Praktis Topikal Sains T5

PB 49 7.1 Pembentukan Imej oleh Kanta Formation of Images by Lenses 1 Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan gambar rajah sinar yang betul bagi kanta cekung? Which of the following correctly shows the ray diagram for a concave lens? A f f O Objek Object B f f O Objek Object C f f O Objek Object D f f O Objek Object TP 3 BT ms.207 2 Satu objek diletakkan 20 cm di hadapan satu kanta cekung yang mempunyai panjang fokus 10 cm. Apakah ciri-ciri imej yang terbentuk? An object is placed 20 cm in front of a concave lens which has a focal length of 10 cm. What are the characteristics of the image formed? A Nyata, tegak dan membesar Real, upright and magnified B Maya, tegak dan mengecil Virtual, upright and diminished C Nyata, songsang dan mengecil Real, inverted and diminished D Maya, tegak dan membesar Virtual, upright and magnified TP 2 BT ms.209 3 Seorang pelajar menggunakan kanta cembung untuk memeriksa bahagian dalam jam tangan. Apakah jarak antara kanta dengan jam itu untuk melihat imej yang lebih besar? A student uses a convex lens to check the internal parts of a wrist watch. What is the distance between the lens and the watch in order to see a larger image? A Dua kali jarak fokus Twice the focal length B Sama dengan jarak fokus Same as the focal length C Kurang daripada jarak fokus Less than the focal length D Lebih besar daripada dua kali jarak fokus More than twice the focal length TP 3 BT ms.208 4 Rajah 1 menunjukkan imej yang dibentuk oleh sebuah kanta cembung. Diagram 1 shows an image formed by a convex lens. KUCING Kanta cembung Convex lens Rajah 1 / Diagram 1 Apakah ciri imej yang terhasil? What is the characteristic of the image? A Nyata / Real B Maya / Virtual C Lebih kecil / Smaller D Sama saiz / Same size TP 2 BT ms.208 5 Rajah 2 menunjukkan satu gambar rajah sinar. Diagram 2 shows a ray diagram. Objek Object 2F F F 2F Rajah 2 / Diagram 2 Kertas 1 / Paper 1 Tema 3: Tenaga dan Kelestarian Hidup Cahaya dan Optik Light and Optics BAB 7 07 PT SPM Sains Tg5_BAB 7_49-54_Final.indd 49 2/27/23 11:45 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

50 51 Antara yang berikut, yang manakah salah satu ciri imej yang terbentuk? Which of the following is one of the characteristics of the image formed? A Nyata Real B Songsang Inverted C Lebih besar daripada objek Bigger than the object D Terletak bertentangan dengan objek Located on the opposite side of the object TP 3 BT ms.208 6 Rajah 3 menunjukkan kedudukan objek Q di hadapan kanta cembung. Antara kedudukan A, B, C dan D, di manakah imej bagi objek Q terbentuk? Diagram 3 shows the position of an object Q in front of a convex lens. Among the positions A, B, C and D, where is the image of object Q formed? 3F 2F F 0 3F2FF A B C D Objek Q Object Q Rajah 3 / Diagram 3 TP 3 BT ms.208 7.2 Peralatan Optik Optical Instruments 7 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang mikroskop ringkas? Which of the following statements is true about a simple microscope? A Imej akhir ialah imej nyata The final image is a real image B Objek diletakkan pada titik fokus, F The object is placed at the focal point, F C Ia mengandungi satu kanta cembung sahaja It contains only one convex lens D Ia digunakan untuk melihat objek seni yang tidak boleh dilihat oleh mata kita It is used to see tiny objects that cannot be seen by our naked eyes TP 3 BT ms.210 8 Maklumat berikut menunjukkan ciri-ciri imej yang dibentuk oleh suatu objek. The following information shows the characteristics of an image formed by an object. •  Maya / Virtual •  Songsang / Inverted •  Lebih besar / Magnified •  Terbentuk di infiniti / Formed at infinity Apakah objek itu? What is the object? A Prisma Prisms B Kanta cekung Concave lens C Kanta mata Eye lens D Teleskop Telescope TP 3 BT ms.212 9 Rajah 4 menunjukkan sebuah peralatan optik. Diagram 4 shows an optical device. Rajah 4 / Diagram 4 Bagaimanakah alat ini dapat membantu menyelesaikan masalah had penglihatan manusia? How can this tool help to overcome the limitations of human sight? A Melihat objek seni To observe tiny objects B Melihat objek yang sangat jauh To view distant objects C Melihat tulisan kecil pada surat khabar To view small posts in newspaper D Melihat burung terbang dalam hutan To look at birds flying in the forest TP 3 BT ms.212 10 Apakah yang menyebabkan medan penglihatan kamera DSLR lebih besar? What causes the field of vision of DSLR camera to become wider? A Panjang fokus kanta yang lebih pendek Shorter focal length of the lens B Panjang fokus kanta yang lebih panjang Longer focal length of the lens C Jenis peralatan optik Types of optical instrument D Saiz objek Size of object TP 3 BT ms.214 07 PT SPM Sains Tg5_BAB 7_49-54_Final.indd 50 2/27/23 11:45 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

50 51 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian B / Section B 7.1 Pembentukan Imej oleh Kanta / Formation of Images by Lenses 7.2 Peralatan Optik / Optical Instruments 1 Rajah 1 menunjukkan suatu objek, X di hadapan sebuah kanta cembung. BT ms.203 Diagram 1 shows an object, X in front of a convex lens 2F F F 2F Objek X Object X O Kanta cembung Convex lens Objek X Object X Kanta cembung Convex lens Rajah 1 / Diagram 1 (a) Lukis rajah sinar untuk menunjukkan pembentukan imej bagi objek X pada Rajah 1. TP 3 Draw a ray diagram to show the formation of the image of object X in Diagram 1. [2 markah/marks] (b) Ukur saiz imej yang terbentuk. TP 3 Measure the size of the image formed. [1 markah/mark] (c) Nyatakan satu ciri imej yang terbentuk. TP 2 State one characteristic of the image formed. [1 markah/mark] (d) Antara peralatan berikut, yang manakah membentuk imej akhir yang maya, songsang dan dibesarkan? Bulatkan jawapan yang betul. TP 3 BT ms.210–211 Which of the following instruments will form a final image that is virtual, inverted and magnified? Circle the correct answers. [2 markah/marks] 07 PT SPM Sains Tg5_BAB 7_49-54_Final.indd 51 2/27/23 11:45 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

52 53 2 Rajah 2 menunjukkan sinar cahaya yang melalui suatu kanta cekung. BT ms.209 Diagram 2 shows a ray of light passes through a concave lens. Paksi utama Principle axis Objek Object F F Objek Object Paksi utama Principle axis Rajah 2 / Diagram 2 (a) Apakah maksud panjang fokus kanta? TP 2 What is the meaning of focal length? [1 markah/mark] (b) Bagaimanakah untuk menentukan kedudukan imej bagi kanta? TP 3 How to determine the position of image of lens? [1 markah/mark] (c) Apakah yang berlaku apabila sinar cahaya melalui pusat optik kanta tersebut? TP 3 What happens when a ray of light passes through the optical centre of the lens? [1 markah/mark] (d) Nyatakan tiga ciri imej yang terbentuk oleh kanta tersebut. TP 3 State three characteristics of the image formed by the lens. [3 markah/marks] 3 Rajah 3 menunjukkan gambar rajah sinar cahaya bagi sejenis peralatan optik. BT ms.211 Diagram 3 shows the ray diagram of an optical instrument. Fe Fo Fe Sinar dari objek jauh Light ray from distant object Fe Fo Sinar dari objek jauh Light ray from distant object Rajah 3 / Diagram 3 07 PT SPM Sains Tg5_BAB 7_49-54_Final.indd 52 2/27/23 11:45 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

52 53 (a) Namakan dua kanta dalam peralatan optik ini. TP 2 Name two lenses in this optical instrument. [2 markah/marks] (b) Apakah fungsi kanta objek? TP 3 What is the function of objective lens? [1 markah/mark] (c) Di manakah kedudukan imej akhir yang terbentuk? TP 3 Where is the position of the final image formed? [1 markah/mark] (d) Nyatakan dua ciri imej akhir yang terhasil oleh kanta mata. TP 3 State two characteristics of the final image formed by the eyepiece. [2 markah/marks] Bahagian C / Section C 7.1 Pembentukan Imej oleh Kanta / Formation of Images by Lenses 4 Kaji pernyataan berikut. BT ms.203, 207 Study the following statement. Puan Alia dan Puan Aini yang menghidap rabun dekat memakai cermin mata berkanta cembung. Cermin mata Puan Alia mempunyai jarak fokus yang lebih pendek berbanding dengan Puan Aini. Hal ini kerana kanta cermin mata mereka mempunyai ketebalan yang berbeza. Puan Alia and Puan Aini who are long-sighted wear convex lens spectacles. Puan Alia’s spectacles have a shorter focal length than that of Puan Aini. This is because the lenses of their spectacles have different thicknesses. (a) Nyatakan satu pernyataan masalah daripada maklumat di atas. TP 3 State one problem statement from the above information. [1 markah/mark] (b) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas. KBAT Menilai TP 5 Suggest one hypothesis to investigate the above statement. [1 markah/mark] 07 PT SPM Sains Tg5_BAB 7_49-54_Final.indd 53 2/27/23 11:45 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

54 PB (c) Anda dibekalkan satu kanta cembung tebal, satu kanta cembung nipis, pemegang kanta dan skrin putih. TP 3 You are given one thick convex lens, one thin convex lens, a lens holder and a white screen. Huraikan satu eksperimen untuk menguji hipotesis di 4(b) berdasarkan criteria berikut: Describe one experiment to test your hypothesis in 4(b) based on the following criteria: (i) Tujuan eksperimen Aim of the experiment [1 markah/mark] (ii) Mengenal pasti pemboleh ubah Identification of variables [2 markah/ marks] (iii) Prosedur atau kaedah Procedure or method [4 markah/ marks] (iv) Penjadualan data Tabulation of data [1 markah/ mark] 7.2 Peralatan Optik / Optical Instruments 5 (a) Teleskop dan mikroskop merupakan dua instrumen optik yang digunakan untuk memerhati imej yang diperbesar. BT ms.210–215 Telescope and microscope are two optical instruments used to observe magnified images. (i) Nyatakan kegunaan teleskop dan mikroskop. TP 3 State the use of telescopes and microscopes. [2 markah/marks] (ii) Nyatakan dua ciri imej akhir teleskop dan mikroskop selain saiz imej yang lebih besar. TP 3 State two characteristics of the final image of telescopes and microscopes besides the larger image size. [2 markah/marks] (b) Banding dan bezakan antara teleskop dengan mikroskop. TP 4 Compare and contrast between telescope and microscope. [4 markah/marks] (c) Encik Ramlan bercadang memasang sebuah kamera litar tertutup (CCTV) di kedai serbaneka kepunyaannya. CCTV tersebut dipasang berhampiran kaunter pembayaran untuk memastikan beliau dapat memantau bahagian dalam kedai. Beliau mempunyai dua pilihan, K dan L. Encik Ramlan plans to install a closed-circuit camera (CCTV) in his convenience store. The CCTV was installed near the payment counter to ensure he could monitor the inside of the store. He has two options, K and L. Berikut ialah ciri-ciri bagi K dan L: The following are the characteristics of K and L: Ciri Characteristic Jenis K Type K Jenis L Type L Fungsi Function Dalaman Indoor Luaran Outdoor Panjang fokus Focal length 3.6 mm 5.0 mm Resolusi Resolution 1080p 720p Menurut keperluan dan konsep CCTV, jenis yang manakah patut dipilih oleh Encik Ramlan? Wajarkan pilihan anda. TP 5 According to the requirements and CCTV concepts, which type should Encik Ramlan choose? Justify your choice. [4 markah/marks] 07 PT SPM Sains Tg5_BAB 7_49-54_Final.indd 54 2/27/23 11:45 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

PB 55 8.1 Tekanan dalam Bendalir Pressure in Fluids 1 Rajah 1 menunjukkan pancutan air yang keluar daripada bekas apabila satu daya dikenakan ke atas omboh. Diagram 1 shows water spurting out from a container when a force is exerted on the piston. Omboh Piston Omboh Piston Rajah 1 / Diagram 1 Mengapakah air terpancut keluar secara seragam ke semua arah? Why does the water spurt out uniformly in all directions? A Daya yang dikenakan adalah seragam Force is exerted uniformly B Luas permukaan omboh adalah kecil Surface area of the piston is small C Tekanan yang dipindahkan adalah seragam Pressure is transmitted uniformly D Lubang-lubang yang berada di permukaan bekas adalah kecil The holes on the surface of the container are small TP 2 BT ms.222 2 Rajah 2 menunjukkan satu sistem hidraulik. Diagram 2 shows a hydraulic system. Beban Load Luas omboh Y = 5 m2 Luas omboh X = 0.5 m2 Daya/ Daya / Force Force Luas omboh X = 0.5 m2 Beban Load Luas omboh Y = 5 m2 Rajah 2 / Diagram 2 Berapakah daya yang perlu dikenakan ke atas omboh X untuk mengimbangi beban 5 000 N pada omboh Y? How much force must be applied on piston X to balance the 5 000 N load on piston Y? A 500 N B 1 000 N C 2 000 N D 10 000 N TP 3 BT ms.223 3 Rajah 3 menunjukkan jek hidraulik. Diagram 3 shows a hydraulic jack. Berat / Weight = 4 000 N Daya / Force Luas permukaan omboh X = 0.02 m2 Luas permukaan omboh Y = 2 m2 Cecair / Liquid Silinder Cylinder Berat / Weight = 4 000 N Cecair / Liquid Silinder Cylinder Luas permukaan omboh Y = 2 m2 Luas permukaan omboh X = 0.02 m2 Daya / Force Rajah 3 / Diagram 3 Berapakah daya yang diperlukan untuk mengangkat model kereta itu? How much force does it take to lift the car model? A 200 N B 100 N C 80 N D 40 N TP 3 BT ms.224 4 Antara alat berikut, yang manakah menggunakan prinsip pemindahan tekanan dalam cecair? Which of the following tools applies the principle of transmission of pressure in liquid? A Dron C Kaburetor Drone Carburettor B Kren D Penunu Bunsen Crane Bunsen burner TP 2 BT ms.224–225 5 Apakah yang berlaku dalam sistem brek hidraulik apabila pemandu kereta menekan pedal brek? What happens in the hydraulic brake system when the car driver presses the brake pedal? A Omboh dalam silinder utama ditolak ke dalam The piston in the main cylinder is pushed inside Kertas 1 / Paper 1 Tema 3: Tenaga dan Kelestarian Hidup Daya dan Tekanan Force and Pressure BAB 8 08 PT SPM Sains Tg5_BAB 8_55-60_Final.indd 55 2/27/23 11:47 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

56 57 B Omboh besar ditolak ke luar The big piston is pushed outside C Tekanan akan menarik kasut brek Pressure will pull the brake shoe D Spring akan menarik kasut brek The spring will pull the brake shoe TP 3 BT ms.226 6 Rajah 4 menunjukkan aras air dalam turus menegak apabila udara mengalir melalui tiub Venturi. Diagram 4 shows the water levels in the vertical column when air flows through the Venturi tube. A B C Udara / Udara / AirAir Rajah 4 / Diagram 4 Mengapakah aras air paling tinggi di B? Why is the water level highest at B? A Air mengalir paling perlahan The water flows the slowest B Udara mengalir paling perlahan The air flows the slowest C Tekanan yang dihasilkan paling rendah The pressure produced is the lowest D Tekanan yang dihasilkan paling tinggi The pressure produced is the highest TP 3 BT ms.227 7 Rajah 5 menunjukkan aras air dalam turus menegak yang melibatkan prinsip Bernoulli. Diagram 5 shows the water levels in vertical columns involving Bernoulli’s principle. A B C Air / Water Rajah 5 / Diagram 5 Mengapakah aras air paling tinggi di A? Why is the water level highest at A? A Air mengalir masuk dengan halaju tinggi Water flowing in at high velocity B Air mengalir keluar dengan halaju rendah Water flowing out at low speeds C Tekanan yang dihasilkan paling rendah The pressure produced is the lowest D Tekanan yang dihasilkan paling tinggi The pressure produced is the highest TP 3 BT ms.227 8 Antara yang berikut, yang manakah berfungsi atas prinsip Bernoulli? Which of the following works on Bernoulli’s principle? A Brek kereta Car brake B Penunu Bunsen Bunsen burner C Kerusi rawatan gigi Dental chair treatment D Lori pengangkut sampah Garbage truck TP 2 BT ms.229 9 Rajah 6 menunjukkan sebuah objek berbentuk aerofoil bergerak di udara. Diagram 6 shows an aerofoil-shaped object moving in the air. A B C D Rajah 6 / Diagram 6 Antara A, B, C dan D, kawasan yang manakah mempunyai tekanan udara paling tinggi? Among A, B, C and D, which area has the highest air pressure? TP 3 BT ms.229 10 Garisan kuning dibuat sebagai garisan keselamatan di sepanjang landasan LRT di stesen LRT. Mengapakah kita perlu berdiri di belakang garisan kuning tersebut? A yellow line is made as the safety line along the railway track at the LRT station. Why do we need to stand behind the yellow line? A Untuk mengelakkan kita daripada tertolak ke belakang To prevent us from being pushed backwards B Untuk mengelakkan kita daripada tertarik ke hadapan To prevent us from being pulled forwards C LRT menghasilkan aliran udara halaju rendah sewaktu bergerak LRT produces a low velocity air flow when moving D Tekanan tinggi terhasil di sekeliling badan LRT sewaktu bergerak High pressure is produced around the LRT body when it is moving TP 3 BT ms.229 08 PT SPM Sains Tg5_BAB 8_55-60_Final.indd 56 2/27/23 11:48 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

