Mulus Sains Tingkatan 1

PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

1 Pengenalan kepada Penyiasatan Saintifik Tema 1: Kaedah Saintifik Buku Teks: Halaman 2 – 38 BAB 1 Bahagian A Jawab semua soalan. 1 Antara yang berikut, yang manakah merupakan fenomena alam semula jadi? A Pembentukan pelangi B Kesesakan trafik C Pelombongan D Pencemaran SP 1.1.1 TP 2 BT ms. 4 MuLus Tip Fenomena alam semula jadi ialah kejadian yang tidak dihasilkan oleh manusia. 2 Rajah 1 menunjukkan alat sains yang penting dalam kehidupan harian. Rajah 1 Apakah bidang yang mendapat faedah daripada penciptaan alat ini? A Fizik C Biologi B Kimia D Astronomi SP 1.1.3 TP 1 BT ms. 8 MuLus Tip Alat ini digunakan untuk memerhati objek yang seni (sangat halus dan kecil) seperti mikroorganisma. 3 Antara peralatan makmal berikut, yang manakah ialah piring sejat? A C B D SP 1.2.1 TP 1 BT ms. 10 – 11 MuLus Tip Piring sejat digunakan untuk menyejat cecair daripada larutan. 4 Dalam suatu eksperimen, Asyraf ingin memasukkan 40 cm3 asid cair ke dalam bekas. Apakah radas yang paling sesuai digunakan untuk tujuan ini? A Bikar B Tabung uji C Kelalang kon D Silinder penyukat SP 1.2.1 TP 3 BT ms. 10 – 11 MuLus Tip Alat yang diperlukan mesti mempunyai tanda senggatan untuk mengukur isi padu cecair dengan tepat. 5 Antara yang berikut, yang manakah bukan kuantiti asas? A Suhu B Jisim C Isi padu D Arus elektrik SP 1.3.1 TP 1 BT ms. 15 MuLus Tip Kuantiti asas ialah kuantiti yang tidak boleh diterbitkan dalam sebutan kuantiti fizik yang lain melalui pendaraban atau pembahagian. Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 1 29/3/2024 3:27:50 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

2 6 Antara pertukaran unit berikut, yang manakah betul? A 1 000 mm = 1 m B 5 mA = 0.5 A C 600 g = 6 kg D 1 j = 1 000 s SP 1.3.3 TP 2 BT ms. 16 MuLus Tip Kuantiti asas didarab atau dibahagi dengan nilai imbuhan yang dikehendaki. 7 Antara alat pengukur berikut, yang manakah digunakan untuk mengukur ketebalan seutas dawai dengan jitu? A Pembaris B Termometer C Angkup vernier D Tolok skru mikrometer SP 1.4.1 TP 1 BT ms. 22 – 24 MuLus Tip Ketebalan seutas dawai adalah kecil dan memerlukan alat pengukur yang lebih jitu. 8 Rajah 2 menunjukkan Hui Yi sedang mengambil bacaan pada pembaris meter. 0 1 2 3 4 5 6 Rajah 2 Apakah jenis ralat yang terlibat dalam aktiviti ini? A Ralat sifar B Ralat paralaks C Ralat sistematik D Ralat kepersisan SP 1.4.3 TP 1 BT ms. 20 – 21 MuLus Tip Kedudukan mata mestilah berserenjang dengan skala bacaan untuk mengelakkan kesan ralat. 9 Jadual 1 menunjukkan bacaan jisim yang diperoleh daripada neraca elektronik. Jisim kotak kosong (g) 120.00 Jisim kotak kosong + 10 biji guli (g) 202.50 Jadual 1 Apakah jisim sebiji guli? A 8.25 g B 10.75 g C 12.00 g D 20.25 g SP 1.4.4 TP 3 BT ms. 27 MuLus Tip Jisim kotak kosong tidak diambil kira. Bahagikan jisim 10 biji guli dengan 10 untuk mendapatkan jisim sebiji guli. 10 Rajah 3 menunjukkan surihan sehelai daun di atas kertas graf. 1 cm 1 cm Rajah 3 Berapakah anggaran luas daun ini? A 20 cm2 B 24 cm2 C 30 cm2 D 34 cm2 SP 1.4.4 TP 3 BT ms. 27 MuLus Tip Anggaran luas objek tidak sekata dibuat dengan menggunakan kertas graf. Luas objek tidak sekata ialah jumlah bilangan petak yang lengkap serta separuh atau lebih daripada separuh lengkap sahaja. Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 2 29/3/2024 3:27:51 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

3 11 Rajah 4 menunjukkan tiga bahan berlainan yang telah dimasukkan ke dalam tiga bikar berisi air. Gabus Aluminium Kayu Rajah 4 Apakah susunan yang betul bagi bahan-bahan di atas dalam urutan ketumpatan menaik? A Air, aluminium, kayu, gabus B Air, gabus, aluminium, kayu C Aluminium, kayu, air, gabus D Gabus, kayu, aluminium, air SP 1.5.1 TP 2 BT ms. 28 – 30 MuLus Tip Kedudukan bahan yang mempunyai ketumpatan yang lebih tinggi adalah lebih rendah. Bahan yang lebih tumpat daripada air akan tenggelam, manakala bahan yang kurang tumpat akan terapung di atas air. 12 Apakah langkah yang boleh dilakukan untuk menguji sama ada suatu hipotesis yang dibuat adalah benar atau tidak? A Menjalankan eksperimen B Membuat kesimpulan C Membuat inferens D Mengumpul data SP 1.6.1 TP 1 BT ms. 34 MuLus Tip Hipotesis boleh dibuktikan dengan menjalankan penyiasatan saintifik. Bahagian B 1 (a) Kenal pasti dua kerjaya dalam bidang sains berdasarkan subjek yang diperlukan dalam peta dakap di bawah. SP 1.1.6 TP 1 BT ms. 7 Jurutera Doktor Angkasawan Ahli botani i-THINK Peta Dakap (i) (ii) (iii) (iv) Biologi Fizik Kerjaya dalam sains MuLus Tip Setiap kerjaya yang berkaitan dengan sains memerlukan pengetahuan dalam subjek tertentu. Contohnya, jika anda ingin menjadi seorang doktor, anda mestilah mempelajari subjek biologi. Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 3 29/3/2024 3:27:51 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

4 (b) Isi tempat kosong dengan perkataan yang diberikan untuk melengkapkan pernyataan tentang penggunaan teknologi dalam kehidupan harian. SP 1.1.7 TP 2 BT ms. 8 Komputer Satelit Inovasi (i) dan hasil reka cipta mesin dan alat teknologi dapat mempertingkatkan kualiti kehidupan. (ii) Komunikasi membolehkan manusia berhubung dengan lebih cepat. (iii) Alat seperti mikroskop, kamera dan penting untuk mengkaji komposisi dan struktur Bumi. MuLus Tip Mesin dan alat yang direka cipta berdasarkan pengetahuan sains akan memudahkan manusia untuk melakukan pekerjaan seharian. 2 (a) Lukis radas makmal berikut dalam ruang yang disediakan. SP 1.2.1 TP 2 BT ms. 10 – 11 (i) Balang gas (ii) Tabung uji (iii) Pipet MuLus Tip Lukisan radas makmal mestilah jelas, berterusan dan tidak putus-putus. Balang gas berbentuk silinder dan digunakan untuk mengumpul gas. Tabung uji mempunyai bahagian bawah berbentuk bulat, manakala pipet mempunyai ruang di bahagian tengah untuk menyukat isi padu yang tetap. (b) Padankan radas makmal di bawah dengan fungsinya. SP 1.2.1 TP 2 BT ms. 10 – 11 Radas makmal Fungsi (i) Menyokong radas semasa pemanasan Mengisi bahan kimia dalam kuantiti kecil Mengasingkan pepejal tidak larut daripada campuran (ii) MuLus Tip (i) Corong turas (ii) Tungku kaki tiga Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 4 29/3/2024 3:27:51 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

5 3 (a) Huruf-huruf di bawah mewakili maksud bagi simbol-simbol amaran yang terdapat di dalam makmal. A – Bahan kimia beracun B – Bahan kimia mengakis C – Bahan kimia merengsa D – Bahan radioaktif E – Bahan kimia mudah terbakar F – Bahan kimia mudah meletup Beri maksud bagi simbol amaran di bawah. Tulis huruf yang betul dalam petak kosong. SP 1.2.2 TP 1 BT ms. 12 (i) (iv) (ii) (v) (iii) (vi) MuLus Tip • Bahan kimia beracun boleh menyebabkan sakit atau maut. • Bahan kimia mengakis akan melecurkan kulit jika terkena. • Bahan kimia merengsa menghasilkan wasap yang memedihkan mata. • Bahan radioaktif menghasilkan sinaran radioaktif yang boleh menyebabkan kanser. • Bahan kimia mudah terbakar perlu dijauhkan daripada sumber api atau haba. • Bahan kimia mudah meletup boleh menyebabkan kemusnahan kepada harta benda. (b) Tandakan (✓) bagi pernyataan yang benar dan tandakan (✗) bagi pernyataan yang palsu mengenai peraturan dan langkah keselamatan di dalam makmal. SP 1.2.4 TP 1 BT ms. 13 – 14 (i) Letakkan semua bahan kimia pada tempat asalnya selepas digunakan. (ii) Bahan kimia boleh dikenal pasti dengan merasanya. (iii) Penunu Bunsen boleh dinyalakan dengan menggunakan cebisan kertas yang dibakar. (iv) Bahan kimia mudah terbakar seperti alkohol mesti dipanaskan dalam kukus air. MuLus Tip Peraturan dan langkah-langkah keselamatan di dalam makmal hendaklah dipatuhi untuk mengelakkan kemalangan dan kejadian yang tidak diingini seperti kecederaan, kebakaran dan kemusnahan. Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 5 29/3/2024 3:27:51 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

