PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Bab 1 Mengenali Sejarah 1 – 9 Bab 2 Zaman Air Batu 10 – 16 Bab 3 Zaman Prasejarah 17 – 22 Bab 4 Mengenali Tamadun 23 – 27 Bab 5 Tamadun Awal Dunia 28 – 32 Bab 6 Peningkatan Tamadun Yunani dan Rom 33 – 39 Kandungan Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) No. 18, Jalan PJS 5/26, Taman Desaria, 46150 Petaling Jaya, Selangor Darul Ehsan. Tel: 03-7783 3233, 7783 5233 Faks: 03-7783 7233 E-mel: [email protected] Laman web: www.penerbitilmubakti.com © Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 Pertama kali diterbitkan 2023 ISBN 978-629-7536-04-0 Cetakan: 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Semua hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh digunakan lagi, ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman dan sebagainya,tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M). Penyunting: Norazlia Ab Rahman Pereka kulit buku: Mohd Tajul Askat Pereka letak: Ailee Teks diset dalam Utopia Std 9/11 poin Dicetak di Malaysia oleh Yes Print & Pack Sdn. Bhd. Bab 7 Peningkatan Tamadun India dan China 40 – 43 Bab 8 Tamadun Islam dan Sumbangannya 44 – 49 Ujian Akhir Sesi Akademik 50 – 56 Jawapan J1 – J22 Format Instrumen Pentaksiran dan Pelaporan Ujian Akhir Sesi Akademik Sejarah Tingkatan 1, 2 & 3 J23 – J24 Imbas dan Muat turun • Kajian Kes PT Sejarah KSSM Tg1 Kandg 3rd.indd 1 27-Jan-23 10:42:11 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
1 1 BAB Mengenali Sejarah Bahagian A Jawab semua soalan. 1.1 Pengertian Sejarah 1 Apakah definisi sejarah menurut Kamus Dewan? A Pokok B Penyelidikan C Cerita tentang salasilah, riwayat, keturunan dan asal usul D Kajian atau pengetahuan tentang peristiwa yang telah lalu Buku Teks ms.4 Pengertian Sejarah Mengikut Pandangan Sejarawan 1.2 2 Maklumat berikut berkaitan dengan sebuah karya yang dihasilkan oleh seorang tokoh sejarawan tersohor. Muqaddimah Siapakah tokoh sejarawan yang menghasilkan karya tersebut? A E.H. Carr B Herodotus C Ibn Khaldun D Mohd Yusuf Ibrahim Buku Teks ms.5 3 Maklumat berikut berkaitan dengan pengertian sejarah menurut pandangan tokoh. • Tindakan manusia yang penting • Sebab berlakunya sesuatu peristiwa Siapakah tokoh memberikan pengertian tersebut? A Herodotus B Ibn Khaldun C Khoo Kay Kim D Mohd Yusof Ibrahim Buku Teks ms.5 Masa Silam dan Ruang dalam Sejarah 1.3 4 Apakah maksud kronologi? A Rentetan peristiwa yang berlaku secara teratur mengikut urutan masa B Rentetan peristiwa yang telah berlaku C Masa silam dan ruang yang luas dan tiada had masa D Diukur mengikut zaman Buku Teks ms.6 5 Antara berikut, yang manakah tujuan utama sejarawan membahagikan penulisan kepada tema tertentu? I Memudahkan melakukan penulisan II Ruang dalam sejarah sangat luas III Meyakinkan pembaca IV Penulisan lebih menarik A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV Buku Teks ms.6 1.4 Sumber Sejarah 6 Gambar berikut merujuk sumber sejarah. Apakah jenis bagi sumber sejarah tersebut? A Sumber primer B Sumber bertulis C Sumber sekunder D Sumber arkeologi Buku Teks ms.8 7 Maklumat berikut merujuk sumber primer. • Peralatan ciptaan manusia yang digunakan untuk perburuan, pertanian dan perdagangan. • Peralatan ini diperbuat daripada batu, kaca dan logam. Apakah jenis sumber primer tersebut? A Fosil B Artifak C Batu bersurat D Bukan artifak Buku Teks ms.8 8 Antara berikut, yang manakah contoh bagi sumber primer? I Buku Biografi Politik Tunku Abdul Rahman Putra II Manuskrip Sejarah Melayu III Rangka manusia di Gua Cha, Kelantan IV Majalah Pelita Bahasa A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV Buku Teks ms.8 9 Maklumat berikut berkaitan dengan sumber sejarah. Kajian tentang asal usul sebuah bandar di Selangor untuk diterbitkan dalam jurnal sejarah. Apakah sumber primer yang perlu dirujuk semasa membuat kajian tersebut? A Akhbar B Laporan kajian C Tinggalan artifak D Karya sastera berkaitan Buku Teks ms.8 PT Sejarah KSSM Tg1 B1 4th.indd 1 27-Jan-23 10:59:29 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
