TP 2 BT ms.48 2 Jadual 1 menunjukkan nilai kalori bagi tiga jenis makanan. Table 1 shows the calorific value of three types of food. Makanan Food Nilai kalori/ kJ g–1 Calorific value/ kJ g–1 Nasi / Rice 15.04 Ayam / Chicken 8.27 Kubis / Cabbage 0.34 Jadual 1 / Table 1 Ali mengambil makan tengah hari yang terdiri daripada 20 g nasi, 5 g ayam dan 50 g kubis. Hitung jumlah kalori yang diambilnya. Ali takes lunch which consists of 20 g of rice, 5 g of chicken and 50 g of cabbage. Calculate the total calorific value taken by Ali. A 23.65 kJ B 320.60 kJ C 359.15 kJ D 450.42 kJ TP 3 BT ms.50 3 Kekurangan kelas makanan yang manakah menyebabkan penyakit kwasyiorkor? Deficiency of which class of food causes kwashiorkor? A Lemak Fat B Vitamin Vitamin C Protein Protein D Karbohidrat Carbohidrat TP 2 BT ms.50 Keperluan Nutrien oleh Tumbuhan Nutrient Requirements in Plants 2.2 4 Rajah 1 menunjukkan eksperimen untuk mengkaji nutrien yang diperlukan bagi pertumbuhan anak benih. Diagram 1 shows an experiment to study the nutrients required for the growth of seedling. Cahaya Light Ke pam udara To air pump Tabung didih Boiling tube Larutan kultur Knop Knop’s culture solution Anak benih Seedling Kapas Cotton wool Cahaya Light Ke pam udara To air pump Tabung didih Boiling tube Larutan kultur Knop Knop's culture solution Kapas Cotton wool Anak benih Seedling Rajah 1 / Diagram 1 Mengapakah larutan kultur perlu diudarakan setiap hari? Why does culture solution need to be aerated daily? A Untuk menghalang pertumbuhan alga To prevent the growth of algae B Untuk merencat pertumbuhan akar To inhibit the growth of roots C Untuk membekalkan oksigen kepada akar To supply oxygen to the roots D Untuk menggalakkan anak benih melakukan fotosintesis To promote the seedling to carry out photosynthesis TP 3 BT ms.60 5 Rajah 2 menunjukkan daun suatu tumbuhan. Diagram 2 shows the leaf of a plant. Rajah 2 / Diagram 2 Bab 2 Nutrisi dan Teknologi Makanan Nutrition and Food Technology Tema 1: Penyenggaraan dan Kesinambungan Hidup Kertas 1 / Paper 1 02 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 2_10-17_Final.indd 10 1/20/24 11:48 PM
11 Tisu mati terdapat di sekeliling daun tersebut. Daun itu juga mempunyai tompok-tompok coklat. Antara nutrien berikut, yang manakah kurang untuk pertumbuhan pokok tersebut? Dead tissues are found around the edges of the leaf. The leaf also has brown spots. Which of the following nutrients is lacking for the growth of the plant? A Kalium Potassium B Nitrogen Nitrogen C Fosforus Phosphorus D Magnesium Magnesium TP 3 BT ms.59 Kitar Nitrogen Nitrogen Cycle 2.3 6 Rajah 3 menunjukkan sebahagian daripada kitar nitrogen. Diagram 3 shows part of nitrogen cycle. Nitrogen di udara Nitrogen in the air Nitrat di dalam tanah Nitrate in the soil Tumbuhan kekacang Leguminous plants Q P Rajah 3 / Diagram 3 Apakah proses P dan Q? What are processes P and Q? P Q A Penguraian Decomposition Penitritan Nitrification B Penitritan Nitrification Penguraian Decomposition C Pendenitritan Denitrification Pengikatan nitrogen Nitrogen fixation D Penyerapan Absorption Pendenitritan Denitrification TP 3 BT ms.62 7 Antara yang berikut, yang manakah proses penambahan ion nitrat ke dalam tanah? Which of the following is a process that adds nitrate ions to the soil? A Pendenitritan Denitrification B Larut resap nitrat Nitrate leaching C Pengikatan nitrogen Nitrogen fixation D Penyerapan ion nitrat daripada tanah Absorption of nitrate ions from the soil TP 3 BT ms.65 Teknologi Pemprosesan Makanan Food Processing Technology 2.5 8 Antara bahan berikut, yang manakah digunakan untuk menghalang pertumbuhan bakteria di dalam makanan? Which of the following substances is used to avoid bacterial growth in food? A Penstabil Stabiliser B Pengemulsi Emulsifier C Bahan awet Preservative D Bahan perisa Flavouring TP 3 BT ms.80 9 Rajah 4 menunjukkan satu produk makanan. Diagram 4 shows a food product. Rajah 4 / Diagram 4 Kaedah pemprosesan makanan yang manakah paling sesuai bagi penyediaan makanan itu? Which is the most suitable method of food processing to prepare this food? A Penapaian Fermentation B Penyejukbekuan Freezing C Pendehidratan Dehydration D Pempasteuran Pasteurisation TP 3 BT ms.77 10 Antara bahan kimia berikut, yang manakah digunakan dalam makanan yang diproses untuk menjadikan makanan itu lebih menarik? Which of the following chemical substances is used in processed food to make the food more attractive? A Pemanis C Penstabil Sweetener Stabiliser B Pewarna D Antioksidan Colouring Antioxidant TP 3 BT ms.80 02 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 2_10-17_Final.indd 11 1/20/24 11:48 PM
12 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 2.1 Gizi Seimbang dan Nilai Kalori / Balanced Diet and Calorific Value 1 Rajah 1 menunjukkan satu eksperimen untuk menentukan nilai kalori beberapa sampel makanan. BT ms.51–52 Diagram 1 shows an experiment to determine the calorific value of several food samples. Tabung didih/ Boiling tube Air suling/ Distilled water Sampel makanan/ Food Sample Jarum/ Needle Plastisin/ Plasticine Penghadang/ Shield Kaki retort/ Retort stand Termometer/ Thermometer Kapas/ Cotton wool Termometer / Thermometer Kapas / Cotton wool Tabung didih / Boiling tube Air suling / Distilled water Sampel makanan / Food sample Jarum / Needle Plastisin / Plasticine Penghadang / Shield Kaki retort / Retort stand Rajah 1 / Diagram 1 Dua sampel makanan digunakan dalam eksperimen ini. Jadual 1 menunjukkan keputusan eksperimen. Two food samples are used in this experiment. Table 1 shows the results of the experiment. Sampel makanan Food sample X Y Nilai kalori (kJ g–1) Calorific value (kJ g–1) 8.27 10.6 Jadual 1 / Table 1 (a) Berdasarkan Jadual 1, kenal pasti sampel makanan X dan Y. TP 2 Based on Table 1, identify food samples X and Y. X: Y: [2 markah/marks] (b) Nyatakan pemboleh ubah dalam eksperimen ini. TP 3 State the variables in this experiment. (i) Pemboleh ubah bergerak balas: Responding variable [1 markah/mark] (ii) Pemboleh ubah dimalarkan: Constant variable [1 markah/mark] (c) Nyatakan definisi secara operasi bagi nilai kalori. TP 3 State the operational definition for calorific value. [1 markah/mark] 02 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 2_10-17_Final.indd 12 1/20/24 11:48 PM