6 4 (a) Nyatakan kuantiti fizik asas dan unit S.I. yang sesuai dalam pengukuran berikut. SP 1.3.2 TP 1 BT ms. 15 Pengukuran Kuantiti fizik asas Unit S.I. (i) Ketebalan buku (ii) Darjah kepanasan badan (iii) Nilai arus dalam litar elektrik (iv) Jisim pensel (v) Tempoh ayunan bandul MuLus Tip Kuantiti fizik asas digunakan untuk mendapatkan pengukuran yang seragam. Kuantiti fizik asas serta simbol unit S.I. yang biasa digunakan ialah panjang (m), jisim (kg), masa (s), suhu (K) dan arus elektrik (A). (b) Tukarkan nilai kuantiti fizik di bawah daripada unit S.I. kepada unit yang dinyatakan. Tunjukkan jalan kerja untuk mendapatkan jawapan. SP 1.3.3 TP 3 BT ms. 15 – 16 (i) 8.5 kg kepada g. MuLus Tip Pertukaran unit bagi jisim: 1 kg = 1 000 g (ii) 0.02 m kepada mm. MuLus Tip Pertukaran unit bagi panjang: 1 m = 1 000 mm (iii) 1 260 s kepada jam. MuLus Tip Pertukaran unit bagi masa: 3 600 s = 1 j (iv) 373 656 m kepada km. MuLus Tip Pertukaran unit bagi panjang: 1 000 m = 1 km Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 6 29/3/2024 3:27:51 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

7 5 (a) Padankan alat pengukur berikut dengan nama dan tujuan pengukuran yang betul. SP 1.4.2 TP 2 BT ms. 18 – 21 Nama alat pengukur Rajah alat pengukur Tujuan pengukuran Neraca tiga alur 30 5 10 15 20 25 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 Mengukur jisim objek Jam randik 100 90 80 70 40 50 60 20 30 10 0 Mengukur arus elektrik Ammeter Mengukur suhu Termometer klinik A 50 50 10 0 10 20 20 30 30 40 40 Mengukur masa (b) Bulatkan alat pengukur yang betul dan lebih jitu untuk mengukur kuantiti fizik dalam situasi berikut. SP 1.4.2 TP 1 BT ms. 22 – 25 Situasi Alat pengukur (i) Menentukan jisim sebatang pensel. Penimbang elektronik Neraca tiga alur (ii) Mengukur takat didih air laut. Termometer klinik Termometer merkuri (iii) Menentukan ketebalan dinding bikar. Angkup vernier Pembaris (iv) Menentukan nilai arus dalam litar elektrik. Ammeter Ammeter digital (v) Mengukur suhu badan. Termometer klinik Termometer merkuri MuLus Tip Alat pengukur tertentu digunakan untuk mengambil ukuran kuantiti fizik dengan persis dan jitu. Kuantiti fizik yang hendak diukur Alat pengukur yang boleh digunakan Panjang Pembaris, pita pengukur, angkup vernier, tolok skru mikrometer Jisim Neraca tuas, neraca tiga alur, penimbang elektronik Masa Jam randik, jam randik digital Suhu Termometer klinik, termometer merkuri, termometer digital Arus elektrik Ammeter, ammeter digital Isi padu air Silinder penyukat Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 7 29/3/2024 3:27:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

8 Bahagian C 1 Rajah 1 menunjukkan hasil balingan damak yang dibuat oleh Adam, Suraj, Fuad dan Jong. SP 1.4.1 BT ms. 18 Adam Suraj Fuad Jong Rajah 1 (a) Apakah maksud bagi ukuran yang berikut? TP 1 (i) Ukuran yang jitu: (ii) Ukuran yang persis: (b) Apakah maksud alat pengukur yang mempunyai kepekaan yang tinggi? TP 1 (c) Maklumat di bawah menunjukkan penerangan terhadap keputusan yang diperoleh di atas. A – Kejituan rendah, kepersisan rendah B – Kejituan tinggi, kepersisan rendah C – Kejituan tinggi, kepersisan tinggi D – Kejituan rendah, kepersisan tinggi Tulis huruf yang sesuai untuk menerangkan keputusan yang diperoleh: TP 2 (i) Adam: (ii) Suraj : (iii) Fuad : (iv) Jong : MuLus Tip • Kejituan ialah kebolehan alat pengukur untuk memperoleh bacaan yang tepat atau hampir dengan nilai sebenar. • Kepersisan ialah kebolehan alat pengukur untuk memperoleh bacaan yang hampir sama apabila pengukuran diulang. • Kepekaan ialah kebolehan alat pengukur untuk mengesan perubahan kecil pada kuantiti fizik yang diukur. Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 8 29/3/2024 3:27:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

9 2 (a) Rajah 2.1 menunjukkan isi padu air yang diukur menggunakan silinder penyukat. SP 1.4.3 BT ms. 21 20 cm3 19 P Q R Rajah 2.1 (i) Tulis isi padu air pada kedudukan mata di P, Q dan R. TP 2 P : Q : R : (ii) Tandakan (✓) pada kedudukan mata yang betul untuk mendapatkan bacaan isi padu air yang tepat. TP 3 P Q R (b) Rajah 2.2 menunjukkan kedudukan mata untuk mengukur panjang rod kaca. SP 1.4.3 BT ms. 21 1 cm 2345 6 7 8 X Y Z Rajah 2.2 (i) Tulis panjang rod kaca pada kedudukan mata di X, Y dan Z. TP 1 X : Y : Z : (ii) Apakah panjang sebenar rod kaca? TP 2 (iii) Apakah jenis ralat pada kedudukan mata X? TP 1 MuLus Tip Ralat paralaks berlaku apabila bacaan yang diambil berbeza daripada bacaan sebenar kerana kedudukan mata pemerhati tidak berserenjang dengan skala bacaan. Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 9 29/3/2024 3:27:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

10 3 Paramjit ingin menentukan ketumpatan sebiji bebola besi. Dia menimbang 20 biji bebola besi menggunakan penimbang elektronik. Jadual 1 menunjukkan keputusan yang diperoleh. SP 1.5.2 BT ms. 31 Jisim bikar kosong + 20 bebola besi (g) 82.80 Jisim bikar kosong (g) 35.60 Jisim 20 bebola besi (g) Jisim 1 bebola besi (g) Jadual 1 (a) Hitung jisim sebiji bebola besi berdasarkan Jadual 1. TP 3 (b) Seterusnya, Paramjit menentukan isi padu sebiji bebola besi dengan menggunakan kaedah sesaran air. Rajah 3 menunjukkan susunan radas yang digunakan. 20 15 10 5 20 15 10 5 Silinder penyukat Air Bebola besi Rajah 3 Berdasarkan keputusan dalam Rajah 3, tentukan isi padu sebiji bebola besi. TP 3 (i) Isi padu 20 bebola besi = Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 10 29/3/2024 3:27:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

11 (ii) Isi padu 1 bebola besi = MuLus Tip Unit bagi isi padu ialah cm3. (c) Hitung ketumpatan bebola besi dalam unit g cm–3. TP 3 (d) Jelaskan mengapa jisim dan isi padu 20 bebola besi diukur dalam kajian ini dan bukannya 1 bebola besi sahaja. TP 3 (e) Mengapakah bebola besi tenggelam di dalam air? TP 4 KBAT Menganalisis MuLus Tip • Ketumpatan sesuatu bahan ialah jisim per unit isi padu bahan tersebut. • Kaedah sesaran air digunakan untuk menganggar isi padu objek yang tidak sekata. Mulus Sains Tg1 B1 3rd.indd 11 29/3/2024 3:27:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

12 Bahagian A Jawab semua soalan. Sel sebagai Unit Asas Hidupan Tema 2: Penyenggaraan dan Kesinambungan Hidup Buku Teks: Halaman 46 – 66 BAB 2 1 Antara pernyataan berikut, yang manakah paling tepat bagi menerangkan maksud sel? A Unit asas yang membina benda hidup B Unit paling besar dalam suatu organisma C Unit asas yang boleh dilihat dengan mata kasar D Unit asas yang tidak mempunyai fungsi khusus dalam benda hidup SP 2.1.1 TP 1 BT ms. 46 MuLus Tip Sel ialah unit paling kecil dalam benda hidup yang menjalankan proses hidup. 2 Rajah 1 menunjukkan struktur suatu sel. W X Y Z Rajah 1 Antara padanan berikut, yang manakah benar mengenai fungsi struktur berlabel W, X, Y dan Z? Struktur Fungsi A W Mengawal pergerakan bahan keluar dan masuk ke dalam sel B X Mengandungi sap sel C Y Mengawal segala aktiviti sel D Z Memberikan sokongan dan bentuk tetap kepada sel SP 2.1.3 TP 2 BT ms. 50 MuLus Tip Struktur yang ditunjukkan ialah sel tumbuhan. Sel tumbuhan terdiri daripada nukleus (Y), kloroplas, membran sel (X), mitokondria (W), vakuol (Z), sitoplasma dan dinding sel. 3 Antara organisma berikut, yang manakah terdiri daripada lebih daripada satu sel? A Yis B Mucor C Amoeba D Chlamydomonas SP 2.1.4 TP 1 BT ms. 53 MuLus Tip Organisma unisel ialah organisma yang terdiri daripada satu sel, manakala organisma multisel ialah organisma yang terdiri daripada banyak sel. 4 Antara struktur sel berikut, yang manakah boleh dijumpai dalam sel haiwan dan sel tumbuhan? A Vakuol B Kloroplas C Dinding sel D Membran sel SP 2.1.3 TP 2 BT ms. 50 – 51 MuLus Tip • Sel tumbuhan mempunyai bentuk tetap, manakala sel haiwan tidak mempunyai bentuk tetap. • Sel tumbuhan boleh menjalankan proses fotosintesis untuk membuat makanan sendiri, manakala sel haiwan tidak boleh membuat makanan sendiri. Mulus Sains Tg1 B2 3rd.indd 12 29/3/2024 3:28:13 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