2 10 Encik Ali Shah bin Ali Harun hendak menjalankan kajian tentang sejarah kewujudan kampungnya. Apakah maklumat yang perlu dimasukkan ke dalam kajian beliau supaya diterima sebagai fakta sejarah? I Tokoh II Tarikh III Kata aluan IV Sejarah hidup tokoh A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV Buku Teks ms.8 11 Antara berikut, yang manakah ciri-ciri sumber primer? I Bersifat asli II Belum diterbitkan III Telah tersebar kepada umum IV Contoh buku dan akhbar A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV Buku Teks ms.8 Penyelidikan dalam Sejarah 1.5 12 Maklumat berikut berkaitan dengan kaedah pengkajian sejarah. X Kajian terhadap sesuatu peristiwa berdasarkan maklumat pada sumber yang dipahat atau ditulis. Apakah X? A Kaedah lisan B Kaedah bertulis C Kaedah arkeologi D Kaedah pandang dengar Buku Teks ms.10 13 Gambar berikut berkaitan dengan daun lontar yang digunakan dalam kaedah bertulis. Apakah kegunaan daun lontar tersebut? A Menyelidik peristiwa sejarah masyarakat tradisional B Membuat kajian terhadap sesuatu peristiwa C Mencatat maklumat yang menjadi bahan penulisan bagi masyarakat tradisional D Mencatat maklumat yang menjadi bahan pertuturan masyarakat tradisional Buku Teks ms.11 14 Apakah pertimbangan yang akan anda berikan bagi memilih tokoh sebagai orang sumber untuk ditemu bual? A Penjawat awam B Golongan remaja C Mempunyai pekerjaan tetap D Mempunyai pengalaman terhadap sesuatu peristiwa Buku Teks ms.12 15 Apakah kaedah yang sesuai digunakan sekiranya anda ingin mengkaji latar belakang sesuatu masyarakat yang pernah wujud pada zaman purba? I Kaedah lisan II Kaedah bertulis III Kaedah arkeologi IV Kaedah pandang dengar A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV Buku Teks ms.10-12 16 Apakah yang dimaksudkan dengan ekskavasi? A Proses untuk mendapatkan maklumat sejarah secara lisan B Proses untuk mendapatkan maklumat sejarah daripada sumber yang dipahat atau ditulis C Proses mengumpulkan data dalam bidang arkeologi D Penandaan kawasan di tapak arkeologi Buku Teks ms.13 17 Antara berikut, yang manakah merupakan tinggalan sejarah yang mungkin ditemukan melalui kaedah ekskavasi? A Fosil B Bahan kayu C Kapal karam D Lukisan dinding gua Buku Teks ms.13 18 Mengapakah kaedah kajian arkeologi bawah air perlu dilakukan? A Mendapat data arkeologi B Mengkaji khazanah warisan kapal karam C Mengkaji bahan tinggalan sejarah D Memelihara warisan laut dalam Buku Teks ms.14 1.6 Tafsiran dalam Sejarah 19 Mengapakah wujud tafsiran yang berbeza dalam sejarah? A Perbezaan masa B Perbezaan agama C Perbezaan tempat D Perbezaan pandangan Buku Teks ms.16 Kepentingan Mempelajari Sejarah 1.7 20 Gambar berikut berkaitan dengan pemimpin yang terlibat dalam rombongan merdeka ke London. Apakah nilai murni yang dapat diperoleh daripada sikap para tokoh kemerdekaan tersebut? A Jujur B Amanah C Baik hati D Muafakat Buku Teks ms.18-19 PT Sejarah KSSM Tg1 B1 4th.indd 2 27-Jan-23 10:59:30 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
3 Bahagian B Jawab semua soalan. 1.1 Pengertian Sejarah 1 Terdapat beberapa pengertian sejarah daripada pelbagai aspek bahasa. (a) Jelaskan pengertian sejarah menurut Kamus Dewan. Buku Teks ms.4 [2 markah] (b) Kebanyakan remaja pada hari ini tidak mengetahui sejarah negara. Berikan pendapat anda. KBAT Menilai [4 markah] (c) Berikan cadangan untuk mengatasi masalah yang berlaku 1(b). KBAT Mengaplikasi [4 markah] 1.2 Pengertian Sejarah Mengikut Pandangan Sejarawan 2 Gambar berikut menunjukkan sejarawan Barat yang mengkaji pengertian sejarah. (a) Jelaskan pengertian sejarah menurut pandangan tokoh tersebut. Buku Teks ms.5 [3 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B1 4th.indd 3 27-Jan-23 10:59:30 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
