49 (ii) Terangkan kesan kaedah yang digunakan di 2(d)(i) terhadap komuniti di ladang kelapa sawit. Explain the impact of the control method used in 2(d)(i) on the oil palm community. TP 4 Aras S KBAT Menganalisis [2 markah/marks] Bahagian B dan C / Section B and C 9.1 Komuniti dan Ekosistem/ Community and Ecosystem 9.2 Ekologi Populasi/ Population Ecology 3 (a) Rajah 2.1 menunjukkan interaksi antara organisma X dan batang kayu mati. BT ms.182–183 Diagram 2.1 shows the interaction between organism X and a dead tree trunk. Organisma X Organism X Batang kayu mati Dead tree trunk Rajah 2.1 / Diagram 2.1 (i) Terangkan jenis interaksi yang ditunjukkan oleh organisma X dan batang kayu mati. Explain the type of interaction shown by organism X and the dead tree trunk. Aras R [2 markah/marks] (ii) Terangkan kesan kepada ekosistem jika interaksi yang ditunjukkan dalam Rajah 2.1 tidak berlaku. TP 4 Aras S KBAT Menganalisis Explain the effect on ecosystem if the interaction shown in Diagram 2.1 does not occur. [4 markah/marks] (iii) Sekumpulan pelajar lain diminta menganggarkan saiz populasi anai-anai di batang kayu tersebut menggunakan kaedah tangkap-tanda-lepas-tangkap semula. Ketepatan kaedah ini bergantung pada andaian. Jelaskan andaian tentang populasi anai-anai. Another group of students were asked to estimate the size of termites population in the dead tree trunk using the capture-mark-release-recapture technique. The accuracy of this method depends on assumptions. Explain the assumptions about termites population. TP 5 Aras T KBAT Menilai [4 markah/marks] (b) Rajah 2.2 menunjukkan dua persampelan kuadrat, P dan Q. Kajian ini dijalankan untuk menganggarkan taburan populasi Protococcus sp., iaitu alga hijau yang terdapat pada sebatang pokok. Kawasan kuadrat P menerima kurang cahaya matahari berbanding dengan kawasan kuadrat Q. BT ms.190–191 Diagram 2.2 shows two quadrat samplings, P and Q. This study has been carried out to estimate the population distribution of Protococcus sp., which is a green alga on a tree trunk. The area of quadrat P receives less sunlight compared to the area of quadrat Q. PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 49 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
50 Tentukan taburan populasi Protococcus sp. di kuadrat P dan kuadrat Q. Terangkan faktor-faktor yang mempengaruhi populasi Protococcus sp. di kuadrat P dan kuadrat Q. Aras S Determine the population distribution of Protococcus sp. in quadrat P and quadrat Q. Explain the factors that aff ect the population of Protococcus sp. in quadrat P and quadrat Q. [10 markah/marks] 4 (a) Rajah 3 menunjukkan satu profi l paya bakau. BT ms.187–188 Aras R Diagram 3 shows the profi le of a mangrove swamp. Rajah 3 / Diagram 3 Air pasang High tide Air surut Low tide Pneumatofor Pneumatophore Akar jangkang Prop roots Akar banir Buttress roots Zon I/Zone I Zon II/Zone II Zon III/Zone III (i) Huraikan proses sesaran di zon I dan zon II. TP 2 Describe the succession processes in zone I and zone II. [5 markah/marks] (ii) Pokok paya bakau boleh didapati di sepanjang pesisiran pantai berlumpur yang terlindung daripada angin, ombak kuat dan arus air. Mangrove trees are found along muddy coastal areas, which are sheltered from wind, strong waves and water currents. Terangkan masalah-masalah yang dihadapi oleh pokok paya bakau dan bagaimana tumbuhan ini mengatasi masalah tersebut. TP 2 Explain the problems faced by mangrove trees and how they overcome these problems. [10 markah/marks] (b) Pernyataan berikut diucapkan oleh seorang pencinta alam sekitar. BT ms.187 Th e following statement was made by an environmentalist. “Sebagai sebahagian daripada projek pemulihan bakau, pertubuhan REDD+ yang berasaskan komuniti telah menanam lebih daripada 10,000 anak pokok bakau dan membangunkan rancangan pengurusan pokok bakau dalam komuniti. Ini memastikan penebangan kayu bakau hanya di daerah terkawal, meningkatkan penyemaian benih pokok bakau dan penanaman semula” kata Encik Atah. “As part of the community-based REDD+ mangrove restoration project, the community has planted over 10,000 mangrove seedlings and developed a community mangrove management plan. Th is allows the cutting of mangrove wood only in controlled areas, raising seedlings and replanting” said Mr Atah. Berdasarkan pernyataan di atas, cadangkan bagaimana paya bakau membantu mengekalkan keseimbangan ekosistem. TP 3 Aras S Based on the above statement, suggest how mangrove swamps help to sustain a balanced ecosystem. [5 markah/marks] Rajah 2.2 / Diagram 2.2 Kuadrat Q Quadrat Q Kuadrat P Quadrat P Utara North Timur East Barat West Selatan South PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 50 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
51 Ancaman Alam Sekitar Threats to the Environment 10.1 1 Antara yang berikut, yang manakah akibat daripada kesan rumah hijau? Which of the following is a consequence of the greenhouse eff ect? A Merendahkan suhu Bumi Lowers the temperature of the Earth B Meningkatkan paras air laut Increases the sea level C Meningkatkan kes denggi Increases the cases of dengue D Meningkatkan kepekatan oksigen terlarut di dalam air Increases the concentration of dissolved oxygen in water BT ms.203 2 Rajah 1 menunjukkan satu aktiviti berhampiran sebatang sungai. Diagram 1 shows an activity near a river. Rajah 1 / Diagram 1 Apakah kesan aktiviti tersebut terhadap air sungai? What is the eff ect of the activity on river water? A Tahap BOD berkurang Th e level of BOD decreases B Kekeruhan air berkurang Th e turbidity of water decreases C Populasi pengurai berkurang Th e population of decomposer decreases D Jumlah oksigen terlarut berkurang Th e amount of disolved oxygen decreases TP 4 BT ms.205–206 R Aras S Aras 3 Antara yang berikut, yang manakah kesan hujan asid? Which of the following is the eff ect of acid rain? A Meningkatkan bilangan organisma akuatik di dalam sungai Increases the number of aquatic organisms in the river B Mempercepat pertumbuhan alga di dalam kolam Accelerates the growth of algae in the pond C Meningkatkan suhu air sungai dan air laut Increases the temperatures of river water and sea water D Menghalang penetasan telur ikan Prevents the hatching of fi sh eggs BT ms.209 4 Rajah 2 menunjukkan graf kepekatan oksigen terlarut di kawasan berlainan, A, B, C dan D, di sebatang sungai. Diagram 2 shows the graph of concentration of dissolved oxygen in diff erent areas, A, B, C and D, in a river. Kepekatan oksigen terlarut Concentration of dissolved oxygen Kawasan A B C D Area Rajah 2 / Diagram 2 Kawasan yang manakah, A, B, C atau D, mempunyai nilai keperluan oksigen biokimia (BOD) yang paling tinggi? Which area, A, B, C or D, has the highest value of biochemical oxygen demand (BOD)? BT ms.206 5 Apakah kesan pencemaran bunyi? What is the eff ect of sound pollution? A Hakisan tanah / Soil erosion B Pertumbuhan alga yang cepat Rapid growth of alga R Aras S Aras R Aras Tema 2: Ekosistem dan Kelestarian Alam Sekitar BAB 10 Kelestarian Alam Sekitar Environmental Sustainability Kertas 1 / Paper 1 PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 51 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