56 57 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 8.1 Tekanan dalam Bendalir / Pressure in Fluids 1 Rajah 1 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kesan halaju bendalir terhadap tekanan dalam bendalir itu. BT ms.227 Diagram 1 shows an experiment to study the effect of fluid velocity on the pressure in the fluid. Bendalir Fluid X Y Z Rajah 1 / Diagram 1 Titik Point Ketinggian turus air (cm) Height of water column (cm) X Y Jadual 1 / Table 1 (a) Ukur ketinggian paras air X dan Y dalam tiub Bernoulli dan lengkapkan Jadual 1. TP 2 Measure the height of the water levels, X and Y in the Bernoulli tube and complete Table 1. [2 markah/marks] (b) Apakah hubungan antara kelajuan air dan ketinggian turus air? TP 4 What is the relationship between the water velocity and the height of water column? [1 markah/mark] (c) Tulis satu inferens berdasarkan pemerhatian yang dibuat. KBAT Menganalisis TP 4 Write one inference based on the observations made. [1 markah/mark] 08 PT SPM Sains Tg5_BAB 8_55-60_Final.indd 57 2/27/23 11:48 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

58 59 (d) Apakah faktor yang dimanipulasikan dalam eksperimen ini? TP 3 What is the factor being manipulated in this experiment? [1 markah/mark] Bahagian B / Section B 8.1 Tekanan dalam Bendalir / Pressure in Fluids 2 Rajah 2 menunjukkan satu sistem hidraulik. Suatu daya, F dikenakan ke atas omboh kecil. BT ms.223–225 Diagram 2 shows a hydraulic system. A force, F is exerted on the small piston. Minyak Oil Omboh besar Large piston Omboh kecil Small piston F P Q Rajah 2 / Diagram 2 (a) (i) Namakan prinsip yang digunakan dalam sistem hidraulik ini. TP 2 Name the principle used in this hydraulic system. [1 markah/mark] (ii) Bandingkan tekanan pada titik P dan pada titik Q. KBAT Menganalisis TP 4 Compare the pressure at point P and at point Q. [1 markah/mark] (b) Jadual 2 menunjukkan daya dan luas permukaan pada omboh kecil P dan omboh besar Q dalam sebuah sistem hidraulik X dan Y. Table 2 shows the forces dan surface areas of small piston P and large piston Q in hydraulic systems X and Y. Sistem hidraulik Hydraulic system Luas permukaan omboh P (cm2 ) Surface area of piston P (cm2 ) Luas permukaan omboh Q (cm2 ) Surface area of piston Q (cm2 ) Beban (N) Load (N) X 50 200 40 Y 10 150 150 Jadual 2 / Table 2 08 PT SPM Sains Tg5_BAB 8_55-60_Final.indd 58 2/27/23 11:48 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

58 59 Berdasarkan maklumat dalam Jadual 2, jika daya yang sama 10 N dikenakan pada omboh P, Based on the information in Table 2, if the same force 10 N is applied on piston P, (i) bandingkan kecekapan sistem hidraulik X dan Y. KBAT Menganalisis TP 4 compare the efficiency of hydraulic systems X and Y. [1 markah/mark] (ii) Terangkan mengapa. TP 3 Explain why. [1 markah/mark] (c) Nyatakan hubung kait antara luas permukaan omboh P dan omboh Q untuk kedua-dua sistem hidraulik tersebut. KBAT Menilai TP 5 State the relationship between the surface areas of piston P and of piston Q for both hydraulic systems. [1 markah/mark] (d) Jek hidraulik merupakan salah satu alat yang menggunakan aplikasi sistem hidraulik. Bagaimanakah jek hidraulik boleh memudahkan sesuatu kerja? TP 3 Hydraulic jack is one of the tools that use application of hydraulic system. How can a hydraulic jack make a job easier? [1 markah/mark] Bahagian C / Section C 8.1 Tekanan dalam Bendalir / Pressure in Fluids 3 (a) Rajah 3.1 menunjukkan tiga jentera penting yang digunakan dalam kehidupan harian. BT ms.226 Diagram 3.1 shows three important machines used in daily life. Kren Crane Lori pengangkut sampah Garbage truck Jentolak Bulldozer Rajah 3.1 / Diagram 3.1 08 PT SPM Sains Tg5_BAB 8_55-60_Final.indd 59 2/27/23 11:48 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

60 PB (i) Senaraikan dua prinsip asas dalam operasi sistem yang diaplikasikan pada jentera-jentera tersebut. TP 2 List two basic principles in the operating system applied to the machines. [2 markah/marks] (ii) Nyatakan dua kebaikan prinsip asas yang diaplikasi pada jentera-jentera tersebut. TP 3 State two advantages of the basic principles applied to the machines. [2 markah/marks] (b) Rajah 3.2 menunjukkan bentuk bahagian pada sebuah kenderaan. BT ms.229 Diagram 3.2 shows the shape of a part of a vehicle. Rajah 3.2 / Diagram 3.2 Dengan menggunakan prinsip Bernoulli, bincangkan bagaimana bentuk ini menyebabkan kenderaan tersebut berfungsi dengan lancar. TP 3 Using Bernoulli’s principle, discuss how this shape causes the vehicle to function smoothly. [4 markah/marks] (c) Terdapat garisan kuning yang dibuat pada stesen komuter dan LRT. BT ms.229 There are yellow lines made at the commuter and LRT stations. Wajarkan mengapa orang awam tidak boleh berdiri melepasi garisan kuning tersebut. TP 5 Justify why the public should not stand over the yellow line. [4 markah/marks] 08 PT SPM Sains Tg5_BAB 8_55-60_Final.indd 60 2/27/23 11:48 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

PB 61 9.1 Satelit Satellite 1 Antara yang berikut, yang manakah satelit semula jadi bagi Bumi? Which of the following is a natural satellite of the Earth? A Bulan Moon B Matahari Sun C Asteroid Asteroid D Meteoroid Meteoroid TP 1 BT ms.236 2 Antara orbit satelit berikut, yang manakah terletak pada altitud 180 – 2 000 km? Which of the following satellite orbits is at an altitude of 180 – 2 000 km? A HEO C LEO B GSO D MEO TP 2 BT ms.237 3 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang kelajuan satelit untuk satelit kekal dalam orbit? Which of the following statements is true about the speed of a satellite for it to remain in the orbit? A Semakin tinggi orbit satelit, semakin tinggi kelajuan satelit The higher the orbital height of a satellite, the higher the satellite speed B Semakin tinggi orbit satelit, semakin rendah kelajuan satelit The higher the orbital height of a satellite, the lower the satellite speed C Semakin rendah orbit satelit, semakin rendah kelajuan satelit The lower the orbital height of a satellite, the lower the satellite speed D Kelajuan satelit adalah sama bagi semua ketinggian orbit Satellite speed is the same for all orbital heights TP 3 BT ms.237 4 Pada kedudukan manakah kelajuan satelit maksimum dalam orbit elips? At which position is the speed of the satellite maximum in an elliptical orbit? A Apogi Apogee B Perigi Perigee C Posigrad Posigrade D Retrograd Retrograde TP 3 BT ms.237 5 Apakah sudut kecondongan untuk satelit yang mengorbit tepat di atas khatulistiwa? What is the angle of inclination for a satellite that orbits directly above the equator? A 0° B 45° C 60° D 90° TP 3 BT ms.237 6 Antara yang berikut, yang manakah kesan buruk perkembangan pesat dalam teknologi angkasa lepas? Which of the following is a bad impact of rapid development in space technology? A Bahan buangan di angkasa lepas semakin bertambah Wastes in space are increasing in numbers B Aktiviti penyelidikan dalam teknologi angkasa semakin meningkat Research activities in space technology are on the rise C Aktiviti pembangunan dalam teknologi angkasa semakin meningkat Development activities in space technology are increasing D Semakin ramai yang ingin menjadi angkasawan More and more people want to be astronauts TP 3 BT ms.242 9.2 Sistem Penentu Sejagat Global Positioning System 7 Antara yang berikut, yang manakah kegunaan GPS? Which of the following is the use of GPS? A Navigasi / Navigation Kertas 1 / Paper 1 Tema 4: Penerokaan Bumi dan Angkasa Lepas Teknologi Angkasa Lepas Space Technology BAB 9 09 PT SPM Sains Tg5_BAB 9_61-64_Final.indd 61 2/27/23 11:50 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

62 63 Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A / Section A 9.1 Satelit / Satellite 1 Rajah 1 menunjukkan model satelit di angkasa lepas. BT ms.236–237 Diagram 1 shows a model of satellites in space. Bumi / Bumi / Earth Earth Rajah 1 / Diagram 1 (a) Nyatakan satu pemerhatian berdasarkan model ini. TP 2 State one observation based on this model. [1 markah/mark] (b) Nyatakan satu inferens untuk menyokong jawapan anda di 1(a). KBAT Menganalisis TP 4 State one inference to support your answer in 1(a). [1 markah/mark] (c) Beri satu contoh satelit semula jadi dan satelit buatan manusia. TP 3 Give one example of natural satellite and man-made satellite. (i) Satelit semula jadi: Natural satellite: B Perindustrian / Industry C Komunikasi / Communication D Pengangkutan / Transportation TP 2 BT ms.243 8 Berikut ialah koordinat GPS bagi suatu tempat. The following are the GPS coordinates of a place. DMS: 33° 51’ 54.5148’’ S (Latitude) 151° 12’ 35.6400’’ E (Longitude) DD: -33.865143 151.209900 Apakah yang ditunjukkan oleh tanda negatif pada koordinat GPS tempat tersebut? What does the negative sign on the GPS coordinates of the place indicate? A Latitud di Hemisfera Utara Latitude in the Northern Hemisphere B Latitud di Hemisfera Selatan Latitude in the Southern Hemisphere C Longitud ke timur Garisan Greenwich Longitude to the east of the Greenwich Meridian D Longitud ke barat Garisan Greenwich Longitude to the east of the Greenwich Meridian TP 3 BT ms.245 09 PT SPM Sains Tg5_BAB 9_61-64_Final.indd 62 2/27/23 11:50 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

62 63 (ii) Satelit buatan manusia: Man-made satellite: [2 markah/marks] (d) Berdasarkan aktiviti ini, beri definisi secara operasi bagi satelit. TP 3 Based on this activity, give the operational definition for satellite. [1 markah/mark] Bahagian B / Section B 9.1 Satelit / Satellite 2 Terdapat banyak satelit yang mengorbit sekeliling Bumi. BT ms.237 There are many satellites orbiting around the Earth. (a) Lukis satu rajah untuk menunjukkan empat jenis orbit satelit yang berlabel P, Q, R dan S, di mana P yang paling hampir dengan Bumi, manakala S yang paling jauh dari Bumi TP 4 Draw a diagram to show four types of satellite orbits labelled as P, Q, R and S, where P is the nearest to the Earth and S is the furtherest away from the Earth. [1 markah/mark] (b) Namakan orbit satelit P, Q, R dan S. TP 2 Name the satellite orbits P, Q, R and S. P Q R S [4 markah/marks] 09 PT SPM Sains Tg5_BAB 9_61-64_Final.indd 63 2/27/23 11:50 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

64 PB (c) Nyatakan jenis orbit satelit untuk satelit GPS. TP 2 State the type of satellite orbit for GPS satellites. [1 markah/mark] Bahagian C / Section C 9.2 Sistem Penentu Sejagat / Global Positioning System 3 (a) (i) Apakah itu GPS? TP 2 BT ms.237 What is GPS? [2 markah/marks] (ii) Beri dua contoh kegunaan GPS. TP 3 BT ms.237 Give two examples of the use of GPS. [2 markah/marks] (b) Terangkan bagaimana GPS berfungsi. TP 3 BT ms.237 Explain how a GPS works. [4 markah/marks] (c) Perkembangan pesat dalam teknologi angkasa lepas telah memberi kesan besar kepada dunia pada masa kini. Bincangkan kesan baik dan kesan buruk daripada perkembangan pesat dalam teknologi angkasa lepas. TP 4 BT ms.242 The rapid development in space technology gives great impact on today’s world. Discuss the good and bad impacts of the rapid development in space technology. [4 markah/marks] 09 PT SPM Sains Tg5_BAB 9_61-64_Final.indd 64 2/27/23 11:50 AM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

PB 65 Kertas 1 / Paper 1 Masa: 1 jam 15 minit [40 markah/marks] 1 Rajah 1 menunjukkan contoh sisa biologi. Diagram 1 shows an example of biological waste. Rajah 1 / Diagram 1 Kaedah yang manakah betul untuk menguruskan sisa biologi yang ditunjukkan di atas? Which is the correct way to manage the biological waste shown above? A Dibalut dengan kertas tisu Wrapped in tissue paper B Dimasukkan ke dalam bekas sisa tajam Placed in sharp waste bin C Dinyah cemar menggunakan autoklaf Decontaminated using autoclaves D Dibungkus dan dimasukkan ke dalam beg plastik biobahaya Packaged and placed in biohazard plastic bags 2 Rajah 2 menunjukkan alat pemadam kebakaran. Diagram 2 shows a type of fire extinguisher. Rajah 2 / Diagram 2 Apakah jenis kebakaran yang boleh dipadam menggunakan alat pemadam kebakaran di atas? What type of fire can be extinguished using the fire extinguisher above? A Kebakaran melibatkan gas Fire that involves gas B Kebakaran melibatkan peralatan elektrik Fire that involves electrical appliances C Kebakaran melihatkan minyak masak Fire that involves cooking oil D Kebakaran melibatkan bahan kayu dan kertas Fires that involves wood and paper materials 3 Berikut ialah maklumat tentang satu situasi yang berlaku sewaktu kecemasan. The following is an information about a situation that occurs during an emergency. Seorang budak perempuan tidak sedarkan diri selepas lemas di kolam renang. A girl lost consciousness after drowning in the swimming pool. Apakah langkah pertama yang perlu diambil jika situasi di atas berlaku? What would be the first thing to do if the above situation occurs? A Hubungi talian kecemasan 999 Contact the 999 emergency helpline B Tekan dan sentak mangsa dengan kuat Press and jerk the victim hard C Terus berikan bantuan pernafasan mulut ke mulut Immediately give mouth-to-mouth resuscitation D Periksa gerak balas mangsa dengan menepuk bahunya dan memanggilnya Check the victim’s response by tapping his shoulder and calling him Arahan: Jawab semua soalan. Setiap soalan diikuti oleh empat pilihan jawapan, iaitu A, B, C dan D. Pilih satu jawapan sahaja. Instructions: Answer all questions. Each question is followed by four alternative answers, A, B, C and D. Choose only one answer. KERTAS MODEL SPM 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 65 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

66 67 4 Bahagian badan yang manakah ditolak melengkung ke atas semasa Heimlich Manoeuvre? Which part of the body is pushed to curve upwards during the Heimlich Manoeuvre? A Rusuk C Diafragma Rib Diaphragm B Peparu D Pinggang Lungs Waist 5 Rajah 3 menunjukkan termometer klinik. Diagram 3 shows a clinical thermometer. 35 36 37 38 39 40 41 42 K Rajah 3 / Diagram 3 Apakah fungsi bahagian K? What is the function of part K? A Supaya bacaan dapat diambil dengan tepat walaupun setelah dikeluarkan daripada mulut So that the reading can be read accurately even when it is removed from the mouth B Supaya saiz termometer kecil dan menunjukkan bacaan 35 o C sahaja So that the size of the thermometer is small and shows a reading of 35 o C only C Supaya merkuri tidak berkembang dengan sangat cepat So that mercury does not expand very quickly D Supaya termometer lebih tahan lama So that the thermometer can last long 6 Ahmad mempunyai berat 52 kg dan ketinggian 1.65 m. Berapakah BMI Ahmad? Ahmad weighs 52 kg and has a height of 1.65 m. What is Ahmad's BMI? BMI = Berat / Weight (kg) Tinggi2 / Height2 (m2 ) A 15.43 C 24.43 B 19.10 D 30.10 7 Antara yang berikut, yang manakah aplikasi teknologi hijau dalam menangani isu sosiosaintifik dalam sektor pengangkutan? Which of the following is the application of green technology in addressing socio-scientific issues in transportation sector? A Berbasikal Cycling B Penanaman semula pokok Replanting trees C Penggunaaan bahan api fosil Using of fossil fuels D Penciptaan kenderaan gas asli Creation of natural gas vehicles 8 Antara yang berikut, yang manakah isu sosiosaintifik dalam sektor tenaga? Which of the following are socio-scientific issues in energy sector? A Sisa makanan yang tidak dilupuskan dengan baik Leftover food which are not properly disposed B Pengurusan, penjanaan dan penguraian sisa pepejal Management, generation and decompostion of solid waste C Kumbahan, sisa kimia dan sampah sarap yang dibuang ke dalam sungai Sewage, chemical waste and rubbish that are thrown into the river D Pembebasan gas karbon dioksida akibat pembakaran sumber bahan api fosil Release of carbon dioxide gas due to burning of fossil fuels 9 Rajah 4 menunjukkan pembahagian sel yang berlaku dalam sel tumbuhan. Diagram 4 shows cell division that occurs in plant cells. Rajah 4 / Diagram 4 Apakah jenis pembahagaian sel yang ditunjukkan di atas? What type of cell division is shown in the diagram above? A Mitosis Mitosis B Meiosis Meiosis C Pertunasan Budding D Pembelahan dedua Binary fission 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 66 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