4 (b) Pada pendapat anda, mengapakah setiap tokoh sejarah memberikan pengertian sejarah yang berbeza? KBAT Menganalisis [3 markah] (c) Sejarah mampu memberikan teladan dan pengajaran kepada manusia. Ulaskan pernyataan tersebut. KBAT Mengaplikasi [4 markah] 1.3 Masa Silam dan Ruang dalam Sejarah 3 Masa silam merupakan rentetan peristiwa yang telah berlaku. (a) Jelaskan maksud kronologi. Buku Teks ms.6 [3 markah] (b) Nyatakan pembahagian ruang masa. Buku Teks ms.6 [3 markah] (c) Ruang dalam sejarah telah mendorong sejarawan membahagikan penulisan kepada tema seperti politik, ekonomi dan sosial. Pada pendapat anda, mengapakah perkara tersebut berlaku? KBAT Menganalisis [4 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B1 4th.indd 4 27-Jan-23 10:59:31 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
5 1.4 Sumber Sejarah 4 Maklumat berikut merujuk maksud sumber primer. • Belum diolah atau diterbitkan • Bersifat asli • Belum ditafsir (a) Nyatakan tiga contoh bagi sumber primer. Buku Teks ms.8 (i) (ii) (iii) [3 markah] (b) Apakah artifak? Buku Teks ms.8 [3 markah] (c) Pada pendapat anda, mengapakah sumber sejarah sangat penting dalam penyelidikan dan penulisan sejarah? KBAT Menilai [4 markah] 1.5 Penyelidikan dalam Sejarah 5 Rajah berikut berkaitan dengan kaedah yang digunakan oleh sejarawan semasa melakukan penyelidikan. Kaedah Penyelidikan Kaedah bertulis Kaedah lisan Kaedah arkeologi (a) Nyatakan tiga tahap dalam kaedah lisan. Buku Teks ms.12 (i) (ii) (iii) [3 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B1 4th.indd 5 27-Jan-23 10:59:31 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
6 (b) Jelaskan tentang tahap pertama dalam kaedah lisan. Buku Teks ms.12 [3 markah] (c) Tokoh yang dipilih sebagai orang sumber perlu memberikan maklumat melalui pemerhatian dan pengalaman sendiri. Berikan pendapat anda. KBAT Mengaplikasi [4 markah] 1.6 Tafsiran dalam Sejarah 6 Maklumat berikut berkaitan dengan tafsiran peristiwa kebangkitan Tok Janggut. Peristiwa Kebangkitan Tok Janggut atau Haji Mat Hassan bin Munas di Pasir Puteh, Kelantan menentang British. Tafsiran Pengkaji Tempatan Menganggap kebangkitan Tok Janggut disebabkan oleh penentangan peraturan cukai dah hasil hutan yang diperkenalkan oleh British. Pengkaji Barat Menganggap Tok Janggut sebagai pemberontak. (a) Nyatakan perbezaan yang wujud dalam sejarah. Buku Teks ms.16 [2 markah] (b) Nyatakan kepentingan tafsiran dalam sejarah. Buku Teks ms.16 [4 markah] (c) Mengapakah kita perlu mentafsir sejarah daripada pelbagai sudut? KBAT Menilai [4 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B1 4th.indd 6 27-Jan-23 10:59:31 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
7 1.7 Kepentingan Mempelajari Sejarah 7 Gambar berikut berkaitan dengan pelibatan Raja-raja Melayu dalam Persidangan Kongres Melayu dalam usaha menentang gagasan Malayan Union. (a) Nyatakan kepentingan mempelajari sejarah. Buku Teks ms.18-19 [3 markah] (b) Bagaimanakah sejarah mampu membangunkan negara dan bangsa? KBAT Menganalisis [3 markah] (c) Cadangkan langkah untuk memupuk semangat perpaduan dalam kalangan masyarakat di negara kita. KBAT Mencipta [4 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B1 4th.indd 7 27-Jan-23 10:59:31 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
8 Bahagian C Jawab semua soalan. 1.1 Pengertian Sejarah 1 Secara umumnya, sejarah ialah peristiwa pada masa lalu yang berlaku dalam kehidupan sesebuah masyarakat atau negara dan dikaji oleh sejarawan. (a) Nyatakan maksud sejarah dalam aspek bahasa yang berikut: (i) Bahasa Melayu Buku Teks ms.4 [2 markah] (ii) Bahasa Inggeris Buku Teks ms.4 [2 markah] (b) Jelaskan pengertian sejarah mengikut pandangan sejarawan tempatan. Buku Teks ms.5 [8 markah] (c) Peristiwa pendudukan Jepun di Tanah Melayu merupakan peristiwa yang memberi teladan dan pengajaran kepada kita. Berikan pendapat anda. KBAT Menganalisis [8 markah] 1.2 Pengertian Sejarah Mengikut Pandangan Sejarawan 2 Pengertian sejarah dari aspek bahasa