13 2.2 Keperluan Nutrien oleh Tumbuhan / Nutrient Requirements in Plants 2 Rajah 2 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji keperluan nutrien bagi pertumbuhan pokok yang sihat. Diagram 2 shows an experiment to study the nutrients needed for healthy plant growth. BT ms.60–61 Jadual 2 menunjukkan keputusan eksperimen. Table 2 shows the results of the experiment. Tabung uji Test tube Jenis larutan kultur Type of culture solution Pemerhatian Observation M Larutan kultur lengkap Complete culture solution N Larutan kultur tanpa nitrogen Culture solution without nitrogen Pertumbuhan terbantut, kecil dan daun kuning Stunted growth, small and yellowish leaves Jadual 2 / Table 2 (a) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini. KBAT Menilai TP 5 State one hypothesis for this experiment. [1 markah/mark] (b) Nyatakan pemboleh ubah dimanipulasi dalam eksperimen ini. TP 3 State the manipulated variable in this experiment. [1 markah/mark] (c) Ramalkan pemerhatian bagi tabung uji M. KBAT Menganalisis TP 4 Predict the observation for test tube M. [1 markah/mark] (d) Nyatakan inferens yang dapat dibuat berdasarkan keputusan yang ditunjukkan dalam Jadual 1. TP 4 State the inference that can be made based on the result shown in Table 1. KBAT Menganalisis [1 markah/mark] (e) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi larutan kultur lengkap. TP 3 Based on this experiment, state the operational definition for complete culture solution. [1 markah/mark] M Tiub pengudaraan Aeration tube Benih jagung Maize seedling Larutan kultur lengkap Complete culture solution Larutan kultur tanpa nitrogen Complete culture without nitrogen N Benih jagung Maize seedling Tiub pengudaraan Aeration tube Larutan kultur lengkap Complete culture solution Larutan kultur tanpa nitrogen Culture solution without nitrogen M N Rajah 2 / Diagram 2 02 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 2_10-17_Final.indd 13 1/20/24 11:48 PM
14 Bahagian B / Section B 2.1 Gizi Seimbang dan Nilai Kalori / Balanced Diet and Calorific Value 3 Rajah 3 menunjukkan dua individu yang menghidap penyakit yang disebabkan tabiat pemakanan yang tidak sihat. BT ms.54 Diagram 3 shows two individuals who are suffering from diseases caused by unhealthy eating habits. (a) Berdasarkan rajah, namakan penyakit yang mereka hidapi. TP 2 Based on the diagram, name the disease they are suffering from. (i) Shasha: [1 markah/mark] (ii) Ali: [1 markah/mark] (b) Nyatakan sebab bagi setiap penyakit. / State the cause of each disease. TP 3 (i) Shasha: [1 markah/mark] (ii) Ali: [1 markah/mark] (c) Nyatakan masalah kesihatan yang paling mungkin dihidapi oleh Ali. TP 3 State the health problem that is most likely faced by Ali. [1 markah/mark] (d) Apakah yang harus dilakukan oleh Ali untuk mengatasi masalah kesihatannya? TP 3 What should be done by Ali to overcome his health problem? [1 markah/mark] 4 Jadual 3 menunjukkan nilai kalori untuk beberapa jenis makanan. BT ms.50–51 Table 3 shows the calorific values for a few types of foods. Jenis makanan Type of food Nilai kalori (kJ g–1) Calorific value (kJ g–1) Jenis makanan Type of food Nilai kalori (kJ g–1) Calorific value (kJ g–1 ) Roti putih White bread 10.6 Ayam Chicken 8.27 Telur Egg 6.12 Jus oren Orange juice 2.00 Daging lembu Beef 13.11 Mentega Butter 31.20 Jadual 3 / Table 3 Shasha Ali Rajah 3 / Diagram 3 02 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 2_10-17_Final.indd 14 1/20/24 11:48 PM
15 (a) Salmah mengambil 50 g roti, 100 g jus oren dan 50 g ayam untuk sarapan. Hitung jumlah nilai kalori yang diambilnya. KBAT Menganalisis TP 4 Salmah took 50 g of bread, 100 g of orange juice and 50 g of chicken for breakfast. Calculate the total calorific value taken by her. [2 markah/marks] (b) (i) Ibu Salmah menyediakan tiga jenis sandwic untuk sarapan, iaitu sandwic telur, sandwic ayam dan sandwic daging. Antara ketiga-tiga sandwic ini, yang manakah paling sesuai diambil oleh ibu Salmah jika dia ingin mengurangkan pengambilan kalori hariannya? TP 4 Salmah’s mother prepares three types of sandwiches for breakfast, namely egg sandwiches, chicken sandwiches and beef sandwiches. Which of the three sandwiches is most suitable for Salmah's mother, if she wants to reduce her daily calorie intake? [1 markah/mark] (ii) Jelaskan jawapan anda dalam 4(b)(i). TP 4 Explain your answer in 4(b)(i). [1 markah/mark] (c) Kebanyakan individu yang tidak mengamalkan pemakanan yang sihat akan mengalami masalah kesihatan yang serius. Namakan satu penyakit yang mungkin dihidapi oleh individu itu. TP 3 Most individuals who do not practice a healthy diet will experience serious health problems. Name one disease that the individual may get. [1 markah/mark] (d) Nyatakan satu kesan daripada masalah kesihatan diabetes melitus. TP 3 State one effect of the health problem of diabetes mellitus. [1 markah/mark] 2.3 Kitar Nitrogen / Nitrogen Cycle 5 Rajah 4 menunjukkan sebahagian kitar nitrogen. BT ms.62–63 Diagram 4 shows part of a nitrogen cycle. (a) Apakah yang diwakili oleh X dan Y? What is represented by X and Y? TP 2 X: Y: [2 markah/marks] Nitrogen di atmosfera Nitrogen in the atmosphere Protein haiwan Animal protein X Nitrit Nitrite Y Nitrat Nitrate P Rajah 4 / Diagram 4 02 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 2_10-17_Final.indd 15 1/20/24 11:48 PM