66 67 10 Rajah 5 menunjukkan kromosom-kromosom di dalam sel soma seseorang. Diagram 5 shows chromosomes in a somatic cell of a person. 1 6 11 16 21 2 7 12 17 22 3 8 13 18 4 9 14 19 5 10 15 20 23 Rajah 5 / Diagram 5 Ciri yang manakah dimiliki oleh individu tersebut? Which feature does the individual have? A Lidah kecil Small tongue B Jari panjang Long fingers C Mata sepet Slanting eyes D Leher panjang Long neck 11 Perbandingan yang manakah benar antara variasi selanjar dan variasi tak selanjar? Which comparison is correct between continuous variation and discontinuous variation? Variasi selanjar Continuous variation Variasi tak selanjar Discontinuous variation A Boleh diwarisi Inheritable Tidak boleh diwarisi Not inheritable B Perbezaan ketara Distinct differences Perbezaan tidak ketara Differences are not distinct C Tidak boleh diukur Cannot be measured Boleh diukur Can be measured D Dipengaruhi oleh faktor persekitaran Influenced by environmental factors Dipengaruhi oleh faktor genetik Influenced by genetic factors 12 Rajah 6 menunjukkan sistem rangka manusia. Diagram 6 shows the human skeletal system. A B C D A B C D Rajah 6 / Diagram 6 Antara tulang A, B, C dan D, yang manakah membentuk sebahagian daripada rangka paksi? Among bones A, B, C and D, which forms part of the axial skeleton? 13 Mengapakah ketinggian badan berkurang pada peringkat tua? Why body height decreases at old age? A Tisu badan mereput lebih banyak Body tissues decay more B Pertumbuhan tisu badan telah berhenti sepenuhnya The growth of body tissues has stopped completely C Kehilangan kepadatan tulang dan otot Loss of bone density and muscles D Tisu badan mereput dengan lebih lambat berbanding dengan pembentukan tisu baharu Body tissues decay slower than the formation of new tissues 14 Rajah 7 menunjukkan sistem endokrin manusia. Diagram 7 shows the human endocrine system. P Rajah 7 / Diagram 7 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 67 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

68 69 Apakan kesan perembesan hormon yang berlebihan dari kelenjar berlabel P? What is the effect of over secretion of hormones from gland P? A Akromegali Akromegaly B Kadar metabolisme tinggi High metabolic rate C Kitaran haid tidak seragam Irregular menstrual cycle D Paras gula dalam darah tinggi High blood sugar level 15 Maklumat berikut menunjukkan kesan pengambilan sejenis dadah. The following information shows the effects of taking a type of drug. Meningkatkan tekanan darah dan kadar metabolisme. Increases the blood pressure and rate of metabolism. Apakah jenis dadah yang dihuraikan di atas? What type of drug is described above? A Inhalan C Perangsang Inhalant Stimulant B Penenang D Halusinogen Depressant Hallucinogen 16 Antara rajah berikut, yang manakah menunjukkan susunan elektron valens bagi klorin? (Nombor proton klorin = 17) Which of the following diagrams shows the arrangement of valence electrons for chlorine? (Proton number of chlorine = 17) A C B D 17 Apakah jenis bahan bagi garam biasa? What is the type of substance for common salt? A Bahan atom Atomic substance B Bahan ion Ionic substance C Bahan molekul Molecular substance D Bahan atom dan bahan ion Atomic substance and ionic substance 18 Rajah 8 menunjukkan sebuah kapal terbang. Diagram 8 shows an aircraft. Rajah 8 / Diagram 8 Apakah aloi yang digunakan untuk membuat badan kapal terbang? What is the alloy used to make the aircraft body? A Duralumin Duralumin B Gangsa Bronze C Piuter Piuter D Keluli Steel 19 Apakah ciri kaca soda kapur yang digunakan untuk membuat kaca mentol? What is the characteristic of soda-lime glass that is used to make bulbs? A Tahan haba Heat resistance B Takat lebur tinggi Hight melting point C Indeks biasan tinggi High refractive index D Tahan terhadap bahan kimia Resistant to chemicals 20 Maklumat berikut menunjukkan ciri-ciri satu kaedah perubatan. The following information shows the characteristics of a medical procedure. • Diperolehi daripada tumbuhan dan haiwan Derived from plants and animals • Keberkesanan rawatan perlahan Slow treatment effectiveness Berdasarkan maklumat di atas, pernyataan yang manakah betul tentang perubatan tersebut? Based on the above information, which statement is correct regarding the medicine? A Ubat sintetik Synthetic medicine B Sumber ubat daripada dadah Medicine from drugs C Sumber ubat daripada bakteria Medicine from bacteria D Sumber ubat daripada alam semula jadi Medicine from natural resources 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 68 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

68 69 21 Rajah 9 menunjukkan sejenis sayur yang mengandungi banyak antioksidan. Diagram 9 shows a type of vegetable which is rich in antioxidant. Rajah 9 / Diagram 9 Apakah contoh bahan antioksidan yang terdapat dalam sayur tersebut? What is an example of antioxidants found in this vegetable? A Lutien C Vitamin C Lutien Vitamin C B Likopena D Beta karotena Lycopene Beta carotene 22 Rajah 10 menunjukkan graf sesaran-masa bagi suatu objek bergerak. Diagram 10 shows a time-displacement graph of a moving object. Sesaran / Displacement (m) Masa / Time (s) D A B C 100 50 0 2 8 12 16 Rajah 10 / Diagram 10 Apakah yang berlaku pada gerakan objek tersebut semasa AB? What happens to the movement of the object during AB? A Halaju sifar Zero velocity B Halaju seragam Uniform velocity C Halaju negatif Negative velocity D Pecutan seragam Uniform acceleration 23 Rajah 11 menunjukkan dua objek diletakkan di dalam bekas vakum dan dilepaskan jatuh secara serentak. Diagram 11 shows two objects placed inside a vacuum chamber and released simultaneously. Rajah 11 / Diagram 11 Ramal pecutan bagi kedua-dua objek tersebut. Predict the acceleration for both objects. Pecutan bulu pelepah (m s-2) Acceleration of the feather (m s-2) Pecutan batu (m s-2) Acceleration of the stone (m s-2) A 4.9 9.8 B 9.8 9.8 C 9.8 4.9 D 4.9 4.9 24 Maklumat berikut menunjukkan proses penghasilan tenaga nuklear. The following information shows the process of nuclear energy production. P Berlaku tindak balas berantai Chain reaction takes place Q Neutron membedil nukleus atom uranium-235 Neutron bombards the nucleus of uranium-235 atom R Nucleus atom barium dan nukleus atom krypton terhasil Nuclei of barium and krypton atoms are produced Antara yang berikut, yang manakah urutan yang betul semasa pembelahan nukleus uranium-235? Which of the following is the correct sequence during the nuclear fission of uranium-235? A P → Q → R B R → P → Q C Q → R → P D Q → P → R 25 Pada tahun 2011, berlaku tsunami di Fukushima, Jepun yang mengakibatkan kebocoran pada reaktor nuklear mereka. Jika masalah itu tidak ditangani dengan berhatihati, kebocoran radioaktif mungkin berlaku. Apakah kesan kebocoran radioaktif? In 2011, there was a tsunami in Fukushima, Japan which has caused a leakage at their nuclear reactors. If the problem is not properly handled, radioactive leakage may occur. What is the effect of radioactive leakage? 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 69 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

70 71 A Berlaku hujan asid Occurrence of acid rain B Mutasi pada hidupan Mutation in living things C Penipisan lapisan ozon Thinning of the ozone layer D Suhu Bumi meningkat Increase in the Earth’s temperature 26 Rajah 12 menunjukkan mikroorganisma yang ditemui pada sekeping roti. Diagram 12 shows a microorganism found on a slice of bread. Rajah 12 / Diagram 12 Apakah kaedah pembiakan bagi mikroorganisma ini? What is the method of reproduction of this microorganism? A Pertunasan C Belahan dedua Budding Binary fission B Konjugasi D Pembentukan spora Conjugation Spores formation 27 Antibiotik yang diberikan oleh doktor kepada Amani untuk rawatan jangkitan bakteria perlu dihabiskan dalam tempoh seminggu. Setelah mengambil antibiotik selama 2 hari, Amani berasa sihat dan berhenti mengambilnya. Apakah kesan daripada tindakan Amani? Antibiotics given by the doctor to Amani for the treatment of bacterial infection should be consumed within a week. After taking antibiotics for 2 days, Amani felt healthy and stopped taking it. What is the effect of Amani's actions? A Semua bakteria akan terbunuh All the bacteria will be killed B Tidak semua bakteria terbunuh Not all the bacteria are killed C Keimunan pasif terhasil Passive immunity is formed D Keimunan aktif terhasil Active immunity is formed 28 Rajah 13 menunjukkan sejenis makanan. Diagram 13 shows a type of food. Rajah 13 / Diagram 13 Apakah fungsi kelas makanan tersebut? What is the function of this class of food? A Bertindak sebagai pelawas Acts as roughage B Sebagai sumber tenaga As a source of energy C Membina sel baharu Builds new cells D Mencegah goiter Prevents goitre 29 Rajah 14 menunjukkan sejenis tumbuhan yang ditanam di kebun sayur Pak Rahman. Diagram 14 shows a type of plant grown in Pak Rahman's vegetable garden. Daun kuning Yellow leaf Rajah 14 / Diagram 14 Nutrien yang manakah diperlukan bagi mengatasi masalah ini? Which nutrient is needed to overcome the problem? A Fosforus Phosphorus B Kalium Pottasium C Nitrogen Nitrogen D Kuprum Copper 30 Rajah 15 menunjukkan satu kitar karbon. Diagram 15 shows a carbon cycle. Karbon dioksida di atmosfera Carbon dioxide in atmosphere P Q R Diuraikan oleh mikroorganisma Decomposed by microorganism Rajah 15 / Diagram 15 Apakah proses P, Q dan R? What are processes P, Q and R? 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 70 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

70 71 P Q R A Pembakaran Combustion Respirasi Respiration Fotosintesis Photosynthesis B Respirasi Respiration Pembakaran Combustion Pereputan Decaying C Respirasi Respiration Fotosintesis Photosynthesis Pembakaran Combustion D Pembakaran Combustion Pereputan Decaying Respirasi Respiration 31 Mengapakah sektor gas, minyak dan arang batu menyumbang kepada pelepasan gas rumah hijau yang paling tinggi? Why does the gas, oil and coal sector contribute to the highest greenhouse gas emissions? A Meningkatkan jumlah pelepasan gas oksigen dalam atmosfera Increases the amount of oxygen gas released into the atmosphere B Menghasilkan gas karbon dioksida yang terbebas ke atmosfera Produces carbon dioxide gas which is released into the atmosphere C Menghasilkan gas nitrogen dioksida yang terbebas ke atmosfera Produces nitrogen dioxide gas which is released into the atmosphere D Meningkatkan jumlah pelepasan gas hidrogen dalam atmosfera Increases the amount of hydrogen gas released into the atmosphere 32 Antara set berikut, yang manakah menghasilkan kadar tindak balas yang paling rendah apabila bertindak balas dengan asid sulfurik berlebihan? Which of the following sets produces the lowest rate of reaction when reacted with excess sulphuric acid? A 5 g ketulan kalsium karbonat pada suhu 30 o C 5 g of granulated calcium carbonate at 30 o C B 5 g ketulan kalsium karbonat pada suhu 50 o C 5 g of granulated calcium carbonate at 50 o C C 5 g serbuk kalsium karbonat pada suhu 30 o C 5 g of calcium carbonate powder at 30 o C D 5 g serbuk kalsium karbonat pada suhu 50 o C 5 g of calcium carbonate powder at 50 oC 33 Mengapakah pertambahan suhu larutan natrium tiosulfat akan meningkatkan kadar pembentukan mendakan kuning? Why does the increase in temperature of sodium thiosulfate solution increase the rate of formation of yellow precipitate? A Pertambahan tenaga kinetik Increase in kinetic energy B Pertambahan bilangan zarah bahan tindak balas Increase in the number of particles of reactants C Mengubah kadar sesuatu tindak balas kimia Change in the rate of chemical reaction D Jumlah luas permukaan (JLP) yang terdedah kepada tindak balas yang lebih besar. Total exposed surface area (TSA) to reaction is larger 34 Rajah 16 menunjukkan stuktur ikatan kimia bagi sebatian hidrokarbon. Diagram 16 shows the chemical bond structure of a hydrocarbon compound. H H H H C C C H H H H Rajah 16 / Diagram 16 Apakah nama sebatian hidrokarbon di atas? What is the name of the above hydrocarbon compound? A Propana Propane B Butana Butane C Propena Propene D Butena Butene 35 Rajah 17 menunjukkan peringkat-peringkat dalam pengekstrakan minyak kelapa sawit. Diagram 17 shows the stages in palm oil extraction. Pensterilan Sterilisation P Q Penulenan Purification Pengekstrakan Extraction Rajah 17 / Diagram 17 Apakah proses P dan Q? What are processes P and Q? 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 71 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

72 73 Proses P Process P Proses Q Process Q A Penapaian Fermentation Penyulingan Distillation B Penapaian Fermentation Penurasan Filtration C Penanggalan Threshing Penurasan Filtration D Pengesteran Esterfication Penanggalan Threshing 36 Mengapakah karbon sesuai dijadikan elektrod semasa elektrolisis? Why is carbon suitable for electrodes during electrolysis? A Ia akan mengalami perubahan kimia semasa elektrolisis It will undergo chemical changes during electrolysis B Terletak di bahagian yang lebih rendah dalam siri elektrokimia Located at the lower part of the electrochemical series C Terletak di bahagian yang lebih tinggi dalam siri elektrokimia Located at the higher part of the electrochemical series D Ia tidak mengambil bahagian dalam sebarang tindak balas kimia semasa elektrolisis It does not participate in any chemical reaction during electrolysis 37 Suatu sel kimia ringkas terdiri daripada dua keping logam berbeza kereaktifan yang dicelup ke dalam elektrolit dan disambung dengan wayar penyambung. Voltmeter yang disediakan menunjukkan bacaan tertentu. Mengapakah ini berlaku? A simple chemical cell consists of two pieces of metal of different reactivities dipped into an electrolyte and connected by a connecting wire. The voltmeter provided indicates a specific reading. Why is this happening? A Asid boleh membekalkan arus elektrik Acid can supply electricity B Dua logam yang berbeza kereaktifan mengawal arus elektrik Two metals of different reactivities control the electric current C Terdapat potensi beza keupayaan antara dua logam yang berbeza kereaktifan There is a potential difference between two metals of different reactivities D Atom satu logam menerima elektron dan atom satu logam yang lain menderma elektron One metal atom receives electrons and another metal atom donates electrons 38 Antara yang berikut, yang manakah ciri imej akhir teleskop? Which of the following are the characteristics of the final image by a telescope? A Maya, tegak dan lebih kecil Virtual, upright and diminished B Maya, songsang dan lebih besar Virtual, inverted and magnified C Nyata, tegak dan lebih kecil Real, upright and diminished D Maya, songsang, lebih besar dan di infiniti Virtual, inverted, magnified and at infinity 39 Rajah 18 menunjukkan sudut serangan (α) yang terhasil akibat daya angkat pada sayap kapal terbang. Diagram 18 shows the angle of attack (α) generated by the lift force on the wing of an aircraft. Rajah 18 / Diagram 18 Apakah yang menyebabkan terhasilnya daya angkat? What causes the lift force? A Udara mengalir pada halaju tinggi di bahagian bawah sayap Air flows at high velocity at the bottom of the wing B Perbezaan tekanan udara di bahagian atas dan bawah sayap Difference in air pressure above and below the wing C Tekanan udara yang dihasilkan lebih tinggi di bahagian atas sayap The air pressure produced is higher above the wing D Tekanan udara yang dihasilkan lebih rendah di bahagian bawah sayap The air pressure produced is lower below the wing 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 72 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