13 5 Rajah 2 menunjukkan satu sistem badan manusia. Rajah 2 Apakah fungsi utama sistem badan itu? A Membawa maklumat dari otak ke seluruh badan B Menyingkirkan bahan buangan berlebihan daripada badan C Mengangkut oksigen, nutrien dan hormon yang diperlukan ke semua bahagian badan D Mengalirkan bendalir limfa ke dalam saluran darah untuk mempertahankan badan daripada jangkitan penyakit SP 2.1.6 TP 2 BT ms. 57 – 58 MuLus Tip Rajah tersebut ialah sistem peredaran darah yang terdiri daripada jantung dan salur darah. 6 Zhi Wei menitiskan beberapa titik larutan iodin ke atas slaid yang ingin diperhatikan di bawah mikroskop cahaya. Apakah jenis sel yang mungkin diperhatikan? A Sel daun hijau B Sel kulit pokok C Sel darah putih D Sel cacing tanah SP 2.2.2 TP 3 BT ms. 60 MuLus Tip Kanji dihasilkan daripada proses fotosintesis. Larutan iodin digunakan sebagai penunjuk untuk menguji kehadiran kanji dalam daun hijau. 7 Rajah 3 menunjukkan stoma pada permukaan daun. Y Z X Rajah 3 Apakah bahan X, Y dan Z? X Y Z A Oksigen Karbon dioksida Air B Oksigen Air Karbon dioksida C Karbon dioksida Air Oksigen D Karbon dioksida Oksigen Nitrogen SP 2.2.3 TP 2 BT ms. 64 MuLus Tip Stoma membolehkan pertukaran gas berlaku semasa proses fotosintesis dan respirasi sel. 8 Farah meletakkan tumbuhan hijau di dalam botol yang mengandungi tanah lembap seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 4. Botol ini kemudiannya ditutup rapat dan diletakkan di tempat yang terang. Botol bertutup Tumbuhan hijau Tanah lembap Rajah 4 Apakah yang akan berlaku kepada tumbuhan ini selepas sebulan? A Tumbuhan mati B Daun tumbuhan gugur C Daun tumbuhan menjadi kuning D Tumbuhan masih hijau dan segar SP 2.2.4 TP 3 BT ms. 65 MuLus Tip Proses respirasi sel dan proses fotosintesis berlaku sepanjang masa di dalam botol dan saling melengkapi keperluan tumbuhan hijau tersebut. Mulus Sains Tg1 B2 3rd.indd 13 29/3/2024 3:28:14 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

14 Bahagian B 1 Ranee menyediakan dua slaid berasingan yang telah diletakkan hirisan nipis permukaan atas daun pandan dan sapuan daripada bahagian dalam pipinya. Rajah 1 menunjukkan lakaran struktur sel yang diperhatikan daripada daun pandan dan bahagian dalam pipi. SP 2.1.3 BT ms. 50 – 51 A C Sel daun pandan Sel pipi B D Rajah 1 (a) Namakan struktur A, B, C dan D. TP 1 A : B : C : D: (b) Padankan struktur A, B, C dan D dengan fungsinya yang betul. TP 2 Struktur sel Fungsi A Memberikan bentuk tetap kepada sel B Menghasilkan tenaga untuk tindak balas kimia C Mengandungi klorofil untuk menyerap cahaya D Mengawal semua aktiviti sel MuLus Tip Sel daripada daun pandan ialah sel tumbuhan, manakala sel daripada bahagian dalam pipi ialah sel haiwan. Sel tumbuhan terdiri daripada nukleus, kloroplas, membran sel, mitokondria, vakuol, sitoplasma dan dinding sel. Sel haiwan tidak mempunyai dinding sel, kloroplas dan vakuol. Mulus Sains Tg1 B2 3rd.indd 14 29/3/2024 3:28:14 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

15 2 (a) Namakan organisma-organisma di bawah menggunakan perkataan yang diberikan. SP 2.1.4 TP 1 BT ms. 53 Bakteria Spirogyra Paramecium Mucor Paku pakis Hydra Amoeba Yis A: B: C: D: E: F: G: H: Rajah 2 (b) Kelaskan organisma A hingga H dalam Rajah 2 kepada organisma unisel dan organisma multisel. SP 2.1.4 TP 2 BT ms. 53 Organisma unisel Organisma multisel MuLus Tip Organisma unisel ialah organisma yang terdiri daripada satu sel, manakala organisma multisel ialah organisma yang terdiri daripada banyak sel. Mulus Sains Tg1 B2 3rd.indd 15 29/3/2024 3:28:14 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

16 3 (a) Isi petak kosong dengan jawapan yang betul untuk menunjukkan urutan organisasi sel dalam manusia. SP 2.1.6 TP 2 BT ms. 56 i-THINK Peta Alir Manusia (i) (iv) (ii) (iii) (b) Jadual 1 menunjukkan beberapa organ dalam badan manusia. Namakan setiap organ dan tulis jenis sistem badan yang melibatkan organ ini. SP 2.1.6 TP 2 BT ms. 56 Rajah organ (i) (ii) (iii) (iv) Nama organ Sistem yang terlibat Jadual 1 MuLus Tip Organisasi sel terdiri daripada: • Sel yang bergabung untuk membentuk tisu. • Tisu yang bergabung untuk membentuk organ. • Organ yang bergabung untuk membentuk sistem. • Sistem yang berfungsi bersama untuk membentuk organisma. Bahagian C 1 (a) Nyatakan maksud istilah berikut. SP 2.2.1 TP 2 BT ms. 59 – 60 (i) Respirasi sel: (ii) Fotosintesis: MuLus Tip Proses respirasi sel berlaku dalam semua organisma, manakala proses fotosintesis hanya berlaku dalam tumbuhan hijau. Mulus Sains Tg1 B2 3rd.indd 16 29/3/2024 3:28:14 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

17 (b) Rajah 1 menunjukkan proses X dan proses Y yang berlaku dalam sel tumbuhan serta bahan-bahan yang terlibat dalam proses-proses ini. SP 2.2.3 BT ms. 59 – 60 Tenaga Tenaga cahaya Kloroplas Mitokondria Proses X A B C D + + Proses Y Rajah 1 (i) Apakah proses X dan proses Y? TP 1 Proses X : Proses Y : (ii) Apakah bahan A, B, C dan D yang terlibat dalam proses X dan proses Y? TP 2 A : B : C : D : MuLus Tip • Proses fotosintesis yang berlaku dalam kloroplas menukarkan karbon dioksida dan air kepada glukosa dan oksigen. • Proses respirasi sel yang berlaku dalam semua organisma menggunakan oksigen dan glukosa untuk menghasilkan karbon dioksida dan air, serta menghasilkan tenaga. Mulus Sains Tg1 B2 3rd.indd 17 29/3/2024 3:28:15 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

18 Bahagian A Jawab semua soalan. Koordinasi dan Gerak Balas Tema 2: Penyenggaraan dan Kesinambungan Hidup Buku Teks: Halaman 72 – 84 BAB 3 1 Rajah 1 menunjukkan keadaan bulu roma pada lengan Hakim. Rajah 1 Apakah situasi yang mungkin menyebabkan keadaan bulu roma seperti di atas? A Menonton televisyen B Cuaca sejuk C Berlari laju D Berkebun SP 3.1.2 TP 2 BT ms. 75 MuLus Tip Bulu roma berkeadaan tegak untuk memerangkap udara pada lapisan kulit yang bertindak sebagai penebat haba. 2 Apakah yang akan berlaku apabila seseorang makan makanan bergaram secara berlebihan? A Salur darah mengembang B Penghasilan air kencing berkurang C Kelenjar peluh dirangsang dan banyak peluh terhasil D Kadar metabolisme dan kadar pernafasan meningkat SP 3.1.2 TP 2 BT ms. 74 MuLus Tip Pengambilan garam berlebihan mengurangkan kandungan air dalam badan. 3 Antara padanan berikut, yang manakah benar mengenai tindakan homeostasis dalam haiwan tertentu apabila suhu persekitaran menurun? Haiwan Tindakan homeostasis apabila suhu menurun A Siput Menghasilkan bendalir dan berlindung di tempat lembap B Kucing Menjilat bulu dengan lebih kerap C Cicak Kadar metabolisme meningkat D Katak Degupan jantung diperlahankan SP 3.1.2 TP 2 BT ms. 78 – 79 MuLus Tip Semasa musim sejuk, pergerakan haiwan menjadi perlahan untuk merendahkan metabolisme dalam badan. 4 Apakah proses yang dapat mengawal atur kandungan air dalam tumbuhan? A Resapan C Transpirasi B Respirasi D Fotosintesis SP 3.1.3 TP 2 BT ms. 80 MuLus Tip Proses ini mengawal pergerakan air dan mineral dari tanah melalui akar ke seluruh bahagian tumbuhan. Air hilang melalui stoma, iaitu struktur bukaan pada permukaan daun. Mulus Sains Tg1 B3 3rd.indd 18 29/3/2024 3:28:25 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

19 5 Rajah 2 menunjukkan struktur stoma pada pokok X dan pokok Y. X Y Rajah 2 Apakah faktor yang menyebabkan perbezaan keadaan stoma dalam kedua-dua pokok ini? A Suhu persekitaran B Kelembapan tanah C Kandungan oksigen dalam udara D Kandungan garam dalam tanah SP 3.1.3 TP 3 BT ms. 81 MuLus Tip Stoma tertutup untuk mengurangkan kehilangan air dari tumbuhan ke persekitaran. Bahagian B 1 (a) Rajah 1 menunjukkan kawal atur suhu badan manusia. SP 3.1.2 BT ms. 74 – 75 Cuaca panas Cuaca sejuk Isyarat Isyarat Otak Salur darah mengecut Kelenjar peluh Otot menggigil Otak Suhu normal Rajah 1 Tulis ‘R’ bagi mekanisme pembetulan yang berlaku apabila suhu badan menurun, dan ‘T’ bagi mekanisme pembetulan yang berlaku apabila suhu badan meningkat. TP 2 (i) Penghasilan peluh berkurang. (ii) Bulu roma condong untuk membebaskan haba dan menyejukkan badan. (iii) Salur darah mengembang untuk membebaskan haba ke persekitaran. (iv) Otot mengendur dan mengecut dengan aktif menyebabkan badan menggigil. Mulus Sains Tg1 B3 3rd.indd 19 29/3/2024 3:28:25 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