dan pandangan sejarawan merujuk tentang masyarakat dan peristiwa lalu diperoleh berdasarkan bukti. (a) Nyatakan pengertian sejarah menurut pandangan tokoh yang berikut: (i) Herodotus Buku Teks ms.5 [3 markah] (ii) Ibn Khaldun Buku Teks ms.5 [3 markah] (b) Pada pendapat anda, mengapakah hasil kajian tokoh di 2(a)(ii) berkisar tentang tindakan manusia atau masyarakat? KBAT Menilai [6 markah] (c) Sejarah mampu memberikan teladan dan pengajaran kepada kita. Bincangkan pernyataan tersebut. KBAT Mencipta [8 markah] 1.3 Masa Silam dan Ruang dalam Sejarah 3 Dalam mempelajari sejarah, setiap peristiwa merujuk masa silam dan ruang yang luas dan tiada batasnya. (a) Mengapakah ruang dan tema digunakan dalam penulisan sejarah? Buku Teks ms.6 [4 markah] (b) Bagaimanakah ruang dan masa dalam sejarah negara kita dapat membangkitkan semangat jati diri dalam kalangan remaja masa kini? Buku Teks ms.6 KBAT Mencipta [8 markah] (c) Terangkan kepentingan menghargai masa dalam kehidupan. KBAT Menilai [8 markah] 1.4 Sumber Sejarah 4 Rajah menunjukkan contoh sumber primer. Sumber Primer Fosil Surat sultan Manuskrip lama Lukisan gua (a) Jelaskan maksud sumber primer. Buku Teks ms.6 [4 markah] (b) Berdasarkan pengetahuan sejarah anda, apakah yang dimaksudkan dengan artifak? Buku Teks ms.8 KBAT Menganalisis [8 markah] (c) Pada pendapat anda, adakah kajian terhadap sumber primer sahaja mampu merungkai penyelidikan tentang sesuatu peristiwa sejarah? KBAT Menilai [8 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B1 4th.indd 8 27-Jan-23 10:59:32 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
13 2.3 Garis Masa Zaman Air Batu 3 Ahli paleontologi berpendapat bahawa hidupan di bumi bermula semenjak 545 juta tahun dahulu. (a) Nyatakan haiwan yang wujud 500 juta tahun dahulu. Buku Teks ms.32 (i) (ii) [2 markah] (b) Bagaimanakah kewujudan kepelbagaian spesies berkait rapat dengan perubahan iklim serta peringkat zaman yang dilalui? KBAT Mencipta [4 markah] (c) Cadangkan langkah-langkah untuk mengatasi masalah kepupusan hidupan liar masa kini. KBAT Mencipta [4 markah] 2.4 Ciri-ciri Zaman Batu Akhir 4 Perubahan suhu pada Zaman Air Batu Akhir memberikan kesan terhadap bentuk fizikal dan hidupan di bumi. (a) Berikan tiga ciri Zaman Air Batu Akhir. Buku Teks ms.34-35 (i) (ii) (iii) [3 markah] (b) Jelaskan perubahan yang berlaku pada bentuk muka bumi akibat daripada kecairan air batu pada Zaman Air Batu Akhir. KBAT Menganalisis [3 markah] (c) Berikan cadangan untuk membendung fenomena rumah hijau yang berlaku dewasa ini. KBAT Mencipta [4 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B2 4th.indd 13 27-Jan-23 10:59:52 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
14 2.5 Perubahan Zaman Air Batu Akhir 5 Kecairan air batu atau pengglasieran telah menukarkan wajah dan bentuk fizikal bumi. (a) Nyatakan dua tasik yang terbentuk daripada kecairan air batu. Buku Teks ms.36 (i) (ii) [2 markah] (b) Jelaskan punca berlakunya radiasi bumi yang merupakan punca utama kepada peningkatan suhu bumi. Buku Teks ms.37 [4 markah] (c) Bincangkan kesan yang berlaku akibat perubahan iklim pada Zaman Holosen terhadap kehidupan manusia. KBAT Menganalisis [4 markah] 2.6 Kesan Perubahan Zaman Air Batu di Asia Tenggara 6 Perkembangan yang berlaku pada Zaman Air Batu Akhir memberikan kesan yang sama di Asia Tenggara, iaitu kenaikan paras air laut di Pentas Sunda dan pergerakan manusia di sekitarnya. Buku Teks ms.38 (a) Jelaskan tentang Pentas Sunda. Buku Teks ms.38-39 [3 markah] (b) Huraikan kesan kecairan air batu pada peringkat akhir Zaman Holosen di Asia Tenggara. KBAT Menganalisis [3 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B2 4th.indd 14 27-Jan-23 10:59:52 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