52 C Penipisan lapisan ozon Depletion of the ozone layer D Masalah kesihatan berkaitan dengan tekanan / Health problems related to stress BT ms.210 Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem Preservation, Conservation and Restoration of Ecosystem 10.2 6 Antara yang berikut, yang manakah merupakan contoh pemuliharaan in situ? Which of the following are examples of in situ conservation? I Taman Negeri Endau-Rompin Endau-Rompin State Park II Taman negara / National park III Taman Botani Penang Penang Botanical Garden IV Bank gen / Gene bank A I dan II / I and II B I dan III / I and III C II dan IV / II and IV D III dan IV / III and IV BT ms.212 7 Antara yang berikut, yang manakah benar tentang kepentingan pemeliharaan dan pemuliharaan ekosistem? Which of the following is true about the importance of preservation and conservation of an ecosystem? A Untuk mengurangkan jumlah pemangsa To reduce the number of predators B Untuk mencegah ekopelancongan To prevent ecotourism C Untuk mencegah kehilangan flora dan fauna To prevent the loss of flora and fauna D Untuk menggunakan sumber-sumber pada kadar yang maksimum To utilise resources at the maximum rate BT ms.212 Amalan dalam Melestarikan Alam Sekitar Practices in Environmental Sustainability 10.3 8 Amalan yang manakah dapat menyumbang kepada kelestarian alam sekitar? Which practice can contribute towards environmental sustainability? A Mengurangkan penggunaan racun haiwan perosak melalui kawalan biologi Reducing the use of pesticides through biological control R Aras R Aras S Aras B Menggunakan sumber tenaga yang tidak boleh dibaharui untuk menjana tenaga Using non-renewable energy sources to generate energy C Meneroka sumber laut untuk meningkatkan peluang pasaran makanan laut Exploring marine resources to increase seafood market opportunities D Menggunakan teknologi moden untuk meningkatkan hasil pengeluaran Using modern technology to increase production BT ms.214–215 9 Bagaimanakah perubahan iklim mempengaruhi sekuriti makanan pada masa hadapan? How does climate change affect future food security? A Memberi kesan negatif kepada kebanyakan negara membangun kerana meningkatkan kekerapan kemarau, taufan dan banjir It will give negative impacts in most developing countries because of the increased frequency of droughts, storms and floods B Memberi kesan positif kerana cuaca kering akan mengurangkan habitat nyamuk malaria, maka kurang pekerja yang sakit ketika musim tuaian The impact will be positive because drier weather reduces habitat for malaria mosquitoes, so fewer workers will be sick during harvest time C Memberi kesan positif kerana banyak karbon dioksida yang tersedia untuk tumbuhan menjalankan fotosintesis The impact will be positive because there will be more carbon dioxide available for plants to carry out photosynthesis D Memberi kesan negatif kerana lebih ramai manusia mati kesan daripada perubahan iklim It will give negative impacts as more people will die due to climate change KBAT Menilai BT ms.217 Teknologi Hijau Green Technology 10.4 10 Antara yang berikut, yang manakah merupakan tonggak Dasar Teknologi Hijau Negara? Which of the following is the pillar of the National Green Technology Policy? A Teknologi / Technology B Pelancongan / Tourism C Tenaga / Energy D Makanan / Food BT ms.219 T Aras R Aras PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 52 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
53 11 Antara berikut, yang manakah benar tentang kriteria sesuatu produk, peralatan dan sistem untuk teknologi hijau? Which of the following is true about the criteria of green technology product, equipment and system? A Menjimatkan tenaga dan sumber asli Save energy and natural resources B Menggalakkan pembebasan gas rumah hijau Encourage the release of greenhouse gases C Memaksimakan degradasi alam sekitar Maximise environmental degradation D Keupayaan untuk mendapatkan bekalan makanan yang mencukupi dengan kualiti yang baik Ability to have suffi cient supply of high-quality food TP 2 BT ms.219 12 Rajah 3 menunjukkan carta palang bahan buangan domestik dari kawasan kediaman. Diagram 3 shows the bar chart of domestic wastes from household areas. Jumlah bahan buangan yang dihasilkan (tan) Total waste generated (tonnes) 800 000 600 000 400 000 200 000 0 1985–1995 1995–2005 2005–2015 2015–2025 Rajah 3 / Diagram 3 R Aras S Aras Bahagian A / Section A 10.1 Ancaman Alam Sekitar/ Threats to the Environment 1 Rajah 1 menunjukkan fenomena yang berlaku disebabkan oleh gas karbon dioksida. BT ms.203–204 Diagram 1 shows a phenomenon that is caused by carbon dioxide gas. Cahaya matahari Sunlight Atmosfera Atmosphere Bumi Earth Rajah 1 / Diagram 1 Antara yang berikut, yang manakah amalan teknologi hijau untuk mengurangkan masalah tersebut? Which of the following is a green technology practice to reduce the problem? I Menambahkan kos operasi dan pengurusan sisa buangan Increase the cost of operation and management of waste II Mereputkan sisa makanan untuk menghasilkan baja kompos Decompose food wastes to produce compost fertiliser III Menggunakan plastik sekali guna dalam kehidupan harian Use single-use plastics in daily life IV Teknologi seperti AI dan robotik digunakan untuk menyisih bahan kitar semula dengan lebih cekap seperti plastik, kaca dan kertas Advanced technologies like AI and robotics are used to sort recyclables like plastics, glass, and paper A I dan II I and II B I dan III I and III C II dan IV II and IV D III dan IV III and IV BT ms.221 PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 53 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
54 Rajah 2 / Diagram 2 (a) Beri dua aktiviti manusia yang menyebabkan peningkatan gas karbon dioksida di atmosfera. Give two human activities that cause the increase of carbon dioxide gas in the atmosphere. Aras R [2 markah/marks] (b) (i) Namakan fenomena dalam Rajah 1. Aras R Name the phenomenon in Diagram 1. [1 markah/mark] (ii) Terangkan bagaimana fenomena yang dinamakan di 1(b)(i) berlaku. Aras R Explain how the phenomenon named in 1(b)(i) happens. [3 markah/marks] (c) Fenomena dalam Rajah 1 boleh menyebabkan masalah yang lebih serius, iaitu fenomena Z. The phenomenon in Diagram 1 can lead to a more serious problem, which is phenomenon Z. (i) Namakan fenomena Z. Aras R Name phenomenon Z. [1 markah/mark] (ii) Nyatakan dua kesan fenomena Z. Aras R State two effects of phenomenon Z. [2 markah/marks] Bahagian B dan C / Section B and C 10.1 Ancaman Alam Sekitar/ Threats to the Environment 2 (a) Rajah 2 menunjukkan satu fenomena dalam ekosistem yang disebabkan oleh pembangunan yang tidak terancang. Diagram 2 shows one phenomenon in the ecosystem due to an unplanned development. BT ms.208–209 (i) Namakan dua gas yang menyebabkan fenomena dalam Rajah 2. Aras R Name two gases that cause the phenomenon in Diagram 2. [2 markah/marks] (ii) Berdasarkan Rajah 2, namakan fenomena itu dan terangkan bagaimana ia berlaku. Aras R Based on Diagram 2, name the phenomenon and explain how it occurs. [4 markah/marks] (iii) Huraikan kesan fenomena itu ke atas pertanian dan ekosistem akuatik. TP 5 Aras T KBAT Menilai Describe the effects of the phenomenon on agriculture and aquatic ecosystems. [4 markah/marks] PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 54 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