20 (b) Tulis Benar atau Palsu bagi pernyataan mengenai homeostasis dalam manusia dan haiwan di bawah. SP 3.1.2 TP 2 BT ms. 72 – 79 Pernyataan Benar/Palsu (i) Homeostasis merupakan proses kawal atur dalam badan organisma untuk mengekalkan kestabilan dan keseimbangan dalaman. (ii) Organ yang merangsang rembesan hormon untuk mengawal atur penghasilan air kencing ialah hati. (iii) Sistem respirasi terlibat dalam kawal atur suhu badan. (iv) Pada hari yang panas, anjing menjelirkan lidah untuk merendahkan suhu badannya. MuLus Tip Proses homeostasis penting untuk memastikan organisma terus hidup dalam keadaan seimbang dan stabil. Proses ini menentang perubahan dalam persekitaran di luar badan. Otak akan mengesan sebarang perubahan keadaan persekitaran dalam badan, contohnya kandungan air, suhu, pH dan tekanan darah. Kemudian, mekanisme pembetulan akan bertindak untuk menukarkan nilai tersebut kepada julat normal. 2 (a) Padankan haiwan berikut dengan homeostasis untuk mengekalkan suhu badan normal. SP 3.1.2 TP 2 BT ms. 78 – 79 (i) (ii) (iii) (iv) Menjelirkan lidah untuk membebaskan haba daripada badan Bersaiz besar dan mempunyai lapisan lemak pada kulit untuk mengurangkan kehilangan haba semasa cuaca sejuk Berendam di dalam lumpur untuk menyingkirkan haba daripada badan Mengembangkan bulu pelepah apabila sejuk untuk memerangkap haba dari sekeliling MuLus Tip Haiwan juga menjalankan homeostasis untuk mengekalkan keadaan persekitaran dalaman. Ciri-ciri khas pada haiwan seperti bulu yang tebal, kelenjar peluh di tapak kaki, badan berlendir dan lapisan kulit berlilin membantu mengekalkan homeostasis terhadap perubahan suhu persekitaran. Haiwan juga mempunyai tingkah laku khas untuk mengekalkan homeostasis seperti berendam di dalam air atau lumpur, berhibernasi dan bergerak dengan perlahan. Mulus Sains Tg1 B3 3rd.indd 20 29/3/2024 3:28:26 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

21 (b) Rajah 2 menunjukkan satu proses yang berlaku dalam tumbuhan. SP 3.1.4 BT ms. 80 – 81 Air Akarrambut Keratan rentas daun Stoma Rajah 2 Lengkapkan petikan di bawah untuk menghuraikan proses yang ditunjukkan dalam Rajah 2 dengan menggunakan perkataan yang diberi. TP 2 Transpirasi Menarik Stoma Rerambut akar Semasa hari panas, sel (i) menyerap air dari tanah. Daya tarikan dihasilkan apabila proses (ii) berlaku di permukaan daun. Daya tarikan ini (iii) air dari akar ke bahagian batang dan seterusnya ke daun. Wap air meresap keluar dari daun melalui bukaan kecil yang dinamakan (iv) . Bahagian C 1 Rajah 1 menunjukkan keratan rentas dua jenis daun, A dan B. SP 3.1.3 BT ms. 80 – 81 P Q R Daun A Daun B Rajah 1 Mulus Sains Tg1 B3 3rd.indd 21 29/3/2024 3:28:26 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

22 (a) Namakan struktur berlabel P dan Q. TP 1 P : Q : (b) Lukis dan label struktur R. TP 3 MuLus Tip Struktur R terdiri daripada sel epidermis, sel pengawal dan stoma. (c) (i) Daun yang manakah akan kehilangan lebih banyak air dalam tempoh masa yang sama? TP 5 KBAT Menilai (ii) Beri satu sebab. TP 4 MuLus Tip Transpirasi ialah proses kehilangan air dalam tumbuhan melalui stoma pada permukaan daun. (d) Seorang pelajar mengecat seluruh permukaan bawah daun pokok B. Tumbuhan ini kemudian diletakkan di bawah cahaya matahari. (i) Apakah yang akan berlaku kepada tumbuhan itu? TP 2 (ii) Beri sebab. TP 4 KBAT Menganalisis MuLus Tip Stoma penting untuk proses fotosintesis dan proses transpirasi dalam tumbuhan. Mulus Sains Tg1 B3 3rd.indd 22 29/3/2024 3:28:26 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

23 Bahagian A Jawab semua soalan. Ujian Pengukuhan 1 (Bab 1 - Bab 3) 1 Rajah 1 menunjukkan dua simbol amaran yang ditampal pada dua botol bahan kimia berlainan. A B Rajah 1 Antara bahan kimia berikut, yang manakah diwakili oleh simbol amaran A dan B? TP 2 A B A Ammonia Alkohol B Alkohol Asid pekat C Merkuri Ammonia D Asid pekat Merkuri 2 Antara nilai unit kuantiti fizik berikut, yang manakah dipadankan dengan bentuk piawainya yang betul? TP 1 Nilai unit kuantiti fizik Bentuk piawai A 17 500 000 mm 1.75 × 104 km B 0.000025 kg 2.5 × 10–6 kg C 0.00065 A 6.5 × 103 µA D 2.6 j 2.6 × 103 s 3 Maklumat di bawah adalah tentang satu sistem badan. • Bertindak memecahkan bahan makanan yang kompleks kepada bentuk yang lebih ringkas untuk diserap oleh badan. • Terdiri daripada mulut, esofagus, perut, usus kecil dan usus besar. Apakah sistem badan yang dimaksudkan? TP 2 A Sistem respirasi B Sistem pembiakan C Sistem pencernaan D Sistem perkumuhan 4 Rajah 2 menunjukkan satu sel haiwan. A B C D Rajah 2 Antara struktur A, B, C dan D, yang manakah menghasilkan tenaga supaya tindak balas kimia dapat berlaku? TP 2 5 Setelah melakukan senaman aerobik selama 10 minit, denyutan jantung Lily bertambah laju dan suhu badannya meningkat. Apakah yang akan berlaku kepada badan Lily untuk mengekalkan suhu badan normal? TP 2 A Salur darah mengecut B Otot rangka mengecut dan mengendur secara aktif C Kelenjar peluh menghasilkan peluh yang banyak D Kelenjar endokrin merembeskan lebih banyak hormon 6 Apakah kepentingan proses transpirasi kepada tumbuhan? TP 2 A Mensintesis makanan B Menyerap cahaya matahari C Mengekalkan warna hijau daun D Menyejukkan tumbuhan pada hari panas Mulus Sains Tg1 UP1 3nd.indd 23 29/3/2024 3:33:11 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

24 Bahagian B 1 (a) Rajah 1 menunjukkan susunan empat jenis cecair dalam sebuah bikar. Nilai ketumpatan setiap cecair diberi dalam Jadual 1. A B C Air Bahan Ketumpatan (g cm–3) Madu 1.40 Merkuri 13.5 Alkohol 0.79 Rajah 1 Jadual 1 Jika ketumpatan air ialah 1.0 g cm–3, tentukan bahan A, B dan C. A B C [2 markah] TP 2 (b) Baca petikan di bawah. Kemudian, tulis dua sikap saintifik dan nilai murni yang diamalkan. Yi Ling mendapati bahawa gula pasir larut lebih cepat di dalam air panas berbanding dengan air sejuk. Dia menimbang tiga sampel gula pasir sebanyak 10 g setiap satu dan menyediakan 5 cawan yang masing-masing berisi 100 cm3 air sejuk, 100 cm3 air suam dan 100 cm3 air panas. Dia memasukkan gula pasir ke dalam setiap cawan secara berasingan sambil mengacau dan merekodkan masa yang diambil untuk gula pasir melarut. Selepas kajiannya selesai, dia memberikan air gula kepada ibunya untuk membuat air sirap. [2 markah] TP 2 2 (a) Gariskan perkataan yang betul untuk menghuraikan kawalan homeostasis dalam manusia untuk mengekalkan suhu badan normal. Semasa cuaca sejuk, otak mengesan perubahan suhu dan merangsangkan ( otot rangka , ginjal ) untuk mengecut dan mengendur secara aktif menyebabkan badan ( menggigil , membeku ) untuk menghasilkan tenaga haba. Salur darah ( mengecut , mengembang ) dan darah mengalir menjauhi kulit supaya kurang haba yang hilang ke persekitaran. Melalui kawalan homeostasis, suhu normal badan dapat dikekalkan pada ( 37 °C , 25 °C). [2 markah] TP 2 Mulus Sains Tg1 UP1 3nd.indd 24 29/3/2024 3:33:11 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

25 (b) Padankan haiwan berikut dengan cara setiap haiwan mengekalkan homeostasis dalam cuaca panas. Kawalan homeostasis terhadap cuaca panas Haiwan (i) (ii) (iii) Menghasilkan bendalir dan berlindung di tempat lembap Bergerak dengan lebih cepat Berendam di dalam lumpur Menjilat bulu di badan [2 markah] TP 3 Bahagian C 1 Rajah 1 menunjukkan susunan radas yang digunakan dalam eksperimen ini. Benang Kaki retort Pembaris meter Ladung bandul Panjang bandul Gabus berbelah Rajah 1 Mulus Sains Tg1 UP1 3nd.indd 25 29/3/2024 3:33:12 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

26 Jadual 1 menunjukkan keputusan yang diperoleh. Panjang bandul (cm) Masa diambil untuk 10 ayunan lengkap (s) Bacaan 1 Bacaan 2 Purata 20 13.5 13.7 30 14.7 14.7 40 15.6 15.4 50 16.3 16.5 Jadual 1 (a) Nyatakan pemboleh ubah dalam eksperimen ini. (i) Pemboleh ubah dimanipulasikan: (ii) Pemboleh ubah bergerak balas: (iii) Pemboleh ubah dimalarkan: [2 markah] TP 3 (b) Hitung purata masa yang diambil untuk 10 ayunan lengkap dalam Jadual 1. [2 markah] TP 3 (c) Apakah hubungan antara panjang bandul dengan masa yang diambil untuk membuat 10 ayunan lengkap? KBAT Menganalisis [1 markah] TP 4 (d) Mengapakah bacaan masa diambil sebanyak dua kali dan purata masa dihitung? [1 markah] TP 3 (e) Apakah kesimpulan yang boleh dibuat daripada keputusan yang diperoleh dalam eksperimen ini? [2 markah] TP 3 2 (a) Seorang murid memerhatikan dua jenis sel yang berlainan di bawah mikroskop dengan menggunakan kuasa pembesaran yang berbeza. Rajah 2.1 menunjukkan dua jenis sel dalam badan manusia tersebut. P Q Rajah 2.1 Mulus Sains Tg1 UP1 3nd.indd 26 29/3/2024 3:33:12 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