72 73 40 Apakah fungsi Stesen Angkasa Antarabangsa (ISS)? What is the function of the International Space Station (ISS)? A Melancarkan satelit Launching a satellite B Menempatkan satelit di orbit Placing satellites in orbits C Memerhatikan benda yang jauh Observing distant objects D Sebagai makmal sains di angkasa lepas As a science laboratory in the space Kertas 2 / Paper 2 Bahagian A/Section A [20 markah/marks] Arahan: Jawab semua soalan dalam bahagian ini. Instruction: Answer all questions in this section. 1 Rajah 1.1 menunjukkan susunan radas bagi satu eksperimen untuk mengkaji kekerasan blok kuprum dengan melepaskan pemberat ke atas bola keluli. Diameter lekukan yang terbentuk pada blok kuprum dicatatkan. Eksperimen ini diulangi dengan menggunakan blok gangsa. Diagram 1.1 shows the arrangement of apparatus for an experiment to study the hardness of a copper block by releasing a weight on a steel ball. The diameter of the dent formed on the copper block is recorded. This experiment is repeated using a bronze block. Pemberat Weight Bola keluli Steel ball Blok kuprum Copper block Pemberat Weight Bola keluli Steel ball Blok kuprum Copper block Rajah 1.1 / Diagram 1.1 Keputusan eksperimen direkodkan dalam Jadual 1.1. The results of the experiment are recorded in Table 1.1. Jenis blok / Type of block Diameter lekukan / Diameter of dent (cm) Blok kuprum / Copper block 4.0 Blok gangsa / Bronze block 2.6 Jadual 1.1 / Table 1.1 (a) Berdasarkan Jadual 1, nyatakan inferens bagi pemerhatian dalam eksperimen ini. KBAT Menilai Based on Table 1, state the inference for the observation in this experiment. [1 markah/mark] Masa: 2 jam 30 minit 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 73 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

74 75 (b) Nyatakan satu pemboleh ubah bergerak balas dalam eksperimen ini State one responding variable in this experiment. [1 markah/mark] (c) Jadual 1.2 menunjukkan komposisi bagi aloi X dan Y. Kenal pasti X dan Y. Table 1.2 shows the composition of alloys X and Y. Identify X and Y. Aloi / Alloy Komposisi / Composition X: Besi / Iron 99% Karbon / Carbon 1% Y: Kuprum / Copper 75% Zink / Zinc 25% Jadual 1.2 / Table 1.2 [2 markah/marks] (d) Rajah 1.2 menunjukkan suatu objek. Diagram 1.2 shows an object. Pada pendapat anda, mengapakah objek dalam Rajah 1.2 diperbuat daripada keluli? In your opinion, why is the object in Diagram 1.2 made of steel? [1 markah/mark] 2 Rajah 2.1 menunjukkan eksperimen untuk mengkaji hubungan antara jisim dengan inersia. Inersia diwakili oleh masa untuk 10 ayunan lengkap bilah gergaji. Digram 2.1 shows an experiment to study the relationship between mass and inertia. Inertia is represented by time for 10 complete swings of the hecksaw blade. Pengepit G G-clamp Bilah gergaji Hecksaw blade Plastisin Plasticine Rajah 2.1 / Diagram 2.1 Keputusan eksperimen ditunjukkan dalam Jadual 2. The results of the experiment are shown in Table 2. Jisim plastisin (g) Mass of plasticine (g) Masa 10 ayunan lengkap (s) Time for 10 oscillations (s) 10 10 20 20 30 30 40 50 50 Jadual 2 / Table 2 Rajah 1.2 / Diagram 1.2 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 74 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

74 75 (a) Menggunakan data dalam Jadual 2, lukis graf masa ayunan melawan jisim. Using the data in Table 2, draw a graph of oscillation time against mass. 10 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 20 40 60 30 50 Jisim / Mass (g) Masa ayunan / Oscillation time (s) [2 markah/marks] (b) Berdasarkan graf yang dilukis di 2(a), nyatakan masa ayunan apabila jisim yang digunakan ialah 40 g. Tulis jawapan anda dalam Jadual 2. Based on the graph drawn in 2(a), state the oscillation time when the mass used is 40 g. Write your answer in Table 2. [1 markah/mark] (c) Berdasarkan graf, nyatakan hubungan antara jisim plastisin dengan masa 10 ayunan lengkap. Based on the graph, state the relationship between the mass of plasticine and the time for 10 complete oscillations. KBAT Menilai [1 markah/mark] (d) Rajah 2.2 menunjukkan sebuah kenderaan yang sedang berhenti di lampu isyarat. Diagram 2.2 shows a vehicle stopping at a traffic light. Terangkan mengapa kenderaan tersebut mengambil masa yang lebih panjang untuk bergerak berbanding dengan kereta apabila lampu isyarat bertukar hijau. Explain why the vehicle takes a longer time to move than a car when the traffic light turns green. [1 markah/mark] Rajah 2.2 / Diagram 2.2 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 75 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

76 77 3 Rajah 3 menunjukkan eksperimen untuk mengkaji kesan kekurangan nutrien pada tumbuhan. Diagram 3 shows an experiment to study the effect of nutrient deficiency in plants. (a) Nyatakan satu pemboleh ubah yang dimalarkan bagi eksperimen ini. State one constant variable for this experiment. [1 markah/mark] (b) Nyatakan hipotesis untuk eksperimen ini. KBAT Menilai State the hypothesis for this experiment. [1 markah/mark] (c) Larutan kultur lengkap mengandungi semua unsur makronutrien dan mikronutrien. Nyatakan definisi secara operasi bagi larutan kultur lengkap dalam eksperimen ini. Complete culture solution contains all the elements of macronutrients and micronutrients. State the operational definition for complete culture solution in this experiment. [1 markah/mark] (d) Tandakan (✓) pada kotak yang disediakan bagi menunjukkan nutrien yang dikelaskan dalam kelas nutrien yang sama dengan nitrogen. Mark (✓) in the boxes provided to show the nutrient that is classified under the same class of nutrient as nitrogen. Besi / Ferum Fosforus / Phosforus Mangan / Manganese [1 markah/mark] (e) Pak Mahmud mendapati pokok cili di kebunnya mengalami masalah akar yang pendek dan akhirnya menyebabkan tumbesaran terbantut. Apakah yang perlu dilakukan oleh Pak Mahmud untuk mengatasi masalah tersebut? Pak Mahmud found that the chilli plants in his garden have short root problem and eventually caused stunted growth. What does Pak Mahmud need to do to overcome the problem? [1 markah/mark] 4 Rajah 4 menunjukkan paras air dalam satu tiub Venturi yang melibatkan prinsip Bernoulli. Diagram 4 shows the water levels in a Venturi tube that involves Bernoulli's principle. (a) Nyatakan pemerhatian ketinggian aras air dalam turus menegak tiub Venturi dalam Rajah 4. State the observation of the water levels in the vertical columns of Venturi tube in Diagram 4. Kapas Wool Black paper Kertas hitam Larutan kultur lengkap Complete culture solution Larutan kultur tanpa nitrogen Culture solution without nitrogen Daun kuning Yellow leaves Daun hijau Green leaves Rajah 3 / Diagram 3 C B A Air Water Rajah 4 / Diagram 4 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 76 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

76 77 Ketinggian paras air / Height of water level Paling tinggi Highest Paling rendah Lowest [1 markah/mark] (b) Nyatakan inferens bagi pemerhatian bagi Rajah 4. KBAT Menganalisis State an inference for the observation in Diagram 4. [1 markah/mark] (c) Apakah faktor yang dimanipulasi dalam eksperimen ini? What is the factor that is being manipulated in this eksperimen? [1 markah/mark] (d) Apakah hubungan antara kelajuan air yang mengalir dengan tekanan? KBAT Menilai What is the relationship between the velocity of waterflow with pressure? [1 markah/mark] (e) Garisan kuning dibuat sebagai garisan keselamatan di sepanjang landasan LRT di stesen LRT. Berdasarkan prinsip Bernoulli, jelaskan mengapa kita perlu berdiri di belakang garisan kuning semasa menunggu di stesen LRT. A yellow line is made as a safety line along the railway track at the LRT station. Based on Bernoulli's principle, explain why we need to stand behind the yellow line while waiting at the LRT station. [1 markah/mark] Bahagian B/Section B [38 markah/marks] Arahan: Jawab semua soalan dalam bahagian ini. Instruction: Answer all questions in this section. 5 Rajah 5 menunjukkan satu isu sosiosaintifik dalam sektor Y. Diagram 5 shows a socio-scientific issue in sector Y. (a) Namakan sektor Y. Name sector Y. [1 markah/mark] Rajah 5 / Diagram 5 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 77 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

78 79 (b) Nyatakan dua isu sosiosaintifik dalam sektor yang dinamakan di 5 (a). State two socio-scientific issues in the sector named in 5 (a). [2 markah/marks] (c) (i) Berbasikal merupakan salah satu cara alternatif yang berkesan dalam menangani isu ini. Mengapa? Cycling is one of the effective alternative ways in dealing with this issue. Why? [1 markah/mark] (ii) Nyatakan dua cara lain selain berbasikal. State two other ways besides cycling. [2 markah/marks] 6 Rajah 6 menunjukkan satu contoh bagi sejenis variasi. Diagram 6 shows an example of a type of variation. Lengkung Curve Sepusar Whorl Gelung Loop Komposit Composite Rajah 6 / Diagram 6 (a) (i) Nyatakan jenis variasi yang ditunjukkan dalam Rajah 6. State the type of variation shown in Diagram 6. [1 markah/mark] (ii) Apakah faktor yang mempengaruhi variasi tersebut? What is the factor that influences this variation? [1 markah/mark] (b) Senarai berikut menunjukkan contoh-contoh variasi. The following list shows examples of variation. Tinggi Height Kumpulan darah Blood group Berat badan Body weight Kebolehan menggulung lidah Ability to roll the tongue Kelaskan contoh-contoh tersebut kepada variasi selanjar dan variasi tak selanjar . Classify the examples into continuous variation and discontinuous variation 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 78 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

78 79 Variasi selanjar Continuous variation Variasi tak selanjar Discontinuous variation [2 markah/marks] (c) Amalia mempunyai rambut keriting. Dia membuat rawatan meluruskan rambut kerana terpengaruh dengan trend terkini. Adakah rambutnya akan kekal lurus selamanya? Terangkan. Amalia has curly hair. She did a hair straightening treatment because she was influenced by the latest trend. Will her hair stay straight forever? Explain. [2 markah/marks] 7 Rajah 7 menunjukkan keratan rentas buah kelapa sawit. Diagram 7 shows a cross-section of an oil palm fruit. R S Q: P: Rajah 7 / Diagram 7 (a) Labelkan bahagian P dan Q dalam Rajah 7. Label parts P and Q in Diagram7. [2 markah/marks] (b) Bahagian manakah pada buah kelapa sawit yang menghasilkan paling banyak minyak? Which part of the oil palm fruit produces the most oil? [1 markah/mark] (c) Persamaan perkataan berikut menunjukkan proses pembuatan sabun. The following word equation shows the soap making process. Sabun Soap Minyak kelapa sawit Palm oil + X + Gliserol Glycerol (i) Namakan bahan X. Name substance X. [1 markah/mark] (ii) Apakah nama proses pembuatan sabun? What is the name of the soap making process? [1 markah/mark] 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 79 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

80 81 (iii) Antara yang berikut, yang manakah boleh menggantikan minyak kelapa sawit dalam proses di atas? Tanda (✓) dalam ruang di bawah. Which of the following can replace palm oil in the above process? Mark (✓) in the space below. Minyak jagung / Corn oil Minyak kelapa / Coconut oil Minyak sapi / Ghee [1 markah/mark] 8 Rajah 8 menunjukkan gambar rajah sinar cahaya bagi sejenis peralatan optik. Diagram 8 shows the light ray diagram for an optical instrument. Fe Imej 2 Image 2 Kanta objek Objective lens Fo Kanta mata Eyepiece Fo Fe Fo Fe 2Fo Objek seni Tiny object Imej 1 Image 1 Rajah 8 / Diagram 8 (a) Nyatakan dua jenis kanta dalam peralatan optik ini. State two types of lenses in this optical instrument. [2 markah/marks] (b) Namakan alat optik tersebut dan kegunaannya. Name the optical instrument and its uses. [1 markah/mark] (c) Apakah perbezaan panjang fokus bagi kanta objek dan kanta mata? What is the difference in the focal length for the objective lens and the eyepiece? [1 markah/mark] (d) Selain membesarkan saiz objek, nyatakan dua ciri imej akhir yang terhasil oleh kanta mata. Apart from enlarging the size of the object, state two characteristics of the final image formed by the eyepiece. [2 markah/marks] 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 80 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

80 81 9 Rajah 9.1 menunjukkan kesan radikal bebas terhadap struktur DNA. Diagram 9.1 shows the effect of free radicals on DNA structure. Metabolisme Metabolism Mitokondria Mitochondrion Menyebabkan kerosakan DNA Causes damage to DNA Sel darah putih White blood cell Keradangan Inammation Kekunci / Key: Radikal bebas Free radical Rajah 9.1 / Diagram 9.1 (a) (i) Apakah yang dimaksudkan dengan radikal bebas? What is meant by free radicals? [1 markah/mark] (ii) Bagaimanakah radikal bebas menyebabkan kerosakan DNA? How do free radicals cause DNA damage? [1 markah/mark] (b) Bahan antioksidan ialah sebatian kimia yang diperoleh daripada sintesis kimia atau tumbuhan semula jadi. Bagaimanakah bahan antioksidan ini bertindak balas dengan radikal bebas? Antioxidants are chemical compounds that can be obtained from chemical synthesis or natural plants. How do these antioxidants react with free radicals? [2 markah/marks] (c) Buah epal yang dipotong akan bertukar warna perang jika dibiarkan terdedah di udara. Apple slices will turn brown if left exposed in the air. Dengan menggunakan bahan dan alat berikut, terangkan bagaimana mengelakkan hirisan epal tersebut daripada bertukar perang pada suhu bilik. Using the following materials and tools, explain how to prevent the apple slices from turning brown at room temperature. Buah lemon Lemon Mangkuk Bowl Pemerah buah Fruit juicer Rajah 9.3 / Diagram 9.3 Rajah 9.2 / Diagram 9.2 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 81 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

82 83 [3 markah/marks] 10 Rajah 10 menunjukkan satu cara untuk mengawet makanan. Diagram 10 shows one way to preserve food. Rajah 10 / Diagram 10 (a) (i) Berdasarkan Rajah 10, namakan kaedah pengawetan makanan yang ditunjukkan. Based on Diagram 10, name the method of food preservation shown. [1 markah/mark] (ii) Terangkan kaedah yang dinyatakan di 10(a)(i). Explain the method named in 10(a)(i). [2 markah/marks] (iii) Beri satu contoh makanan lain yang turut menggunakan kaedah ini untuk dieksport. Give one other example of food that also uses this method for export. [1 markah/mark] (b) Anda dibekalkan dengan sebuah kotak papan lapis, beberapa rak dawai, alat pemanas dan kipas. Reka bentuk sebuah alat untuk mengawet buah-buahan segar dalam ruang di bawah. Labelkan rajah anda dengan lengkap. KBAT Mencipta You are provided with a plywood box, a few wire racks, heater and fan. Design a tool to preserve fresh fruits in the space below. Label your diagram completely. 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 82 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

82 83 [3 markah/marks] Bahagian C/Section C [22 markah/marks] Arahan: Jawab Soalan 11 dan sama ada Soalan 12 atau Soalan 13. Instruction: Answer Question 11 and either Question 12 or Question 13. 11 Kaji maklumat berikut. Study the following information. Seorang suri rumah mendapati daging yang disimpan di dalam peti sejuk beku tahan lebih lama berbanding dengan daging yang diletakkan pada suhu bilik. A housewife found that meat kept in the freezer lasts longer than meat placed at room temperature. (a) Nyatakan satu pernyataan masalah daripada maklumat di atas. State one problem statement from the above information. [1 markah/mark] (b) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas. KBAT Menilai Suggest one hypothesis to investigate the above statement. [1 markah/mark] (c) Berdasarkan pernyataan yang diberi, huraikan satu eksperimen untuk menguji hipotesis anda di 11(b) menggunakan agar nutrien, kultur bakteria, inkubator (37 °C), peti sejuk (10 °C), ketuhar (50 °C), piring Petri, pita selofan dan picagari. Huraian anda haruslah mengandungi kriteria berikut: Based on the given statement, describe an experiment to test your hypothesis in 11(b) using nutrient agar, bacterial culture, incubator (37 °C), refrigerator (10 °C), oven (50 °C), Petri dish, cellophane tape and syringe. Your description should include the following criteria: (i) Tujuan eksperimen Aim of experiment [1 markah/mark] (ii) Kenal pasti pemboleh ubah Identify the variables [2 markah/marks] (iii) Prosedur atau kaedah Procedure or method [4 markah/marks] (iv) Penjadualan data Tabulation of data [1 markah/mark] 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 83 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