55 (b) Sekumpulan peladang merancang untuk membangunkan ladang pertanian berhampiran sebuah tasik. Selain mendapatkan hasil pertanian, mereka bercadang untuk membangunkan satu pusat eko-pelancongan. Butiran perancangan mereka adalah seperti di bawah. BT ms.205–206 A group of farmers planned to develop an agriculture farm nearby a lake. Besides obtaining a high agriculture yield, they suggested that the area can also be made into an eco-tourism centre. Details of their planning are listed below. Jenis tanaman Type of plants Sayur-sayuran dan pokok lavender Vegetables and lavender plant Lokasi Location Berhampiran tasik semula jadi Near a natural lake Jenis baja yang digunakan Type of fertiliser used Baja nitrat dan fosfat Nitrate and phosphate fertilisers Berdasarkan maklumat di atas, terangkan kesan ke atas tasik itu jika perancangan mereka tidak diuruskan secara terancang. TP 5 Aras T KBAT Menilai Based on the above information, explain the effects on the lake if their planning is not managed properly. [10 markah/marks] 10.1 Ancaman Alam Sekitar/ Threats to the Environment Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem Preservation, Conservation and Restoration of Ecosystem 10.2 Amalan dalam Melestarikan Alam Sekitar Practices in Environmental Sustainability 10.3 3 (a) Rajah 3.1 menunjukkan graf pertumbuhan populasi penduduk dunia. BT ms.210–212 Diagram 3.1 shows a graph of the world's population growth. (i) Berdasarkan graf dalam Rajah 3.1, terangkan kesan ledakan pertumbuhan populasi manusia terhadap alam sekitar. TP 4 Aras S KBAT Menganalisis Based on the graph in Diagram 3.1, explain the effect of the human population growth explosion on the environment. [5 markah/marks] (ii) Bagi mengatasi masalah yang wujud kesan daripada ledakan pertumbuhan populasi manusia, pihak perancang bandar ingin mewujudkan sebuah bandar baharu yang mengaplikasikan konsep bandar dalam taman. Bincangkan langkah-langkah pemeliharaan, pemuliharaan dan pemulihan yang boleh dilakukan oleh pihak tersebut. TP 3 Aras S To overcome the problems caused by human population growth explosion, the city planners want to create a new city that applies the concept of a city in a park. Discuss the measures of preservation, conservation and restoration that can be done by the party. [6 markah/marks] Rajah 3.1 / Diagram 3.1 Populasi manusia (bilion) Human population (billion) 16 14 12 10 8 6 4 2 0 1800 1850 1900 1950 2000 2050 2100 Tahun/ Year Anggaran masa hadapan Future estimate PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 55 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
56 (b) Pertambahan populasi manusia turut memberi kesan terhadap permintaan makanan. Terangkan komponen sekuriti makanan yang perlu dititikberatkan oleh pihak bertanggungjawab untuk mengatasi masalah tersebut. TP 2 BT ms.217 Aras R Th e increase in human population also aff ects the demand for food. Explain the components of food security that need to be taken care of by the responsible party to overcome the problem. [4 markah/marks] (c) Rajah 3.2 menunjukkan produk yang terhasil daripada amalan berkonsepkan teknologi hijau. Diagram 3.2 shows the products produced from practices using the concept of green technology. BT ms.221 Biogas Biogas Baja foliar Foliar fertiliser Ekoenzim Eco-enzyme Rajah 3.2 / Diagram 3.2 Merujuk kepada Rajah 3.2, pelbagai produk dapat dihasilkan melalui amalan berkonsepkan teknologi hijau. Sebagai seorang pengguna, wajarkan penerapan amalan teknologi hijau dalam meningkatkan kualiti hidup. TP 5 Aras T KBAT Menilai Based on Diagram 3.2, various products can be produced through the practices using the concept of green technology. As a consumer, justify the application of green technology practices in improving the quality of life. [5 markah/marks] 10.4 Teknologi Hijau/ Green Technology 4 (a) Rajah 4.1 menunjukkan taman vertikal di satu pusat membeli-belah. BT ms.218–219 Diagram 4.1 shows a vertical garden in a mall. Encik Karthik tinggal di kawasan yang terhad dengan ruang tanah dan bercadang untuk membina taman vertikal seperti dalam Rajah 4.1. Cadangkan kebaikan konsep taman vertikal itu. TP 3 Aras S Mr. Karthik lives in an area with limited land space and intends to build a vertical garden as shown in Diagram 4.1. Suggest the advantages of the vertical garden concept. [10 markah/marks] (b) Rajah 4.2 menunjukkan satu daripada pembangunan teknologi yang digunakan untuk membantu mengekalkan keseimbangan ekosistem. BT ms.218–221 Diagram 4.2 shows one of the technology developments used to help maintaining a balanced ecosystem. Terangkan bagaimana teknologi ini mengekalkan ekosistem yang seimbang. Aras S Explain how this technology maintains a balanced ecosystem. [10 markah/marks] Rajah 4.1 / Diagram 4.1 Kereta hibrid Hybrid car Rajah 4.2 / Diagram 4.2 PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 56 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
57 Pewarisan Monohibrid Monohybrid Inheritance 11.1 1 Ciri yang manakah digunakan dalam eksperimen Mendel? Which characteristic was used in Mendel’s experiment? A Warna daun / Colour of leaf B Bilangan biji benih / Number of seed C Saiz buah / Size of fruit D Ketinggian pokok / Height of plant BT ms.230 2 Antara faktor berikut, yang manakah mengawal ciri tertentu yang terletak pada kedudukan yang sama pada pasangan kromosom homolog? Which of the following factors controls a particular characteristic located on the same position of a pair of homologous chromosomes? A Alel / Allele B Kromosom / Chromosome C Fenotip / Phenotype D Genotip / Genotype BT ms.232 3 Antara pernyataan berikut, yang manakah menerangkan fenotip dengan tepat? Which of the following statements best describes phenotype? A Variasi bagi ciri tertentu A variation of a specifi c characteristic B Komposisi gen suatu organisma yang tidak dapat dilihat Genetic composition of an organism that cannot be seen C Ciri-ciri yang merupakan sifat tersendiri bagi sesuatu organisma Characteristics that are unique to an organism D Ciri-ciri yang ditunjukkan atau dipamerkan oleh suatu organisma Observable characteristics of an organism BT ms.232–233 R Aras R Aras R Aras 4 Apakah unit asas pewarisan? What is the basic unit of inheritance? A Trait / Trait B DNA / DNA C Gen / Gene D Alel / Allele BT ms.232 5 Pernyataan yang manakah paling tepat menerangkan maksud ‘pewarisan’? Which statement best describes the term ‘inheritance’? A Prinsip asas dalam genetik yang menerangkan bagaimana ciri dipindahkan daripada satu generasi ke generasi lain A basic principle of genetics that explains how characteristics are passed from one generation to the next generation B Berlaku disebabkan bahan genetik dalam bentuk RNA yang dipindahkan dari induk ke anak Occurs due to genetic material in the form of RNA being passed from parents to their off spring C Boleh dipindahkan melalui induk tunggal atau kedua-dua induk Can be passed through single parent or both parents D Prinsip asas dalam genetik yang menerangkan bagaimana alel dipindahkan dari satu generasi ke generasi lain A basic principle of genetics that explains how allele are passed from one generation to the next generation BT ms.230 6 Seekor hamster bermata hitam yang heterozigot dikacukkan dengan seekor hamster bermata merah. Mata hitam adalah dominan terhadap mata merah. Apakah nisbah fenotip dalam generasi F1 ? A heterozygous black-eyed hamster is cross-bred with a red-eyed hamster. Black eyes are dominant over red eyes. What is the phenotype ratio in the F1 generation? R Aras R Aras S Aras Tema 3: Pewarisan dan Teknologi Genetik BAB 11 Pewarisan Inheritance Kertas 1 / Paper 1 PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 57 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