27 (i) Namakan sel P dan sel Q. [2 markah] TP 1 (ii) Nyatakan fungsi sel P dan sel Q. [2 markah] TP 2 (iii) Sel yang manakah memerlukan kuasa pembesaran yang lebih tinggi untuk diperhatikan? [1 markah] TP 5 (iv) Apakah sistem badan manusia yang menghasilkan sel P dan sel Q? [1 markah] TP 2 (v) Apakah kepentingan sistem ini kepada manusia? [2 markah] TP 3 (b) Rajah 2.2 menunjukkan peringkat organisasi sel dalam suatu sistem badan manusia. Tisu otot kardium Sistem peredaran darah Sel otot kardium Jantung Rajah 2.2 Susun peringkat organisasi sel dalam Rajah 2.2 dalam urutan yang betul. i-THINK Peta Alir Sel otot kardium Manusia [2 markah] TP 2 Mulus Sains Tg1 UP1 3nd.indd 27 29/3/2024 3:33:12 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

28 Bahagian A Jawab semua soalan. Pembiakan Tema 2: Penyenggaraan dan Kesinambungan Hidup Buku Teks: Halaman 90 – 131 BAB 4 1 Apakah tujuan pembiakan? A Mencapai kebahagiaan hidup B Menghasilkan individu baharu C Menjalankan proses kehidupan baharu D Menghasilkan individu baharu yang lebih kuat SP 4.1.1 TP 1 BT ms. 90 MuLus Tip Pembiakan ialah cara setiap organisma mengekalkan kemandirian spesiesnya. 2 Antara yang berikut, yang manakah kelebihan persenyawaan dalam berbanding dengan persenyawaan luar? A Banyak sel pembiakan perlu dihasilkan B Masa perkembangan embrio lebih singkat C Embrio mempunyai peluang hidup yang lebih tinggi D Embrio tidak perlu dijaga oleh organisma induk SP 4.1.1 TP 2 BT ms. 92 – 93 MuLus Tip • Persenyawaan dalam melibatkan percantuman nukleus gamet jantan dan nukleus gamet betina di dalam badan induk betina. • Persenyawaan luar melibatkan percantuman nukleus gamet jantan dan nukleus gamet betina di luar badan induk betina. 3 Rajah 1 menunjukkan sistem pembiakan lelaki. A C B D Rajah 1 Antara strukur A, B, C dan D, yang manakah menghasilkan sel pembiakan lelaki? SP 4.2.1 TP 1 BT ms. 98 MuLus Tip Organ yang menghasilkan sel pembiakan, iaitu testis perlu berada di luar badan supaya sel pembiakan tidak terjejas. 4 Di manakah tempat persenyawaan ovum oleh sperma berlaku? A Faraj C Serviks B Uterus D Tiub Falopio SP 4.2.1 TP 1 BT ms. 99 MuLus Tip Ovum tersenyawa menjadi embrio yang kemudiannya menempel pada dinding uterus untuk berkembang. 5 Berapakah tempoh biasa bagi satu kitar haid? A 14 hari C 28 hari B 22 hari D 35 hari SP 4.3.1 TP 1 BT ms. 104 MuLus Tip Kitar haid terdiri daripada fasa haid (5 hari), fasa pemulihan (6 hari), fasa subur (6 hari) dan fasa prahaid (11 hari). Tetapi, tempoh kitar haid mungkin berbeza mengikut individu. 6 Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan peringkat perkembangan manusia dalam uterus sebelum menjadi bayi yang betul? A Zigot → embrio → fetus → bayi B Zigot → fetus → embrio → bayi C Embrio → zigot → fetus → bayi D Embrio → fetus → zigot → bayi SP 4.4.1 TP 1 BT ms. 107 – 109 MuLus Tip Apabila ovum disenyawakan oleh sperma, pembahagian sel berlaku sehingga bayi terbentuk dan dilahirkan. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 28 29/3/2024 3:28:51 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

29 7 Antara bahan berikut, yang manakah tidak bertukar antara darah ibu dengan darah fetus dalam kandungan? A Udara B Nutrien C Bahan kumuh D Karbon dioksida SP 4.4.2 TP 2 BT ms. 110 MuLus Tip Nutrien dan oksigen disalurkan kepada fetus untuk tumbesaran. Bahan kumuh dan karbon dioksida disingkirkan daripada fetus melalui tali pusat. 8 Apakah kesan yang mungkin berlaku kepada bayi yang dilahirkan oleh seorang ibu hamil yang kerap merokok? A Bayi yang sihat B Bayi dilahirkan pramatang C Bayi mempunyai rambut panjang D Bayi mempunyai kulit yang kekuningan dan berbintik SP 4.5.2 TP 2 BT ms. 113 MuLus Tip Ibu hamil perlu mengamalkan pemakanan yang seimbang. Ibu hamil dilarang merokok dan mengambil alkohol dan dadah. 9 Antara yang berikut, yang manakah mungkin punca kemandulan lelaki? A Kanser perut B Kualiti sperma tinggi C Tiub Falopio tersumbat D Bilangan sperma sedikit SP 4.6.1 TP 1 BT ms. 115 MuLus Tip Lelaki yang mandul tidak dapat menghasilkan sperma dengan bilangan yang mencukupi dan berkualiti. 10 Rajah 2 menunjukkan satu kaedah pencegahan kehamilan. Rajah 2 Bagaimanakah kaedah ini mencengah kehamilan? A Memusnahkan sperma B Menghalang penghasilan ovum C Menghalang penempelan embrio D Mencegah sperma daripada disenyawakan oleh ovum SP 4.6.2 TP 1 BT ms. 117 MuLus Tip Alat kontraseptif dalam uterus (IUCD) dimasukkan ke dalam uterus wanita. 11 Maklumat di bawah ialah langkah-langkah percambahan biji benih. P – Radikel tumbuh ke bawah membentuk akar Q – Air dan udara meresap ke dalam biji benih melalui mikropil R – Kotiledon mengecut dan jatuh S – Anak pokok mula menjalankan fotosintesis T – Plumul tumbuh ke atas membentuk daun U– Testa menjadi lembut dan merekah Susunan yang manakah menunjukkan proses percambahan biji benih epigeal yang betul? A P, Q, U, T, S, R B Q, U, T, P, S, R C Q, U, P, T, R, S D U, Q, T, P, R, S SP 4.7.4 TP 1 BT ms. 128 MuLus Tip Percambahan epigeal berlaku apabila kotiledon tumbuh ke luar daripada tanah untuk membentuk anak pokok. 12 Antara yang berikut, yang manakah tidak diperlukan dalam proses percambahan biji benih? A Air B Udara C Tenaga cahaya D Suhu yang sesuai SP 4.7.5 TP 1 BT ms. 129 – 130 MuLus Tip Biji benih yang disiram, terdedah kepada udara dan diletakkan pada suhu bilik akan bercambah. Sebaik sahaja daun terbentuk, anak pokok memerlukan tenaga cahaya untuk proses fotosintesis. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 29 29/3/2024 3:28:51 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

30 Bahagian B 1 (a) Bandingkan antara persenyawaan dalam dengan persenyawaan luar. SP 4.1.1 TP 2 BT ms. 93 Jenis persenyawaan Persenyawaan dalam Persenyawaan luar Tempat persenyawaan berlaku Kuantiti gamet yang dihasilkan Peluang embrio untuk hidup MuLus Tip • Persenyawaan dalam: Gamet jantan yang dibebaskan oleh induk jantan ke dalam induk betina akan bercantum dengan gamet betina. • Persenyawaan luar: Gamet jantan dan gamet betina dilepaskan ke luar induk jantan dan induk betina. Gamet jantan akan berenang ke arah gamet betina untuk persenyawaan. (b) Padankan organisma berikut dengan jenis pembiakannya. SP 4.1.1 TP 2 BT ms. 91 (i) (ii) (iii) Organisma Jenis pembiakan Tapak sulaiman Mucor Hydra Penjanaan semula Pertunasan Pembentukan spora Pembiakan vegetatif MuLus Tip • Penjanaan semula: Bahagian organisma yang dipotong berkembang menjadi individu baharu. • Pertunasan: Pembentukan tunas pada badan organisma yang berkembang menjadi individu baharu. • Pembentukan spora: Organisma menyebarkan spora yang tumbuh menjadi tumbuhan baharu. • Pembiakan vegetatif: Bahagian pada tumbuhan seperti akar, batang, bebawang atau daun berkembang menjadi tumbuhan baharu. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 30 29/3/2024 3:28:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

31 2 (a) Labelkan bahagian-bahagian dalam sistem pembiakan lelaki dengan perkataan yang diberikan. SP 4.2.1 TP 2 BT ms. 98 Uretra Zakar Skrotum Testis Kelenjar prostat Duktus sperma Vesikel semen (iii) (v) (vi) (i) (ii) (iv) (vii) MuLus Tip Sel pembiakan lelaki (sperma) dihasilkan oleh testis. Testis terletak di luar badan kerana testis memerlukan suhu yang lebih rendah berbanding dengan suhu badan untuk menghasilkan sperma. Skrotum meliputi dan melindungi testis. (b) Labelkan bahagian-bahagian dalam sistem pembiakan perempuan dengan perkataan yang diberikan. SP 4.2.1 TP 2 BT ms. 99 Ovari Serviks Uterus Tiub Falopio Faraj (iii) (i) (ii) (iv) (v) MuLus Tip Sel pembiakan perempuan (ovum) dihasilkan oleh ovari. Ovum yang tersenyawa dengan sperma menjadi zigot dan akan menempel pada dinding uterus sehingga berkembang menjadi bayi. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 31 29/3/2024 3:28:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

32 3 Rajah 1 menunjukkan kitar haid seorang perempuan. SP 4.3.1 BT ms. 104 – 105 Hari 1 ke-2 ke-3 ke-4 ke-5 ke-6 ke-7 ke-8 ke-9 ke-10 ke-11 ke-12 ke-13 ke-15 ke-14 ke-16 ke-17 ke-18 ke-19 ke-20 ke-21 ke-22 ke-23 ke-24 ke-25 ke-26 ke-27 ke-28 3 4 W X Y Z Rajah 1 (a) Nyatakan fasa W, X, Y dan Z. TP 1 W : X : Y : Z : (b) Padankan setiap fasa dalam kitar haid dengan huraian yang betul mengenai perubahan yang berlaku. TP 2 Fasa Perubahan yang berlaku (i) Fasa haid Ovum keluar dari ovari dan persenyawaan berlaku sekiranya sperma hadir. (ii) Fasa pemulihan Lapisan dinding uterus, darah, mukus dan ovum yang tidak tersenyawa disingkirkan daripada badan. (iii) Fasa subur Lapisan dinding uterus yang telah terurai dibina semula dan kembali menebal untuk penempelan sel yang telah disenyawakan. (iv) Fasa prahaid Dinding uterus semakin menebal dan kaya dengan salur darah. MuLus Tip • Kitar haid berlaku selama kira-kira 28 hari. • Kitar haid terdiri daripada empat fasa yang berulang, iaitu fasa haid, fasa pemulihan, fasa subur dan fasa prahaid. • Kitar haid dapat menyediakan badan seseorang perempuan untuk proses kehamilan. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 32 29/3/2024 3:28:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