16 (b) Pialah phenomena alam yang menukarkan nitrogen di udara kepada ion nitrat. Beri dua contoh P. TP 3 P is a natural phenomenon that changes nitrogen in the atmosphere to nitrate ions. Give two examples of P. [2 markah/marks] (c) Nyatakan satu proses yang menyingkirkan ion nitrat daripada tanah. TP 2 State one process that extracts nitrate ions from the soil. [1 markah/mark] (d) Nyatakan satu kepentingan kitar nitrogen. TP 3 State one importance of nitrogen cycle. [1 markah/mark] Bahagian C / Section C 2.2 Keperluan Nutrien oleh Tumbuhan / Nutrient Requirements in Plants 6 Kaji pernyataan berikut. BT ms.57–58 Study the following statement. Tumbuhan memerlukan nutrien untuk bercambah, bertumbuh, melawan penyakit dan perosak dan membiak. Makronutrien diperlukan dalam kuantiti yang besar, manakala mikronutrien diperlukan dalam kuantiti yang lebih kecil agar tanaman tumbuh dengan sihat. Plants need nutrients to germinate, grow, fight off diseases and pests and to reproduce. Macronutrients are needed in large quantities, whereas micronutrients are needed in smaller quantities for plants to stay healthy. Berdasarkan pernyataan di atas, rancang satu eksperimen dalam makmal untuk mengkaji kesan kekurangan makronutrien terhadap pertumbuhan tumbuhan. Perancangan anda haruslah mengandungi aspek-aspek berikut. Based on the statement above, design an experiment in the laboratory to study the effect of macronutrients deficiencies on the growth of plants. Your planning should include the following aspects. (a) Pernyataan masalah/ Problem statement TP 2 [1 markah/ mark] (b) Hipotesis/ Hypothesis KBAT Menilai TP 5 [1 markah/ mark] (c) (i) Faktor yang perlu diubah/ Factor that needs to be changed TP 3 [1 markah/ mark] (ii) Faktor yang perlu dikawal/ Factor that needs to be controlled [1 markah/ mark] (d) Lakaran susunan radas yang betul TP 3 [3 markah/ marks] Sketching of the labelled apparatus arrangement (e) Jangkaan pemerhatian/ Expected observation TP 3 [1 markah/ mark] (f) Dua langkah berjaga-jaga/ Two precautionary steps TP 3 [2 markah/ marks] 02 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 2_10-17_Final.indd 16 1/20/24 11:48 PM
17 2.4 Teknologi Pengeluaran Makanan / Food Production Technology 7 (a) (i) Nyatakan dua kaedah yang dapat meningkatkan kuantiti dan kualiti pengeluaran makanan. Name two methods that can increase the quantity and quality of food production. TP 2 BT ms.66 [2 markah/marks] (ii) Beri satu kebaikan bagi setiap kaedah yang dinyatakan dalam 7(a)(i). TP 3 BT ms.67–74 Give one advantage for each method mentioned in 7(a)(i). [2 markah/marks] (b) Proses penghapusan perosak tanaman memainkan peranan penting dalam usaha menjaga kualiti dan kuantiti pengeluaran hasil makanan. Rajah 5 menunjukkan dua cara yang digunakan untuk mengawal perosak tanaman dalam industri kelapa sawit di Malaysia. BT ms.73–74 The process of eliminating crop pests plays an important role in maintaining the quality and quantity of food production. Diagram 5 shows two methods used to control crop pests in palm oil industry in Malaysia. P Q Rajah 5/ Diagram 5 Anda merupakan seorang pengurus ladang kelapa sawit. Berdasarkan Rajah 5, pilih kaedah yang lebih sesuai untuk mengawal perosak tanaman dan seterusnya meningkatkan kuantiti dan kualiti pengeluaran kelapa sawit di ladang anda. Wajarkan pilihan anda. KBAT Menilai TP 5 You are an oil palm plantation manager. Based on Diagram 5, choose the more appropriate method to control crop pests and subsequently increases the quantity and quality of oil palm production in your farm. Justify your choice. [4 markah/marks] (c) Jadual 4 menunjukkan dua teknologi pemprosesan makanan. BT ms.77 Table 4 shows two food processing technologies. Teknologi Technology Pempasteuran Pasteurisation Pendinginan Cooling Pada pendapat anda, kaedah yang mana lebih baik untuk mengekalkan kesegaran susu bagi tempoh yang lebih panjang? Wajarkan. KBAT Menilai TP 5 In your opinion, which method is better to maintain the freshness of milk for a longer period of time? Justify. [4 markah/marks] 02 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 2_10-17_Final.indd 17 1/20/24 11:48 PM