58 A Semua bermata hitam All black eyes B Semua bermata merah All red eyes C 1 bermata hitam : 1 bermata merah 1 black eyes : 1 red eyes D 3 bermata hitam : 1 bermata merah 3 black eyes : 1 red eyes BT ms.235 KBAT Menganalisis 7 Alel bagi bunga ros merah adalah dominan terhadap ros kuning. Dua pokok ros yang heterozigot dikacukkan. Apakah peratusan anak yang dihasilkan berwarna kuning? The allele for red rose is dominant over yellow rose. Two heterozygous roses are cross-bred. What is the percentage of an offspring with yellow colour? A 0% C 50% B 25% D 75% TP 3 BT ms.231 Pewarisan Dihibrid Dihybrid Inheritance 11.2 8 Antara pernyataan berikut, yang manakah berkaitan dengan Hukum Mendel II? Which of the following statements is related to Mendels’ Second Law? A Ciri sesuatu organisma dikawal oleh sepasang alel, hanya satu daripada pasangan alel ini akan diwariskan ke dalam gamet. Characteristics of an organism is controlled by a pair of alleles, and only one of the allelic pair is inherited in a gamete. B Zigot yang terhasil semasa persenyawaan mengandungi dua alel (satu alel daripada setiap induk) bagi ciri yang tertentu. A zygote formed during fertilisation possesses two alleles (one allele from each parent) for a specific characteristic C Dua pasang ciri (bentuk dan warna biji) digabungkan dalam generasi F1 tetapi kemudiannya bergabung antara satu sama lain dalam generasi F2 . Two characteristics (seed shape and colour) are combined in F1 generation but later they combine in F2 generation. D Semasa pembentukan gamet, setiap ahli daripada pasangan alel boleh bergabung secara rawak dengan mana-mana ahli daripada pasangan alel yang lain. During gamete formation, each allele from a pair of alleles can combine randomly with any allele from another pair of allele. BT ms.239 S Aras R Aras 9 Biji benih bulat berwarna kuning yang homozigot dikacukkan dengan biji benih berkedut berwarna hijau. Bentuk bulat dan warna kuning adalah trait dominan. Anak daripada generasi pertama (F1 ) dikacukkan dengan pokok lain yang homozigot resesif bagi kedua-dua trait. Apakah nisbah fenotip untuk generasi kedua (F2 )? A round and yellow homozygous seed is crossed with a constricted and green seed. Round shape and yellow are dominant traits. A progeny from the first generation (F1 ) is crossed with another plant which is homozygous recessive for both traits. What is the phenotypic ratio of the second generation (F2 )? A Semua biji benih bulat berwarna kuning All seeds are round and yellow B 1 biji benih bulat berwarna kuning : 1 biji benih bulat berwarna hijau : 1 biji benih berkedut berwarna kuning : 1 biji benih berkedut berwarna hijau 1 round and yellow seed : 1 round and green seed : 1 constricted and yellow seed : 1 constricted and green seed C 3 biji benih bulat berwarna kuning : 1 biji benih berkedut berwarna hijau 3 round and yellow seeds : 1 constricted and green seed D 9 biji benih bulat berwarna kuning : 3 biji benih bulat berwarna hijau : 3 biji benih berkedut berwarna kuning : 1 biji benih berkedut berwarna hijau 9 round and yellow seeds : 3 round and green seeds : 3 constricted and yellow seeds : 1 constricted and green seed BT ms.238–239 KBAT Menganalisis Gen dan Alel Genes and Alleles 11.3 10 X merupakan lokasi spesifik suatu gen pada kromosom. Apakah X? X is a specific location of a gene in a chromosome. What is X? A Gen / Gene B Alel / Allele C Lokus / Locus D Kromosom homolog Homologous chromosome BT ms.240 11 Antara yang berikut, yang manakah mewakili alel homozigot dominan? Which of the following represents homozygous dominant allele? S Aras R Aras R Aras PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 58 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
59 A AaBb C aabb B AaBBD D AABB BT ms.240 Pewarisan Manusia Inheritance in Humans 11.4 12 Antara yang berikut, yang manakah merupakan ciri terangkai seks? Which of the following are sex-linked inheritance? A Albinisme dan hemofilia Albinisme and haemophilia B Hemofilia dan buta warna Haemophilia and color blindness C Buta warna dan sindrom Down Color blindness and Down syndrome D Talasemia dan sindrom Turner Thalasemia and Turner syndrome TP 1 BT ms.242 13 Rajah 1 menunjukkan kariotip bagi seorang individu. Diagram 1 shows the karyotype of an individual. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 XXY Rajah 1 / Diagram 1 Apakah sindrom yang dialami oleh individu tersebut? What syndrome does the individual have? A Sindrom Klinefelter Klinefelter Syndrome B Sindrom cri-du chat Cri-du Chat Syndrome C Sindrom Down / Down Syndrome D Sindrom Turner / Turner Syndrome BT ms.244 14 Apakah simptom yang dialami oleh penghidap talasemia? What are the symptoms of thalassemia? A Pendarahan berlebihan sekiranya mengalami kecederaan Excessive bleeding if injured B Sesak nafas, letih dan pucat Shortness of breath, tiredness and paleness R Aras R Aras R Aras C Mengalami masalah mental Experiencing mental illness D Berat badan berlebihan Excessive body mass BT ms.247 15 Antara yang berikut, bilangan kromosom bagi pasangan gamet manusia yang manakah adalah normal ? Which of the following number of chromosomes in the pairs of human gametes are normal? Sperma / Sperm Ovum / Ovum A 22 + X 22 + X B 21 + XY 21 + XX C 22 + XY 23 + X D 22 + XX 22 + Y BT ms.247 16 Salasilah genetik menunjukkan sesetengah penyakit hanya memberi kesan kepada lelaki. Penyakit yang manakah dikaitkan dengan pewarisan ini? A genetic pedigree shows that some disorders only affect male. Which disease is related to this inheritance? A Sindrom Down / Down syndrome B Sistik fibrosis / Cystic fibrosis C Buta warna / Colour blindness D Leukemia / Leukaemia BT ms.248 17 Maklumat berikut menunjukkan beberapa alel untuk trait tertentu dalam manusia. The following information shows some alleles for certain traits in humans. E – Cuping telinga bebas (dominan) Free earlobes (dominant) e – Cuping telinga melekap (resesif) Attached earlobes (recessive) Apakah kebarangkalian satu pasangan mendapat anak dengan genotip Ee sekiranya kedua-dua suami dan isteri ialah heterozigot? What is the probability of a couple getting a child with genotype of Ee if the husband and wife are heterozygous? A 0% C 50% B 25% D 75% BT ms.249 KBAT Menganalisis R Aras R Aras S Aras PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 59 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
60 Bahagian A / Section A 11.1 Pewarisan Monohibrid/ Monohybrid Inheritance 11.4 Pewarisan Manusia/ Inheritance in Humans 1 (a) Rajah 1.1 menunjukkan dua pasang kromosom homolog bagi seorang ayah dan ibu. Alel L merupakan alel dominan bagi ciri rambut keriting, manakala alel l ialah alel resesif untuk ciri rambut lurus. BT ms.232–234 Diagram 1.1 shows two pairs of homologous chromosome for a father and mother. Allele L is the dominant allele for curly hair trait, while allele l is the recessive allele for straight hair. (i) Nyatakan maksud alel. TP 2 Aras R State the meaning of allele. [2 markah/marks] (ii) Berdasarkan Rajah 1.1, terangkan bagaimana seorang anak boleh mewarisi trait rambut lurus. Based on Diagram 1.1, explain how an off spring can inherit the straight hair trait. TP 2 Aras R [2 markah/marks] (b) Rajah 1.2 menunjukkan ketidaknormalan pada kariotip seorang individu. BT ms.243–244 Diagram 1.2 shows an abnormality in the karyotype of an individual. (i) Nyatakan penyakit genetik yang dialami individu tersebut. TP 2 Aras R State the genetic disease experienced by the individual. [1 markah/mark] (ii) Huraikan bagaimana penyakit genetik yang dinyatakan di (b)(i) boleh diwarisi oleh individu tersebut. TP 2 Aras R Explain how does the genetic disease stated in (b)(i) can be inherited by the individual. [3 markah/marks] Ayah/ Father Ibu/ Mother L l l l Rajah 1.1 / Diagram 1.1 1 2 34 56 7 8 9 13 14 15 16 17 18 10 11 12 19 20 21 22 X X Y Rajah 1.2 / Diagram 1.2 PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 60 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