15 Bahagian C Jawab semua soalan. 2.1 Dunia Kita 1 Kemajuan ilmu sains dan teknologi membantu manusia untuk mengetahui sejarah yang telah berlaku kepada bumi. Pengetahuan dalam bidang sains dan teknologi membantu kita membuat penyelidikan tentang perubahan yang berlaku. (a) Jelaskan maksud bidang sains yang berikut: (i) Geologi Buku Teks ms.26 [4 markah] (ii) Paleontologi Buku Teks ms.26 [4 markah] (b) Huraikan pembentukan fizikal bumi dari 650 juta tahun dahulu sehingga kini. Buku Teks ms.28 [6 markah] (c) Cadangkan langkah-langkah untuk memelihara alam sekitar daripada pencemaran. KBAT Mencipta [6 markah] 2.2 Zaman Air Batu 2 Zaman Air Batu mempunyai empat tahap utama, iaitu Zaman Miosen, Zaman Pliosen, Zaman Pleistosen dan Zaman Holosen. (a) Jelaskan tentang Zaman Miosen. Buku Teks ms.30 [4 markah] (b) Huraikan keadaan pada Zaman Pleistosen. Buku Teks ms.30 [8 markah] (c) Pengetahuan tentang perubahan dan sebab berlakunya Zaman Air Batu dapat meningkatkan pemahaman kita tentang perkara yang berlaku kepada bumi dan hidupan pada masa lalu. Berikan pendapat anda. KBAT Menilai [8 markah] 2.3 Garis Masa Zaman Air Batu 3 Maklumat berikut berkaitan dengan kewujudan pelbagai spesies hidupan dan binatang pada Zaman Air Batu. Trilobite Dipterus Stegosaurus Deinotherium 500 juta tahun 25 juta tahun 2 juta tahun 12 juta tahun (a) Bagaimanakah kepelbagaian spesies hidupan dan binatang pada Zaman Air Batu berkait rapat dengan perubahan iklim dan peringkat zaman yang dilalui? Buku Teks ms.32-33 [6 markah] (b) Huraikan cadangan yang perlu diambil untuk mendidik masyarakat kita untuk melindungi hidupan liar yang hampir pupus. KBAT Mencipta [6 markah] (c) Kepupusan hidupan liar di Malaysia berpunca daripada sikap manusia. Berikan pendapat anda. KBAT Menilai [8 markah] (c) Sekiranya anda hidup pada Zaman Air Batu Akhir, gambarkan bentuk muka bumi yang mungkin anda lihat pada waktu itu. KBAT Menganalisis [4 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B2 4th.indd 15 27-Jan-23 10:59:53 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
16 2.4 Ciri-ciri Zaman Air Batu Akhir 4 Sejak 8,500 tahun dahulu, bumi telah mengalami cuaca panas. Keadaan ini mengakibatkan suhu dunia meningkat dan berlaku kecairan air batu. (a) Bagaimanakah kecairan air batu memberi kesan terhadap bentuk muka bumi Zaman Air Batu Akhir? Buku Teks ms.34-35 [6 markah] (b) Perubahan cuaca yang tidak lagi sejuk memberikan kesan terhadap aktiviti manusia pada Zaman Air Batu Akhir. Bincangkan pernyataan tersebut. KBAT Menganalisis [6 markah] (c) Cadangkan langkah-langkah untuk menjaga alam sekitar. KBAT Mencipta [6 markah] 2.5 Perubahan Zaman Air Batu Akhir 5 Maklumat berikut berkaitan dengan pengglasieran yang berlaku pada Zaman Air Batu Akhir. Perubahan suhu bumi daripada sejuk kepada panas menyebabkan berlakunya kecairan air batu atau glasier. Perubahan ini telah menyebabkan bumi mengalami beberapa tahap peralihan zaman yang menyebabkan suhu bumi berada pada suhu hari ini. (a) Bagaimanakah pengglasieran memberi kesan besar kepada rupa bentuk fizikal bumi? Buku Teks ms.36-37 [4 markah] (b) Huraikan kesan perubahan iklim kepada kehidupan pada Zaman Air Batu Akhir. KBAT Menganalisis [8 markah] (c) Kelestarian alam sekitar perlu dikekalkan. Berikan pendapat anda. KBAT Menilai [8 markah[ 2.6 Kesan Perubahan Zaman Air Batu di Asia Tenggara 6 Peta menunjukkan Pentas Sunda yang wujud pada Zaman Air Batu di Asia Tenggara. LAUTAN HINDI LAUTAN PASIFIK Jepun China Australia 0 1000 Kilometer N (a) Jelaskan tentang Pentas Sunda. [4 markah] (b) Huraikan kesan sekiranya Pentas Sunda masih wujud hingga hari ini. KBAT Mengaplikasi [8 markah] (c) Terangkan langkah-langkah bagi memastikan aktiviti kitar semula dapat membantu rakyat Malaysia mengekalkan kebersihan alam sekitar. KBAT Mencipta [8 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 B2 4th.indd 16 27-Jan-23 10:59:53 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