18 Kitaran Hayat Produk Product Life Cycle 3.1 1 Rajah 1 menunjukkan rajah jejak karbon. Diagram 1 shows a carbon footprint diagram. Apakah yang diwakili oleh X? What is represented by X? A Bahan api/ Fuels B Kitar semula/ Recycling C Tenaga elektrik/ Electrical energy D Pembebasan gas rumah hijau/ Release of greenhouse gases TP 2 BT ms.92 2 Apakah itu jejak karbon? What is carbon footprint? A Jumlah karbon yang tersimpan di dalam kerak Bumi The amount of carbon stored in the Earth’s crust B Jumlah bersih pembebasan dan penyerapan gas karbon dioksida Net amount of emission and absorption of carbon dioxide gas C Jumlah pelepasan gas karbon dioksida daripada semua aktiviti manusia Total release of carbon dioxide gas from all human activities D Kesan positif terhadap alam sekitar bagi sesuatu produk sepanjang kitaran hayatnya Positive impact on the environment of a product throughout its life cycle TP 2 BT ms.92 3 Rajah 1 menunjukkan proses kitaran hayat produk. Diagram 1 shows the product life cycle process. Bahan Materials Pembuatan Manufacture Pengedaran Distribution X Pelupusan Disposal Rajah 1 / Diagram 1 CO2 X Apakah yang diwakili oleh proses X? What does process X represent? A Penjualan / Sale B Penggunaan /Use C Pemasaran / Marketing D Pembungkusan / Packaging TP 3 BT ms.96 4 Mengapakah menjana tapak tangan karbon amat penting dalam mengekalkan kelestarian alam sekitar? Why is generating carbon handprint very important in maintaining environmental sustainability? A Meningkatkan jumlah pelepasan gas oksigen dalam atmosfera Increases the amount of oxygen gas released in the atmosphere B Mengurangkan kesan negatif daripada jejak karbon Reduces the negative impact of carbon footprint C Mengurangkan penggunaan tenaga elektrik Reduces electricity consumption D Meningkatkan penggunaan teknologi moden Increases the use of modern technology TP 3 BT ms.94–95 5 Rajah 2 menunjukkan tanda upcycling. Diagram 2 shows an upcycling sign. Rajah 2 / Diagram 2 Apakah tujuan melakukan upcycle? What is the purpose of doing upcycle? A Menghasilkan produk yang berkualiti tinggi dan bernilai daripada produk asal Produces higher quality and valuable products from the original products B Menjadikan bahan buangan boleh digunakan semula Makes waste reusable C Mengurangkan penggunaan bahan baharu Reduces the use of new materials D Menggunakan semula bahan berulang kali Reuses materials repeatedly TP 3 BT ms.97 Bab 3 Kelestarian Alam Sekitar Sustainability of the Environment Tema 1: Penyenggaraan dan Kesinambungan Hidup Kertas 1 / Paper 1 03 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 3_18-25_Final.indd 18 1/20/24 11:51 PM
19 6 Rajah 3 merupakan sebuah poster kempen kesedaran alam sekitar. Diagram 3 shows an environmental awareness campaign poster. Carbon handprint Tapak tangan karbon Rajah 3 / Diagram 3 Antara yang berikut, yang manakah cara terbaik untuk menyokong kempen tersebut? Which of the following is the best way to support the campaign? A Menggunakan sumber tenaga yang boleh baharu Using renewable sources of energy B Menggantikan penggunaan diesel kepada petrol Replacing the use of diesel with petrol C Membuang sisa plastik di kawasan pelupusan sampah Disposing of plastic waste at landfills D Menghasilkan baja kimia menggantikan baja kompos Producing chemical fertiliser to replace compost fertiliser TP 3 BT ms.92 7 Graf dalam Rajah 4 menunjukkan pertambahan penghasilan plastik sejak tahun 1917 sehingga 2017 dan ia terus meningkat saban tahun. The graph in Diagram 4 shows the increase in plastic production from 1917 to 2017 and it keeps increasing every year. 400 300 200 100 0 Penghasilan plastik, juta tan per tahun 1917 1927 1937 1947 1957 1967 1977 1987 1997 2007 2017 Plastic production, millions of tonnes per year Tahun Year Rajah 4 / Diagram 4 Pada pendapat anda, apakah langkah terbaik untuk mengurangkan penghasilan plastik? In your opinion, what is the best way to reduce plastic production? A Membakar plastik di dalam kebuk pembakaran insinerator Burn the plastic in the incinerator combustion chamber B Menggunakan beg plastik terbiodegradasi secara meluas Using biodegradable plastic bags widely C Mengasingkan sisa plastik di dalam tong sampah khas Separate plastic waste in a special trash bin D Menggunakan penyedut minuman yang diperbuat daripada kertas atau keluli Using drinking straws made of paper or steel TP 4 BT ms.97 Pencemaran Alam Sekitar Environmental Pollution 3.2 8 Rajah 5 menunjukkan pembentukan eutrofikasi. Diagram 5 shows the formation of eutrofication. Aktiviti pertanian Farming activities X Ledakan alga Alga bloom Rajah 4 / Diagram 4 Antara yang berikut, yang manakah merujuk kepada X? Which of the following refers to X? A Peningkatan nilai BOD Increase in BOD value B Hidupan akuatik mati Death of aquatic life C Pengaliran baja tak organik ke dalam sungai Runoff of inorganic fertiliser into rivers D Kuantiti jirim organik mereput yang banyak Large quantities of decaying organic matter TP 3 BT ms.101 9 Rajah 6 menunjukkan suatu aktiviti. Diagram 6 shows an activity Rajah 6 / Diagram 6 Antara yang berikut, yang manakah merupakan kesan aktiviti itu? Which of the following is the effect of this activity? A Kepupusan hidupan akuatik Extinction of aquatic life B Penipisan lapisan ozon Depletion of ozone layer C Landslide Tanah runtuh D Eutrofikasi Eutrofication TP 3 BT ms.100 03 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 3_18-25_Final.indd 19 1/20/24 11:51 PM