61 11.4 Pewarisan Manusia/ Inheritance in Humans 2 Ciri-ciri genetik manusia ditentukan oleh alel yang diwarisi daripada kedua-dua ibu bapa. Alel dominan dan resesif memainkan peranan dalam menentukan ciri seperti kumpulan darah, penyakit genetik dan warna mata. Human genetic characteristics are determined by the alleles inherited from both parents. Dominant and recessive alleles play a role in determining traits such as blood type, genetic diseases and eye color. (a) Kumpulan darah manusia dikawal oleh alel berganda, iaitu IA, IB dan IO. Pasangan ibu bapa berikut mempunyai kumpulan darah seperti di bawah. BT ms.244–245 Aras S Human blood group is controlled by multiple alleles, which are IA, IB and IO. The following parents have the blood groups as stated below. • Ibu: Kumpulan darah A (IAIA) Mother: Blood Group A (IAIA) • Bapa: Kumpulan darah B (IBI O) Father: Blood Group B (IBIO) (i) Bina segi empat Punnett untuk persilangan ini. TP 3 Construct a Punnett square for this cross. [3 markah/marks] (ii) Nyatakan nisbah fenotip bagi anak-anak yang dihasilkan. TP 3 State the phenotypic ratio of the offspring produced. [1 markah/mark] (b) Talasemia ialah keadaan genetik resesif autosom yang menyebabkan pembentukan hemoglobin yang abnormal dan kekurangan bilangan hemoglobin. Pasangan berikut membawa gen untuk talasemia. BT ms.246–247 Aras S Thalassemia is an autosomal recessive genetic condition that causes abnormality and low number of haemoglobin. The following couples carry the gene for thalassemia. • Ibu: Heterozigot (Rr) Mother : Heterozygous (Rr) • Bapa: Heterozigot (Rr) Father: Heterozygous (Rr) (i) Bina segi empat Punnett untuk persilangan ini. TP 3 Construct a Punnett square for this cross. [3 markah/marks] PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 61 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
62 (ii) Nyatakan nisbah genotip dan fenotip bagi anak-anak yang dihasilkan. TP 3 State the genotypic and phenotypic ratios of the off spring produced. [2 markah/marks] Bahagian B dan C / Section B and C 11.1 Pewarisan Monohibrid/ Monohybrid Inheritance 11.2 Pewarisan Dihibrid/ Dihybrid Inheritance 11.4 Pewarisan Manusia/ Inheritance in Humans 3 (a) (i) Dalam tumbuhan, warna bunga merupakan satu contoh pewarisan monohibrid, manakala warna dan bentuk biji benih merupakan pewarisan dihibrid. BT ms.230–231, 238–239 In plants, the colour of fl ower is an example of monohybrid inheritance while the colour and shape of seed are referred as dihybrid inheritance. Bandingkan pewarisan monohibrid dengan pewarisan dihibrid. Aras S KBAT Menganalisis Compare monohybrid and dihybrid inheritances. [3 markah/marks] (ii) Cuping telinga bebas (F) adalah dominan terhadap cuping telinga melekap (f). Seorang lelaki yang homozigot dominan (FF) berkahwin dengan seorang wanita yang homozigot resesif (ff ). Anak mereka dirujuk sebagai generasi pertama. Terangkan kebarangkalian anak pada generasi kedua untuk mewarisi jenis cuping telinga jika anak daripada generasi pertama berkahwin dengan individu yang homozigot resesif. BT ms.231 Aras S KBAT Menganalisis Free earlobe (F) is dominant over attached earlobe (f). A man who is homozygous dominant (FF) married a woman with homozygous recessive (ff ). Th eir children are referred as fi rst generation. Explain the probability of the children in the second generation to inherit type of earlobe if the child from the fi rst generation married a homozygous recessive individual. [8 markah/marks] (b) Penentuan jantina dalam manusia dikawal oleh kromosom seks nombor 23. Huraikan bagaimana jantina dapat ditentukan. BT ms.242 Aras S KBAT Menganalisis Sex determination in humans is controlled by sex chromosome number 23. Explain how gender can be determined. [5 markah/marks] (c) Satu pasangan suami isteri masing-masing memiliki kumpulan darah A dan B. Akan tetapi, anak mereka mempunyai kumpulan darah O. Buktikan bahawa anak itu merupakan anak kandung pasangan suami isteri itu. BT ms.244–245 Aras S KBAT Menganalisis A married couple have A and B blood groups respectively. However, their child has O blood group. Prove that the child is the biological child of the couple. [4 markah/marks] PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 62 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
63 Jenis dan Faktor Variasi Types and Factors of Variation 12.1 1 Antara yang berikut, yang manakah contoh variasi tak selanjar dalam manusia? Which of the following is an example of discontinuous variation in humans? A Ketinggian / Height B Berat badan / Body weight C Warna kulit / Skin colour D Kumpulan darah / Blood group BT ms.258–259 2 Antara yang berikut, yang manakah contoh bagi variasi selanjar? Which of the following is an example of continuous variation? A Bentuk cuping telinga / Shape of ear lobe B Kumpulan darah / Blood group C Warna mata / Eye colour D Berat badan / Body weight BT ms.258–259 3 Rajah 1 menunjukkan kupu-kupu Biston betularia cerah dan gelap di atas batang pokok. Diagram 1 shows the light and dark Biston betularia on a tree trunk. Rajah 1 / Diagram 1 Apakah kepentingan variasi itu kepada kemandirian mereka? What is the importance of the variation to their survival? R Aras R Aras R Aras A Boleh menarik perhatian jantina berbeza untuk pembiakan Can attract the opposite sex for breeding B Boleh beradaptasi dengan lebih baik dalam persekitaran yang tercemar Can adapt better in polluted environment C Boleh hidup dalam pelbagai habitat yang ekstrim Can live in diff erent extreme habitat D Membenarkan pembiakan silang antara mereka Allows cross breeding among them BT ms.256 4 Rajah 2 menunjukkan satu graf kumpulan darah bagi beberapa orang murid. Diagram 2 shows a graph of blood group for several students. 40 30 20 10 Bilangan murid Number of students Kumpulan darah A B AB O Blood group Rajah 2 / Diagram 2 Antara ciri berikut, yang manakah ditunjukkan dalam jenis variasi ini? Which of the following chacteristics is shown in this type of variation? A Menunjukkan kategori yang jelas Shows distinct categories B Dipengaruhi oleh persekitaran Infl uenced by environment C Menunjukkan perantaraan Shows intermediates D Kuantitatif Quantitative TP 4 BT ms.259 R Aras Tema 3: Pewarisan dan Teknologi Genetik BAB 12 Variasi Variation Kertas 1 / Paper 1 PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 63 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
64 5 Afif dan Akif ialah kembar seiras. Mereka mempunyai saiz badan yang berbeza. Apakah faktor yang menyebabkan situasi itu? Afif and Akif are identical twins. They have different body sizes. What factor caused the situation? A Mutasi gen Gene mutation B Persaingan Competition C Genotip yang berbeza Different genotypes D Persekitaran yang berbeza Differences in the environment BT ms.265 Variasi dalam Manusia Variation in Humans 12.2 6 Antara yang berikut, yang manakah merupakan trait dominan? Which of the following is a dominant trait? A Kidal / Left-handed B Rambut keriting / Curly hair C Tiada lesung pipit / No dimple D Ketinggian rendah / Short height BT ms.266 7 Rajah 3 menunjukkan cuping telinga melekap. Diagram 3 shows an attached earlobe. Rajah 3 / Diagram 3 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang trait ini? Which of the following statements is true about this trait? A Trait ini dipamerkan apabila satu alel dominan berpasangan dengan satu alel resesif This trait is shown when a dominant allele is paired with a recessive allele B Trait ini dipamerkan apabila dua alel dominan berpasangan This trait is shown when both dominant alleles are paired C Trait ini dipamerkan apabila dua alel resesif berpasangan This trait is shown when both recessive alleles are paired R Aras R Aras S Aras D Trait ini dipamerkan apabila dua alel dominan berpasangan dengan satu alel resesif This trait is shown when two dominant alleles are paired with one recessive allele TP 4 BT ms.266 Mutasi Mutation 12.3 8 Antara yang berikut, yang manakah merujuk kepada mutasi kromosom? Which