33 4 (a) Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul mengenai proses persenyawaan dan kehamilan dalam peta alir di bawah. SP 4.4.1 TP 2 BT ms. 107 – 109 i-THINK Peta Alir Persenyawaan berlaku antara ovum dengan sperma untuk membentuk (i) . Zigot membahagi untuk membentuk satu bebola sel, iaitu (ii) . Embrio menempel di dinding uterus dan terus berkembang untuk membentuk (iii) yang mempunyai ciri-ciri seorang manusia seperti tangan, kaki, hidung dan telinga. Fetus berkembang dengan lengkap sehingga mencapai usia 38 hingga 40 minggu. Selepas itu, (iv) dilahirkan melalui faraj. MuLus Tip Sperma yang masuk ke dalam faraj akan berenang ke tiub Falopio menggunakan ekornya. Persenyawaan berlaku apabila percantuman nukleus sperma dengan nukleus ovum berlaku di tiub Falopio. Zigot yang terbentuk akan membahagi dan membentuk embrio yang akan menempel di dinding uterus. Embrio akan terus berkembang untuk membentuk fetus yang menyerupai manusia (bayi). Akhirnya, bayi dilahirkan. (b) Labelkan struktur-struktur penting dalam kandungan dalam Rajah 2. SP 1.4.2 TP 1 BT ms. 110 (i) (ii) (iii) (iv) (v) Rajah 2 MuLus Tip Fetus yang berkembang di dalam uterus dikelilingi oleh bendalir amnion. Bendalir ini melindungi fetus daripada hentakan dan gegaran. Keperluan nutrien dan gas oksigen dibekalkan melalui tali pusat yang bersambung dengan ibu. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 33 29/3/2024 3:28:52 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

34 5 (a) Kenal pasti sama ada punca kemandulan berikut berlaku kepada perempuan, lelaki atau kedua-duanya. SP 4.6.1 TP 2 BT ms. 115 Punca kemandulan Perempuan/Lelaki/Perempuan dan lelaki (i) Mati pucuk (ii) Masalah hormon tidak seimbang (iii) Penyakit yang berkaitan organ seks (iv) Tidak menghasilkan ovum MuLus Tip Kemandulan ialah seseorang yang tidak berupaya mendapatkan zuriat. Punca kemandulan boleh berlaku kepada isteri, suami atau kedua-duanya sekali. (b) Tulis kaedah pencegahan kehamilan yang dimaksudkan, berdasarkan penerangan yang berikut. SP 4.6.2 TP 2 BT ms. 117 (i) Dipakai pada zakar untuk menghalang sperma daripada memasuki faraj semasa ejakulasi. (ii) Mengelakkan penempelan embrio pada dinding uterus sekiranya persenyawaan berlaku. (iii) Tiub Falopio dipotong kemudian diikat supaya persenyawaan tidak berlaku. (iv) Duktus sperma dipotong kemudian diikat supaya sperma tidak dapat masuk ke dalam semen. MuLus Tip Kehamilan dapat dicegah sekiranya persenyawaan antara sperma dan ovum tidak berlaku. Kedua-dua lelaki dan perempuan memainkan peranan penting untuk mencegah kehamilan. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 34 29/3/2024 3:28:53 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

35 6 (a) Labelkan struktur bunga dalam Rajah 3 menggunakan perkataan yang diberikan. SP 4.7.1 TP 1 BT ms. 120 Stamen Sepal Pistil Ovari Anter Ovul Filamen Stigma Stil Ranggi B : A : C : D : E : F : J : G : H : I : Rajah 3 (b) Berdasarkan Rajah 3, namakan struktur bunga yang mempunyai fungsi berikut. SP 4.7.1 TP 2 BT ms. 120 Fungsi Struktur bunga (i) Melindungi bunga semasa di peringkat kudup. (ii) Mempunyai warna yang terang untuk menarik perhatian serangga atau haiwan. (iii) Organ pembiakan jantan yang terdiri daripada anter dan filamen. (iv) Organ pembiakan betina yang terdiri daripada stigma, stil, ovari dan ovul. MuLus Tip Bunga ialah organ pembiakan seks tumbuhan berbunga yang menghasilkan gamet jantan dan gamet betina. Bahagian C 1 Rajah 1.1 menunjukkan dua jenis organ, P dan Q yang menghasilkan sel pembiakan manusia. SP 4.2.3 BT ms. 98 – 99 P Q Rajah 1.1 Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 35 29/3/2024 3:28:53 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

36 (i) Apakah organ P dan organ Q? TP 1 (ii) Nyatakan sel pembiakan yang dihasilkan oleh organ P dan organ Q. TP 1 MuLus Tip Organ pembiakan perempuan yang menghasilkan ovum ialah ovari, manakala organ pembiakan lelaki yang menghasilkan sperma ialah testis. (b) Encik Mohan dan Puan Bindi merancang untuk mendapatkan zuriat. Rajah 1.2 menunjukkan kalendar bulan Mei dan bulan Jun. Hari pertama kitar haid Puan Bindi bermula pada 25 Mei. SP 4.3.2 BT ms. 104 – 105 Mei I S R K J Sb A 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 Jun I S R K J Sb A 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 Petunjuk: I: Isnin S: Selasa R: Rabu K: Khamis J: Jumaat Sb: Sabtu A: Ahad Rajah 1.2 (i) Bilakah fasa subur Puan Bindi? TP 3 (ii) Bagaimanakah Puan Bindi tahu sama ada dia berjaya hamil atau tidak? TP 3 MuLus Tip Kitar haid berlaku selama kira-kira 28 hari. Fasa subur bermula pada hari ke-12 hingga ke-17 dalam kitar haid. (c) Encik Wong dan isterinya mempunyai empat orang anak, dan tidak berhasrat untuk mendapatkan zuriat lagi. Cadangkan dua kaedah pencegah kehamilan melalui pembedahan yang boleh dilakukan oleh Encik Wong dan isterinya. SP 4.6.2 TP 3 BT ms. 117 MuLus Tip Kaedah pencegahan kehamilan boleh dilakukan melalui pembedahan atau tanpa pembedahan. Contohnya, penggunaan implan, vasektomi, ligasi, pemakaian alat kontraseptif dalam uterus, penggunaan kondom atau pil pencegah hamil. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 36 29/3/2024 3:28:53 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

37 2 Ji Soo mendapati bahawa biji benih kacang hijau hanya bercambah setelah direndam di dalam air. Dia menjalankan satu penyiasatan saintifik untuk mengkaji faktor-faktor lain yang mempengaruhi percambahan biji benih selain air. Rajah 2 menunjukkan empat biji benih kacang hijau yang diletakkan di dalam tabung uji dengan keadaan yang berbeza. SP 4.7.4 BT ms. 129 – 130 A B C D Biji benih Kapas basah Biji benih Kapas kering Air didih sejuk Minyak Biji benih Biji benih Kapas basah Rajah 2 Tabung uji A, B dan C diletakkan berdekatan dengan tingkap pada suhu bilik, manakala tabung uji D diletakkan di dalam peti sejuk. Jadual 1 menunjukkan keputusan yang diperoleh selepas lima hari. Tabung uji Kehadiran Percambahan Air Udara Suhu A ✓ ✓ ✓ ✓ B ✗ C ✗ D ✗ Jadual 1 (a) Hanya biji benih dalam tabung uji A bercambah. Berdasarkan Jadual 1, tandakan (✓) pada faktor yang hadir atau (✗) pada faktor yang tidak hadir di dalam tabung uji B, C dan D yang menyebabkan biji benih gagal bercambah. TP 3 (b) Apakah fungsi lapisan minyak di dalam tabung uji C? TP 3 (c) Ramalkan sama ada biji benih di dalam tabung uji A akan bercambah atau tidak, jika tabung uji A dipindahkan ke dalam almari. Beri alasan anda. TP 3 (d) Mengapakah biji benih di dalam tabung uji D tidak bercambah? TP 4 (e) Apakah kesimpulan yang dapat dibuat dalam penyiasatan ini? TP 4 MuLus Tip Biji benih yang diletakkan dalam keadaan berair, dalam aliran udara dan pada suhu bilik, akan bercambah. Biji benih tidak memerlukan tenaga cahaya untuk membuat proses fotosintesis, kerana kotiledon pada biji benih membekalkan makanan untuk proses percambahan biji benih. Mulus Sains Tg1 B4 3rd.indd 37 29/3/2024 3:28:53 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

38 Bahagian A Jawab semua soalan. Jirim Tema 3: Penerokaan Unsur dalam Alam Buku Teks: Halaman 138 – 158 BAB 5 1 Antara yang berikut, yang manakah bukan contoh jirim? A Cahaya B Udara C Kayu D Pasir SP 5.1.1 TP 1 BT ms. 138 MuLus Tip Jirim ialah benda yang mempunyai jisim dan memenuhi ruang. 2 Rajah 1 menunjukkan sebuah tangki berisi gas karbon dioksida. CO2 5 kg Rajah 1 Mengapakah karbon dioksida dikelaskan sebagai jirim? A Karbon dioksida berwarna putih B Karbon dioksida ialah benda bukan hidup C Karbon dioksida boleh dilihat dengan mata kasar D Karbon dioksida mempunyai jisim dan memenuhi ruang SP 5.1.1 TP 3 BT ms. 138 MuLus Tip Karbon dioksida boleh disejuk beku menjadi pepejal. Karbon dioksida ialah jirim dalam keadaan gas. 3 Rajah 2 menunjukkan contoh sifat kimia jirim. Rajah 2 Mengapakah pembakaran kayu ialah sifat kimia? A Kayu terbakar pada suhu tinggi B Jisim kayu semakin berkurang setelah dibakar C Pembakaran kayu menghasilkan haba dan cahaya D Kayu bertindak balas dengan oksigen dan membentuk bahan baharu SP 5.1.3 TP 2 BT ms. 141 MuLus Tip Perubahan kimia berlaku apabila suatu bahan bertindak balas dan membentuk bahan baharu dengan sifat yang berlainan. 4 Satu kotak kecil yang mengandungi asap diperhatikan di bawah mikroskop elektron. Rajah 3 menunjukkan zarah-zarah asap yang diperhatikan. Zarah asap Mikroskop Lampu Kotak mengandungi asap Rajah 3 Mulus Sains Tg1 B5 3rd.indd 38 29/3/2024 3:29:06 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