20 10 Apakah yang ditunjukkan oleh bacaan BOD yang tinggi? What is indicated by a high BOD reading? A Kualiti air yang baik Good quality of water B Kualiti udara yang baik Good quality of air C Air yang tercemar Polluted water D Pencemaran terma Thermal pollution TP 3 BT ms.102 11 Perubahan iklim dunia memberikan kesan yang besar kepada dunia. Antara yang berikut, yang manakah kesan buruk akibat perubahan suhu Bumi? Global climate change gives a huge impact to the world. Which of the following is the adverse effect of global warming? A Menjadi punca katarak mata dan kemandulan kepada orang dewasa Causes eye cataracts and infertility in adults B Pergerakan angin monsun berubah mengakibatkan ribut taufan dan ombak besar The movement of monsoon winds changed, resulting in hurricanes and big waves C Mutasi kromosom akan menyebabkan kecacatan kepada generasi seterusnya Chromosomal mutation will cause defects to the next generation D Tumbuhan akuatik dan plankton musnah akibat penurunan nilai pH air Aquatic plants and planktons are destroyed due to decreasing pH value of water TP 3 BT ms.100 Pemeliharaan dan Pemuliharaan Alam Sekitar Preservation and Conservation of the Environment 3.3 12 Untuk menilai kemajuan ke arah matlamat yang dipersetujui di peringkat antarabangsa tentang pembangunan lestari. To evaluate progress towards agreed goals on sustainable development. Pernyataan di atas merupakan salah satu objektif persetujuan antarabangsa dalam mengekalkan pembangunan lestari. Apakah konvesyen tersebut? The above statement is one of the objectives of international agreement on maintaining sustainable development. What is the convention? A Protokol Kyoto Kyoto Protocol B Protokol Montreal Montreal Protocol C Program Alam Sekitar Pertubuhan BangsaBangsa Bersatu United Nations Environment Programme D Perisytiharan Rio bagi Alam Sekitar dan Pembangunan Rio Declaration on Environment and Development TP 3 BT ms.108 13 Menyelaraskan kegiatan organisasi alam sekitar dan membantu negara-negara membangun dalam melaksanakan dasar dan amalan yang terbaik pengurusan alam sekitar. Coordinates the activities of environmental organisations and assists the developing countries in implementing policies and best practices on environmental management. Pernyataan di atas merupakan objektif penubuhan organisasi X di peringkat antarabangsa. Apakah organisasi X? The above statement is the objective of establishing organisation X at international level. What is organisation X? A Program Alam Sekitar Pertubuhan BangsaBangsa Bersatu United Nations Environment Programme B Perisytiharan Rio bagi Alam Sekitar dan Pembangunan Rio Declaration on Environment and Development C Tabung Alam Sedunia (WWF) World Wide Fund for Nature (WWF) D Protokol Kyoto Kyoto Protocol TP 3 BT ms.108 14 Antara yang berikut, yang manakah merupakan teknologi yang digunakan untuk mengurangkan kandungan karbon dioksida di atmosfera? Which of the following is the technology used to reduce carbon dioxide content in the atmosphere? A Teknologi hijau Green technology B Teknologi BOD BOD technology C Teknologi jejak karbon Carbon footprint technology D Teknologi emisi negatif Negative emission technology TP 3 BT ms.106 03 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 3_18-25_Final.indd 20 1/20/24 11:51 PM
21 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 3.1 Kitaran Hayat Produk / Product Life Cycle 1 Carta pai dalam Rajah 1 menunjukkan elemen utama yang membentuk jumlah jejak karbon kebanyakan individu di sebuah negara membangun. BT ms.92–95 The pie chart in Diagram 1 shows the main elements, which make up the total of a typical person’s carbon footprint in a developing country. Perkhidmatan awam Public services 12% Gas, minyak dan arang batu Gas, oil and coal 15% Elektrik rumah Home electricity 12% Pengangkutan persendirian Private transport 10% Pengangkutan awam Public transport 3% Penerbangan percutian Holiday flights 6% Makanan dan minuman Food and drink 5% Pakaian dan barang peribadi Clothes and personal items 4% Pembuatan kereta Car manufacture 7% Bangunan dan perabot Buildings and furnishings 9% Rekreasi dan riadah Recreational and leisure 14% Perkhidmatan kewangan Financial services 3% Elektrik rumah Home electricity 12% Gas, minyak dan arang batu Gas, oil and coal 15% Perkhidmatan awam Public services Perkhidmatan kewangan 12% Financial services 3% Rekreasi dan riadah Recreational and leisure 14% Bangunan dan perabot Buildings and furnishings 9% Pembuatan kereta Car manufacture 7% Pakaian dan barang peribadi Clothes and personal items 4% Makanan dan minuman Food and drink 5% Penerbangan percutian Holiday flights 6% Pengangkutan awam Public transport 3% Pengangkutan persendirian Private transport 10% Rajah 1 / Diagram 1 (a) Apakah yang dimaksudkan dengan jejak karbon? TP 2 What is meant by carbon footprint? [1 markah/mark] (b) Berdasarkan carta pai di atas, terdapat dua jenis jejak karbon, iaitu jejak karbon primer dan jejak karbon sekunder. Beri definisi bagi setiap jenis jejak karbon. Based on the pie chart above, there are two types of carbon footprints, which are primary carbon footprint and secondary carbon footprint. Give definition of each type of carbon footprint. (i) Jejak karbon primer / Primary carbon footprint TP 3 [1 markah/mark] (ii) Jejak karbon sekunder / Secondary carbon footprint TP 3 [1 markah/mark] (c) Beri contoh-contoh setiap jenis jejak karbon berdasarkan carta pai di atas. Give examples of each carbon footprint based on the pie chart above. (i) Jejak karbon primer / Primary carbon footprint TP 3 [1 markah/mark] 03 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 3_18-25_Final.indd 21 1/20/24 11:51 PM