84 PB 12 (a) (i) Beri definisi bagi jejak karbon dan tapak tangan karbon. Give the definition of carbon footprint and carbon handprint. [2 markah/marks] (ii) Terangkan dua langkah tapak tangan karbon bagi mengurangkan pembebasan gas rumah hijau melalui penggunaan bahan dan tenaga. Explain two steps of carbon handprint to reduce greenhouse gas emissions through the use of materials and energy. [2 markah/marks] (b) Jabatan Meteorologi telah mendapati peningkatan suhu Bumi yang mendadak dalam tempoh 10 tahun kebelakangan ini. Pemanasan global ini disebabkan oleh pembebasan gas rumah hijau, terutamanya gas karbon dioksida. Meteorology Department has found drastic increase in the Earth’s temperature in the past 10 years. This global warming is caused by the release of greenhouse gases, especially carbon dioxide gas. Beri dua punca pembebasan gas rumah hijau dan kesannya kepada alam sekitar dan hidupan. Give two sources of greenhouse gas emissions and the effects to the environment and living things. [4 markah/marks] (c) Huraikan tindakan yang boleh anda ambil untuk membantu mengurangkan pembebasan gas rumah hijau dalam kehidupan seharian. Describe actions you can take to help reduce greenhouse gas emissions in everyday life. [4 markah/marks] 13 (a) Terangkan konsep ‘Pinggan Sihat Malaysia’ yang telah diperkenalkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia. Explain the concept of ‘Pinggan Sihat Malaysia’ which is introduced by the Ministry of Health Malaysia. [2 markah/marks] (b) Terangkan apa itu malnutrisi dan beri satu contoh masalah kesihatan yang disebabkan malnutrisi. Explain what malnutrition is and give an example of a health problem caused by malnutrition. [2 markah/marks] (c) Kalori makanan ialah jumlah tenaga yang diperoleh daripada makanan dan minuman yang diperlukan oleh badan untuk melakukan aktiviti seharian. Huraikan faktor-faktor yang mempengaruhi keperluan kalori individu. Food calories are the amount of energy obtained from food and drinks that the body needs to perform daily activities. Describe the factors that affect the calorie requirement of an individual. [4 markah/marks] (d) Berdasarkan keputusan pemeriksaan darah Puan Nadira, didapati bacaan kolesterol darahnya agak tinggi. Doktor menasihatinya untuk menjaga gizi hariannya. Jadual di bawah menunjukkan dua menu tengah hari yang perlu dipilih oleh Puan Nadira. Based on the result of Puan Nadira's blood test, it was found that her blood cholesterol reading quite high. The doctor advised her to take care of her daily diet. The table below shows the two lunch menus that Puan Nadira has to choose. Menu A Nasi putih, ayam panggang, sayur, buah dan air suam White rice, grilled chicken, vegetable, fruit and warm water Menu B Burger, kentang goreng dan air berkarbonat Burger, french fries and carbonated drink Bantu Puan Nadira membuat pilihan yang baik untuk kesihatannya. Wajarkan jawapan anda. Help Puan Nadira makes a good choice for her health. Justify your answer. [4 markah/marks] 10 PT SPM Sains Tg5_KM_65-84_Final.indd 84 2/27/23 2:02 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

JPB J1 Praktis Topikal SPM: Sains Tingkatan 5 – Jawapan bab 1 Mikroorganisma KERTAS 1 1 A 2 D 3 D 4 C 5 D 6 B 7 C 8 D 9 B 10 B 11 C 12 C 13 D KERTAS 2 1 (a) Kelembapan / Humidity (b) Cahaya yang terang tidak sesuai bagi/ menghalang pertumbuhan fungi. Bright light is not suitable for/ prevents the growth of fungi. (c) 0 (d) Semakin rendah keamatan cahaya, semakin bertambah tompok hitam yang terhasil. The lower the light intensity, the more the number of black spots produced. (e) Pertumbuhan fungi ialah suatu proses yang menghasilkan tompok hitam paling banyak dalam keadaan gelap. The growth of fungi is a process that produces the highest number of black spots in dark condition. 2 (a) Luas kawasan jernih bagi antibiotik berkepekatan tinggi lebih besar. The clear area for high concentration of antibiotic is bigger. (b) Antibiotik berkepekatan tinggi membunuh lebih banyak bakteria. High concentration of antibiotic kills more bacteria. (c) Diameter/ Saiz kawasan jernih Diameter/ Size of clear area (d) Antibiotik ialah bahan yang menghasilkan kawasan jernih. Antibiotics are substances that produce clear areas. (e) 3 (a) (i) Fungi – P dan / and S Protozoa – Q dan / and R (ii) P (b) (i) Alga (ii) Autotrof, kerana mempunyai klorofil yang menyerap cahaya matahari untuk proses fotosintesis. Autotroph, because it has chlorophyll that absorbs sunlight for photosynthesis. 4 (a) (i) Bakteria pengikat nitrogen / Nitrogen-fixing bacteria (ii) Menukarkan nitrogen di udara kepada nitrat dalam tanah / Convert nitrogen to nitrate in the soil. (b) Bakteria / Bacteria (c) Menukarkan selulosa kepada glukosa. Converts cellulose to glucose. (d) (i) Penapaian / Fermentation (ii) Karbon dioksida / Carbon dioxide 5 (a) Apakah kesan antibiotik terhadap penyakit batuk? What is the effect of antibiotic on cough? (b) Antibiotik boleh merawat jangkitan bakteria/ Antibiotik boleh menyembuhkan batuk. Antibiotics can treat bacterial infections / Antibiotics can cure cough. (c) (i) Mengkaji kesan kehadiran antibiotik/penisilin terhadap pertumbuhan bakteria. To study the effect of the presence of antibiotics/ penicillin on bacterial growth. (ii) Dimanipulasikan: Kehadiran antibiotik/ penisilin Manipulated: Presence of antibiotics/ penicillin Bergerak balas: Keluasan/ kehadiran kawasan jernih Responding: Area of clear area Dimalarkan: Jenis bakteria Constant: Type of bacteria (iii) Cakera kertas turas dicelup penisilin Filter paper disc dipped in penicillin Agar nutrien + kultur bakteria Nutrient agar + bacterial culture Cakera kertas turas dicelup air suling Filter paper disc dipped in distilled water Piring petri Petri dish 1. Sediakan piring Petri yang mengandungi 5 cm3 agar nutrien steril dan 1 cm3 larutan kultur bakteria. Prepare a Petri dish filled with 5 cm3 of nutrient agar sterile and 1 cm3 of bacterial culture solution. 2. Celupkan satu cakera kertas turas ke dalam larutan penisilin dan satu lagi ke dalam air suling. Letakkan kedua-dua cakera itu di atas permukaan agar nutrien. Dip one filter paper disc into penicillin solution and the other into distilled water. Place both discs on the surface of nutrient agar. 3. Tutup piring Petri dengan penutup dan lekatkan penutup itu menggunakan pita selofan. Cover the Petri dish with the lid and seal the lid with cellophane tape. 4. Terbalikkan piring Petri dan biarkan selama dua hari. Invert the Petri dish and leave it for two days. 5. Perhatikan keluasan kawasan jernih yang terbentuk di sekeliling cakera. Observe the clear area formed around the discs. (iv) Kehadiran penisilin Presence of penicilin Keluasan kawasan jernih Area of clear area Ada/Yes Tiada/None 6 (a) (i) Teknik aseptik ialah prosedur penjagaan kesihatan yang dijalankan untuk menghalang jangkitan patogen atau menyingkirkan patogen yang sedia ada./ Aseptic technique is a healthcare procedure carried out to prevent infections caused by pathogens or to eliminate existing pathogens. (ii) Pensterilan, pendidihan, penggunaan antiseptik, penggunaan disinfektan dan penggunaan sinaran. Sterilisation, boiling, use of antiseptics, use of disinfectants and use of radiation. (b) Sabun/ Soap Merupakan cara termurah, termudah dan berkesan untuk mencegah penyebaran virus. Sabun dan air yang mengalir terbukti efektif dalam menyingkirkan pelbagai jenis patogen. The cheapest, easiest, and effective way to prevent the spread of virus. Soap and running water are proven to be effective in getting rid of various types of pathogens. JAWAPAN 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 1 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J2 J3 Pensanitasi tangan/ Hand sanitiser Mengandungi minima 70% alkohol dan dipercayai lebih efektif digunakan jika berada di luar rumah dan ketika tiada sumber air untuk membasuh tangan. It contains a minimum of 70% alcohol and it is believed to be more effective to use when outdoors and there is no source of water for hand washing. (c) – Suhu di dalam autoklaf melebihi 130 °C, manakala pendidihan berlaku pada suhu 100 °C. The temperature in the autoclave above 130 °C, while boiling occurs at a temperature of 100 °C – Suhu yang tinggi di dalam autoklaf dapat membunuh mikroorganisma berserta sporanya, manakala pendidihan hanya membunuh mikroorganisma. The high temperature in the autoclave can kill microorganisms and their spores, while boiling only kills microorganisms. – Autoklaf mengambil masa yang singkat untuk membunuh mikroorganisma berbanding dengan pendidihan memerlukan masa yang lebih lama. Autoclaving takes a short time to kill microorganisms compared to boiling which takes longer time. – Autoklaf lebih cekap membunuh mikroorganisma dan sesuai digunakan pada pelbagai instrumen seperti peralatan di hospital dan makmal. Autoclaves are more efficient in killing microorganisms and are suitable for use on various instruments such as equipment in hospitals and laboratories. bab 2 Nutrisi dan Teknologi Makanan KERTAS 1 1 C 2 C 3 C 4 C 5 A 6 C 7 C 8 C 9 A 10 B KERTAS 2 1 (a) X: Ayam / Chicken Y: Roti / Bread (b) (i) Perubahan suhu air / Change in water temperature // Nilai kalori makanan / Calorific value of food (ii) Jisim air / Mass of water (c) Nilai kalori ialah nilai/ bacaan yg ditunjukkan oleh kenaikan suhu air. The calorific value is the value/ reading indicated by the increase in water temperature. 2 (a) Nitrogen perlu untuk pertumbuhan anak benih yang sihat Nitrogen is needed for healthy growth of seedling (b) Jenis anak benih / Type of seedling (c) Saiz anak benih besar, daun besar dan daun hijau. Size of seedling is bigger, bigger leaves and green leaves. (d) Anak benih memerlukan nitrogen untuk tumbuh. dengan subur / Seedling needs nitrogen for healthy growth. (e) Larutan kultur lengkap ialah bahan yang menghasilkan anak benih yang besar, daun hijau dan daun besar. Complete culture solution is a substance that produces a bigger size seedling, green leaves and bigger leaves. 3 (a) (i) Anoreksia nervosa / Anorexia nervosa (ii) Obesiti / Obesity (b) (i) Kurang pengambilan makanan kerana bimbang bertambah berat badan. Less intake of food due to worries of gaining weight. (ii) Pengambilan makanan yang berlebihan daripada keperluan kalori. Excessive intake of food more than calorie requirement. (c) Tekanan darah tinggi / High blood pressure (d) Kurangkan pengambilan makanan/ Kerap bersenam Reduce the food intake / Exercise regularly 4 (a) 1 143.5 kJ (b) (i) Sandwic telur / Egg sandwich (ii) Kerana telur mempunyai nilai kalori paling rendah berbanding dengan ayam dan daging. Because eggs have the lowest calorific value compared to chicken and beef. (c) Malnutrisi / obesiti / tekanan darah tinggi / anoreksia nervosa Malnutrition / obesity / high blood pressure / anorexia nervosa (d) Menjejaskan penglihatan / Menjejaskan kesihatan ginjal dan sistem saraf Affects vision / Affects kidneys and nerve system 5 (a) X: Sebatian ammonium / Ammonium compound Y: Protein tumbuhan / Plant protein (b) Kilat, letusan gunung berapi Lightning, volcanic eruptions (c) Larut resap nitrat / Nitrate leaching (d) Mengekalkan kesuburan tanah. Maintains the fertility of soil. 6 (a) Apakah kesan kekurangan makronutrien terhadap pertumbuhan tumbuhan? What are the effects of macronutrient deficiency on plant growth? (b) Kehadiran makronutrien yang lengkap perlu untuk pertumbuhan anak benih yang normal. Presence of complete macronutrients is needed for the normal growth of seedlings. (c) (i) Untuk mengkaji kesan kekurangan makronutrien ke atas pertumbuhan anak benih. To investigate the effects of macronutrients deficiencies on the growth of seedlings. (ii) Pemboleh ubah / Variables: – Dimanipulasi / Manipulated: jenis larutan / type of solution – Bergerak balas / Responding: pertumbuhan anak benih / growth of seedling – Dimalarkan / Constant: jenis anak benih / type of seedling (iii)Prosedur / Procedure: 1. Tuang larutan Kultur Knop dan larutan kultur tanpa nitrogen ke dalam tabung uji yang berasingan. Pour Knop culture solution and culture solution without nitrogen into different test tubes. 2. Masukkan anak benih jagung ke dalam keduadua tabung uji. Put the seedlings into the test tubes. 3. Balut tabung uji dengan kertas hitam dan letakkan di bawah cahaya matahari. Wrap the test tube with black paper and put them under the sunlight. 4. Perhatikan pertumbuhan anak benih setiap minggu dan catatkan keputusan. Observe the growth of the seedlings every week and record the observation. (iv) Penjadualan data / Data tabulation: Jenis larutan Type of solution Keadaan anak benih Condition of seedling Larutan kultur Knop Knop culture solution Larutan kultur tanpa nitrogen Culture solution without nitrogen 7 (a) (i) Penggunaan baka bermutu / penggunaan teknologi moden/pengurusan tanah yang cekap / pendidikan dan bimbingan kepada petani / penyelidikan dan pembangunan/ penggunaan tanah dan kawasan perairan secara optimum 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 2 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

