Penyakit Talasemia

Nama Murid : Veron Low Zi Ning
Kelas : 4 ST1
Nama Guru Mengajar : Puan Balkesh Zubaidah binti Ahmad
Mata Pelajaran : Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan
Tema : Pendidikan Kesihatan Reproduktif dan Sosial (PEERS)
Tajuk : Penyakit Talasemia

Isi Kandungan

Bil. Perkara Muka Surat

1 Pengenalan Penyakit Talasemia 3

2 Jenis-jenis Talasemia 4

3 Kebarangkalian Menjadi Pembawa dan Menjadi Pesakit Talasemia 5

4 Tanda-tanda Talasemia 6

5 Kesan Talasemia Terhadap Diri, Keluarga dan Masyarakat 7~8

6 Kepentingan Pengesanan Awal dan Rawatan Pesakit Talasemia 9

Pengenalan Penyakit Talasemia

Penyakit talasemia dianggap penyakit genetik yang melibatkan ketidaknormalan
hemoglobin (haemoglobin disoder) secara genetik iaitu anak mendapat gen talasemia
daripada ibu bapa. Talasemia bukan penyakit berjangkit, malah tidak dijangkiti melalui
pemindahan darah, udara dan air atau melalui sentuhan fizikal dan seksual dengan pesakit
talasemia. Menurut Kementerian Kesihatan Malaysia (2012), seorang daripada setiap 20
orang rakyat Malaysia merupakan pembawa penyakit talasemia. Kebiasaannya pesakit
merupakan kaum Melayu, Cina dan terutamanya etnik Kadazan-Dusun di Sabah tetapi
penyakit ini jarang terdapat dalam kalangan kaum India dan peribumi Sarawak. Kemahiran
dalam unit ini akan membantu untuk mencegah dan mengurangkan factor risiko penyakit
dalam kehidupan seharian.

Talasemia

Talasemia merupakan penyakit genetik sel darah merah iaitu badan kurang menghasilkan
hemoglobin atau hemoglobin tidak normal. Hemoglobin merupakan protien dalam sel
darah merah yang membawa oksigen ke seluruh tubuh manusia. Talasemia diwarisi
daripada ibu bapa dan melibatkan kedua-dua anak lelaki dan perempuan.

Jenis-jenis Talasemia

1. Pembawa Talasemia (Talasemia Minor)
 Ibu bapa yang mempunyai gen talasemia tetapi tidak menunjukkan sebarang tanda

sebagai seorang pembawa boleh menurunkan gen talasemia kepada anak.
 Boleh dikesan hanya dengan ujian darah dan tidak menampakkan tanda-tanda

fizikal.

2. Pesakit Talasemia (Talasemia Major)
 Kedua-dua ibu bapa yang mempunyai gen talasemia sepenuhnya kemungkinan

melahirkan bayi berpenyakit talasemia. Kebiasaannya semasa lahir, pesakit
kelihatan normal tetapi apabila berusia antara tiga hingga 18 bulan, bayi mula
menunjukkan tanda-tanda anemia.
 Boleh berlaku seawal tiga hingga 18 bulan.

 Pesakit talasemia intermedia menunjukkan tanda-tanda penyakit ketika usia lebih
matang iaitu remaja ke dewasa.

Protein
1. Alpha-globin
 Menyebabkan penyakit talasemia alfa

2. Beta-globin
 Menyebabkan penyakit talasemia beta

 Kedua-dua kategori penyakit ini diwarisi daripada ibu bapa

Kebarangkalian Menjadi Pembawa dan
Menjadi Pesakit Talasemia

Pembawa Talasemia

Biasanya pembawa Talasemia tidak menunjukkan apa-apa tanda atau masalah kesihatan.
Pembawa hanya boleh menurunkan gen Talasemia kepada anak-anaknya. Sekiranya salah
seorang ibu atau bapa adalah pembawa, keadaan berikut boleh berlaku. Peratusan risiko
untuk setiap kehamilan;

 50% kemungkinan adalah pembawa
 50% kemungkinan adalah normal
 Tiada anak yang menghidap Talasemia (talasemia major)

Pesakit Talasemia

Sekiranya kedua-dua ibu dan bapa adalah pembawa keadaan berikut boleh berlaku;
 25% kemungkinan anak mereka adalah pesakit Talasemia
 50% kemungkinan anak mereka adalah pembawa
 25% kemungkinan anak mereka adalah normal

 Pesakit Talasemia biasanya mempunyai paras hemoglobin yang rendah iaitu
kurang daripada 10g/dl.

Tanda-tanda Talasemia

1. Perubahan pembentukan muka ketika membesar
 Perubahan pembentukan tulang muka (craniofacial) semasa membesar termasuk

tulang muka, hidung, bibir, mulut dan telinga.