22 (ii) Jejak karbon sekunder / Secondary carbon footprint TP 3 [1 markah/mark] (d) Mengapakah sektor gas, minyak dan arang batu menyumbang kepada pelepasan gas rumah hijau paling tinggi? TP 4 Why does gas, oil and coal sector contribute to the highest greenhouse gas emissions? [1 markah/mark] 2 Baca dan fahami petikan di bawah. BT ms.96 Read and understand the passage below. Laporan tahun 2009, Kebolehan Mengurangkan Pelepasan Gas Rumah Hijau melalui Praktis Pengurusan Bahan dan Tanah, menunjukkan bahawa kira-kira 42% pelepasan gas rumah hijau Amerika Syarikat dikaitkan dengan tenaga yang digunakan untuk menghasilkan, memproses, mengangkut, dan membuang sisa makanan dan barang-barang yang digunakan. Ini merupakan kitaran hayat produk termasuk pengekstrakan atau penuaian bahan dan makanan, penghasilan dan pengangkutan barang, penyediaan perkhidmatan, penggunaan semula bahan, kitar semula, pengkomposan, dan pelupusan. The 2009 report, Opportunities to Reduce Greenhouse Gas Emissions through Materials and Land Management Practices, shows that approximately 42% of United States greenhouse gas emissions are associated with the energy used to produce, process, transport, and dispose of the food waste and the goods used. This product life cycle includes the extraction or harvest of materials and food, production and transport of goods, provision of services, reuse of materials, recycling, composting, and disposal. (a) Berdasarkan petikan di atas, apakah yang dimaksudkan dengan kitaran hayat produk? TP 2 Based on the above passage, what is meant by product life cycle? [1 markah/mark] (b) Lengkapkan kitaran hayat produk di bawah. TP 3 Complete the product life cycle below. Bahan Materials Pelupusan Disposal (i) (ii) (iii) Rajah 2 / Diagram 2 [3 markah/marks] 03 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 3_18-25_Final.indd 22 1/20/24 11:51 PM
23 (c) (i) Apakah kesan buruk pelupusan produk yang tidak cekap? TP 3 What are the adverse effects of inefficient product disposal? [1 markah/mark] (ii) Beri satu cadangan untuk mengurangkan sisa di tapak pelupusan sampah. TP 3 Give one suggestion to reduce waste at landfill sites. [1 markah/mark] 3 Rajah 3 menunjukkan lima fasa kitar hayat bagi botol plastik. BT ms.96–97 Diagram 3 shows the five phases of the life cycle of a plastic bottle. 1 2 3 4 5 Botol plastik diperbuat daripada petroleum mentah yang diproses menjadi bentuk pellet. Plastic bottles are made of processed crude petroleum in the form of pellets. 1 Pelet plastik dicairkan dan dibentukkan menjadi botol plastik. Plastic pellets are melted and formed into plastic bottles. 2 Botol plastik yang telah diisi dengan air minuman dipindahkan ke kedai atau pusat membeli belah untuk dijual dan digunakan. Plastic bottles that have been filled with drinking water are transferred to shops or shopping malls for sale and use. 3 Botol plastik dibeli, digunakan dan dibuang oleh pengguna. Plastic bottles are bought, used and discarded by consumers. 4 Rajah 3 / Diagram 3 (a) Namakan fasa kelima dalam kitar hayat botol plastik. TP 2 Name the fifth phase in the life cycle of a plastic bottle. [1 markah/mark] (b) Fasa kelima sekiranya tidak diuruskan dengan baik akan memberikan kesan yang buruk kepada ekosistem alam sekitar. Huraikan satu kesan buruk tersebut. TP 3 The fifth phase if not managed properly will give bad impacts on the ecosystem of the environment. Describe one of the bad impacts. [2 markah/marks] 03 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 3_18-25_Final.indd 23 1/20/24 11:51 PM
24 (c) Beri satu cadangan untuk mengatasi masalah pada fasa kelima kitar hayat botol plastik. TP 3 Give one suggestion to solve the problem in the fifth phase of the plastic bottle life cycle. [1 markah/mark] (d) Anda merupakan ketua Kelab Pencinta Alam di sekolah. Anda mendapati terdapat banyak botol plastik yang dibuang oleh murid-murid di sekolah anda. Untuk mengatasi masalah ini, guru penasihat telah membekalkan anda dengan gunting, gam dan barang hiasan untuk anda dan ahli Kelab Pencinta Alam membuat satu produk “upcycle”. KBAT Mencipta TP 6 You are the head of the Nature Lovers Club at the school. You noticed that there are a lot of plastic bottles thrown by students at your school. To overcome this problem, the advisory teacher has provided you with scissors, glue and decorative items for you and the members of the Nature Lovers Club to make an upcycle product. Lukis gambar produk “upcycle” anda dan jelaskan kegunaan produk tersebut. Draw a picture of your upcycle product and explain of the use of the product. Lukisan akhir produk “upcycle” Final drawing of the upcycle product Penerangan penggunaan produk Product usage description [3 markah/marks] 3.2 Pencemaran Alam Sekitar / Environmental Pollution 4 Rajah 4 menunjukan satu fenomena alam yang berlaku di Bumi yang memberikan kesan buruk kepada hidupan di Bumi. Fenomena ini berlaku berpunca daripada aktiviti manusia. BT ms.99–100 Diagram 4 shows a nature phenomenon that occurs on Earth that adversely affects life on Earth. This phenomenon occurs due to human activities. Lapisan gas X Layer of gas X Haba terperangkap di dalam atmosfera Bumi Heat is trapped in the Earth’s atmosphere Lapisan gas X Layer of gas X Haba terperangkap di dalam atmosfera Bumi Heat is trapped in the Earth's atmosphere Rajah 4 / Diagram 4 03 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 3_18-25_Final.indd 24 1/20/24 11:51 PM