J2 J3 Praktis Topikal SPM: Sains Tingkatan 5 – Jawapan Use of quality breeds / efficient land management / education and guidance for farmers / research and development / optimal use of land and water resources (Pilih dua/Choose two) (ii) – Penggunaan baka bermutu – dapat mempelbagaikan sumber makanan The use of quality breeds – can diversify food sources – Penggunaan teknologi moden – mesin dapat mempercepat pemprosesan dan pengeluaran makanan The use of modern technology – machines can speed up the processing and manufacturing of food – Pengurusan tanah yang cekap – dapat mengekalkan kesuburan tanah Efficient land management – can maintain soil fertility (Pilih dua/Choose two) (b) P – Tidak menyebabkan pencemaran / mesra alam Does not cause pollution / environmentally friendly – Tidak memudaratkan organisma lain kecuali perosak tumbuhan Does not harm other organisms except the plant pests – Tidak menyebabkan perosak tumbuhan berdaya tahan Does not cause resistant to plant pests – Lebih murah/ Cheaper Q – Mudah digunakan untuk mengawal populasi perosak tanaman Easy to use to control plant pest populations – Mengambil masa yang lebih pendek untuk mengawal populasi perosak tanaman Takes a shorter time to control plant pest populations (c) Pempasteuran/ Pasteurisation Kerana proses pempasteuran boleh mengekalkan nutrien dan rasa susu. Proses pendinginan tidak membunuh mikroorganisma di dalam susu. Oleh itu, susu hanya boleh kekal beberapa hari sahaja. Because pasteurisation process can retain the nutrients and taste of the milk. Cooling process does not kill microorganisms in the milk. So, the milk can only last for a few days. bab 3 Kelestarian Alam Sekitar KERTAS 1 1 C 2 B 3 B 4 A 5 A 6 D 7 C 8 A 9 C 10 B 11 D 12 A KERTAS 2 1 (a) Jejak karbon ialah jumlah pelepasan gas karbon dioksida ke atmosfera daripada semua aktiviti manusia atau produk lain seperti kenderaan, bangunan dan industri. Carbon footprint is the total release of carbon dioxide gas into the atmosphere from all human activities or other products such as vehicles, buildings and industries. (b) (i) Satu ukuran pelepasan karbon dioksida secara langsung daripada pembakaran bahan api fosil termasuk penggunaan tenaga domestik oleh relau dan pemanas air dan pengangkutan. A measure of direct carbon dioxide emissions from burning of fossil fuels, such as domestic energy consumption by furnaces and water heaters and transportation. (ii) Ukuran pelepasan karbon dioksida secara tidak langsung daripada keseluruhan kitaran hayat produk yang digunakan termasuk pembuatannya dan pelupusannya. A measure of indirect carbon dioxide emissions from the entire life cycle of a product used including its manufacture and disposal. (c) (i) Gas, minyak dan arang batu, elektrik rumah, pengangkutan persendirian, pengangkutan awam, penerbangan percutian. Gas, oil and coal, home electricity, private transports, public transports, holiday flights. (ii) Perkhidmatan awam, perkhidmatan kewangan, rekreasi dan riadah, bangunan dan perabot, pembuatan kereta, pakaian dan barang peribadi, makanan dan minuman. Public services, financial services, recreational and leisure, buildings and furnishings, car manufacture, clothes and personal items, food and drink. (d) Gas, minyak dan arang batu digunakan secara meluas dalam industri yang melibatkan pembakaran seperti penjanaan tenaga elektrik. Pembakaran bahan-bahan ini akan menghasilkan gas karbon dioksida yang terbebas ke atmosfera sebagai gas rumah hijau. Gas, oil and coal are widely used in industries involving combustion such as electricity generation. The burning of these substances will produce carbon dioxide gas which is released into the atmosphere as greenhouse gases. 2 (a) Gas, minyak dan arang batu digunakan secara meluas dalam industri yang melibatkan pembakaran seperti penjanaan tenaga elektrik. Pembakaran bahan-bahan ini akan menghasilkan gas karbon dioksida yang terbebas ke atmosfera sebagai gas rumah hijau. Gas, oil and coal are widely used in industries involving combustion such as electricity generation. The burning of these substances will produce carbon dioxide gas which is released into the atmosphere as greenhouse gases. (b) (i) Pembuatan Manufacture (ii) Pengedaran Distribution (iii)Penggunaan Use (c) (i) Air limpahan daripada sampah sarap boleh mengalir ke dalam aliran sungai berdekatan, bau busuk di kawasan persekitaran, udara tercemar akibat pembebasan gas toksik, dan berlaku pencemaran tanah. Wastewater from sewage can flow into nearby streams, foul odours in the environment, contaminated air as a result of the release of toxic gases, and soil pollution. (ii) Produk boleh dikitar semula, digunakan semula atau dikompos. Kitar semula membolehkan bahan-bahan yang membentuk produk digunakan semula untuk membuat barang baharu; produk dan bahan seperti botol kaca atau tin boleh digunakan semula; dan produk yang diperbuat daripada bahan berasaskan tumbuhan dapat diuraikan menjadi baja kompos. Product can be recycled, reused or composted. Recycling allows the materials that make up our products to be used again to make a new item; products and materials such as glass bottles or tin containers can be reused; and products made from plant-based materials can be decomposed into compost fertilisers. 3 (a) Fasa pelupusan / Disposal phase (b) Botol plastik akan kekal dalam ekosistem selama 1 000 tahun sebelum diuraikan. Setiap tahun bilangannya akan bertambah dan ini akan mencemarkan alam sekitar. Kawasan seperti sungai, tasik dan laut dipenuhi dengan botol plastik dan ini menyebabkan kerosakan habitat semula jadi kawasan tersebut. Botol yang terdedah kepada haba matahari juga akan membebaskan gas toksik yang boleh menjejaskan kesihatan manusia dan hidupan lain. Plastic bottles will remain in the ecosystem for 1 000 years before being decomposed. Every year the number will increase 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 3 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J4 J5 and this will pollute the environment. Areas such as rivers, lakes and oceans will be flooded with plastic bottles and this will damage the natural habitats of the areas. Bottles exposed to heat from the Sun will also release toxic gases that can affect human health and other living things. (c) Kitar semula botol plastik/ Guna semula botol plastik/ Upcycle botol plastik Recycle plastic bottles/ Reuse plastic bottles/ Upcycle plastic bottles (d) Sebarang jawapan yang munasabah diterima dengan syarat botol plastik dinaiktaraf menjadi produk baharu dan boleh dikomersial atau dijual. Any reasonable answer is accepted provided that the plastic bottle is upgraded to a new and commercial product for sale. 4 (a) Kesan rumah hijau / Greenhouse effect (b) Gas karbon dioksida / Carbon dioxide gas (c) – Pembakaran bahan api fosil/ Pembakaran terbuka Fossil fuel burning/ Open burning – Penebangan hutan/ Penebangan pokok tidak terkawal Deforestation/ Uncontrolled cutting down of trees (d) – Menyebabkan pemanasan global dan suhu Bumi menjadi lebih panas. Causes global warming and the Earth's temperature becomes warmer. – Mencairkan ais di kutub menyebabkan paras air laut meningkat. Melting of ice at the poles, causing sea level to rise. 5 (a) (i) – Jejak karbon sesuatu produk merujuk kepada impak negatif terhadap kelestarian alam sekitar disebabkan oleh produk tersebut sepanjang kitar hayatnya. The carbon footprint of a product refers to the negative impacts on environmental sustainability caused by the product throughout its life cycle. – Tapak tangan karbon sesuatu produk merujuk kepada impak positif terhadap kelestarian alam sekitar disebabkan oleh produk tersebut sepanjang kitar hayatnya. The carbon handprint of a product refers to the positive impacts on environmental sustainability caused by the product throughout its life cycle. (ii) Tapak tangan karbon sesuatu produk bertujuan untuk mengurangkan jejak karbon bagi produk tersebut dan menambahkan impak positif terhadap kelestarian alam sekitar. The carbon handprint of a product aims to reduce the carbon footprint of the product and increase the positive impacts on environmental sustainability. (b) – Menggunakan bahan yang rendah jejak karbon/ Using materials with low carbon footprint – Menggunakan bahan yang mengeluarkan kurang gas rumah hijau/ Using materials that emit less greenhouse gases – Menggunakan sumber tenaga yang boleh baharu/ Using renewable source of energy – Menggunakan produk yang mempunyai kitar hayat yang panjang/ Using products with extended life cycle – Menyingkirkan karbon dioksida melalui singki karbon/ Removing carbon dioxide from the air through carbon sinks – Menggurangkan sisa dengan menggunakan konsep 5R/ Reducing wastes using 5R concept (c) – 55% ialah gas karbon dioksida daripada pembakaran bahan api fosil bagi tujuan penjanaan tenaga elektrik, perindustrian dan pembakaran dalam enjin kenderaan bermotor. 55% is carbon dioxide gas from combustion of fossil fuels for the purpose of generating electricity, industries or combustion in motor vehicle engines. – 30% ialah gas metana yang dibebaskan oleh sektor penternakan, pembakaran bahan api fosil dan juga secara semula jadi seperti di kawasan paya, laut, kawasan tadahan air, dan tanah lembap. Selain itu, kawasan pelupusan sampah tempat di mana pereputan berlaku juga turut melepaskan gas metana. Kawasan perlombongan arang batu juga membebaskan gas metana. 30% is methane gas that is released by the livestock sector, combustion of fossil fuels as well as natural areas such as swamp, seas, water catchments, and wetlands. In addition, waste disposal areas where decomposition occurs also release methane gas. The coal mining areas also release methane gas. – 5% ialah gas nitrus oksida yang dilepaskan oleh penggunaan baja yang berlebihan dalam pertanian. Bakteria di dalam tanah menukarkan nitrogen daripada baja kepada gas nitrus oksida. Selain itu gas nitrus oksida juga dilepaskan semasa pembakaran bahan api dan juga aktiviti perindustrian. 5% is nitrous oxide gas released by excessive use of fertilisers in agriculture. Bacteria in the soil convert nitrogen from fertilisers to nitrous oxide gas. In addition, nitrous oxide gas is also released during fuel burning as well as industrial activities. – Klorofluorokarbon (CFC) ialah gas yang dibebaskan oleh penyaman udara dan peti sejuk. Ia juga dilepaskan semasa penggunaan tin aerosol seperti racun serangga. Chlorofluorocarbon (CFC) is a gas released by air conditioners and refrigerators. It is also released during the use of aerosol cans such as insecticides. bab 4 Kadar Tindak Balas KERTAS 1 1 B 2 C 3 A 4 D 5 C 6 B 7 C 8 D 9 A 10 C 11 B 12 A 13 D KERTAS 2 1 (a) (i) Isi padu gas yang dikumpul Volume of gas collected (ii) Kepekatan asid hidroklorik/ Jisim marmar Concentration of hydrochloric acid/ Mass of marble (b) Semakin kecil saiz marmar, semakin tinggi isi padu gas yang dikumpulkan. The smaller the size of the marble, the higher the volume of gas collected. (c) Saiz bahan tindak balas pepejal Size of solid reactant (d) Karbon dioksida Carbon dioxide 2 (a) Masa/Time (s-1) Kepekatan natrium tiosulfat (mol dm-3) Concentration of sodium thiosulphate (mol dm-3) 10 20 30 40 50 60 0.05 0.10 0.15 0.20 0.25 0.30 70 80 90 100 110 120 (b) Semakin tinggi kepekatan larutan natrium tiosulfat, semakin tinggi kadar tindak balas. The higher the concentration of the sodium thiosulphate solution, the higher the rate of reaction. (c) Semakin tinggi kepekatan bahan tindak balas, semakin singkat masa diambil untuk tanda ‘X’ pada kertas putih tidak kelihatan. The higher the concentration of the reactant, the shorter the time taken for the ‘X’ mark on white paper to disappear from sight. (d) Mendakan sulfur terbentuk. Precipitated sulphur is formed. 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 4 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

J4 J5 Praktis Topikal SPM: Sains Tingkatan 5 – Jawapan 3 (a) Proses Haber / Haber Process (b) Nitrogen + Hidrogen / Hydrogen Ammonia (c) (i) 450 – 500 °C (ii) Suhu yang rendah akan menyebabkan kadar tindak balas yang terlalu rendah. Low temperatures will cause the rate of reaction to be too low. (d) (i) Serbuk besi / Iron filings (ii) Untuk mempercepat kadar tindak balas semasa penghasilan ammonia. To speed up the rate of reaction during the production of ammonia. 4 (a) (i) Mangkin ialah bahan yang mengubah kadar sesuatu tindak balas tetapi ia sendiri tidak mengalami sebarang perubahan. A catalyst is a substance that changes the rate of a reaction without itself being changed. (ii) – Tidak berubah dari segi kuantiti dan komposisi kimia. Does not change in terms of quantity and chemical composition. – Tindakan mangkin adalah spesifik. The action of catalyst is specific. – Mangkin hanya diperlukan dalam kuantiti yang kecil. Catalysts are only needed in small quantity. – Tidak mengubah kuantiti hasil tindak balas. Does not change the quantity of the product. (Pilih dua/ Choose two) (b) – Pembentukan mendakan./ Formation of precipitate. – Pertambahan jisim hasil tindak balas./ Increase in the mass of the product. – Pertambahan isi padu gas yang terbebas./ Increase in the volume of the gas released. – Pengurangan jisim bahan tindak balas./ Decrease in the mass of the reactant. (c) – Apabila suhu bahan tindak balas meningkat, kadar tindak balas meningkat. As the temperature of the reactants increases, the rate of reaction increases. – Apabila mangkin digunakan dalam tindak balas, kadar tindak balas meningkat. When catalyst is used in a reaction, the rate of reaction increases. – Apabila kepekatan bahan tindak balas meningkat, kadar tindak balas meningkat. As the concentration of the reactants increases, the rate of reaction increases. – Apabila tekanan meningkat, kadar tindak balas yang melibatkan bahan tindak balas berkeadaan gas meningkat. As the pressure increases, the rate of reaction involving gaseous reactants increases. – Apabila saiz bahan tindak balas berbentuk pepejal berkurang, kadar tindak balas meningkat. As the size of the solid reactants decreases, the rate of reaction increases. (Pilih empat/ Choose four) bab 5 Sebatian Karbon KERTAS 1 1 C 2 A 3 B 4 C 5 C 6 A 7 A 8 A 9 B 10 B 11 C 12 D 13 B KERTAS 2 1 (a) Semakin bertambah suhu, semakin bertambah isi padu gas karbon dioksida yang terkumpul. The higher the temperature, the more the volume of carbon dioxide gas collected. (b) (i) Suhu kukus air / Temperature of water bath (ii) Isi padu gas karbon dioksida Volume of carbon dioxide gas (c) Penapaian ialah proses yang menghasilkan gas karbon dioksida. Fermentation is the process that produces carbon dioxide gas. (d) Anggur / Grape 2 (a) Pisang / Banana (b) Alkohol tulen / Pure alcohol (c) Sifat fizik Physical property Sifat kimia Chemical property i. Tidak mempunyai warna. Has no color. ii. Cecair pada suhu bilik. Liquid at room temperature. iii.Beraroma dan berbau wangi. Fragrant and sweet smell. iv. Larut dalam air dan pelarut organik. Soluble in water and organic solvents. v. Semakin bertambah rantai karbon, semakin bertambah takat didih. The more carbon chains, the greater the boiling point. i. Etanol terbakar dalam udara menghasilkan nyalaan biru tanpa jelaga. Ethanol burns in the air, producing a blue flame without soot. ii. Pembakaran etanol membebaskan banyak haba. The burning of ethanol releases a lot of heat. iii.Pembakaran lengkap etanol menghasilkan karbon dioksida dan wap air. Complete combustion of ethanol produces carbon dioxide and water vapour. iv. Boleh ditukarkan menjadi ester dan air apabila dipanaskan bersama asid organik. / Can be converted into esters and water when heated with organic acids (d) Boleh merosakkan sel-sel hati, mengurangkan rembesan jus hempedu, menyebabkan sirosis hati dan hepatitis/ Melambatkan kadar penghantaran impuls saraf dan memberi kesan kepada koordinasi badan. May damage liver cells, reduces bile juice secretion, causes liver cirrhosis and hepatitis / Slows down the rate of transmission of nerve impulses and affects body coordination. (e) Industri kosmetik Cosmetic industry Bahan kosmetik seperti syampu, losen, minyak wangi dan deodoran. Cosmetics such as shampoo, lotion, perfume and deodorant. Industri perubatan Medical industry • Untuk penghasilan ubat batuk To produce cough medicine • Digunakan sebagai antiseptik membunuh kuman Used as an antiseptic to kill pathogens 3 (a) (i) Sabun / Soap (ii) Minyak kelapa sawit + natrium hidroksida → garam asid lemak (sabun) + gliserol Palm oil + sodium hydroxide → fatty acid salt (soap) + glycerol (b) (i) P: Bahagian ekor/Hidrofobik// Tail part/Hydrophobic Q: Bahagian kepala/Hidrofilik// Head part/Hydrophilic (ii) P: Melarut dan melekat pada kotoran berminyak di pemukaan kain Dissolves and attaches to the greasy dirt on the surface of the cloth Q: Melarut dalam air / Dissolves in water 4 (a) (i) Lemak P / Fat P (ii) kerana mempunyai kandungan lemak tepu yang tinggi. / because it has a high saturated fat content. (b) Berasal daripada tumbuhan/ Keadaan cecair pada suhu bilik/ Mempunyai takat lebur yang rendah/ Tidak mengandungi kolesterol / Kurang bilangan atom hidrogen 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 5 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J6 J7 Derived from plants / Liquid state at room temperature/ Has a low melting point / Does not contain cholesterol /Less number of hydrogen atoms (c) xxxxxxxxxxxxx Larutan kalium hidroksida Potassium hydroxide solution Lemak R Fat R Campuran bahan dipanaskan The mixture of substances is heated Air suling dimasukkan Distilled water is added Langkah 1 Step 1 Langkah 2 Step 2 Langkah 3 Step 3 Langkah 4 Step 4 Serbuk natrium klorida ditambah Sodium chloride powder is added Sabun dihasilkan Soap is produced xxxxxxxxxxxxx Larutan kalium hidroksida Potassium hydroxide solution Lemak R Fat R Campuran bahan dipanaskan The mixture of substances is heated Air suling dimasukkan Distilled water is added Langkah 1 Step 1 Langkah 2 Step 2 Langkah 3 Step 3 Langkah 4 Step 4 Serbuk natrium klorida ditambah Sodium chloride powder is added Sabun dihasilkan Soap is produced 1. Lemak R dicampurkan dengan larutan kalium hidroksida. Fat R is mixed with potassium hydroxide solution. 2. Campuran dipanaskan. / The mixture is heated. 3. Serbuk garam dan air suling ditambah untuk mengurangkan keterlarutan sabun. Salt powder and distilled water are added to reduce the solubility of soap. 4. Sabun akan terapung atas permukaan larutan. The soap will float on the surface of the solution. 5. Sabun dituras menggunakan kertas turas. The soap is drained using filter paper. 5 (a) Q: Isirung / Kernel S: Tempurung / Shell (b) P/ Sabut/ Mesokarp // Pulp/ Mesocarp (c) Pengekstrakan / Extraction (d) Sabun, coklat / Soap, chocolate (e) Wajar, kerana minyak kelapa sawit membekalkan pelbagai khasiat untuk kesihatan manusia seperti vitamin A dan vitamin E./ Tidak wajar, kerana minyak kelapa sawit juga mempunyai lemak tepu. Jika pengambilan yang berlebihan dan berterusan dalam jangka masa yang lama boleh mendatangkan penyakit seperti aterosklerosis, tekanan darah tinggi dan strok. Yes agree, because palm oil provides various nutrients for human health such as vitamin A and vitamin E./ No disagree, because palm oil also contains saturated fat. If taken in excess and continuously in a long term can lead to diseases such as atherosclerosis, high blood pressure and stroke. 6 (a) (i) Sebatian karbon organik ialah sebatian yang mengandungi unsur karbon yang berasal daripada benda hidup. Organic carbon compounds are compounds that contain the element carbon that originate from living things. Sebatian karbon bukan organik ialah sebatian yang mengandungi unsur karbon yang berasal daripada benda bukan hidup. Inorganic carbon compounds are compounds that contain the element carbon that originate from non-living things. (ii) – Digunakan sebagai antiseptik untuk membunuh mikroorganisma. Used as an antiseptic to kill microorganisms. – Sebagai pelarut bagi pelbagai jenis ubat. As a solvent for various types of medicine. (b) Lemak – Mempunyai nisbah asid lemak tepu (asid palmitik dan asid stearik) dan asid lemak tak tepu (asid oleik dan asid linoleik) yang seimbang dan baik untuk kesihatan. Fat - Contains a balanced content of saturated fatty acids (palmitic acid and stearic acid) and unsaturated fatty acids (oleic acid and linoleic acid) and is good for health. Bahan antioksidan seperti karotena – Menangani radikal bebas, melambatkan dan menghentikan proses pengoksidaan, antikanser Antioxidant such as carotene – Fights free radicals, slows down and stops the oxidation process, anti-cancer Vitamin A – bagus untuk kesihatan mata dan sistem keimunan badan Vitamin A – good for eye health and body’s immune system Vitamin E – penting untuk mengekalkan kesihatan sistem keimunan, jantung dan kulit Vitamin E – important for maintaining the health of the immune system, heart and skin (c) Setuju / Agree – Sumber tenaga yang murah. Cheap source of energy. – Sumber tenaga yang mudah diperolehi. Source of energy that is easily obtained. – Boleh menghasilkan jumlah tenaga yang sangat besar. Can produce a very large amount of energy. – Mudah disimpan. / Easy to keep. – Mudah diangkut dari satu tempat ke tempat lain. Easy to transport from one place to another. Tidak setuju / Disagree – Sumber tenaga yang tidak boleh baharu dan akan habis suatu hari nanti. Source of energy that is non-renewable and will eventually be depleted. – Pembakaran bahan bakar fosil menghasilkan gas karbon dioksida yang menyumbang kepada pemanasan global. Burning of fossil fuels produces carbon dioxide gas which contributes to global warming. – Pembakaran arang batu menghasilkan gas sulfur dioksida yang menyumbang kepada hujan asid. Burning of coal produces sulphur dioxide gas which contributes to acid rain. – Perlombongan bahan api fosil berbahaya dan merosakkan habitat dan landskap semula jadi. Mining of fossil fuels can be dangerous and may destroy natural habitats and landscapes. – Boleh menyebabkan pencemaran udara seperti jerebu dan pencemaran air seperti tumpahan minyak. May cause air pollution such as haze and water pollution such as oil spills. 7 (a) Adakah kehadiran yis menyebabkan doh mengembang? Does the presence of yeast cause the dough to expand? (b) Yis menghasilkan karbon dioksida semasa proses penapaian alkohol. Yeast produces carbon dioxide during the fermentation process of alcohol. (c) (i) Untuk mengkaji kehadiran yis terhadap kekeruhan air kapur. To study the presence of yeast against the cloudiness of lime water. (ii) Pemboleh ubah dimanipulasikan: Kehadiran yis Manipulated variable: Presence of yeast Pemboleh ubah bergerak balas: Kekeruhan air kapur Responding variable: Cloudiness of lime water Pemboleh ubah dimalarkan: Isi padu larutan glukosa Constant variable: Volume of glucose solution 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 6 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