2. Anemia yang serius
 Sel darah merah hanya boleh hidup dalam masa beberapa minggu sahaja

berbanding sel darah merah kanak-kanak normal iaitu boleh hidup selama empat
bulan.
 Kekurangan hemoglobin dalam sel darah merah boleh menyebabkan kekurangan
oksigen dalam setiap sel badan.

3. Tumbesaran terbantut
 Melambatkan pertumbuhan dan terbantut.

4. Masalah kesihatan
 Kelihatan normal ketika lahir dan berubah antara enam hingga 18 bulan dengan

muka menjadi pucat, sentiasa lemah dan bertambah teruk.

5. Jaundis
 Jaundis biasanya dikaitkan dengan masalah kesihatan organ badan iaitu hati dan

limpa sehingga mengakibatkan perut menjadi buncit.

Kesan Talasemia Terhadap Diri, Keluarga
dan Masyarakat

Diri

1. Rawatan sepanjang hayat
 Aspek psikososial diri melibatkan aktiviti sosial terjejas, kurang berinteraksi

dengan rakan sebaya, kurang mempunyai daya tahan untuk melibatkan diri dalam
aktiviti sosial termasuk aktiviti fizikal dan riadah serta emosi dan pemikiran
terganggu.

2. Pemindahan darah setiap bulan
 Pesakit perlu berulang-alik ke pusat rawatan talasemia membuatkan perancangan

kehidupan seharian sedikit terganggu.

3. Rawatan penyingkiran zat besi diperlukan
 Darah kaya dengan zat besi. Zat besi yang terkumpul daripada transfusi darah pada

jangka masa panjang boleh merosakkan hati, jantung dan organ lain.
 Oleh itu, pesakit perlu mengelakkan makanan yang kaya dengan zat besi.

4. Membawa kepada kematian
 Kesan rawatan turut mengundang bahaya.
 Sebagai contoh, rawatan zat besi boleh menyebabkan penyakit bahaya yang lain

seperti kencing manis, kegagalan fungsi jantung yang boleh menyebabkan penyakit
kardiovaskular, barah hati dan lain-lain yang boleh menyebabkan kematian.

Keluarga

1. Pemindahan sumsum tulang
 Pemindahan sumsum tulang untuk pesakit talasemia major biasanya menggunakan

sumsum tulang daripada adik-beradik kandung kerana kejayaan usaha ini paling
tinggi untuk merawat pesakit talasemia.

2. Peruntukan kewangan lebih kepada perubatan
 Ibu bapa perlu mencari wang yang lebih untuk perbelanjaan perubatan anak.

3. Hidup dalam tekanan
 Keluarga mengalami tekanan dan gangguan emosi kerana anak-anak tidak dapat

menjalani kehidupan yang normal seperti orang lain.

Masyarakat

1. Pertambahan bilangan pesakit atau pembawa talasemia
 Perkahwinan antara pesakit talasemia akan menambahkan jumlah pesakit.
 Ujian saringan talasemia sebelum berkahwin perlu dijalani.

2. Penderma darah
 Pertambahan pesakit talasemia menjadikan permintaan bekalan darah meningkat.

Kepentingan Pengesanan Awal dan Rawatan
Pesakit Talasemia

1. Mencegah talasemia daripada terus menular
 Sebagai langkah awal pencegahan, Ujian Saringan Pengesanan Awal perlu

dilakukan.
 Oleh sebab talasemia ialah penyakit genetik, pasangan yang ingin berkahwin perlu

menjalani Ujian Saringan Awal Talasemia untuk mengetahui status pembawa
talasemia, seterusnya mengelakkan perkahwinan antara pembawa talasemia.

2. Mengelakkan kos perubatan yang tinggi
 Transfusi darah berterusan akan menyebabkan pengumpulan zat besi di dalam

organ utama badan seperti hati dan limpa. Pesakit memerlukan kos yang tinggi bagi
penyingkiran zat besi berlebihan yang perlu dilakukan mengikut keperluan.
 Bagi mengurangkan risiko penyakit ini, pesakit perlu mengelakkan daripada makan
makanan yang tinggi kandungan zat besi.

3. Mengetahui status kesihatan
 Mengikut Pertubuhan Kesihatan Dunia (WHO), diagnosis penyakit talasemia boleh

dilakukan pada usia kehamilan 10 hingga 11 minggu menerusi prosedur
amniosentesis dan chorionic villus sampling manakala diagnosis secara lazimnya
boleh dijalankan menerusi ujian pengiraan sel darah merah.

4. Rawatan penyingkiran zat besi
 Rawatan penyingkiran zat besi dan kekerapan rawatan bergantung kepada tahap

pengumpulan zat besi dalam badan.
 Rawatan jenis ini merupakan rawatan sementara dan bersifat rawatan sokongan.

Rawatan penyembuhan yang sebenar perlu melalui pemindahan darah dan sumsum
tulang daripada penderma yang sesuai.