of the following refers to chromosomal mutation? A Perubahan struktur gen Changes in gene structure B Perubahan bilangan kromosom Changes in the number of chromosomes C Perubahan pada fenotip Changes in phenotype D Perubahan dalam kedua-dua genotip dan fenotip Changes in both genotype and phenotype BT ms.271 9 Antara mutasi berikut, yang manakah melibatkan pertukaran satu bes dengan yang lain? Which of the following mutations involves the replacement of one base with another? A Penyisipan bes Base insertion B Pelenyapan bes Base deletion C Penggantian bes Base substitution D Penyongsangan bes Base inversion BT ms.269–270 10 Antara yang berikut, yang manakah penyebab sindrom Down? Which of the following is the cause of Down syndrome? A Sinapsis semasa profasa I meiosis Synapsis during prophase I of meiosis B Pindah silang semasa profasa I meiosis Crossing over during prophase I of meiosis C Pelenyapan bes pada kromosom nombor 5 Base deletion in the chromosome number 5 D Pertambahan satu kromosom pada pasangan kromosom ke-21 Addition of one chromosome on the chromosome pair number 21 BT ms.273 R Aras R Aras R Aras PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 64 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
65 Bahagian A / Section A 12.1 Jenis dan Faktor Variasi/ Types and Factors of Variation 1 Rajah 1 menunjukkan jenis cap jari dan ketinggian sekumpulan kanak-kanak. BT ms.258–260 Diagram 1 shows the fi ngerprint pattern and the height of a group of children. P Q Rajah 1 / Diagram 1 (a) (i) Nyatakan jenis variasi yang ditunjukkan dalam Rajah 1. Aras R State the type of variation shown in the Diagram 1. P: Q: [2 markah/marks] (ii) Beri dua perbezaan antara kedua-dua variasi. Aras R Give two diff erences between both types of variations. [2 markah/marks] 11 Bagaimanakah mutasi gen berlaku? How does gene mutation occur? A Terdapat perubahan dalam jujukan nukleotida sesuatu gen / Th ere are changes in the nucleotide sequence of a gene B Terdapat penambahan bilangan kromosom Th ere is an increase in the number of chromosomes C Terdapat pengurangan bilangan kromosom Th ere is a reduction in the number of chromosomes D Sepasang kromosom homolog gagal terpisah semasa meiosis / A pair of homologous chromosomes fails to separate during meiosis BT ms.269 R Aras 12 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang mutasi sel soma? Which of the following statements is true regarding somatic cell mutation? A Boleh diwarisi Can be inherited B Tidak boleh diwarisi Cannot be inherited C Melibatkan sel germa Involved germ cell D Contoh penyakit ialah talasemia Example of disease is thalassemia BT ms.274 R Aras PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 65 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
66 (b) Mutasi merupakan proses spontan yang boleh menyebabkan perubahan terhadap fenotip. Nyatakan tiga jenis mutagen yang menyebabkan perubahan itu dengan contoh yang sesuai. Aras R Mutation is a spontaneous process that can cause changes in phenotypes. State three types of mutagen that cause the changes with suitable examples. [3 markah/marks] 12.2 Variasi dalam Manusia/ Variation in Humans 2 Rajah 2.1 menunjukkan proses mutasi yang berlaku di dalam satu organisma. BT ms.269–270 Diagram 2.1 shows mutation process that occur in one organism. Gen normal Normal gene Protein normal Normal protein Gen mutasi Mutated gene Protein abnormal Abnormal protein Rajah 2.1 / Diagram 2.1 (a) Nyatakan jenis mutasi yang ditunjukkan dalam Rajah 2.1. Aras R State type of mutation shown in Diagram 2.1. [1 markah/mark] (b) Nyatakan dua penyakit genetik yang boleh dihidapi oleh seseorang sekiranya sel gametnya mengalami jenis mutasi yang dinyatakan di 2(a). Aras R State two genetic diseases that might be suffered by an individual if the gamete cells undergo the type of mutation stated in 2(a). [2 markah/marks] (c) Rajah 2.2 menunjukkan satu situasi yang menyebabkan mutasi. Diagram 2.2 shows a situation that causes a mutation. 3’ 5’ C T T 5’ 3’ G A A 5’ 3’ G U A 3’ 5’ C A T Glu Val DNA hemoglobin normal Normal haemoglobin DNA Hemoglobin normal Normal haemoglobin DNA hemoglobin mutan Mutant haemoglobin DNA Hemoglobin sel sabit Sickle-cell haemoglobin mRNA mRNA Rajah 2.2 / Diagram 2.2 PT SPM Biologi Tkt 5-Bab 9-13.indd 66 17/01/2025 9:03 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Praktis Topikal SPM Biologi Tingkatan 5 – Jawapan J1 Bab 1 Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan Kertas 1 1 B 2 B 3 C 4 C 5 C 6 D 7 B 8 C 9 D 10 B 11 D 12 C 13 D Kertas 2 Bahagian A 1 (a) P: Tisu epidermis/Epidermal tissue Q: Tisu asas/Ground tissue R: Tisu vaskular/Vascular tissue (b) X: Xilem/Xylem Y: Floem/Phloem (c) (i) Kutikel/Cuticle (ii) Untuk mencegah kehilangan air melalui penyejatan To prevent water loss through evaporation 2 (a) (i) Tumbuhan saka Perennial plant (ii) Mangga//Durian//Nangka//Manggis Mango//Durian//Jackfruit//Mangosteen (b) (i) 9 tahun/9 years (ii) • Xilem sekunder yang terhasil pada musim bunga adalah lebih besar dan cerah kerana mendapat sumber cahaya matahari dan air yang mencukupi. Th e secondary xylem produced in spring is larger and brighter due to suffi cient source of sunlight and water. • Xilem sekunder yang terbentuk pada musim sejuk adalah lebih kecil dan gelap kerana sumber cahaya dan air yang kurang. Ini menghasilkan corak gelang terang dan gelap berselang-seli. Th e secondary xylem formed in winter is smaller and darker due to less light and water source. Th is results in an alternating pattern of light and dark rings. Bahagian B dan C 3 (a) (i) Proses penambahan saiz dan bilangan sel yang berlaku sepanjang hidup organisma. Th e process of increasing the size and number of the cells which occurs throughout the life of an organism. (ii) Vakuol Vacuole Sel di zon I/Cell in zone I Sel di zon II/Cell in zone II (iii) • Zon I merupakan peringkat pembahagian sel. Zone I is the stage of cell division. • Bilangan sel tumbuhan bertambah melalui proses mitosis./Th e number of plant cells increases through the process of mitosis. • Zon II merupakan peringkat pemanjangan sel. Zone II is the stage of cell elongation. • Sel tumbuhan menyerap air secara osmosis dan membentuk vakuol yang besar. Proses ini dikenali sebagai pemvakuolan. Plant cells absorb water by osmosis and form large vacuoles. Th is process is known as vacuolation. • Zon III merupakan peringkat pembezaan sel. Zone III is the stage of cell diff erentiation. • Sel tumbuhan mengalami perubahan struktur dan berubah menjadi sel khusus yang mempunyai fungsi tertentu untuk membentuk tisu. Plant cells undergo structural changes and transform into specialised cells that have a specifi c function to form a tissue. (b) Pertumbuhan primer Primary growth Pertumbuhan sekunder Secondary growth Disebabkan pertumbuhan pada meristem apeks Due to growth of apical meristems Disebabkan pertumbuhan pada meristem lateral Due to growth of lateral meristems Menambahkan panjang batang dan akar Increases the length of stem and roots Menambahkan ukur lilit batang dan akar Increases the girth of stem and roots Berlaku dalam semua jenis tumbuhan Occurs in all types of plants Berlaku dalam tumbuhan berkayu sahaja Occurs only in woody plants Tumbuhan yang hanya mengalami pertumbuhan ini mempunyai jangka hayat yang pendek Plants that only undergo this growth have short lifespan Tumbuhan mempunyai jangka hayat yang panjang dan dapat hidup selama bertahun-tahun Plants have long lifespan and able to live for many years Tidak mempunyai gelang tahunan Absence of annual growth rings Mempunyai gelang tahunan Presence of annual growth rings Kebaikan pertumbuhan