25 (a) Apakah fenomena alam tersebut? TP 2 What is the natural phenomenon? [1 markah/mark] (b) Namakan gas X yang menjadi punca kepada pemerangkapan haba di dalam atmosfera. TP 3 Name gas X that causes heat to be trapped in the atmosphere. [1 markah/mark] (c) Beri dua punca pelepasan gas X secara berlebihan ke atmosfera oleh manusia. TP 3 Give two causes of excessive release of gas X into the atmosphere by humans. [2 markah/marks] (d) Beri dua kesan fenomena alam ini terhadap kelestarian alam. TP 3 Give two effects of this natural phenomenon on environmental sustainability. [2 markah/marks] Bahagian C / Section C 3.1 Kitaran Hayat Produk / Product Life Cycle 5 (a) (i) Beri maksud jejak karbon dan tapak tangan karbon. TP 3 BT ms.94 Give the meaning of carbon footprint and carbon handprint. [2 markah/marks] (ii) Nyatakan tujuan tapak tangan karbon. TP 3 BT ms.94 State the purpose of carbon handprint. [2 markah/marks] (b) Nyatakan langkah-langkah dalam tapak tangan karbon. TP 3 BT ms.94–95 State the measures in carbon handprint. [4 markah/marks] (c) Menurut laporan Panel Perubahan Iklim antara Kerajaan (IPCC), Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, perubahan iklim ialah fenomena yang tidak berbalik dan ia berlaku akibat aktiviti manusia yang membebaskan gas rumah hijau ke atmosfera yang menyebabkan suhu udara meningkat. According to the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPPC), United Nations, climate change is an irreversible phenomenon due to human activities that release greenhouse gases into the atmosphere, causing air temperature to rise. Beri contoh-contoh gas rumah hijau yang dilepaskan ke atmosfera berserta sumbernya. TP 3 BT ms.100 Give examples of greenhouse gases that are released into the atmosphere and their sources. [4 markah/marks] 03 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Bab 3_18-25_Final.indd 25 1/20/24 11:51 PM
J1 Praktis Topikal SPM Sains Tingkatan 5 – Jawapan Bab 1 Mikroorganisma Kertas 1 1 A 2 B 3 B 4 A 5 D 6 C 7 C 8 D 9 B 10 C 11 D 12 A 13 B 14 C 15 C 16 D Kertas 2 1 (a) Kelembapan / Humidity (b) Cahaya yang terang tidak sesuai bagi/ menghalang pertumbuhan fungi. Bright light is not suitable for/ prevents the growth of fungi. (c) 0 (d) Semakin rendah keamatan cahaya, semakin bertambah tompok hitam yang terhasil. The lower the light intensity, the more the number of black spots produced. (e) Pertumbuhan fungi ialah suatu proses yang menghasilkan tompok hitam paling banyak dalam keadaan gelap. The growth of fungi is a process that produces the highest number of black spots in dark condition. 2 (a) Luas kawasan jernih bagi antibiotik berkepekatan tinggi lebih besar. The clear area for high concentration of antibiotic is bigger. (b) Antibiotik berkepekatan tinggi membunuh lebih banyak bakteria. High concentration of antibiotic kills more bacteria. (c) Diameter/ Saiz kawasan jernih Diameter/ Size of clear area (d) Antibiotik ialah bahan yang menghasilkan kawasan jernih. Antibiotics are substances that produce clear areas. (e) 3 (a) (i) Fungi – P dan / and S Protozoa – Q dan / and R (ii) P (b) (i) Alga (ii) Autotrof, kerana mempunyai klorofil yang menyerap cahaya matahari untuk proses fotosintesis. Autotroph, because it has chlorophyll that absorbs sunlight for photosynthesis. 4 (a) (i) Bakteria pengikat nitrogen / Nitrogen-fixing bacteria (ii) Menukarkan nitrogen di udara kepada nitrat dalam tanah / Convert nitrogen to nitrate in the soil. (b) Bakteria / Bacteria (c) Menukarkan selulosa kepada glukosa. Converts cellulose to glucose. (d) (i) Penapaian / Fermentation (ii) Karbon dioksida / Carbon dioxide 5 (a) Apakah kesan antibiotik ke atas pertumbuhan bakteria? What is the effect of antibiotic on the growth of bacteria? (b) Antibiotik merencat pertumbuhan bakteria/ Antibiotik boleh merawat jangkitan bakteria yang menyebabkan batuk. Antibiotics inhibit the growth of bacteria/ Antibiotics can treat bacterial infections that cause cough. (c) (i) Kehadiran antibiotik/ penisilin Presence of antibiotics/ penicilin (ii) Jenis bakteria/ Type of bacteria (d) Cakera kertas turas dicelup penisilin Filter paper disc dipped in penicillin Agar nutrien + kultur bakteria Nutrient agar + bacterial culture Cakera kertas turas dicelup air suling Filter paper disc dipped in distilled water Piring petri Petri dish (e) Kehadiran penisilin Presence of penicilin Keluasan kawasan jernih Area of clear area Ada/ Yes Tiada/ Nil (f) – Sterilkan semua bahan buangan terlebih dahulu sebelum dibuang Sterilise all waste materials before disposal – Pakai sarung tangan semasa melakukan eksperimen Wear gloves when doing experiments – Basuh tangan dengan air dan sabun sebelum dan selepas menjalankan eksperimen Wash your hands with soap and water before and after conducting the experiment – Rendam radas yang telah digunakan dalam disinfektan selepas selesai eksperimen Soak the apparatus that has been used in disinfectant after the experiment is conducted (Pilih dua/ Choose two) 6 (a) (i) Teknik aseptik ialah prosedur penjagaan kesihatan yang dijalankan untuk menghalang jangkitan patogen atau menyingkirkan patogen yang sedia ada./ Aseptic technique is a healthcare procedure carried out to prevent infections caused by pathogens or to eliminate existing pathogens. (ii) Pensterilan, pendidihan, penggunaan antiseptik, penggunaan disinfektan dan penggunaan sinaran. Sterilisation, boiling, use of antiseptics, use of disinfectants and use of radiation. (b) Sabun/ Soap Merupakan cara termurah, termudah dan berkesan untuk mencegah penyebaran virus. Sabun dan air yang mengalir terbukti efektif dalam menyingkirkan pelbagai jenis patogen. The cheapest, easiest, and effective way to prevent the spread of virus. Soap and running water are proven to be effective in getting rid of various types of pathogens. Pensanitasi tangan/ Hand sanitiser Mengandungi minima 70% alkohol dan dipercayai lebih efektif digunakan jika berada di luar rumah dan ketika tiada sumber air untuk membasuh tangan. It contains a minimum of 70% alcohol and it is believed to be more effective to use when outdoors and there is no source of water for hand washing. (c) – Suhu di dalam autoklaf melebihi 130 °C, manakala pendidihan berlaku pada suhu 100 °C. The temperature in the autoclave above 130 °C, while boiling occurs at a temperature of 100 °C – Suhu yang tinggi di dalam autoklaf dapat membunuh mikroorganisma berserta sporanya, Jawapan 11 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Jawapan_J1-12_Final.indd 1 1/21/24 12:19 AM