J6 J7 Praktis Topikal SPM: Sains Tingkatan 5 – Jawapan (iii)Prosedur atau kaedah / Procedure or method Larutan glukosa + air suling Glucose solution + distilled water Air kapur Lime water Salur penghantar Delivery tube Larutan glukosa + yis Glucose solution + yeast Air kapur Lime water Salur penghantar Delivery tube Set A Set B 1. Susun bahan dan radas seperti dalam rajah di atas. / Arrange the materials and apparatus as shown in the diagram above. 2. Masukkan yis di dalam kelalang kon yang mengandungi larutan glukosa. Put yeast in a conical flask containing glucose solution. 3. Perhatikan perubahan warna air kapur selepas 20 minit. Observe the change in color of the lime water after 20 minutes. 4. Ulang eksperimen dengan menggantikan yis dengan air suling. Repeat the experiment by replacing yeast with distilled water. 5. Rekodkan perubahan warna air kapur di dalam jadual. Record the change of colour of lime water in the table. (iv) Penjadualan data / Tabulation of data Set Campuran Mixture Kekeruhan air kapur Cloudiness of lime water A Larutan glukosa + yis Glucose solution + yeast B Larutan glukosa + air suling Glucose solution + distilled water bab 6 Elektrokimia KERTAS 1 1 A 2 C 3 D 4 A 5 D 6 A 7 B 8 C 9 B 10 B 11 C 12 B KERTAS 2 1 (a) Mentol dalam set A tidak menyala tetapi mentol dalam set B menyala. The bulb in set A does not light up but the bulb in set B lights up. (b) Plumbum(II) bromida lebur boleh mengkonduksikan elektrik. / Molten lead(II) bromide can conduct electricity. (c) (i) Keadaan plumbum(II) bromida State of lead(II) bromide (ii) Keadaan mentol/ Kekonduksian elektrik The condition of light bulb/ Electrical conductivity (d) Sebatian ion ialah suatu bahan yang boleh menyalakan mentol dalam keadaan leburan. An ionic compound is a substance that can light up a light bulb in a molten state. 2 (a) Jisim kuprum tak tulen/ anod berkurang, manakala jisim kuprum tulen/ katod bertambah. The mass of impure copper/anode decreases, while the mass of pure copper/cathode increases. (b) Anod/kuprum tak tulen melarut// Kuprum terenap di katod. Anode /impure copper dissolves // Copper is deposited at the cathode. (c) Anod ialah suatu elektrod/ logam yang jisimnya berkurang. Anode is the electrode/ metal that decreases in mass. (d) Katod: Argentum tulen / Cathode: Pure argentum Elektrolit: Larutan argentum nitrat atau sebarang larutan garam argentum / Electrolyte: Silver nitrate solution or any salt solution of argentum 3 (a) (i) Sel kimia ringkas ialah sel kimia yang terdiri daripada dua logam berbeza yang dicelup ke dalam satu elektrolit dan disambungkan melalui litar luar oleh wayar penyambung. A simple chemical cell is a chemical cell that is made up of two different metals immersed in an electrolyte and connected to an external circuit with connecting wires. (ii) Kuprum Copper V Magnesium Larutan kuprum sulfat Copper suphate solution e- – + e- (b) – Logam yang berada di kedudukan yang lebih tinggi dalam siri elektrokimia akan membebaskan elektron dan seterusnya bertindak sebagai terminal negatif. The metal at higher positions in the electrochemical series releases electrons and thus acts as a negative terminal. – Magnesium dan besi lebih reaktif daripada kuprum bertindak sebagai terminal negatif. Magnesium and iron are more reactive than copper act as negative terminals. – Manakala kuprum yang kurang reaktif bertindak sebagai terminal positif. While copper which is less reactive acts as positive terminal. – Pasangan logam yang terletak lebih jauh antara satu sama lain dalam siri elektrokimia menghasilkan voltan yang lebih tinggi daripada pasangan logam yang terletak rapat antara satu sama lain. Metal pairs which are located far apart from each other in the electrochemical series produce higher voltages than metal pairs that are located close to each other in the electrochemical series. (c) A 1 2 3 4 5 Susun radas seperti dalam rajah. / Arrange the apparatus as in the diagram. 1. Cucuk paku besi dan plat kuprum ke dalam buah lemon. Poke the iron nail and copper plate into the lemon. Paku besi bertindak sebagai terminal negatif dan plat kuprum sebagai terminal positif. The iron nail acts as the negative terminal and copper plate as the positive terminal. 2. Jus lemon bertindak sebagai elektrolit. Lemon juice acts as an electrolyte. 3. Sambungkan paku besi dan plat kuprum dengan klip buaya. Connect the iron nail and the copper plate with crocodile clips. 4. Elektron mengalir dari terminal negatif ke terminal positif. Electrons flow from the negative terminal to the positive terminal. 5. Bacaan pada voltmeter menunjukkan penghasilan tenaga elektrik daripada jus lemon. The reading on the voltmeter shows that electricity is generated from the lemon juice. 6. Perubahan tenaga yang berlaku ialah: / The energy change that occur is: Tenaga kimia → tenaga elektrik Chemical energy → electrical energy 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 7 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J8 J9 bab 7 Cahaya dan Optik KERTAS 1 1 A 2 B 3 C 4 B 5 C 6 C 7 D 8 D 9 B 10 A KERTAS 2 1 (a) 2F F F 2F Objek X Object X O Kanta cembung Convex lens Imej Image (b) 1.8 cm (c) Songsang/ nyata/ lebih besar // Inverted/ real/ magnified (d) 2 (a) Jarak antara pusat optik kanta dengan titik fokus. The distance from the focal point to the optical centre. (b) Titik di mana dua sinar bersilang. The point at which two rays intersect. (c) Sinar cahaya tidak dibiaskan tetapi bergerak terus dalam garis lurus. The light ray is not refracted but continues in a straight line. (d) Maya, tegak, lebih kecil / Virtual, upright, diminished 3 (a) Kanta objek dan kanta mata / Objective lens and eyepiece (b) Menerima cahaya dari objek jauh. Receiving light from distant objects. (c) Infiniti / Infinity (d) Maya, songsang dan lebih besar daripada objek. Virtual, inverted and magnified. 4 (a) Adakah ketebalan kanta cembung mempengaruhi jarak fokus? Does the thickness of convex lens affect the focal length? (b) Semakin tebal kanta, semakin dekat jarak fokus kanta. The thicker the lens, the shorter the focal length. Kanta cermin mata Puan Alia yang lebih tebal mempunyai jarak fokus yang lebih pendek. Puan Alia’s spectacles lenses which are thicker have a shorter focal length. (c) (i) Untuk mengkaji hubungan antara ketebalan kanta cembung dan jarak fokus. To study the relationship between the thickness of a convex lens and the focal length. (ii) Pemboleh ubah dimanipulasi: Ketebalan kanta Manipulated variables: Thickness of the convex lens Pemboleh ubah bergerak balas: Jarak fokus Responding variables: Focal length Pemboleh ubah dimalarkan: Jenis kanta/ jarak objek Constant variables: Type of lens/ object distance (iii) Kaedah / Procedure: Kanta cembung Convex lens Skrin Screen Jarak fokus Focal length Sinar daripada objek jauh Rays from distant object 1. Satu kanta cembung tebal diletakkan di hadapan satu skrin putih. A thick convex lens is placed in front of a white screen. 2. Kanta itu dihalakan pada suatu objek jauh. The lens is directed at a distant object. 3. Skrin dilaraskan supaya suatu imej yang tajam terbentuk pada skrin. The screen is adjusted until a sharp image is formed on the screen. 4. Jarak fokus di antara kanta dan skrin diukur. The focal length between the lens and the screen is measured. 5. Eksperimen diulang dengan menggunakan kanta cembung nipis. The experiment is repeated using a thin convex lens. (iv) Ketebalan kanta Thickness of lens Jarak fokus Focal length Tebal / Thick Nipis / Thin 5 (a) (i) – Teleskop digunakan untuk memerhati objek jauh seperti Bulan dan bintang. Telescopes are used to observe distant objects such as the Moon and stars. – Mikroskop digunakan untuk memerhati objek seni seperti mikroorganisma. Microscopes are used to observe tiny objects like microorganisms. (ii) Maya, songsang/ Virtual, inverted (b) Persamaan/Similarity: Kedua-duanya mempunyai dua kanta, iaitu kanta mata dan kanta objek. Both have two lenses, namely the eyepiece and objective lens. Perbezaan/Differences: Teleskop Telescopes Mikroskop Microscopes Panjang fokus kanta objek lebih panjang The focal length of the objective lens is longer Panjang fokus kanta objek lebih pendek The focal length of the objective lens is shorter Diameter kanta objek lebih kecil daripada kanta mata The diameter of the objective lens is smaller than the eyepiece Diameter kanta objek lebih besar daripada kanta mata The diameter of the objective lens is bigger than the eyepiece Kanta objek lebih nipis daripada kanta mata The objective lens is thinner than the eyepiece Kanta objek lebih tebal daripada kanta mata The objective lens is thicker than the eyepiece (c) CCTV K – 1 m Alasan/Reasons: 3 m – Untuk tujuan kegunaan dalam kedai sahaja./ For internal use of the store only. – Panjang fokus yang lebih pendek./ Shorter focal length. – Medan penglihatan CCTV lebih luas./ The field of vision of CCTV is wider. – Boleh memantau seluruh bahagian dalam kedai ./ Can monitor the entire interior of the store. – Imej yang lebih jelas./ Clearer image. (Pilih tiga/ Choose three) bab 8 Daya dan Tekanan KERTAS 1 1 C 2 A 3 D 4 B 5 A 6 C 7 D 8 B 9 D 10 B KERTAS 2 1 (a) X: 1.6 cm Y: 1.0 cm (b) Semakin tinggi kelajuan air, semakin berkurang ketinggian turus air. The higher the water velocity, the lower the height of the water column. 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 8 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

J8 J9 Praktis Topikal SPM: Sains Tingkatan 5 – Jawapan (c) Halaju air yang tinggi menghasilkan tekanan yang rendah. / High water velocity causes low pressure. (d) Halaju air / Water velocity 2 (a) (i) Prinsip Pascal / Pascal’s Principle (ii) Sama / Same (b) (i) Sistem hidraulik Y lebih cekap berbanding dengan sistem hidraulik X. Hydraulic system Y is more efficient than hydraulic system X. (ii) Ini kerana dengan daya 10 N yang sama, berat beban yang dapat disokong oleh sistem Y lebih besar. This is because with the same force 10 N, the weight of the load that can be supported by system Y is bigger. (c) Nisbah luas permukaan omboh P kepada luas permukaan omboh Q adalah lebih besar dalam sistem Y berbanding dengan sistem X. The ratio of the surface area of piston P to the surface area of piston Q is greater in system Y than system X. (d) Dengan menggunakan daya yang kecil untuk menaikkan beban yang besar. By using a small force to lift big loads. 3 (a) (i) – Melibatkan pemindahan tekanan dalam cecair Involves the transfer of pressure in a fluid – Mempunyai dua omboh, iaitu omboh kecil dan omboh besar. Has two pistons, namely the small piston and large piston. (ii) – Pemindahan tekanan yang dikenakan ke atas bendalir adalah ke semua arah. The transmission of pressure exerted on a fluid is in all directions. – Boleh melakukan kerja berat dengan daya yang kecil. Can do heavy work with little force. – Reka bentuk sistem yang kecil dan ringkas. Small and simple system design. [Pilih 2/ Choose two] (b) – Sayap kapal terbang berbentuk aerofoil. Aeroplane’s wings are aerofoils – Membenarkan udara mengalir lebih laju di bahagian atas berbanding dengan udara di bahagian bawah. Allows air to flow faster at the top compared to the air below the wings. – Tekanan udara di bahagian atas menjadi lebih rendah berbanding dengan tekanan udara di bahagian bawah sayap. The air pressure at the top is lower than the air pressure below the wings. – Perbezaan tekanan ini menghasilkan satu daya angkat. This difference in pressure produces a lift force. (c) – Apabila keretapi/LRT bergerak dengan laju, ia akan menghasilkan aliran udara yang berhalaju tinggi. When the train / LRT moves at a fast rate, it produces a high velocity air flow. – Ini menghasilkan tekanan rendah di sekeliling badan LRT tersebut. This creates a low pressure around the train body. – Untuk mengelakkan kita daripada tertarik ke hadapan dan menyebabkan kecederaan. To prevent us from being pulled forwards and causing injury. – Sebagai langkah keselamatan, kita perlu berdiri di belakang garisan kuning tersebut. As a security measure, we need to stand behind the yellow line. bab 9 Teknologi Angkasa Lepas KERTAS 1 1 A 2 C 3 B 4 B 5 A 6 A 7 A 8 B KERTAS 2 1 (a) Terdapat tiga satelit dalam model ini. There are three satellites in the model. (b) Satelit ialah objek yang beredar mengelilingi Bumi dalam orbit masing-masing. Satellites are objects that revolve around the Earth in their respective orbits. (c) (i) Bulan / The Moon (ii) Stesen angkasa lepas International Space Station (ISS) (d) Satelit ialah mesin yang mengorbit Bumi. A satellite is a machine that orbits the Earth. 2 (a) R P Q S (b) P: LEO – Orbit Rendah Bumi / Low Earth Orbit Q: MEO – Orbit Sederhana Bumi / Medium Earth Orbit R: GEO – Orbir Geosegerak / Geosynchronous Orbit S: HEO – Orbit Tinggi Bumi / High Earth Orbit (c) MEO 3 (a) (i) GPS iaitu Sistem Penentu Sejagat ialah sistem navigasi yang memberikan maklumat mengenai lokasi dan masa kepada penggunanya./ GPS, which is a Global Positioning System is a navigation system that gives information on location and time to its users. (ii) Lokasi – Menentukan kedudukan sesuatu objek Location – Determining the position of an object Navigasi – Untuk pergi dari satu lokasi ke lokasi lain. Navigation – Getting from one location to another. Penjejakan – Memantau objek atau pergerakan peribadi. Tracking – Monitoring object or personal movement. Pemetaan – Membuat peta dunia. Mapping – Creating maps of the world. [Pilih dua/ Choose two] (b) – GPS terdiri daripada tiga segmen, iaitu segmen kawalan, segmen angkasa dan segmen pengguna. GPS is made up of three segments: control segment, space segment and user segment. – Segmen kawalan terdiri daripada stesen kawalan utama, stesen kawalan utama alternatif, antena dan stesen pengawasan. Isyarat yang diterima oleh stesen pengawasan dari satelit GPS dihantar ke stesen kawalan utama di Bumi. Stesen kawalan utama akan menjana mesej navigasi. Control segment consists of master control station, alternative master control station, antennas and monitor station. Signals received by monitor station from GPS satellites are sent to master control station on Earth. Master control station will generate navigation messages. – Segmen angkasa terdiri daripada satelit GPS yang dapat mengesan (lihat) di mana objek / tempat / orang sepatutnya berada pada waktu tertentu./ Space segment consists of GPS satellites that can locate (see) where an object/place/ person is supposed to be at any given time. – Segmen pengguna ialah pengguna GPS yang menggunakan alat penerima GPS seperti telefon pintar yang sentiasa menerima isyarat dari satelit GPS. Penerima kemudian mengetahui lokasi yang tepat di Bumi./ User segment is a GPS user who uses a GPS receiving device such as a smart phone that constantly receiving signals from GPS satellites. The receiver then figures out the exact location on the ground 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 9 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J10 J11 (c) Kesan baik/Good impact – Meningkatkan aktiviti penyelidikan dan pembangunan dalam pelbagai bidang seperti kesihatan, respons terhadap perubahan cuaca dan bencana alam, teknologi inovatif baharu, pendidikan global dan perkembangan ekonomi angkasa lepas. Increases research and development activities in various fields such as health, response to climate change and natural disasters, new innovative technologies, global education and space economic development. – Meningkatkan sistem dan servis komunikasi. Teknologi satelit telah pun merevolusikan perbankan dan kewangan, navigasi dan komunikasi harian, membolehkan panggilan telefon antarabangsa dan jarak jauh nasional, suapan video, media penstriman dan TV satelit serta radio menjadi rutin sepenuhnya. Improves the communication system and services. Satellite technology has revolutionised banking and finance, navigation, and everyday communications, enabling international and long-distance national telephone calls, video feeds, streaming media and satellite TV and radio to become completely routine. – Menjadi inspirasi untuk pendidikan STEAM. Perkembangan pesat dalam sektor angkasa lepas akan terus memberi inspirasi kepada orang muda dan tua tentang sempadan baharu, penemuan baharu, dan teknologi, serta memupuk minat dalam STEAM (sains, teknologi, kejuruteraan, seni dan matematik), yang membantu mewujudkan masyarakat yang celik saintifik yang dapat mengambil bahagian dalam dunia yang semakin dipacu teknologi. Inspiration for STEAM education.  A rapid development in space sector will continue to inspire people young and old about new frontiers, discoveries, and technologies, and foster interest in STEAM (science, technology, engineering, art, and math), which helps create a scientifically literate society able to participate in an increasingly technologydriven world. [Pilih dua/Choose two] Kesan buruk/Bad impacts – Bahan buangan di angkasa lepas (space junk) semakin bertambah seperti satelit yang tidak berfungsi, bahagian ELV yang telah digunakan, roket yang habis dibakar dan sebagainya. Semakin banyak space junk, semakin tinggi risiko perlanggaran satelit dengan space junk. Waste materials in space (space junk) are increasing such as non-functioning satellites, ELV parts that have been used, rockets that have been burned and so on. The more space junk is, the higher the risk of collision of satellites with space junk. – Pembakaran bahan api yang digunakan semasa pelancaran roket angkasa lepas atau dalam sebarang aktiviti penerokaan angkasa lepas menyebabkan pencemaran udara. The combustion of fuels used during the launching of space rockets or in any other activities of space exploration causes air pollution. KERTAS MODEL SPM KERTAS 1 1 B 2 D 3 D 4 C 5 A 6 B 7 A 8 D 9 A 10 C 11 D 12 B 13 C 14 A 15 C 16 C 17 B 18 A 19 A 20 D 21 A 22 A 23 B 24 C 25 B 26 D 27 B 28 A 29 C 30 C 31 B 32 A 33 A 34 A 35 C 36 D 37 C 38 D 39 B 40 D KERTAS 2 BAHAGIAN A 1 (a) Blok gangsa lebih keras / Bronze block is harder (b) Diameter lekukan / Diameter of dent (c) X: Keluli / Steel Y: Loyang / Brass (d) Keluli lebih keras/ tahan kakisan/ berkilat Steel is harder/ corrosion resistant/ shiny 2 (a) 10 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 20 40 60 30 50 Jisim / Mass (g) Masa ayunan / Oscillation time (s) (b) 40 s (c) Semakin bertambah jisim plastisin, semakin bertambah masa 10 ayunan lengkap. The bigger the mass of plasticine, the longer the time for 10 complete oscillations. (d) Ia mempunyai jisim/ inersia yang besar yang mengekalkan keadaan pegunnya. It has a large mass/ inertia that maintains its stationary state. 3 (a) Isi padu larutan kultur / Volume of culture solution (b) Nitrogen diperlukan untuk pertumbuhan normal anak benih. Nitrogen is needed for the normal growth of seedlings. (c) Larutan kultur lengkap ialah bahan yang menghasilkan daun hijau pada tumbuhan. A complete culture solution is a substance that produces green leaves in plants. (d) Fosforus / Phosforus (e) Perlu menambah baja yang mengandungi fosforus. Need to add fertiliser containing phosphorus. 4 (a) Paling tinggi / Highest: A Paling rendah / Lowest: B (b) Air mengalir paling laju di B menyebabkan tekanan paling rendah. The water flows the fastest in B, causing the lowest pressure. (c) Halaju air / Water velocity (d) Semakin laju air yang mengalir, semakin rendah tekanan yang terhasil. / The higher the velocity of the waterflow, the lower the pressure produced. (e) Mengelakkan tubuh badan kita daripada tertarik ke hadapan menghampiri badan LRT apabila LRT bergerak pada kelajuan tinggi. To prevent our body from being pulled forward towards the LRT body when the LRT is moving at high speed. BAHAGIAN B 5 (a) Pengangkutan / Transportation (b) Kesan rumah hijau, pembebasan gas berbahaya Greenhouse effect, release of hazardous gas (c) (i) Mengurangkan pembebasan gas karbon dioksida. Reduces the release of carbon dioxide gas. (ii) Penggunaan pengangkutan hijau, penggunaan bahan api bio. Use of green transportation, use of biofuels. 6 (a) (i) Variasi tak selanjar / Discontinous variation (ii) Genetik / Genetic (b) Variasi selanjar / Continuous variation Berat badan, ketinggian / Body weight, height 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 10 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