sekunder: Benefi ts of secondary growth: • Menghasilkan xilem sekunder dan fl oem sekunder untuk menambahkan kecekapan sistem pengangkutan dalam pokok besar. Produces secondary xylem and secondary phloem to increase the effi ciency of the transport systems in big trees. • Xilem primer yang termampat membentuk kayu yang teguh dan keras untuk memberi sokongan mekanikal bagi pokok besar. Th e compressed primary xylem forms wood which is strong and hard to provide mechanical support for big trees. Jawapan PT SPM Biologi Tkt 5-Jawapan.indd 1 07/02/2025 11:28 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2025 J2 • Kulit pada permukaan batang berkayu mengurangkan kehilangan air daripada batang, dan melindungi tumbuhan daripada diserang oleh serangga dan kulat parasit. Bark on the surface of the woody stem minimises water loses from the stems, and protects the plants against the attacks of insects and parasitic fungi. • Tumbuhan dapat hidup lama dan meningkatkan peluang untuk menghasilkan biji benih dan membiak. The plants can live longer and increase the opportunities to produce seeds and propagate. • Memberikan kestabilan kepada tumbuhan dengan menambah diameter batang dan akar. Provides stability to plant by increasing the stem and root diameter. 4 (a) (i) Jisim kering Dry mass Pertumbuhan pertama First growth Pertumbuhan kedua Second growth Masa/Time • Bagi tumbuhan dwimusim, corak pertumbuhan berulang dalam dua musim. For a biennial plant, the growth pattern repeats itself in two growing seasons. • Lengkung pertumbuhan terdiri daripada dua lengkung sigmoid bergabung bersama. The growth curve consists of two sigmoid curves joined together. • Pada musim pertama, tumbuhan bercambah daripada biji benih, kemudian menjadi tidak aktif seketika sebelum bertumbuh semula pada musim kedua./In the first season, the plant germinates from seed, then remain dormant for a while before it regrows in the second season. • Tumbuhan menghasilkan bunga, biji benih dan buah sebelum mati. Plant produces flowers, seeds and fruits before dying. (ii) • Ketinggian tidak menunjukkan kuantiti pertumbuhan dengan tepat kerana hanya satu parameter sahaja diambil sedangkan parameter lain diabaikan. Height does not indicate the exact quantity of growth because only one parameter is taken while other parameters are ignored. • Kadangkala, pertumbuhan berlaku pada kadar berlainan untuk parameter berlainan. Sometimes, growth occurs at different rates for different parameters. • Selain itu, kandungan air di dalam tumbuhan kerap berubah setiap hari./In addition, the water content in plants often changes daily. • Parameter yang sesuai untuk mengukur pertumbuhan tumbuhan adalah dengan mengambil jisim keringnya. A suitable parameter to measure the plant growth is by taken its dry mass. • Jisim kering merujuk kepada penyingkiran air di dalam tumbuhan secara pemanasan. Dry mass refers to the removal of water in a plant by heating. • Proses pemanasan dilakukan berulang kali sehingga jisim sekata diperoleh. The heating process is repeated many times until a constant mass is obtained. • Jisim kering memastikan hanya jirim tumbuhan yang ditimbang. Dry mass assures that only plant matter is weighed. (b) (i) • Di P, anak pokok mula bercambah dan belum menghasilkan daun, iaitu organ yang boleh menghasilkan makanan. At P, the seedling begins to germinate and has not yet produces leaves, which are organs that can produce food. • Makanan yang disimpan di dalam kotiledon digunakan untuk bercambah. Food stored in cotyledons is used for germination. • Pengurangan jisim disebabkan oleh pemecahan makanan yang disimpan digunakan untuk membekalkan tenaga bagi pembentukan daun dan akar. The decrease in mass is due to the breakdown of stored food to provide energy for the formation of leaves and roots. (ii) • Tumbuhan menggunakan simpanan makanan untuk membentuk daun dan akar. The plants use the stored food to form leaves and roots. • Setelah daun tumbuh, tumbuhan mula membuat makanan sendiri melalui proses fotosintesis. Once the leaves grow, the plants begin to make their own food through photosynthesis. • Makanan yang disintesis melebihi makanan yang dioksidakan. Synthesised food exceeds the food that is oxidised. • Makanan yang berlebihan disimpan di dalam tumbuhan. Excess food is stored in the plants. • Menyebabkan pertambahan jisim tumbuhan Causing an increase in mass of the plants. Bab 2 Struktur dan Fungsi Daun Kertas 1 1 C 2 A 3 D 4 C 5 B 6 A 7 C 8 A 9 B 10 C 11 C 12 C 13 D Kertas 2 Bahagian A 1 (a) P: Stoma/Stoma Sel Q/Cell Q: Sel pengawal/Guard cell (b) • Mengawal atur pembukaan dan penutupan stoma Regulating the opening and closing of the stoma • Membolehkan pertukaran gas berlaku Allowing gaseous exchange to occur (c) P (stoma) akan tertutup apabila tumbuhan mengalami kekurangan air untuk mengurangkan kehilangan air daripada tumbuhan. Proses transpirasi akan berkurangan. P (stoma) will be closed when plants experience water deficiency to reduce water loss from plants. The process of transpiration will be reduced. PT SPM Biologi Tkt 5-Jawapan.indd 2 07/02/2025 11:28 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Praktis Topikal SPM Biologi Tingkatan 5 – Jawapan J3 (d) Siang/Day Malam/Night Dalam keadaan segah In turgid condition Dalam keadaan flasid In flaccid condition Ion kalium bergerak masuk ke dalam sel pengawal Potassium ions move into the guard cell Ion kalium bergerak keluar dari sel pengawal Potassium ions move out from the guard cell Kepekatan sukrosa dalam sel pengawal tinggi High concentration of sucrose in guard cell Kepekatan sukrosa dalam sel pengawal rendah Low concentration of sucrose in guard cell Bahaigan B dan C 2 (a) • X ialah lamina./X is lamina. • Lamina merupakan bahagian daun yang leper, nipis dan berwarna hijau. Lamina is the part of the leaf that is flat, thin and green. • Y ialah petiol./Y is petiole. • Petiol ialah tangkai daun yang menyambungkan lamina pada batang. Petiole is the leaf stalk that connects the lamina to the stem. (b) • Ion kalium bergerak ke dalam sel pengawal. Potassium ions move into guard cells. • Kepekatan zat terlarut di dalam sel pengawal meningkat. The solute concentration in guard cells increases. • Keupayaan air di dalam sel pengawal berkurang. The water potential in guard cells decreases. • Molekul air dari sel-sel bersebelahan meresap masuk ke dalam sel pengawal secara osmosis. Water molecules from subsidiary cells seep into guard cells by osmosis. • Kesegahan dalam sel pengawal bertambah dan sel pengawal melengkung ke luar. The turgidity in guard cells increases and guard cells curved outwards. • Dengan kehadiran cahaya, fotosintesis berlaku. In the presence of light, photosynthesis occurs. • Kepekatan sukrosa di dalam sel pengawal meningkat. The concentration of sucrose in guard cells becomes high. • Keupayaan air di dalam sel pengawal menurun. The water potential in guard cells decreases. • Molekul air dari sel-sel bersebelahan meresap masuk ke dalam sel pengawal secara osmosis. Water molecules from subsidiary cells seep into guard cells by osmosis. • Sel pengawal melengkung ke luar sehingga mengakibatkan pembukaan stoma. Guard cells curved outward resulting in the opening of the stoma. (c) • Pengeluaran hasil sayuran berkurang. The production of vegetables is reduced. • Kilang simen membebaskan banyak debu. The cement factory releases a lot of dust. • Debu menutup permukaan daun sayuran. Dust covers the surface of vegetable leaves. • Menyebabkan liang stoma tersumbat. Causing the stomatal pores to become clogged. • Kadar transpirasi rendah./Low transpiration rate. • Tanaman akan mati./The plants