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2024 J2 manakala pendidihan hanya membunuh mikroorganisma. The high temperature in the autoclave can kill microorganisms and their spores, while boiling only kills microorganisms. – Autoklaf mengambil masa yang singkat untuk membunuh mikroorganisma berbanding dengan pendidihan memerlukan masa yang lebih lama. Autoclaving takes a short time to kill microorganisms compared to boiling which takes longer time. – Autoklaf lebih cekap membunuh mikroorganisma dan sesuai digunakan pada pelbagai instrumen seperti peralatan di hospital dan makmal. Autoclaves are more efficient in killing microorganisms and are suitable for use on various instruments such as equipment in hospitals and laboratories. Bab 2 Nutrisi dan Teknologi Makanan Kertas 1 1 A 2 C 3 C 4 C 5 A 6 C 7 C 8 C 9 A 10 B Kertas 2 1 (a) X: Ayam / Chicken Y: Roti / Bread (b) (i) Perubahan suhu air / Change in water temperature // Nilai kalori makanan / Calorific value of food (ii) Jisim air / Mass of water (c) Nilai kalori ialah nilai/ bacaan yg ditunjukkan oleh kenaikan suhu air. The calorific value is the value/ reading indicated by the increase in water temperature. 2 (a) Nitrogen perlu untuk pertumbuhan anak benih yang sihat Nitrogen is needed for healthy growth of seedling (b) Jenis larutan kultur / Type of culture solution (c) Saiz anak benih besar, daun besar dan daun hijau. Size of seedling is bigger, bigger leaves and green leaves. (d) Anak benih memerlukan nitrogen untuk tumbuh. dengan subur / Seedling needs nitrogen for healthy growth. (e) Larutan kultur lengkap ialah bahan yang menghasilkan anak benih yang besar, daun hijau dan daun besar. Complete culture solution is a substance that produces a bigger size seedling, green leaves and bigger leaves. 3 (a) (i) Anoreksia nervosa / Anorexia nervosa (ii) Obesiti / Obesity (b) (i) Kurang pengambilan makanan kerana bimbang bertambah berat badan. Less intake of food due to worries of gaining weight. (ii) Pengambilan makanan yang berlebihan daripada keperluan kalori. Excessive intake of food more than calorie requirement. (c) Tekanan darah tinggi / High blood pressure (d) Kurangkan pengambilan makanan/ Kerap bersenam Reduce the food intake / Exercise regularly 4 (a) 1 143.5 kJ (b) (i) Sandwic telur / Egg sandwich (ii) Kerana telur mempunyai nilai kalori paling rendah berbanding dengan ayam dan daging. Because eggs have the lowest calorific value compared to chicken and beef. (c) Malnutrisi / obesiti / tekanan darah tinggi / anoreksia nervosa Malnutrition / obesity / high blood pressure / anorexia nervosa (d) Menjejaskan penglihatan / Menjejaskan kesihatan ginjal dan sistem saraf Affects vision / Affects kidneys and nerve system 5 (a) X: Sebatian ammonium / Ammonium compound Y: Protein tumbuhan / Plant protein (b) Kilat, letusan gunung berapi Lightning, volcanic eruptions (c) Larut resap nitrat / Nitrate leaching (d) Mengekalkan kesuburan tanah. Maintains the fertility of soil. 6 (a) Apakah kesan kekurangan makronutrien terhadap pertumbuhan tumbuhan? What are the effects of macronutrients deficiencies on the growth of plants? (b) Kehadiran makronutrien yang lengkap perlu untuk pertumbuhan anak benih yang normal. Presence of complete macronutrients is needed for the normal growth of seedlings. (c) (i) Jenis larutan kultur/ Type of culture solution (ii) Jenis anak benih/ Type of seedling (d) X Tiub pengudaraan Aeration tube Kertas hitam Black paper Benih jagung Maize seedling Larutan kultur lengkap Complete culture solution Larutan kultur tanpa nitrogen Complete culture without nitrogen Y (e) Tabung didih Boiling tube Jenis larutan Type of solution Keadaan anak benih Condition of seedling X Larutan kultur lengkap Complete culture solution Y Larutan kultur tanpa nitrogen Culture solution without nitrogen (f) – Balut tabung didih dengan kertas hitam untuk mengelakkan pertumbuhan alga yang boleh mengganggu keputusan eksperimen. Wrap the boiling tube with black paper to prevent the growth of algae that can interfere with the results of the experiment. – Larutan kultur mestilah ditukar seminggu sekali dengan jenis larutan yang sama. The culture solution must be changed once a week with the same type of solution. 7 (a) (i) Penggunaan baka bermutu / penggunaan teknologi moden/pengurusan tanah yang cekap / pendidikan dan bimbingan kepada petani / penyelidikan dan pembangunan/ penggunaan tanah dan kawasan perairan secara optimum Use of quality breeds / efficient land management / education and guidance for farmers / research and development / optimal use of land and water resources (Pilih dua/Choose two) (ii) – Penggunaan baka bermutu – dapat mempelbagaikan sumber makanan The use of quality breeds – can diversify food sources – Penggunaan teknologi moden – mesin dapat mempercepat pemprosesan dan pengeluaran makanan The use of modern technology – machines can speed up the processing and manufacturing of food – Pengurusan tanah yang cekap – dapat mengekalkan kesuburan tanah Efficient land management – can maintain soil fertility (Pilih dua/Choose two) 11 PT SPM Sains Tg5 (23-24)_Jawapan_J1-12_Final.indd 2 1/21/24 12:19 AM