39 Apakah kesimpulan yang boleh dibuat? A Zarah-zarah asap bergerak lurus B Zarah-zarah asap bergerak apabila disinari cahaya kuat C Zarah-zarah asap adalah diskrit dan sentiasa bergerak secara rawak D Zarah-zarah asap boleh dilihat di bawah mikroskop berkuasa tinggi SP 5.2.1 TP 3 BT ms. 145 MuLus Tip Jirim terdiri daripada zarah-zarah yang diskrit dan sentiasa bergerak ke semua arah. 5 Rajah 4 menunjukkan satu proses perubahan keadaan jirim. Ais Air Rajah 4 Antara pernyataan berikut, yang manakah menerangkan pergerakan zarah-zarah semasa proses ini berdasarkan teori kinetik jirim? A Ais membebaskan haba ke persekitaran B Zarah-zarah bergerak semakin perlahan C Zarah-zarah hanya bergetar pada kedudukan yang tetap D Tenaga kinetik meningkat dan zarah-zarah bergerak lebih laju SP 5.2.4 TP 2 BT ms. 153 MuLus Tip Proses yang ditunjukkan ialah perubahan pepejal kepada cecair, iaitu peleburan. Haba diserap untuk mengatasi daya tarikan antara zarah dalam ais. 6 Rajah 5 menunjukkan graf pemanasan ais. Suhu (o C) Masa (min) 0 Rajah 5 Mengapakah suhu kekal pada 0 °C semasa proses peleburan? A Haba tidak dibekalkan semasa peleburan B Haba diserap untuk mengatasi daya tarikan antara zarah C Tenaga haba yang dibekalkan ditukarkan kepada tenaga kinetik D Haba dibebaskan semasa penukaran keadaan jirim daripada pepejal kepada cecair SP 5.2.5 TP 1 BT ms. 154 MuLus Tip Pada takat lebur, suhu tidak berubah kerana haba yang diserap digunakan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah ais sehingga kesemuanya berubah menjadi cecair. Bahagian B 1 (a) Tandakan (✓) pada bahan yang merupakan jirim. SP 5.1.1 TP 1 BT ms. 138 (i) Udara (v) Air laut (ii) Plastik (vi) Burung (iii) Gajah (vii) Pelangi (iv) Bunyi (viii)Cangkerang MuLus Tip Jirim ialah benda yang mempunyai jisim dan memenuhi ruang. Mulus Sains Tg1 B5 3rd.indd 39 29/3/2024 3:29:06 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

40 (b) Rajah 1 menunjukkan keadaan belon A dan belon B sebelum dan selepas belon A dicucuk dengan jarum. Tali Penyedut minuman Jarum Pita pelekat A B Belon A B Belon Belon yang dicucuk jarum Rajah 1 Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul. SP 5.1.2 TP 2 BT ms. 139 – 140 (i) Belon A menjadi kecil kerana zarah-zarah telah keluar daripada belon. (ii) Penyedut minuman menjadi condong dan kedudukan belon B lebih rendah daripada belon A kerana jisim belon B lebih berbanding dengan belon A. (iii) Eksperimen ini menunjukkan bahawa udara dan . MuLus Tip Udara ialah jirim kerana mempunyai jisim dan memenuhi ruang. 2 Rajah 2 menunjukkan keputusan eksperimen yang telah dijalankan untuk mengkaji resapan zarah dalam pepejal, cecair dan gas. SP 5.2.3 BT ms. 148 – 150 Hablur kalium manganat(VII) (ungu) Air Selepas 2 jam Selepas 1 minggu Selepas 5 minit Agar-agar tanpa warna Hablur kalium manganat(VII) (ungu) Udara Hablur iodin (ungu) A B C Rajah 2 (a) Isi tempat kosong dengan perkataan yang betul mengenai pemerhatian dalam eksperimen ini. TP 3 (i) Resapan ialah proses pergerakan zarah-zarah secara rawak dari kawasan berkepekatan ke kawasan berkepekatan . (ii) Dalam tabung uji A, air bertukar menjadi kerana zarah-zarah kalium manganat(VII) telah bergerak dan tersebar ke keseluruhan air melalui ruang di antara zarah air. telah berlaku. (iii) Ruang di antara zarah gas adalah paling , manakala ruang di antara zarah pepejal adalah paling . Mulus Sains Tg1 B5 3rd.indd 40 29/3/2024 3:29:06 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

41 (b) Susun tabung uji A, B dan C mengikut urutan kadar resapan menaik. TP 2 i-THINK Peta Alir Kadar resapan meningkat (i) (ii) (iii) MuLus Tip Konsep jirim menyatakan bahawa zarah adalah diskrit dan sentiasa bergerak. Resapan ialah pergerakan zarah melalui ruang di antara zarah dari kawasan berkepekatan tinggi ke kawasan berkepekatan rendah. Resapan paling tinggi berlaku dalam gas, diikuti oleh cecair dan paling perlahan dalam pepejal. 3 Rajah 3 menunjukkan perubahan jirim disebabkan oleh penyerapan atau pembebasan haba. SP 5.2.4 BT ms. 152 F E B C A D Rajah 3 (a) Namakan proses A hingga F. TP 1 A C E B D F (b) Adakah proses perubahan keadaan jirim di bawah menyerap haba atau membebaskan haba? Tandakan (✓) pada jawapan yang betul. TP 2 Perubahan keadaan jirim Haba diserap Haba dibebaskan (i) Pemejalwapan (pepejal kepada gas) (ii) Kondensasi (iii) Pendidihan (iv) Pembekuan MuLus Tip • Tenaga haba diserap untuk mengatasi daya tarikan antara zarah dan meningkatkan tenaga kinetik zarah. • Tenaga haba dibebaskan untuk membentuk ikatan antara zarah dan zarah kehilangan tenaga kinetik. Mulus Sains Tg1 B5 3rd.indd 41 29/3/2024 3:29:07 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

42 Bahagian C 1 Rajah 1 menunjukkan seorang murid meletakkan kapas di dasar cawan. Cawan tersebut kemudiannya ditelangkupkan ke dalam besen berisi air. SP 4.2.3 TP 2 BT ms. 145 – 156 Cawan Kapas Gelembung udara Air Besen Rajah 1 (a) Lukis susunan zarah-zarah dalam kapas, air dan udara dalam ruang yang disediakan di bawah. TP 3 Kapas Air Udara (b) Mengapakah kapas di dalam cawan masih kering walaupun cawan ditelangkupkan ke dalam besen yang berisi air? TP 3 (c) Mengapakah gelembung udara kelihatan apabila cawan dicondongkan? TP 2 (d) Beri satu inferens tentang pemerhatian di atas. TP 4 KBAT Menganalisis (e) Terangkan susunan zarah dalam kapas, air dan udara dari segi teori kinetik jirim. TP 3 (i) Kapas: (ii) Air: (iii) Udara: MuLus Tip Tiga keadaan jirim dan sifatnya: Keadaan jirim Pepejal Cecair Gas Bentuk Tetap Mengikut bentuk bekas Mengikut bentuk bekas Jisim Tetap Tetap Tidak tetap Isi padu Tetap Tetap Mengikut isi padu bekas Kebolehmampatan Tidak boleh Sukar Boleh Susunan zarah Sangat padat Kurang padat Berjauhan Mulus Sains Tg1 B5 3rd.indd 42 29/3/2024 3:29:07 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

43 Bahagian A Jawab semua soalan. Jadual Berkala Tema 3: Penerokaan Unsur dalam Alam Buku Teks: Halaman 164 – 190 BAB 6 1 Atom natrium mempunyai 11 proton dan bercas neutral. Antara yang berikut, yang manakah benar tentang atom natrium? A Atom natrium mempunyai 11 neutron B Atom natrium mempunyai 11 elektron C Jumlah elektron dan neutron bagi atom natrium ialah 11 D Jumlah semua subatom dalam atom natrium ialah 33 SP 6.1.1 TP 1 BT ms. 165 MuLus Tip Atom neutral mempunyai bilangan proton dan elektron yang sama. 2 Rajah 1 menunjukkan struktur atom. P Rajah 1 Antara yang berikut, yang manakah benar mengenai subatom P? A P ialah neutron B Zarah yang bercas positif C Zarah yang bercas neutral D Zarah yang bercas negatif SP 6.1.1 TP 1 BT ms. 165 MuLus Tip Tiga subatom dalam satu atom ialah proton, neutron dan elektron. Proton dan neutron berada di dalam nukleus, manakala elektron mengelilingi nukleus dalam petala. 3 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar mengenai unsur? A Unsur boleh dipisahkan kepada komponennya melalui proses elektrolisis B Unsur tidak boleh diuraikan kepada komponen yang lebih ringkas C Unsur terbentuk daripada gabungan dua unsur secara kimia D Unsur boleh mengalirkan arus elektrik SP 6.1.2 TP 2 BT ms. 166 MuLus Tip Unsur ialah bentuk yang paling ringkas dalam suatu bahan. 4 Rajah 2 menunjukkan sebahagian daripada Jadual Berkala. A B C D Rajah 2 Antara unsur A, B, C dan D, yang manakah ialah gas nadir? SP 6.1.3 TP 2 BT ms. 167 MuLus Tip Gas nadir ialah gas lengai yang tidak bertindak balas dengan unsur lain. Mulus Sains Tg1 B6 3rd.indd 43 29/3/2024 3:29:30 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