50 Ujian Akhir Sesi Akademik Bahagian A [20 markah] Jawab semua soalan. 1 Sejarah merupakan disiplin ilmu tentang peristiwa masa lampau. Penulisan sejarah dilakukan berdasarkan A andaian. B jangkaan. C pemahaman. D penyelidikan. 2 Gambar yang berikut merupakan sumber penting dalam sejarah. Sumber tersebut boleh dikelaskan sebagai sumber A primer. B biografi. C sekunder. D maklumat umum. 3 Gambar di bawah menunjukkan satu peristiwa, iaitu sambutan kemerdekaan negara kita. Apakah kepentingan mempelajari peristiwa sejarah tersebut? A Melupakan peristiwaperistiwa yang silam B Menghargai jasa dan perjuangan orang dahulu C Mempelajari cara orangorang dahulu bercakap D Memahami cara berpakaian orang-orang dahulu 4 Maklumat yang berikut menerangkan tentang Zaman Air Batu Y. Y • Berlaku antara 23 juta hingga 5 juta tahun dahulu • Gunung-ganang telah terbentuk • Mamalia, hidupan di laut dan di air telah wujud di bumi. Apakah zaman Y tersebut? A Miosen B Pliosen C Holosen D Pleistosen 5 Antara hidupan yang berikut, yang manakah wujud antara 500 juta hingga 25 juta tahun dahulu? I Dipterus II Eurypterids III Hyracotherium IV Coiled Cephalopod A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 6 Antara yang berikut, yang manakah memudahkan manusia serta binatang bermigrasi pada Zaman Air Batu Akhir? I Pulau-pulau bersambung dengan laut II Permukaan air laut membeku III Paras air laut rendah IV Paras air laut tinggi A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 7 Padanan yang manakah betul tentang lokasi Zaman Prasejarah di dunia? Lokasi Negara A Lukisan di Gua Chauvet Sepanyol B Tapak Gobekli Tepe Turki C Tapak Zhoukoudian India D Lukisan di Gua Altamira China 8 Pada Zaman Neolitik, mayat diuruskan dengan teliti dan dikebumikan dengan sempurna. Mengapakah hal demikian berlaku? A Percaya kehidupan selepas mati B Amalan tradisi nenek moyang C Peraturan yang ditetapkan D Kepatuhan kepada agama 9 Malaysia turut mengalami Zaman Prasejarah. Apakah Zaman Prasejarah yang dilalui oleh Malaysia? I Zaman Purba II Zaman Logam III Zaman Neolitik IV Zaman Peralihan A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 10 Binaan yang berikut menjadi tanda kemunculan tamadun awal dunia. 80 Skor PT Sejarah KSSM Tg1 UASA 3rd.indd 50 27-Jan-23 11:02:07 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
51 Tamadun awal yang manakah boleh dikaitkan dengan seni bina di atas? A Mesopotamia B China C Mesir D India 11 Maklumat yang berikut merupakan bandar dalam tamadun awal dunia. • UR • URK Apakah sungai yang membantu perkembangan bandar-bandar tersebut? A Sungai Nil B Sungai Indus C Sungai Huang He D Sungai Tigris dan Sungai Euphrates 12 Rajah di bawah menunjukkan organisasi sosial dalam Tamadun Mesir Purba. Firaun Wazir, pegawai kanan, golongan agama dan bangsawan Golongan penyalin/penulis Artisan berkemahiran dan karyawan X Pembantu rumah dan hamba Golongan X dikenali sebagai golongan A wazir. C petani. B buruh. D peniaga. 13 Apakah kegiatan pertanian yang dijalankan oleh masyarakat Tamadun Indus? A Menanam tebu B Menanam buah-buahan C Menanam pokok gandum D Menanam gambir dan lada hitam 14 Gambar yang berikut ialah tinggalan monumen dalam Tamadun Mesopotamia. Monomen tersebut dibina sebagai A kubu pertahanan. B pusat pendidikan. C rumah ibadat. D negara kota. 15 Tamadun Huang He banyak menyumbang ketamadunannya dalam bidang pertanian. Apakah sumbangan tersebut? A Penggunaan peralatan daripada kayu dan logam B Pembahagiaan musim kepada empat C Pengenalan bayaran sewa tanah D Penebusgunaan tanah pertanian 16 Maklumat yang berikut berkaitan dengan Tamadun Yunani. Acropolis Apakah fungsi tempat tersebut? A Empangan B Sistem saliran C Pusat komuniti D Tempat mandi awam 17 Gambar yang berikut menunjukkan binaan yang terdapat dalam Tamadun Rom. Apakah fungsi binaan bangunan tersebut? I Empangan II Tempat keagamaan III Tempat persembahan IV Tempat pertandingan bersaiz besar A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 18 Maklumat yang berikut berkaitan dengan sistem yang diamalkan dalam Tamadun China. Sistem peperiksaan awam Apakah kepentingan sistem