will die. 3 (a) (i) • Kelayuan menjadikan sel pengawal flasid kerana kekurangan air. Wilting makes the guard cells flaccid due to lack of water. • Kekurangan air ini mungkin disebabkan oleh suhu persekitaran terlalu tinggi atau pokok dibekalkan dengan baja yang terlalu banyak. This lack of water may be due to the surrounding temperature being too high or the plants being supplied with too much fertiliser. • Suhu persekitaran yang tinggi menyebabkan proses transpirasi menjadi tinggi dan banyak air tersejat keluar ke atmosfera melalui stoma. Kekurangan air menyebabkan sel pengawal hilang kesegahan dan stoma tertutup. High surrounding temperature causes the transpiration to become high and more water evaporates out into the atmosphere through the stoma. Lack of water causes the guard cells to lose turgidity and the stoma to close. • Baja yang banyak menjadikan keupayaan air di dalam tanah menurun menyebabkan air dalam tumbuhan keluar melalui selsel akar. Kehilangan air pada sel akar akan menarik molekul air daripada bahagian lain tumbuhan./Too much fertiliser causes the water potential in the soil to decrease causing water in the plant to diffuse out through the root cells. Loss of water at the root cells will attract water molecules from other parts of the plant. (ii) • Kaedah: Menyiram pokok itu dengan air yang mencukupi Method: By watering the plant with enough water • Tumbuhan memperoleh air dan mineral melalui rambut akar dan akar./Plants get water and minerals from root hairs and root. • Sitoplasma bagi sel rambut akar adalah hipertonik kepada air di sekeliling tanah menyebabkan air masuk ke sel-sel secara osmosis./The cytoplasm of root hair cells is hypertonic to the surrounding soil water causing the water to enter the cells through osmosis. • Sel rambut akar sekarang adalah hipotonik kepada sel-sel bersebelahan membuatkan air meresap masuk ke selsel bersebelahan, kemudian dari sel ke sel sehingga sampai di xilem. The root hair cells are now hypotonic to the adjacent cells causing water to diffuse into the adjacent cells, then cells to cells until it reaches xylem. • Pergerakan air naik secara berterusan di dalam salur xilem di batang disebabkan oleh daya lekitan dan daya lekatan molekul air. The continuous upward movement of water through the xylem vessels in the stem is caused by the adhesion and cohesion forces of water molecules. • Sel-sel bersebelahan sel pengawal menerima air menjadikan sel-sel itu hipotonik berbanding dengan sel-sel pengawal. The adjacent cells of the guard cells receive water making them hypotonic compared to the guard cells. PT SPM Biologi Tkt 5-Jawapan.indd 3 07/02/2025 11:28 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.
Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2025 J4 • Pergerakan air ke sel-sel pengawal di dalam daun menggantikan air yang hilang sebelum ini dan ini menyebabkan sel-sel pengawal menjadi segah./The movement of water to the guard cells in the leaves replaced the water loss before and this causes them to become turgid. (b) (i) • Tumbuhan membuat makanan melalui fotosintesis yang melibatkan dua peringkat utama, iaitu tindak balas bersandarkan cahaya dan tindak balas tidak bersandarkan cahaya./Plants make food through photosynthesis which involves two main stages, namely the lightdependent reaction and the light-independent reaction. • Semasa tindak balas bersandarkan cahaya, klorofil menyerap tenaga daripada cahaya matahari dan kemudian menukarkannya kepada tenaga kimia dalam bentuk NADPH dan ATP, yang melibatkan fotolisis air. During light-dependent reaction, chlorophyll absorbs energy from sunlight and then converts it into chemical energy, in the form of NADPH and ATP, which involves photolysis of water. • ATP yang dihasilkan semasa tindak balas bersandarkan cahaya digunakan untuk proses dalam tindak balas tidak bersandarkan cahaya untuk menukar molekul karbon dioksida menjadi molekul gula. ATP produced during the light-dependent reactions is used to drive the process in light-independent reaction to convert carbon dioxide molecules into sugar molecules. (ii) • Penanaman di dalam rumah hijau Planting in a greenhouse • Memasang penjana tenaga solar untuk menjana tenaga elektrik Install a solar power generator to generate electricity • Menggunakan mentol LED yang menjimatkan tenaga elektrik bagi membekalkan tenaga cahaya kepada tumbuhan Using LED bulbs that save electricity to supply light energy to plants • Memasang sistem pendingin udara semasa musim panas dan sistem pemanas udara semasa musim dingin Install air conditioning system during summer and air heating system during winter • Menggantikan kepingan kaca dengan kepingan plastik lut sinar yang lebih murah Replace glass with cheaper translucent plastic Bab 3 Nutrisi dalam Tumbuhan Kertas 1 1 B 2 A 3 D 4 B 5 B 6 C 7 D 8 B 9 B 10 B Kertas 2 Bahagian A 1 (a) (i) Fosforus/Phosphorus (ii) • Pertumbuhan akar terbantut Stunted growth of roots • Pembentukan daun yang berwarna hijau tua dan pudar Formation of dark green and dull coloured leaves (iii) Tambahkan baja NPK ke dalam tanah Add NPK fertiliser to the soil (b) • Makronutrien ialah unsur yang diperlukan dalam jumlah yang banyak oleh tumbuhan. Macronutrients are elements needed in large amounts by plants. • Mikronutrien ialah unsur yang diperlukan dalam kuantiti yang sangat kecil oleh tumbuhan. Micronutrients are elements needed in very small quantities by plants. 2 (a) Rambut akar/Root hair (b) (i) W tumbuh melalui ruang-ruang untuk mengelakkan halangan butir-butir tanah menyebabkan struktur itu tidak lurus. W grows through the spaces to avoid obstruction of soil particles, hence the structure is not straight. (ii) W tidak mengalami halangan di dalam air dan dapat tumbuh dengan lurus. W has no obstruction in water and can grow straight. (c) (i) • Air. Digunakan untuk fotosintesis/ penyejukan tumbuhan secara transpirasi Water. Use for photosynthesis/cooling the plant by transpiration • Mineral. Untuk pertumbuhan yang sihat Minerals: For healthy growth of the plant (ii) • Air dari tanah memasuki W secara osmosis. Water from the soil enters W by osmosis. • Ion mineral dibawa ke dalam W secara pengangkutan aktif dan melawan kecerunan kepekatan./Mineral ions are taken into W by active transport against the concentration gradient. • W diadaptasi untuk mengambil air dan ion mineral melalui luas permukaan yang besar untuk meningkatkan kadar penyerapan. W is adapted for taking up water and mineral ions by having a large surface area to increase the rate of absorption. (d) Struktur W kelihatan flasid./Structure W will become flaccid. Bahagian B dan C 3 (a) Nutrisi ialah proses organisma memperoleh tenaga dan nutrien daripada makanan untuk tumbesaran, penyelenggaraan dan membaiki tisu mati atau rosak. Nutrition is the process by which organisms obtain energy and nutrients from food for growth, maintenance and repairing of dead or damaged tissue. (b) (i) • Orkid merupakan tumbuhan epifit dan hidup pada tumbuhan lain (perumah) yang lebih tinggi supaya mendapat lebih banyak cahaya matahari./Orchid is epiphytic plant and lives on higher plant (hosts) to get more sunlight. • Mempunyai batang yang bengkak yang dapat menyimpan lebih banyak air. Has swollen stems that can store more water. • Akar dapat menyerap nutrien yang terdapat pada celah-celah batang pokok perumah. The roots can absorb the nutrients found in the interstices of the host trunks. • Mempunyai daun hijau dan dapat mensintesis makanannya sendiri. Has green leaves and can synthesise its own food. PT SPM Biologi Tkt 5-Jawapan.indd 4 07/02/2025 11:28 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.