44 5 Rajah 3 menunjukkan susunan zarah dalam suatu bahan. Rajah 3 Antara bahan berikut, yang manakah diwakili oleh susunan zarah itu? A Udara C Air laut B Garam D Ais kering SP 6.2.1 TP 1 BT ms. 176 MuLus Tip Zarah-zarah dalam keadaan gas berjauhan antara satu sama lain. 6 Antara teknik pengasingan berikut, yang manakah paling sesuai digunakan untuk mendapatkan etanol daripada penapaian ubi kayu? A Penurasan B Penyulingan C Kromatografi D Pengapungan SP 6.2.2 TP 2 BT ms. 179 MuLus Tip Takat didih etanol lebih rendah daripada takat didih air. 7 Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan susunan zarah dalam suatu sebatian? A C B D SP 6.3.1 TP 1 BT ms. 185 MuLus Tip Sebatian ialah bahan yang terdiri daripada sekurang-kurangnya dua unsur berlainan yang bergabung secara kimia. 8 Antara kaedah pengasingan berikut, yang manakah sesuai digunakan untuk memisahkan unsur oksigen dan unsur hidrogen dalam molekul air? A Kromatografi B Penyulingan C Pengenapan D Elektrolisis SP 6.3.4 TP 1 BT ms. 187 MuLus Tip Atom-atom unsur dalam sebatian bergabung secara kimia. Oleh itu, atom-atom ini tidak dapat dipisahkan melalui kaedah fizikal. 9 Antara padanan berikut, yang manakah benar mengenai perubahan fizik dan perubahan kimia? Perubahan fizik Perubahan kimia A Sifat bahan dan hasil berbeza Sifat bahan dan hasil sama B Memerlukan tenaga yang banyak Memerlukan tenaga yang sedikit C Tidak menghasilkan bahan baharu Menghasilkan bahan baharu D Komposisi kimia bahan dan hasil sama Komposisi kimia bahan dan hasil berbeza SP 6.3.5 TP 2 BT ms. 188 MuLus Tip • Contoh perubahan fizik ialah peleburan, pendidihan dan pembekuan. • Contoh perubahan kimia ialah pembakaran, pereputan dan pengaratan. Mulus Sains Tg1 B6 3rd.indd 44 29/3/2024 3:29:31 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

45 Bahagian B 1 Rajah 1 menunjukkan struktur atom X. SP 6.1.1 BT ms. 165 A: B: C: D: Rajah 1 (a) Namakan A, B, C dan D dalam Rajah 1. TP 1 (b) Zarah subatom B tidak bercas. Nyatakan cas bagi A, C dan D. TP 2 Zarah A B C D Cas Tiada cas MuLus Tip Zarah-zarah subatom dalam suatu atom ialah proton, elektron dan neutron. Nukleus dalam atom mengandungi proton dan neutron. Elektron pula mengelilingi nukleus dalam petala. Atom bercas neutral kerana bilangan proton dan elektron adalah sama. 2 (a) Isi tempat kosong dengan jawapan yang diberikan. SP 6.1.2 TP 2 BT ms. 164 – 167 Atom Unsur Sebatian Molekul (i) Semua jirim terdiri daripada zarah kecil dan diskret yang disebut . (ii) ialah bentuk jirim yang paling ringkas dan terdiri daripada satu jenis atom atau molekul sahaja. (iii) Gas hidrogen ialah paling kecil yang terdiri daripada dua atom hidrogen. (iv) ialah bahan yang terbentuk daripada dua atau lebih unsur berlainan yang berpadu secara kimia dalam nisbah tertentu. MuLus Tip Atom yang membentuk jirim sangat kecil dan diskret. Bahan-bahan di sekeliling kita boleh wujud sebagai unsur, molekul atau sebatian. Mulus Sains Tg1 B6 3rd.indd 45 29/3/2024 3:29:31 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

46 (b) Kelaskan zarah yang terdapat dalam bahan berikut kepada unsur, molekul atau sebatian. SP 6.1.2 TP 3 BT ms. 164 – 167 i-THINK Peta Pokok Unsur Molekul Sebatian Gas hidrogen, natrium klorida, emas, marmar, paku besi, gas karbon dioksida MuLus Tip • Unsur terdiri daripada satu jenis zarah. • Molekul terbentuk daripada gabungan dua atau lebih atom. • Sebatian terbentuk daripada gabungan dua atau lebih unsur secara kimia. 3 (a) Rajah 2 menunjukkan beberapa unsur, A hingga H dalam Jadual Berkala. A B D E C F G H Rajah 2 Kelaskan unsur-unsur dalam Rajah 2 kepada logam, bukan logam dan gas nadir. SP 6.1.3 SP 6.1.5 TP 2 BT ms. 167 Logam Bukan logam Gas nadir MuLus Tip Unsur dalam alam boleh disusun secara teratur mengikut nombor proton menaik dalam Jadual Berkala. Unsur logam berada di bahagian kiri, kecuali hidrogen, manakala unsur bukan logam terletak di bahagian kanan. Mulus Sains Tg1 B6 3rd.indd 46 29/3/2024 3:29:31 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

47 (b) Jadual 1 menunjukkan contoh unsur logam dan bukan logam. Lengkapkan Jadual 1 untuk membandingkan ciri-ciri antara logam dengan bukan logam. SP 6.1.3 TP 2 BT ms. 169 Logam Jenis unsur Bukan logam Kuprum, ferum, zink, kalium Contoh Iodin, oksigen, bromin, helium Kekilauan Takat lebur dan takat didih Kemuluran Kebolehtempaan Kekonduksian haba Kekonduksian elektrik Ketumpatan Jadual 1 MuLus Tip Unsur logam dan bukan logam mempunyai ciri-ciri yang berbeza. Unsur logam seperti besi digunakan untuk membuat periuk kerana dapat mengkonduksikan haba. Kuprum pula boleh dibentuk menjadi wayar kerana boleh mengkonduksikan elektrik dengan baik. Kebanyakan unsur bukan logam rapuh dan tidak boleh ditempa, contohnya karbon. Unsur bukan logam juga merupakan penebat haba dan elektrik yang baik. 4 (a) Campuran boleh diasingkan melalui kaedah fizikal. Nyatakan teknik pengasingan yang betul untuk mengasingkan bahan-bahan dalam campuran di bawah. SP 6.2.2 TP 2 BT ms. 176 – 184 Kromatografi Pengenapan Menggunakan magnet Pengapungan Penyulingan Penapisan Campuran Bahan yang diingini Teknik pengasingan (i) Serbuk besi dan sulfur Besi (ii) Minyak dan air Minyak (iii) Pewarna dalam gula-gula Warna merah (iv) Air dan etanol Etanol (v) Air dan pasir Air (vi) Serbuk teh dan air Serbuk teh MuLus Tip Bahan-bahan dalam campuran boleh diasingkan secara fizikal dengan menggunakan teknik pengasingan yang sesuai. Mulus Sains Tg1 B6 3rd.indd 47 29/3/2024 3:29:31 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

48 (b) Rajah 3 menunjukkan dua eksperimen yang dijalankan oleh Nora untuk mengkaji sifat campuran dan sebatian dengan menggunakan serbuk besi dan sulfur. SP 6.3.2 SP 6.3.3 SP 6.3.6 BT ms. 185 – 189 Eksperimen 1 : 5 g serbuk besi dicampurkan dengan 30 g sulfur dan digaul rata Eksperimen 2 : 5 g serbuk besi dicampurkan dengan 30 g sulfur dan dipanaskan Jisim akhir campuran = 30 g Jisim akhir sebatian = 35 g Rajah 3 Berdasarkan eksperimen di atas, tulis Benar atau Palsu bagi pernyataan berikut. TP 2 Pernyataan Benar/Palsu (i) Perubahan kimia berlaku dalam Eksperimen 1 dan membentuk bahan baharu. (ii) Sifat bahan yang terbentuk dalam Eksperimen 2 sama dengan bahan-bahan asalnya. (iii) Apabila hasil dalam Eksperimen 1 diuji dengan menggunakan magnet, besi dipisahkan daripada sulfur dan tertarik kepada magnet. (iv) Dalam Eksperimen 2, besi membentuk ikatan kimia dengan sulfur untuk menghasilkan besi sulfida. MuLus Tip Eksperimen 1 ialah campuran besi dan sulfur yang bercampur secara fizikal. Eksperimen 2 pula melibatkan tenaga haba untuk menghasilkan sebatian baharu. + 5 g serbuk besi 30 g sulfur Magnet Diuji dengan magnet Diuji dengan magnet Mangkuk penyejat 5 g serbuk besi + 30 g sulfur Penunu Bunsen Magnet Mulus Sains Tg1 B6 3rd.indd 48 29/3/2024 3:29:32 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

49 Bahagian C 1 (a) Rajah 1.1 menunjukkan susunan radas yang digunakan oleh Murni untuk mengkaji kekonduksian haba bagi logam dan bukan logam. Paku tekan dilekatkan pada dinding bekas kuprum pada jarak 5 cm dari dasar bekas kuprum. Sebaik sahaja penunu Bunsen dinyalakan, masa yang diambil untuk paku tekan jatuh direkodkan. Eksperimen diulang dengan menggantikan bekas kuprum dengan bikar kaca dan bekas aluminium. SP 6.1.4 TP 2 BT ms. 169 – 174 Lilin Bekas kuprum Segi tiga tanah liat Penunu Bunsen Paku tekan Tungku kaki tiga 5 cm Rajah 1.1 Jadual 1 menunjukkan masa yang diambil untuk paku tekan jatuh. Bahan Masa yang diambil untuk paku tekan jatuh (s) Kuprum 15 Kaca 40 Aluminium 23 Jadual 1 Berdasarkan keputusan di atas, (i) susun kekonduksian haba bagi bahan-bahan yang diuji dalam urutan menaik. TP 3 (ii) bahan yang manakah paling sesuai digunakan untuk membuat periuk? Beri sebab bagi jawapan anda. TP 3 MuLus Tip • Logam ialah konduktor haba yang baik, manakala bukan logam ialah konduktor haba yang lemah. Kuprum dan aluminium ialah bahan logam, manakala kaca ialah bahan bukan logam. • Lilin mencair apabila menerima haba yang dikonduksikan oleh bahan yang digunakan. • Semakin tinggi kekonduksian haba suatu bahan, semakin singkat masa yang diambil untuk paku tekan jatuh. Mulus Sains Tg1 B6 3rd.indd 49 29/3/2024 3:29:32 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.