peperiksaan awam tersebut? A Mengubah taraf sosial B Mendapat pengampunan C Menjadi pemerintah negara D Menjadi guru di peringkat tinggi 19 Antara yang berikut, apakah sikap positif yang diamalkan oleh Masyarakat Arab Jahiliah? I Memuliakan tetamu II Menjaga kehormatan diri III Meramal nasib baik dan buruk IV Memandang tinggi kepada kaum wanita A I dan II B I dan IV C II dan III D III dan IV 20 Di manakah pusat pemerintahan kerajaan Turki Uthmaniyah? A Anatolia B Damsyik C Baghdad D Andalusia PT Sejarah KSSM Tg1 UASA 3rd.indd 51 27-Jan-23 11:02:08 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
52 Bahagian B [40 markah] Jawab semua soalan. 1 Sejarah merujuk peristiwa yang telah berlaku dan diperoleh melalui pelbagai sumber serta melalui pelbagai proses penyelidikan untuk pengesahan. (a) Nyatakan ciri-ciri sumber primer. [3 markah] (b) Apakah kaedah yang digunakan oleh sejarawan ketika melakukan penyelidikan sejarah? [3 markah] (c) Pada pendapat anda, mengapakah kita perlu mempelajari sejarah? [4 markah] 2 Perubahan Zaman Air Batu Akhir memberikan kesan terhadap bentuk fizikal dan hidupan di bumi. (a) Namakan tiga jenis hidupan yang wujud pada Zaman Air Batu Akhir. (i) (ii) (iii) [3 markah] (b) Jelaskan bentuk muka bumi yang terhasil pada Zaman Air Batu Akhir. [3 markah] (c) Nyatakan kepentingan bersyukur dalam memanfaatkan alam ciptaan Tuhan. [4 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 UASA 3rd.indd 52 27-Jan-23 11:02:08 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
53 3 Peta yang berikut menunjukkan Sungai Nil dalam Tamadun Mesir Purba. (a) Apakah kepentingan Sungai Nil kepada masyarakat Mesir Purba? [3 markah] (b) Nyatakan peranan raja dalam kerajaan Mesir Purba dalam usaha memastikan kegemilangan dan kemajuan tamadun tersebut. [3 markah] (c) Mengapakah berlakunya keruntuhan sesebuah tamadun? Nyatakan pendapat anda. [4 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 UASA 3rd.indd 53 27-Jan-23 11:02:08 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
54 4 Tamadun Rom merupakan kesinambungan daripadaTamadunYunani yang terkenal dan pakar dalam bidang seni bina. (a) Nyatakan tiga contoh binaan yang terkenal dalam Tamadun Rom. [3 markah] (b) Terangkan ciri-ciri umum binaan bangunan dalam Tamadun Rom. [3 markah] (c) Lihat dan teliti gambar di bawah. Berdasarkan gambar di atas, berikan kepentingan memelihara seni bina bangunan bersejarah kepada sesebuah negara. [4 markah] PT Sejarah KSSM Tg1 UASA 3rd.indd 54 27-Jan-23 11:02:08 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J1 Praktis Topikal Sejarah Tingkatan 1 – Jawapan bab 1 Mengenali Sejarah BAHAGIAN A 1 D 2 C 3 A 4 A 5 A 6 A 7 B 8 C 9 C 10 A 11 A 12 B 13 C 14 D 15 C 16 C 17 A 18 B 19 D 20 D BAHAGIAN B 1 (a) F1 Asal usul/keturunan/salasilah [1 m] F2 Peristiwa yang benar-benar berlaku pada waktu yang lampau, kisah, riwayat dan tambo [1 m] F3 Kajian atau pengetahuan tentang peristiwaperistiwa yang telah lalu [1 m] Maksimum 3 markah (b) F1 Tidak berminat [1 m] F2 Terpengaruh dengan budaya barat [1 m] F3 Leka dengan gajet/media sosial [1 m] F4 Kurang pendedahan tentang sejarah tanah air [1 m] Mana-mana jawapan yang munasabah Maksimum 3 markah (c) F1 Pendidikan di sekolah [1 m] F2 Menggunakan media sosial dalam penerapan nilai patriotisme [1 m] F3 Kempen melalui media massa [1 m] F4 Tayangan filem sejarah melalui media sosial [1 m] Mana-mana jawapan yang munasabah Maksimum 4 markah 2 (a) F1 Tindak balas pembaca terhadap penulisan sejarah [1 m] F2 Fakta-fakta yang ditulis oleh sejarawan [1 m] F3 Karya terkenal ialah What is History [1 m] Maksimum 3 markah (b) F1 Sumber yang berlainan [1 m] F2 Perbezaan pandangan [1 m] F3 Tujuan penulisan [1 m] Mana-mana jawapan yang munasabah Maksimum 3 markah (c) F1 Mengambil iktibar daripada peristiwa yang berlaku [1 m] F2 Menanam semangat patriotisme [1 m] F3 Membina jati diri [1 m] F4 Mengukuhkan perpaduan [1 m] Mana-mana jawapan yang munasabah