J10 J11 Praktis Topikal SPM: Sains Tingkatan 5 – Jawapan Variasi tak selanjar / Discontinuous variation Kebolehan menggulung lidah, kumpulan darah Ability to roll the tongue, blood group (c) Tidak, kerana jenis rambut merupakan variasi tak selanjar dan dipengaruhi oleh faktor genetik. No, because hair type is a discontinuous variation and is influenced by genetic factor. 7 (a) P: Isirung / Kernel Q: Tempurung / Shell (b) R/ Sabut/ Mesokarp// Pulp/ Mesocarp (c) (i) Natrium hidroksida / Kalium hidroksida Sodium hydroxide / Potassium hydroxide (ii) Saponifikasi / Saponification (iii)Minyak jagung, minyak kelapa / Corn oil, coconut oil 8 (a) Kanta objek, fo / Objective lens, fo Kanta mata, fe / Eyepiece, fe (b) Mikroskop digunakan untuk melihat objek seni seperti mikroorganisma. / Microscopes are used to observe tiny objects such as microorganisms. (c) Panjang fokus kanta objek lebih pendek daripada kanta mata. / The focal length of the objective lens is shorter than that of the eyepiece. (d) Maya dan songsang / Virtual and inverted 9 (a) (i) Radikal bebas ialah atom/ molekul yang kekurangan satu elektron yang menyebabkan atom/ molekul menjadi tidak stabil dan reaktif. Free radicals are atoms/ molecules that have less electrons, causing the atoms/ molecules to become unstable and reactive. (ii) Radikal bebas mengambil elektron daripada molekul yang membina DNA. Free radicals take electrons from the molecules that make up DNA. (b) Bahan antioksidan akan mendermakan elektron kepada radikal bebas lalu menjadikan radikal bebas stabil. / Antioxidants will donate electrons to free radicals and make free radicals stable. (c) – Perah lemon dengan menggunakan pemerah buah. Squeeze the lemon using a fruit juicer. – Rendamkan hirisan epal dalam jus lemon. Soak the apple slices in the lemon juice 10 (a) (i) Pembungkusan vakum/ Vacuum packaging (ii) Udara dikeluarkan daripada bungkusan makanan dan bungkusan ditutup dengan ketat. Ketiadaan udara dalam bungkusan merencat pertumbuhan mikroorganisma dan menghentikan pengoksidaan makanan. Air is removed from the food package and the package is tightly sealed. The absence of air in the package inhibits the growth of microorganisms and stops the oxidation of food. (iii)Sayur-sayuran/ Vegetables (b) Alat penyahhidrat makanan/ Food dehydrator device Beberapa lapisan rak Several rack layers Kipas untuk mengeluarkan udara A fan to blow air out 4. Udara panas naik ke atas melalui rak-rak makanan Warm air ows up through racks of food 3. Udara tersebar sekata oleh lubang grid Air ow is distributed evenly by holes grid 2. Udara masuk dan melalui pemanas Air comes in and passes over a heater 1. BAHAGIAN B 11 (a) Adakah suhu mempengaruhi pertumbuhan bakteria? Does temperature affect bacterial growth? (b) Jika daging disimpan di dalam peti sejuk beku, maka ia akan tahan lebih lama. If meat is stored in the freezer, then it will last longer. (c) (i) Untuk mengkaji kesan suhu ke atas pertumbuhan bakteria// keadaan agar nutrien. To study the effect of temperature on bacterial growth // nutrient agar conditions. (ii) Dimanipulasikan: Suhu Manipulated: Temperature Bergerak balas: Pertumbuhan bakteria// Kehadiran tompok putih// Keadaan agar nutrien Responding: Bacterial growth // Presence of white spots // Condition of nutrient agar Dimalarkan: Jenis kultur bakteria// Jenis bakteria// Keamatan cahaya// Nilai pH Constant: Types of bacterial culture // Types of bacteria // Light intensity // pH value (iii) Bubur nutrien Nutrient broth + Kultur bakteria Bacterial culture Piring petri Petri dish 1. Susun radas seperti rajah di atas. Set up the apparatus as shown in the diagram above. 2. Masukkan 1 cm3 kultur bakteria Bacillus subtilis ke dalam piring Petri yang mengandungi agar nutrien steril. Put 1 cm3 of Bacillus subtilis bacterial culture into a Petri dish containing sterile nutrient agar. 3. Tutup piring Petri dengan penutup dan lekatkan pita selofan di sekeliling penutup piring petri. Cover the Petri dish with a lid and seal the Petri dish with the cellophane tape. 4. Letakkan piring Petri tersebut di dalam inkubator. Place the Petri dish in the incubator. 5. Ulang langkah 1 hingga 4 untuk menyediakan dua set lagi radas tetapi piring Petri tersebut diletakkan di dalam peti sejuk dan di dalam ketuhar. Repeat steps 1 to 4 to prepare two more sets of apparatus but the Petri dishes are placed in the refrigerator and oven respectively. 6. Selepas tiga hari, perhatikan dan catatkan kehadiran tompok putih di atas permukaan agar nutrien dalam jadual. After three days, observe and record the presence of white spots on the surface of nutrient agar in the table. (iv) Suhu (oC) Temperature (oC) Kehadiran tompok putih The presence of white spots 37 °C (Disimpan dalam inkubator/ Kept in the incubator) 10 °C (Disimpan dalam peti sejuk/ Kept in the refrigerator) 50 °C (Disimpan dalam ketuhar/ Kept in the oven) 12 (a) (i) – Jejak karbon merujuk kepada kesan negatif alam sekitar yang disebabkan oleh pelepasan gas rumah hijau bagi sesuatu produk sepanjang kitaran hayatnya. Carbon footprint refers to the negative environmental impact caused by greenhouse gas emissions throughout the life cycle of a product. 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 11 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.

 Penerbit Ilmu Bakti Sdn. Bhd. (732516-M) 2023 J12 JPB – Tapak tangan karbon merujuk kepada kesan positif terhadap alam sekitar bagi sesuatu produk sepanjang kitaran hayatnya. Carbon handprint refers to the positive environmental impact of a product throughout its life cycle. (ii) Penggunaan bahan / Use of materials – Gunakan bahan yang boleh baharu Use renewable material – Meningkatkan kecekapan penggunaan bahan Increasing material-use efficiency Penggunaan tenaga / Use of energy – Gunakan tenaga yang boleh baharu Use renewable energy – Elakkan sumber tenaga daripada bahan api fosil Avoid source of energy from fossil fuels (b) Pembakaran bahan api fosil dan biojisim, gas ekzos automobil, cerobong asap kilang, pereputan bahan dan sisa organik dan pembakaran hutan membebaskan gas karbon dioksida dan karbon monoksida yang merupakan gas rumah hijau. (Pilih dua) Combustion of fossil fuels and biomass, automobile exhaust gas, factory chimneys, decomposition of organic matter and waste and forest burning release carbon dioxide and carbon monoxide gases which are greenhouse gases. (Choose two) – Pembebasan gas rumah hijau yang berlebihan di atmosfera menyebabkan kesan rumah hijau dan seterusnya menyebabkan perubahan iklim dan pemanasan global. Excessive emission of greenhouse gases in the atmosphere may cause the greenhouse effects which are linked to climate change and global warming. – Karbon dioksida yang berlebihan di atmosfera juga boleh menyebabkan masalah kesihatan seperti kesukaran bernafas dan sakit kepala. Excess carbon dioxide gas in the atmosphere can also cause health problems such as breathing difficulties and headaches. – Gas karbon monoksida jika dihidu akan mengurangkan kepekatan oksigen dalam darah. Karbon monoksida akan bergabung dengan hemoglobin dalam sel darah merah dan mengurangkan kecekapan sel darah merah mengangkut oksigen. Carbon monoxide gas if inhaled will reduce the concentration of oxygen in the blood. Carbon monoxide will combine with haemoglobin in red blood cells and reduce the efficiency of red blood cells to transport oxygen. (Pilih dua/ Choose two) (c) 1. – Mengurangkan penggunaan bahan api fosil. Reduce the use of fossil fuels. – Pengurangan pembakaran bahan api fosil akan mengurangkan pembebasan gas karbon dioksida ke atmosfera. Reduce the burning of fossil fuels can reduce the release of carbon dioxide gas. 2. – Menanam lebih banyak pokok. Plant more trees. – Pokok akan menyerap gas karbon dioksida untuk menjalankan proses fotosintesis. Trees will absorb carbon dioxide to carry out photosynthesis. 3. – Gunakan sumber tenaga alternatif. Use alternative sources of energy. – Sumber tenaga alternatif seperti tenaga hidro, angin dan suria mengurangkan pelepasan gas karbon dioksida ke atmosfera. Alternative sources of energy such as hydro, wind and solar reduce the release of carbon dioxide to atmosphere. 4. – Tiada pembakaran terbuka. No open burning. – Tiada gas karbon dioksida dibebaskan. No carbon dioxide is released. (Pilih dua / Choose two) 13 (a) Bagi menggalakkan orang ramai mengamalkan pemakanan secara sihat, Pinggan Sihat Malaysia telah diperkenalkan sebagai alat visual untuk merancang makanan untuk setiap hidangan. Ia menunjukkan jumlah makanan yang perlu dimakan bagi setiap kelas makanan untuk hidangan utama. Pembahagian pinggan sihat ialah berdasarkan konsep suku-suku separuh, iaitu suku pinggan diisi dengan karbohidrat, suku lagi diisi dengan protein dan separuh pinggan diisi dengan sayur dan buah-buahan. To encourage people to practice healthy eating, ‘Pinggan Sihat Malaysia’ has been introduced as a visual tool to plan food for each meal. It shows the amount of food that should be eaten for each class of food for the main meal. The division of a ‘Pinggan Sihat’ is based on the concept of ‘quarter-quarterhalf’, where a quarter of the plate is filled with carbohydrates, another quarter is filled with protein and half the plate is filled with vegetables and fruits. (b) Malnutrisi ialah keadaan apabila kekurangan atau berlebihan mana-mana kelas makanan. Contoh masalah kesihatan akibat malnutrisi ialah goiter/ skurvi/riket/marasmus. Malnutrition is the condition of lack or excess of any class of food. An example of health problem caused by malnutrition is goitre/scurvy/rickets/marasmus. (c) Jantina – Lelaki memerlukan lebih banyak kalori berbanding dengan perempuan kerana mereka lebih aktif dan mempunyai kadar metabolisme yang lebih tinggi. Gender – Men need more calories than women because they are more active and have a higher metabolic rate. Saiz badan – Individu bersaiz besar memerlukan lebih banyak kalori kerana badannya mempunyai bilangan sel yang lebih banyak. Bilangan sel yang lebih banyak memerlukan lebih kalori untuk metabolisme. Body size – Individuals with bigger body size need more calories because their bodies have more cells. More cells require more calories for metabolism. Umur – Kanak-kanak dan remaja memerlukan lebih banyak kalori berbanding dengan orang tua kerana mereka lebih aktif dan sedang membesar. Age – Children and teenagers need more calories than the elderly because they are more active and still growing. Pekerjaan/ Aktiviti fizikal – Pekerja yang melakukan kerja berat seperti buruh kasar memerlukan lebih kalori berbanding dengan pekerja di pejabat. Occupation/Physical activity – Workers who do heavy work such as manual labour need more calories than office workers. (d) – Menu yang baik untuk kesihatan Puan Nadira ialah menu A. A good menu for Puan Nadira's health is menu A. – Menu A kurang lemak/lipid. Ayam yang dipanggang tidak menggunakan minyak. Menu A has less fat/lipid. Grilled chicken does not use oil. – Menu A mengandungi buah dan sayuran yang membekalkan mineral dan vitamin yang baik untuk kesihatan dan serat yang mengurangkan penyerapan kolesterol dalam darah. Menu A contains fruits and vegetables that supply minerals and vitamins that are good for health and fibre that reduces the absorption of cholesterol in the blood. – Air suam tidak mengandungi gula. Kandungan gula yang tinggi dalam darah juga boleh menyebabkan pembentukan trigliserida, iaitu sejenis kolesterol. Warm water does not contain sugar. High sugar content in the blood may also cause the formation of triglycerides, which is a type of cholesterol. – Menu A juga kurang kalori berbanding dengan menu B. Menu A also has less calories than menu B. 11 PT SPM Sains Tg5_Jawapan_J1-12_Final.indd 12 2/27/23 12:20 PM PENERBIT ILMU BAKTI SDN. BHD.