Maksimum 4 markah 3 (a) F1 Masa silam yang dikaji mengikut/berdasarkan urutan masa [1 m] F2 Rentetan peristiwa yang berlaku secara teratur mengikut urutan masa [1 m] F3 Dari awal hingga yang terakhir [1 m] F4 Bergerak mengikut garisan lurus [1 m] Maksimum 3 markah (b) F1 Dekad/10 tahun [1 m] F2 Abad/100 tahun [1 m] F3 Alaf/1,000 tahun [1 m] Maksimum 3 markah (c) F1 Memudahkan penyelidikan [1 m] F2 Mengumpul rujukan [1 m] F3 Dapat memperincikan kajian [1 m] F4 Rujukan yang pelbagai [1 m] Mana-mana jawapan yang munasabah Maksimum 4 markah 4 (a) F1 Fosil [1 m] F2 Artifak [1 m] F3 Bukan artifak [1 m] F4 Batu bersurat [1 m] F5 Keterangan lisan [1 m] F6 Dokumen rasmi [1 m] F7 Manuskrip [1 m] F8 Fail rasmi jabatan [1 m] F9 Surat peribadi [1 m] F10 Diari [1 m] Mana-mana 3 × 1 m Maksimum 3 markah (b) F1 Peralatan ciptaan manusia [1 m] F2 Digunakan untuk perburuan/pertanian/ perdagangan [1 m] F3 Diperbuat daripada batu/kaca/logam [1 m] Maksimum 3 markah (c) F1 Bukti kajian [1 m] F2 Untuk mendapatkan maklumat [1 m] F3 Membuat perbandingan [1 m] F4 Rujukan kajian [1 m] Mana-mana jawapan yang munasabah Maksimum 4 markah 5 (a) F1 Persediaan [1 m] F2 Rakaman temu bual [1 m] F3 Memproses rakaman [1 m] Maksimum 3 markah (b) F1 Menentukan tokoh [1 m] F2 Menentukan skop perkara yang akan ditemu bual [1 m] F3 Memilih soalan-soalan yang bersifat pendekatan sejarah [1 m] Maksimum 3 markah (c) F1 Cerita yang sahih [1 m] F2 Mempunyai pengalaman sendiri [1 m] Jawapan PT Sejarah KSSM Tg1 Jaw 5th.indd 1 27-Jan-23 10:57:31 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Format Instrumen Pentaksiran dan Pelaporan Ujian Akhir Sesi Akademik Sejarah Tingkatan 1, 2 dan 3 BIL. PERKARA FORMAT PENTAKSIRAN 1 Jenis Instrumen Ujian Bertulis 2 Jenis Soalan • Objektif Aneka Pilihan (OAP) • Subjektif Respons Terhad (SRT) • Subjektif Respons Terbuka (SRTb) 3 Bilangan Soalan Bahagian A: OAP – 20 soalan Bahagian B: Subjektif Respons Terhad – 4 soalan Bahagian C: Subjektif Respons Terbuka – 2 soalan (Jawab satu soalan sahaja) 4 Markah Bahagian A: 20 markah Bahagian B: 40 markah Bahagian C: 20 markah Jumlah: 80 markah 5 Tempoh Ujian 2 jam 6 Konstruk • Mengingat • Memahami • Mengaplikasi • Menganalisis • Menilai • Mencipta 7 Aras Kesukaran Rendah : Sederhana : Tinggi (5 : 3 : 2) 8 Kaedah Penskoran • Dikotomus • Analitikal • Holistik PT Sejarah KSSM Tg1 Format 2nd.indd 23 27-Jan-23 10:43:59 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
J24 Tahap Penguasaan Sejarah Tingkatan 1, 2 dan 3 TAHAP PENGUASAAN PERNYATAAN 1 Pengetahuan dan pemahaman terhadap fakta sejarah sangat terhad. 2 Mengetahui dan memahami fakta asas sejarah. 3 Mengetahui dan memahami fakta sejarah pada tahap memuaskan. Mengaplikasi pengetahuan dan pemahaman fakta sejarah dalam menghuraikan sesuatu isu sejarah silam, semasa dan akan datang pada tahap memuaskan. 4 Mengetahui dan memahami fakta sejarah pada tahap baik. Mengaplikasi pengetahuan dan pemahaman fakta sejarah dalam menghuraikan sesuatu isu sejarah silam, semasa dan akan datang pada tahap baik. Menganalisis fakta sejarah serta isu sejarah silam, semasa dan akan datang pada tahap baik. 5 Mengetahui dan memahami fakta sejarah pada tahap sangat baik. Mengaplikasi pengetahuan dan pemahaman fakta sejarah dalam menghuraikan sesuatu isu sejarah silam, semasa dan akan datang pada tahap sangat baik. Menganalisis, menilai dan menghasilkan idea terhadap fakta sejarah serta isu sejarah silam, semasa dan akan datang pada tahap sangat baik. 6 Mengetahui dan memahami fakta sejarah pada tahap cemerlang. Mengaplikasi pengetahuan dan pemahaman fakta sejarah dalam menghuraikan sesuatu isu sejarah silam, semasa dan akan datang pada tahap cemerlang. Menganalisis, menilai dan menghasilkan idea terhadap fakta sejarah serta isu sejarah silam, semasa dan akan datang pada tahap cemerlang. PT Sejarah KSSM Tg1 Format 2nd.indd 24 27-Jan-23 10:43:59 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.